Ona video zinazopatikana

Ona habari zilizo ndani

 SURA YA INE

“Mahali Wewe Unapoenda, Nitaenda”

“Mahali Wewe Unapoenda, Nitaenda”

1, 2. (a) Zungumuzia safari na huzuni ya Ruthu na Naomi. (b) Namna gani safari ya Ruthu na Naomi inatofautiana?

RUTHU na Naomi wanatembea katika njia yenye kunyooka, inayopitia sehemu zenye kuinuka na tambarare za Moabu, sehemu zenye upepo mukali. Sasa, wao ni wawili tu katika eneo hilo kubwa sana. Ruthu anaona kama usiku unaanza kuingia, anamuangalia mama​-mukwe wake na anajiuliza ikiwa watalala wapi. Ruthu anamupenda sana Naomi na iko tayari kufanya yote ili kumushugulikia.

2 Kadiri wanavyotembea, wanawake hao wawili wana huzuni sana moyoni. Naomi ni mujane kwa miaka mingi sasa, lakini pia angali anawalia watoto wake wawili: Kilioni na Maloni ambao wamekufa hivi karibuni. Ruthu pia ni mwenye huzuni sana. Maloni ndiye alikuwa bwana yake. Hata ikiwa wote wawili, Ruthu na Naomi wanaenda huko Bethlehemu, safari yao inatofautiana. Naomi yeye anarudi nyumbani kwao; lakini Ruthu anaenda mahali asipojua. Ameacha watu wa jamaa yake, inchi yake, desturi za kwao, na hata miungu yake.​Soma Ruthu 1:3-6.

3. Ni majibu ya maulizo gani yatatusaidia kuiga imani ya Ruthu?

3 Ni nini inayomusukuma kijana huyo mwanamuke kukubali kufanya mabadiliko hayo makubwa? Ni nini inayomusaidia kupata nguvu ya kuzoea maisha mapya na kumushugulikia Naomi? Majibu ya maulizo hayo yatatusaidia kuona mambo mengi ambayo tunaweza kuiga katika imani ya Ruthu. (Soma pia kisanduku  “Mafundisho Mazuri Sana Katika Kitabu Kidogo Sana.”) Acha kwanza tuone sababu gani wanawake hao wawili walifunga safari hiyo ndefu ya kuenda Bethlehemu.

Familia Iliyotenganishwa na Kifo

4, 5. (a) Sababu gani familia ya Elimeleki ilihamia katika inchi ya Moabu? (b) Naomi alipatwa na magumu gani huko?

4 Ruthu alikomalia katika inchi ya Moabu, inchi ndogo iliyo mashariki mwa Bahari ya Chumvi. Inchi hiyo ilikuwa na sehemu zenye kuinuka na tambarare zisizo na miti mingi na zenye kugawanywa​-gawanywa na mabonde marefu. Mara nyingi ‘inchi ya Moabu’ ilikuwa inatoa chakula sana, hata wakati njaa ilikuwa  katika inchi ya Israeli. Hiyo ndio sababu Ruthu alikutana na Maloni na familia yao.​—Rut. 1:1.

5 Kwa sababu ya njaa, Elimeleki alichukua bibi yake Naomi na watoto wao wawili na kuenda kuishi kama wageni katika inchi ya Moabu. Kwa kweli, kuhamia huko ilikuwa ni jaribu la imani kwa familia hiyo; Waisraeli walipaswa kumuabudu Yehova kwa ukawaida mahali patakatifu ambapo alikuwa amechagua. (Kum. 16:16, 17) Naomi alifanya yake yote ili imani yake iendelee kuwa nguvu. Hata hivyo, alihuzunika sana wakati bwana yake alikufa.​—Rut. 1:2, 3.

6, 7. (a) Sababu gani Naomi alikuwa mwenye kusumbuliwa sana wakati watoto wake walioa Wamoabu? (b) Sababu gani namna Naomi alivyowatendea binti zake wakwe ni jambo lenye kustahili pongezi?

6 Inaonekana pia kwamba Naomi alisumbuliwa sana wakati watoto wake walioa wanawake Wamoabu. (Rut. 1:4) Alijua vizuri namna Abrahamu, babu wa taifa lao, alivyofanya yake yote ili kumutafutia mutoto wake Isaka, mwanamuke kati ya watu wake, mwanamuke anayemuabudu Yehova. (Mwa. 24:3, 4) Baadaye, Sheria ambayo Mungu alimupatia Musa iliwaonya Waisraeli wasiache watoto wao waoane na watu wa mataifa mengine, kwa sababu hilo lingewafanya watu wa Mungu waanze kuabudu sanamu.​—Kum. 7:3, 4.

7 Lakini, Maloni na Kilioni walioa wanawake Wamoabu. Ni wazi kwamba Naomi alivunjika moyo, hata hivyo, hali hiyo haikumuzuia kuwaonyesha Ruthu na Orpa wema na upendo wa kweli. Labda alitumaini kama siku fulani wao pia watakuwa waabudu wa Yehova kama yeye. Kwa vyovyote, Ruthu na Orpa walimupenda sana Naomi. Uhusiano huo muzuri uliwasaidia wote wakati walipatwa na magumu ya kufiwa. Ruthu na Orpa walifiwa na bwana zao mbele ya kuzaa watoto.​—Rut. 1:5.

8. Ni nini labda ilimusaidia Ruthu kuwa muabudu wa Yehova?

8 Je, malezi ya Ruthu ya kidini yalimutayarisha kwa ajili ya hali ngumu iliyomupata? Inaonekana kuwa ni hapana. Wamoabu waliabudu miungu mingi, na mungu aliyeonekana kuwa mukubwa zaidi ya wengine aliitwa Kemoshi. (Hes. 21:29) Katika siku hizo dini ya Wamoabu ilikuwa na matendo ya umwangaji wa damu na mauaji ya kuogopesha sana, na hata watoto walitolewa kuwa zabihu. Maloni na Naomi walimufundisha Ruthu kwamba Yehova, Mungu wa Israeli yeye ni tofauti; yeye ni Mungu mwenye upendo, mwenye rehema, na bila shaka mambo hayo yalimugusa moyo. Yehova anatawala kwa upendo, wala si kwa kuogopesha. (Soma Kumbukumbu la Torati 6:5.) Inaonekana kuwa kisha Ruthu kufiwa na bwana yake, alimukaribia Naomi sana na alikuwa tayari kumusikiliza mama huyo muzee wakati alikuwa anamuelezea juu ya Yehova, Mungu mweza yote, juu ya kazi zake za ajabu, na namna alivyowatendea watu wake kwa upendo na rehema.

Ruthu alikuwa na hekima kwa kumufanya Naomi kuwa rafiki yake wa sana wakati wa taabu

9-11. (a) Naomi, Ruthu, na Orpa wanachukua uamuzi gani? (b) Magumu yaliyomupata Naomi, Ruthu na Orpa yanatufundisha nini?

 9 Naomi pia alikuwa na hamu ya kusikia habari kuhusu inchi yake. Siku moja, labda mufanya​-biashara fulani alimujulisha kwamba huko Bethlehemu njaa imekwisha. Kwamba Yehova ameanza tena kuwahangaikia watu wake. Muji wa Bethlehemu ungestahili tena kuitwa Bethlehemu, maana yake, “Nyumba ya Mukate.” Kwa hiyo, Naomi aliamua kurudi nyumbani kwao.​—Rut. 1:6.

10 Sasa, Ruthu na Orpa watafanya nini? (Rut. 1:7) Urafiki wao na Naomi ulikuwa umekwisha kuwa nguvu sana katika taabu yao yote. Inaonekana kwamba ni Ruthu ndiye aliyevutiwa sana na wema wa Naomi na imani yake iliyo nguvu katika Yehova. Wajane hao wawili wanaamua kufunga safari pamoja na mama yao mukwe ili kuenda Yuda.

11 Habari hii ya Ruthu inatufundisha kama watu wote, iwe wazuri ao wabaya, wanaweza kupatwa na magumu na pia kufiwa. (Mhu. 9:2, 11) Inatufundisha pia kama tunapohuzunishwa sana kwa sababu tumefiwa na mutu tuliyemupenda sana, ni jambo la hekima kutafuta faraja na kitulizo kutoka kwa wengine, zaidi sana wale wanaomukimbilia Yehova, Mungu ambaye Naomi aliabudu.​—Met. 17:17.

Ruthu Alikuwa na Upendo Mushikamanifu

12, 13. Sababu gani Naomi anataka Ruthu na Orpa wamuache aende zake nao warudi kwao, na wanawake hao wawili wanakubali mara moja Naomi anapowaambia hivyo?

12 Wajane hao watatu wanapokuwa mbali katika safari yao, Naomi anaanza kuhangaishwa na jambo lingine. Anafikiria wanawake hao wawili vijana walio pamoja naye na upendo ambao wamemuonyesha yeye na watoto wake. Anaona kuwa kuenda nao, ni kuwaongezea tu mateso. Ikiwa wanaacha inchi yao na kumufuata, atawapatia nini huko Bethlehemu?

13 Basi, Naomi anasimama na kuwaambia waziwazi: ‘Muende, murudi, kila mumoja nyumbani kwa mama yake. Yehova na awaonyeshe fazili zenye upendo. Kama vile mulivyowaonyesha wanaume hawa ambao sasa wamekufa na mimi pia.’ Tena, anawaonyesha kwamba anatumaini Yehova atawabariki kwa kuwapa bwana wengine na maisha mapya. Biblia inasema hivi: “Kisha akawabusu, nao wakaanza kupaza sauti zao na kulia.” Inaonekana wazi kwamba ikiwa Ruthu na Orpa walishikamana na mama huyo kulikuwa sababu nzuri; Naomi alikuwa mama mwenye moyo muzuri na anayefikiria wengine. Sasa wao pia wanamuambia hivi  kwa mukazo: “Hapana, bali tutarudi pamoja nawe kwa watu wako.”​—Rut. 1:8-10.

14, 15. (a) Orpa anaamua kurudilia nini? (b) Namna gani Naomi anajaribu kumusadikisha Ruthu amuache?

14 Hata hivyo, Naomi habadilishe mawazo yake. Anakazia jambo la kwamba ikiwa wanamufuata huko Israeli, hana tena uwezo wa kuwafanyia jambo lolote nzuri: hana tena bwana wa kumushugulikia, hana tena watoto ambao wangewaoa, wala hana tumaini lolote. Anawaonyesha waziwazi kwamba kutokuwa na uwezo wa kuwashugulikia kunamuhuzunisha sana. Orpa anaona kama Naomi anasema kweli. Yeye [Orpa] ana jamaa yake huko Moabu, mama yake angali muzima, na hatakosa nyumba ya kukaa. Kwa hiyo, anaona ni jambo lenye kufaa zaidi arudi zake. Basi, hata ikiwa ana huzuni nyingi moyoni, anamubusu Naomi, anamuaga na anarudi zake.​—Rut. 1:11-14.

15 Sasa Ruthu yeye atafanya nini? Yeye pia alisikia maneno ya Naomi. Hata hivyo tunasoma hivi: “Bali Ruthu akashikamana naye.” Naomi anaendelea kutembea na kisha anaangalia nyuma na anamuona Ruthu anamufuata. Anajaribu tena kumuambia kwa kusisitiza ao kwa mukazo: ‘Tazama! Shemeki yako amerudi kwa watu wake na kwa miungu yake. Rudi pamoja naye.’ (Rut. 1:15) Maneno ya Naomi yanamusaidia musomaji kuelewa jambo fulani la lazima. Orpa hakurudi kwa watu wake tu lakini pia kwa “miungu yake.” Anaamua kubaki muabudu wa Kemoshi na miungu mingine ya uongo. Je, Ruthu naye atafanya uamuzi huohuo?

16-18. (a) Namna gani Ruthu anaonyesha kwamba ana upendo mushikamanifu kumuelekea Naomi? (b) Mufano wa Ruthu unaweza kutufundisha nini kuhusu upendo mushikamanifu? (Ona pia picha hii ya wanawake hao wawili.)

16 Kwenye barabara hiyo hakuna mutu mwengine; Ruthu anasimama mbele ya Naomi, hana wazo lingine, anamupenda sana Naomi na Mungu ambaye Naomi anaabudu. Kwa hiyo, anamuambia Naomi hivi: ‘Usiniombe nikuache, nigeuke nisifuatane nawe; kwa  maana mahali wewe unapoenda nitaenda, na mahali utakapokaa usiku kucha nitakaa. Watu wako watakuwa watu wangu, na Mungu wako Mungu wangu. Pale utakapokufa nitakufa nami, na hapo ndipo nitakapozikwa. Yehova na anitende hivyo na kuzidi ikiwa chochote isipokuwa kifo kitatutenganisha mimi na wewe.’​—Rut. 1:16, 17.

17 Maneno hayo ya Ruthu ni ya ajabu, hivi kwamba miaka 3 000 kisha kufa kwake, bado watu wanayazungumuzia sana. Yanaonyesha kabisa sifa fulani ya ajabu ya Ruthu: upendo mushikamanifu. Ana upendo wenye nguvu na mushikamanifu sana kwa Naomi, na kwa hiyo anaamua kumufuata Naomi popote anapoenda, na ni kifo tu ndicho kinaweza kuwatenganisha. Watu wa Naomi watakuwa watu wake; Ruthu iko tayari kabisa kuacha kila kitu, na hata miungu ya Wamoabu. Tofauti na Orpa, Ruthu anaonyesha kwa moyo wake wote kwamba anapenda Mungu wa Naomi, Yehova, awe pia Mungu wake. *

18 Kwa hiyo, Naomi anamuacha na wanaendelea na safari yao ndefu kuelekea Bethlehemu, wao wawili tu. Inafikiriwa kwamba labda safari yao ilichukua juma moja. Hata hivyo, katika safari yao, kila mumoja alimufariji mwenzake kwa kadiri fulani kutokana na magumu yao.

19. Wewe unafikiri namna gani tunaweza kuiga upendo mushikamanifu wa Ruthu katika familia, katika uhusiano wetu na marafiki na katika uhusiano wetu na ndugu katika kutaniko?

19 Leo duniani watu wanapatwa na magumu ya kila namna. Tunaishi ‘nyakati za hatari zilizo ngumu kushugulika nazo,’ kama vile Biblia ilivyotabiri; ndio sababu tunapambana na taabu na magumu ya kila namna. (2 Tim. 3:1) Sifa hiyo ya Ruthu, ni kusema, upendo mushikamanifu, ni ya lazima sana wakati wetu kuliko wakati mwengine. Upendo unaoshikamana na kitu ao mutu fulani bila kuacha; upendo kama huo ndio nguvu inayoweza kutuchochea kufanya yaliyo sawa katika dunia hii yenye magumu mengi. Tuna lazima ya upendo huo katika maisha ya ndoa, katika familia, katika uhusiano wetu na marafiki na katika uhusiano wetu na ndugu katika kutaniko. (Soma 1 Yohana 4:7, 8, 20.) Ikiwa tunaonyesha upendo huo, basi tunaiga mufano huo wa ajabu wa Ruthu.

Ruthu na Naomi Wanafika Bethlehemu

20-22. (a) Maisha ya Naomi huko Moabu yalimufanya aonekana namna gani? (b) Naomi anawaza kuwa ni nani amemuletea mateso? (Soma pia Yakobo 1:13.)

20 Kwa kweli, upendo mushikamanifu si wa midomo tu: sifa hiyo inaonekana kwa matendo. Ruthu alipata nafasi ya kuonyesha  upendo wake mushikamanifu kwa Naomi na pia kwa Yehova, ambaye alichagua awe Mungu wake.

21 Mwishowe, wanawake hao wawili wanafika Bethlehemu; muji mudogo ulio kwenye kilometre 10 hivi kusini mwa Yerusalemu. Inaonekana kwamba wakati fulani Naomi na familia yake walikuwa watu wenye kujulikana sana katika muji huo mudogo, kwa sababu kila mutu anazungumuzia kurudi kwa Naomi. Wanawake wanamuangalia kwa kusita na kusema, “Je, huyu ni Naomi?” Ni wazi kwamba ameishi siku nyingi huko Moabu na amebadilika: sura yake na namna yake ya kutembea vinaonyesha kwamba ameishi katika mateso na huzuni kwa muda wa miaka mingi.​—Rut. 1:19.

22 Naomi anawaelezea wanawake hao wa jamaa yake na majirani wake wa zamani magumu yaliyomupata. Alipenda hata wasimuite tena Naomi, jina linalomaanisha “Uzuri Wangu,” lakini wamuite Mara, maana yake “Uchungu.” Yooo, masikini! Kama Ayubu aliyeishi mbele yake, Naomi anawaza ni Yehova Mungu ndiye amemuletea mateso hayo.​—Rut. 1:20, 21; Ayu. 2:10; 13:24-26.

23. Ruthu anaanza kufikiri nini, na ni mupango gani kuhusu masikini uliopatikana katika Sheria ya Musa? (Soma pia maelezo yaliyo chini.)

23 Wanawake hao wawili wanaanza kuishi Bethlehemu: Ruthu anaanza kufikiri kile atafanya ili kupata chakula kwa ajili yake na kwa ajili ya Naomi. Alijifunza kwamba Sheria ambayo Yehova aliwapatia Waisraeli ilikuwa na mupango wenye upendo kwa ajili ya masikini; inawaruhusu masikini kuenda katika mashamba wakati wa mavuno na kufuata wavunaji ili kuokota masalio na mimea iliyoota kwenye mipaka ya mashamba. *​—Law. 19:9, 10; Kum. 24:19-21.

24, 25. Ruthu anafanya nini anapojikuta katika shamba la Boazi, na kazi ya kuokota masalio ilikuwa kazi ya namna gani?

24 Ni wakati wa mavuno ya shayiri (orge), ilikuwa labda Mwezi wa 4 kulingana na kalendari yetu; Ruthu anaenda kwenye mashamba ili kuona ikiwa kuna mutu ambaye atamuruhusu kuokota masalio. Bila kujua, anajikuta katika shamba la mwanaume mumoja tajiri anayeitwa Boazi, mutu wa jamaa ya Elimeleki bwana  ya Naomi. Sheria inamuruhusu Ruthu kuokota masalio, hata hivyo, anaomba kwanza ruhusa kwa kijana aliyesimamia kazi ya mavuno. Ruthu anaruhusiwa, na anaanza mara moja kufanya kazi.​—Rut. 1:22–2:3, 7.

25 Wazia namna Ruthu anavyowafuata wavunaji nyuma, anaokota masalio. Wakati wanaendelea kukata shayiri kwa kutumia upanga wa kuvuna, Ruthu anainama ili kuokota sehemu zinazoanguka ao walizoacha nyuma, anazifunga mafungo​-mafungo na kuzipeleka mahali atazipigapiga ili kupata mbegu za nafaka. Ni kazi ambayo haiishe, ni yenye kuchokesha, na inakuwa ngumu zaidi wakati jua linapanda. Hata hivyo, Ruthu anaendelea kufanya kazi; akipumuzika ni kwa kupangusa jasho tu ao kwa kula chakula chepesi katika “nyumba,” labda ni kibanda kidogo kilichojengwa ili kuwapatia wafanyakazi kivuli tu.

Ruthu alikubali kufanya kazi ya hali ya chini na ngumu ili kujilisha na pia kumulisha Naomi

26, 27. Boazi ni mwanaume wa namna gani, na anamutendea Ruthu namna gani?

26 Labda Ruthu hawaze wala hatumainie kwamba kuna mutu anayeona yale anayofanya. Lakini, Boazi anamuona na anamuuliza kijana anayesimamia kazi ya mavuno ikiwa mwanamuke huyo ni nani. Boazi ni mwanaume mwenye imani sana, anazoea kuwasalimia wafanyakazi wake hivi: “Yehova na awe pamoja nanyi.” Anawasalimu hivyo hata ikiwa labda wamoja kati yao ni wafanyakazi kwa siku moja tu na wengine ni wageni kabisa. Wao pia wanamujibu kwa kurudilia maneno hayohayo. Mwanaume huyu muzee anayemupenda Yehova anamuhangaikia Ruthu kama baba.​—Rut. 2:4-7.

27 Boazi anamuita Ruthu “binti yangu,” na anamushauria aendelee kuja katika shamba lake ili kuokota masalio na anamuambia abaki karibu na wanawake vijana wa nyumba yake ili wafanyakazi  wanaume wasimusumbue. Anaruhusu Ruthu awe anapewa chakula wakati wa midi (Soma Ruthu 2:8, 9, 14.) Zaidi ya yote, anamupongeza na kumutia moyo. Namna gani?

28, 29. (a) Ruthu anajulikana kuwa mwanamuke mwenye sifa gani? (b) Kama Ruthu, unaweza kufanya nini ili Yehova awe kimbilio lako?

28 Wakati Ruthu anamuuliza Boazi sababu gani anamuonyesha wema ijapokuwa yeye ni mugeni, Boazi anajibu kama alisikia mambo yote mazuri ambayo alimufanyia mama​-mukwe yake, Naomi. Bila shaka, Naomi alikuwa anamusifu Ruthu alipokuwa anazungumuza na wanawake wa Bethlehemu, na habari hiyo ilimufikia Boazi. Boazi anajua kama Ruthu sasa ni muabudu wa Yehova, kwa sababu anasema: ‘Yehova na akupe sawabu kwa sababu ya jinsi unavyotenda, na upate malipo kamili kutoka kwa Yehova Mungu wa Israeli, ambaye umekuja kutafuta kimbilio chini ya mabawa yake.’​—Rut. 2:12.

29 Maneno hayo yanamutia Ruthu moyo sana! Kwa kweli, ameamua kutafuta kimbilio chini ya mabawa ya Yehova Mungu, kama vile kitoto cha ndege kinavyojisikia salama chini ya mabawa ya mama yake. Ruthu anamushukuru Boazi kwa sababu ya maneno hayo yenye kutuliza moyo, na anaendelea kutumika mupaka mangaribi.​—Rut. 2:13, 17.

30, 31. Mufano wa Ruthu unatufundisha nini kuhusu tabia zetu za kazi, kuwa wenye kuonyesha shukrani, na kuwa na sifa ya upendo mushikamanifu?

30 Imani ambayo Ruthu anaonyesha kwa matendo ni mufano muzuri sana kwa sisi wote leo kwa sababu tunaishi katika nyakati ngumu za matatizo ya feza. Yeye hakufikiri kwamba wengine wanalazimishwa kumupatia kitu fulani kwa sababu yeye ni mujane, kwa hiyo alifurahia kile ambacho walimutolea. Yeye hakusikia haya ya kufanya kazi ngumu, kutumika muchana muzima na hata kukubali kazi ya hali ya chini sana, ili kumuhangaikia yule aliyependa sana, Naomi. Alikubali na kutumia mashauri yenye hekima ambayo alipewa juu ya namna ya kutumika kwa usalama na pamoja na watu wazuri. Jambo la lazima zaidi ni kwamba hakusahau kama kimbilio lake la kweli ni Yehova, Mungu, aliye Baba mwenye kulinda.

31 Sisi pia tukiiga mufano wa Ruthu kwa kuonyesha upendo mushikamanifu, unyenyekevu, bidii ya kazi, na shukrani, imani yetu itakuwa pia mufano unaoweza kusaidia wengine. Sasa, namna gani Yehova alishugulikia Naomi na Ruthu? Tutazungumuzia jambo hilo katika sura inayofuata.

^ fu. 17 Inapendeza kuona kwamba Ruthu hakutumia tu jina la cheo “Mungu,” kama vile wageni wengi wangefanya; lakini anatumia pia jina la pekee la Mungu, Yehova. Kitabu kimoja kinasema hivi: “Muandikaji anakazia kwamba kwa kufanya hivyo mwanamuke huyo mugeni ni mufuasi wa Mungu wa kweli.”​—The Interpreter’s Bible.

^ fu. 23 Hiyo ilikuwa sheria ya ajabu sana, na hakukuwa sheria kama hiyo huko Moabu. Zamani katika Mashariki ya Kati, wajane walitendewa vibaya sana. Kitabu kimoja kinasema hivi: “Kisha kufiwa na bwana, kwa kawaida mujane aliwategemea watoto wake; ikiwa hakuwa na watoto, angeweza kujiuzisha kuwa mutumwa, kufanya ukahaba (ao umalaya), ao hata kufa.”