“Unapaswa kujua vizuri hali ya kundi lako.” MET. 27:23.

1, 2. (a) Kazi ya wachungaji katika Israeli ilikuwa namna gani? (b) Ni katika maana gani wazazi wanafanana na wachungaji wa kondoo?

KATIKA Israeli, kuchunga wanyama ilikuwa kazi ngumu sana. Wachungaji walipaswa kuvumilia joto na baridi ili kulinda mifugo yao isishambuliwe na wanyama wakali ao isiibwe. Wachungaji walichunguza kwa ukawaida kondoo zao na walitunza kila kondoo ambaye alikuwa na ugonjwa ao iliyokuwa imeumia. Walihangaikia zaidi sana vitoto vya kondoo, kwa sababu havikuwa na nguvu sawa na kondoo waliokomaa.—Mwa. 33:13.

2 Tunaweza kusema kwamba wazazi Wakristo pia ni wachungaji, kwa sababu wao pia wanaonyesha sifa kama za wachungaji wa kondoo. Wamepewa daraka la kulea watoto wao ‘katika nizamu [ao mafudisho] na muongozo wa akilini wa Yehova.’ (Efe. 6:4) Unafikiri hiyo ni kazi mwepesi? Hapana hata kidogo. Watoto wanashambuliwa na habari za uongo ambazo Shetani anaeneza, pia wanapambana na hali yao ya kutokamilika. (2 Tim. 2:22; 1 Yoh. 2:16) Ikiwa wewe ni muzazi, namna gani unaweza kusaidia watoto wako? Katika habari hii, tutaona mambo tatu ambayo yanaweza kukusaidia kuchunga watoto wako: Kuwajua, kuwalisha kiroho, na kuwaongoza.

 UWAJUE WATOTO WAKO

3. Ni mambo gani wazazi wanapaswa kufikiria ili ‘kujua vizuri hali’ ya watoto wao?

3 Muchungaji muzuri anachunguza kwa uangalifu afya ya kila kondoo. Kwa njia fulani unaweza kufanya hivyo pia kwa ajili ya watoto wako. Biblia inasema hivi: “Unapaswa kujua vizuri hali ya kundi lako.” (Met. 27:23) Ili uweze kufanya vile, unapaswa kufikiria mambo ambayo watoto wako wanafanya, mawazo yao, na namna wanajisikia. Namna gani unaweza kutimiza mambo hayo? Njia moja nzuri ni kuzungumuza kwa ukawaida na watoto wako.

4, 5. (a) Namna gani muzazi anaweza kuwasaidia watoto wake wajisikie huru kuzungumuza naye? (Ona picha mwanzoni mwa habari hii.) (b) Umetumia njia gani ili kusaidia watoto wako wazungumuze na wewe?

4 Wazazi fulani wametambua kwamba wakati watoto wao wanakuwa na miaka kati ya 13 na 19, inakuwa vigumu kabisa kuzungumuza nao. Wakati huo, watoto wanaweza kuwa na tabia ya kujitenga na wengine, na kukataa kusema mawazo yao na namna wanajisikia. Unaweza kufanya nini ikiwa watoto wako pia wanakuwa na tabia hizo? Kuliko kuwakaza ao kuzungumuza nao kwa muda murefu, jaribu kuongea nao wakati nafasi inajitokeza. (Kum. 6:6, 7) Ujikaze sana kufanya mambo fulani pamoja nao. Munaweza kutembea ao kucheza pamoja, ao kufanya kazi fulani ya nyumbani. Hali kama hizo zinaweza kufanya watoto wako wafurahi na wajisikie huru kujieleza.

5 Utafanya nini ikiwa mutoto wako hataki tu kuzungumuza? Unaweza kujaribu njia ingine. Kwa mufano, kuliko kumuuliza binti yako “ulifanya nini leo?”, umuelezee mambo ambayo wewe ulifanya. Inawezekana, sasa atakuelezea mambo ambayo alifanya siku hiyo. Ao ili kujua mawazo ya mutoto wako kuhusu jambo fulani, usimuulize maulizo ya moja kwa moja. Unaweza kumuuliza kama rafiki yake fulani anaona jambo hilo namna gani. Kisha umuulize ni shauri gani anaweza kumupatia rafiki yake.

6. Inamaanisha nini kupatikana kwa urahisi na kuwa tayari kuongea?

6 Bila shaka, ili watoto wako wakuelezee mambo yaliyo katika moyo wao, unapaswa kupatikana kwa urahisi na kuwa tayari kuongea. Ikiwa watoto wanaona kwamba kila mara wazazi wana kazi nyingi na hawana wakati wa kuongea nao, watoto wanaweza kusita kuwaelezea mambo yaliyo katika moyo wao. Namna gani wazazi wataonyesha kwamba wako tayari kuongea? Hawatasema tu, “niko tayari kuongea na wewe wakati wowote.” Watoto wako wana lazima ya kujua kwamba utaelewa kabisa matatizo yao na kuyachukua kwa uzito, na kwamba hautakasirika haraka ao kuwahukumu. Wazazi wengi wanaonyesha mufano muzuri katika jambo hilo. Kayla, binti aliye na miaka 19 anasema hivi: “Ninaweza kumuambia baba yangu magumu yangu yote. Hanikatize wala hanihukumu; ananisikiliza tu. Kwa hiyo, sikuzote ananitolea mashauri mazuri.”

7. (a) Namna gani muzazi anaweza kuwa na usawaziko wakati anazungumuza na watoto wake juu ya mambo kama vile urafiki wa kimapenzi? (b) Namna gani wazazi wanaweza kusirikisha watoto wao bila kujua?

7 Unapaswa kuwa mwangalifu hata kama munazungumuzia mambo magumu, kama vile urafiki wa kimapenzi; usikazie sana matokeo mabaya ya jambo hilo, lakini uwaonyeshe watoto wako njia nzuri ya kupambana na magumu hayo. Tuchukue mufano: Wazia unaenda kwenye restora, kisha unatambua kwamba kwenye liste ya vyakula wameandika tu hatari mbalimbali zenye mutu anaweza kupata kama anakula chakula chenye sumu. Bila shaka utaondoka na kutafuta restora ingine. Watoto wako wanaweza pia kufanya hivyo, ikiwa kila mara wanapokuomba mashauri, unawaambia tu hatari ya kufanya kila jambo. (Soma Wakolosai 3:21.) Kuliko kufanya hivyo, ni muzuri kuwa na usawaziko. Emily, dada aliye na miaka 25 anasema hivi: “Wakati ninazungumuza na wazazi wangu juu ya urafiki wa kimapenzi, hawaniambie mara moja kwamba ni  vibaya kufanya urafiki huo. Wanakazia furaha ambayo mutu anapata wakati anafikia kujua mutu mwengine, na kupata mutu wa kuoa ao wa kuolewa naye. Hilo limenifanya nijisikie huru kuongea nao juu ya jambo hilo. Kwa hiyo, siwafiche ikiwa ninafanya urafiki wa kimapenzi pamoja na mutu fulani.”

8, 9. (a) Kusikiliza watoto bila kuwakatiza kunaleta faida gani? (b) Kusikiliza watoto wako kumekuletea matokeo gani?

8 Kupatana na maneno ya Kayla, unaweza kuonyesha kwamba uko tayari kuongea ikiwa unawasikiliza watoto wako kwa uvumilivu. (Soma Yakobo 1:19.) Katia, mama anayeishi peke yake, anasema hivi: “Zamani, sikuwa muvumilivu nilipoongea na binti yangu. Sikuwa ninamuachia wakati wa kumaliza mambo aliyokuwa anasema. Nilikuwa mwenye kuchoka sana ao sikutaka tu mutu anisumbue. Sasa, kwa sababu nimebadilisha tabia yangu, binti yangu pia amebadilika. Sasa ananiambia waziwazi mambo yaliyo katika moyo wake.”

Uwasikilize ili uwajue(Ona fungu la 3 mupaka 9)

9 Baba mumoja anayeitwa Ronald alikuwa pia katika hali hiyo na binti yake mwenye miaka 16. Anasema hivi: “Wakati aliniambia kwamba alikuwa ameanza urafiki wa kimapenzi na kijana fulani kwenye masomo, nilikasirika sana. Lakini wakati nilifikiria namna Yehova anavumilia watumishi wake na kuwaelewa, nilitambua kwamba, nilipaswa kwanza kumusikiliza binti yangu ili nielewe namna anajisikia na nijue namna ya kumusaidia. Ninafurahi kwa sababu nilifanya hivyo. Ilikuwa mara yangu ya kwanza kuelewa namna binti yangu anajisikia. Wakati alimaliza kujieleza, ilikuwa rahisi kuzungumuza naye kwa upendo. Nilifurahi sana kwa sababu alikubali mashauri yangu. Alionyesha kwamba alitaka kubadilisha mwenendo wake.” Kuzungumuza kwa ukawaida na watoto wako kutakusaidia kujua mawazo yao na namna wanajisikia. Na hilo litakuwezesha kuwasaidia wafanye maamuzi mazuri katika maisha yao. *

UWALISHE KIROHO WATOTO WAKO

10, 11. Unaweza kufanya nini ili kusaidia watoto wako wasishawishiwe?

10 Muchungaji muzuri anajua kwamba kondoo yeyote anaweza kupotea. Pengine kondoo huyo anavutiwa na majani yaliyo mbali kidogo, kisha inaenda tena mbali zaidi mupaka inapotea. Vilevile, mutoto anaweza kujiingiza polepole katika hatari ya kiroho. Anaweza kushawishiwa na marafiki wabaya ao kwa kupendelea mambo ya  kujifurahisha yasiyofaa. (Met. 13:20) Unaweza kufanya nini ili jambo kama hilo lisitokee?

11 Wakati unafundisha watoto wako, tenda haraka ikiwa unatambua kwamba wana uzaifu fulani. Ukitambua kwamba watoto wako wana sifa fulani za Kikristo, uwasaidie wakomalishe sifa hizo. (2 Pet. 1:5-8) Wakati wa ibada ya familia unafaa kabisa ili kutimiza jambo hilo. Ili kuonyesha kwamba Ibada ya Familia ni ya maana sana, Huduma Yetu ya Ufalme ya Mwezi wa 10, 2008 inasema hivi: “Baba wa familia wanatiwa moyo kutimiza daraka lao mbele ya Yehova kwa kuhakikisha kwamba wanafuata programu ya kawaida na ya maana ya funzo la Biblia la familia.” Je, unatumia kabisa mupango huo muzuri ili kuwachunga watoto wako? Ujue kwamba watoto wako wanapendezwa sana kuona kwamba unatia mahitaji yao ya kiroho pa nafasi ya kwanza.—Mt. 5:3; Flp. 1:10.

Uwalishe vizuri kiroho(Ona fungu la 10 mupaka 12)

12. (a) Vijana wamefaidika namna gani na ibada ya familia ya kila juma? (Ona pia kisanduku chenye kichwa “Wanaifurahia.”) (b) Namna gani wewe umefaidika na ibada ya familia?

12 Binti mumoja anayeitwa Carissa aliye na miaka 19 anaonyesha faida ambayo familia yao ilipata kwa kufanya Ibada ya Familia. Anasema hivi: “Ninafurahi kwa sababu sisi wote tunapata nafasi ya kukaa pamoja na kuzungumuza. Hilo linatuunganisha na tunakuwa na mambo mazuri ambayo tunaendelea kukumbuka. Baba yangu anaheshimu programu yetu ya Ibada ya Familia. Ninatiwa moyo kuona kwamba anaichukua kwa uzito, na hilo linafanya mimi pia niichukue kwa uzito. Hilo linafanya nimuheshimu sana kwa sababu yeye ni baba anayeniongoza kiroho.” Dada mumoja anayeitwa Brittney aliye na miaka 23 anaeleza hivi: “Ibada ya Familia inafanya mimi na wazazi wangu tukaribiane. Ninaona kwamba wanataka kusikiliza magumu yangu na kwamba wananihangaikia. Inasaidia familia yetu ikuwe na umoja na yenye nguvu kiroho.” Kuwalisha watoto wako kiroho, zaidi sana kupitia ibada ya familia, ni jambo la lazima sana ili kuwa muchungaji muzuri. *

UWAONGOZE WATOTO WAKO

13. Ni nini itamusaidia mutoto aamue kumutumikia Yehova?

13 Muchungaji muzuri anatumia fimbo ili kuongoza na kulinda kondoo zake. Kusudi lake kubwa ni kuongoza kondoo zake kwenye “malisho mazuri.” (Eze. 34:13, 14) Ikiwa wewe ni muzazi, kwa njia ya kiroho wewe pia una kusudi kama hilo. Unapenda kabisa kuwaongoza watoto wako wamutumikie Yehova. Unataka watoto wako wajisikie kama mutunga-zaburi, ambaye aliandika hivi: ‘Nimependezwa na kufanya mapenzi yako, na sheria yako iko ndani yangu.’ (Zab. 40:8) Vijana wanaopendezwa na kufanya mapenzi ya Yehova watajitoa kwake na kubatizwa. Bila shaka wanapaswa kuchukua uamuzi huo wanapokomaa kiakili na wanapaswa kabisa kuwa na nia ya kumutumikia Yehova.

14, 15. (a) Wazazi Wakristo wanapaswa kujiwekea muradi gani? (b) Sababu gani kijana anaweza kuwa na mashaka kuhusu mambo ambayo anaamini?

14 Utafanya nini ikiwa inaonekana kwamba watoto wako hawaendelee kiroho, pengine hata wanajiuliza ikiwa mambo ambayo wanaamini ni ya kweli ao hapana? Ujikaze kuwafundisha wamupende Yehova Mungu na wapendezwe sana na mambo yote ambayo ametufanyia. (Ufu. 4:11) Wanapokuwa tayari kufanya hivyo, wataamua wao wenyewe kumutumikia Mungu.

15 Lakini, utafanya nini ikiwa watoto wako wanaanza kuwa na mashaka juu ya mambo wanayoamini? Namna gani unaweza kuwachunga na kuwasaidia waone kwamba kumutumikia Yehova ndilo jambo nzuri kabisa ambalo wanaweza kufanya katika maisha, na ambalo litawasaidia kupata furaha katika maisha yao yote? Tafuta   kujua ni nini inafanya wakuwe na mashaka. Kwa mufano, je, kijana wako hakubali kabisa mafundisho ya Biblia, ao, je anashindwa tu kutetea mafundisho hayo mbele ya marafiki wake? Je, binti yako hakubali kabisa kanuni za Mungu, ao anaona tu kwamba wengine wanamuepuka wakati anapenda kutumia kanuni hizo?

Uwaongoze vizuri(Ona fungu la 13 mupaka 18)

16, 17. Ni katika njia gani wazazi wanaweza kusaidia watoto wao wafanye kweli kuwa njia yao ya maisha?

16 Iwe sababu ni gani, unaweza kumusaidia mutoto wako asikuwe na mashaka. Namna gani? Wazazi fulani wanasaidia watoto wao wajieleze kwa kuwauliza hivi: “Uko na maoni gani kuhusu kuwa Mukristo? Unawaza kuwa Mukristo kunaleta faida gani? Kunaleta magumu gani? Unaona kwamba faida ambazo tunapata, na zile ambazo tutapata wakati unaokuja ni nyingi kwa kuzilinganisha na magumu tunayoweza kupata? Namna gani?” Bila shaka, unapaswa kuuliza maulizo hayo katika maneno yako mwenyewe na kwa njia ya upole, na yenye kupendeza, lakini isionekane kama unamusambisha mutoto. Unaweza kutumia Marko 10:29, 30 munapozungumuza. Inawezekana vijana fulani watapenda kuandika mawazo yao kwenye karatasi; kwenye upande mumoja wanaandika magumu, na kwenye upande mwengine wanaandika faida za kuwa Mukristo. Kuandika mambo hayo kwenye karatasi kutawasaidia kutambua mahali palipo matatizo fulani na kujua namna ya kumusaidia kijana. Tunafundisha watu wanaopendezwa kitabu Biblia Inafundisha na kitabu “Upendo wa Mungu.” Tunapaswa kujifunza pia na watoto wetu. Je, unajifunza na watoto wako?

17 Baadaye, watoto wako wataamua wenyewe ni nani watatumikia. Usiwaze kama watafuata imani yako kwa sababu tu uko muzazi wao. Wanapaswa wao wenyewe kufanya kweli ikuwe njia yao ya maisha. (Met. 3:1, 2) Ukitambua kwamba mutoto wako anasita kujiamulia, tafuta kujua sababu. Umusaidie afikiri juu ya maulizo kama haya: “Ninajua namna gani kwamba Mungu iko? Ni nini inanihakikishia kwamba Yehova ananipenda? Sababu gani ninaamini kwamba kanuni za Yehova zinaniletea faida?” Onyesha kwamba wewe ni muchungaji muzuri kwa kuongoza watoto wako kwa uvumilivu na kuwaonyesha kwamba kumutumikia Yehova ndiyo njia nzuri zaidi. *Rom. 12:2.

18. Namna gani wazazi wanaweza kumuiga Yehova, Muchungaji Mukubwa Zaidi?

18 Wakristo wa kweli wanapenda kumuiga Yehova, ambaye ni Muchungaji Mukubwa. (Efe. 5:1; 1 Pet. 2:25) Zaidi sana wazazi wanapaswa kujua hali ya kundi lao, ni kusema, watoto wao wapendwa; wanapaswa pia kujikaza sana ili kusaidia watoto wao wapate baraka za Yehova. Kwa hiyo, wazazi, muendelee kuwa wachungaji wa watoto wenu kwa kuwaongoza katika njia ya kweli.

^ fu. 9 Ili kupata mapendekezo mengine, soma Munara wa Mulinzi wa tarehe 1 Mwezi wa 8, 2008, ukurasa wa 10-12.

^ fu. 12 Ili kujua mengi zaidi, soma habari yenye kichwa “Ibada ya Familia Ni ya Maana ili Kuokoka!” katika Munara wa Mulinzi wa tarehe 15 Mwezi wa 10, 2009, ukurasa wa 29-31.

^ fu. 17 Jambo hilo linazungumuziwa kwa urefu katika Munara wa Mulinzi wa tarehe 1 Mwezi wa 2, 2012, ukurasa wa 18-21.