Hamia kwenye habari

Hamia kwenye yaliyomo

Ninaweza Kudhibiti Jinsi Gani Hisia Zangu?

Ninaweza Kudhibiti Jinsi Gani Hisia Zangu?

 SURA YA 26

Ninaweza Kudhibiti Jinsi Gani Hisia Zangu?

 UNAONAJE—moto ni mzuri au ni mbaya? Huenda ukajibu kwamba inategemea hali. Usiku wenye baridi kali, moto wa kuni unaweza kukupasha joto. Katika hali hiyo, moto ni mzuri. Hata hivyo, usipodhitiwa, moto huo unaweza kuenea na kuteketeza nyumba nzima. Sasa, moto ni mbaya.

Ndivyo pia na hisia zako. Zinapodhibitiwa, zina manufaa, zinakuwezesha kukuza urafiki mzuri. Zisipodhibitiwa, zinaweza kutokeza madhara, si kwako tu, lakini pia kwa wengine.

Ukiwa kijana, huenda nyakati nyingine ukalemewa na hasira au huzuni. Unaweza kudhibiti hisia hizo jinsi gani? Acha tuzungumzie kila moja kivyake.

Kudhibiti Hasira

Si rahisi kuvumilia uchungu na maumivu yanayotokea unapotendewa isivyofaa. Watu fulani hushindwa kujidhibiti wanapotendewa hivyo. Hata Biblia inasema kwamba kuna watu wenye “mazoea ya kukasirika” na wenye “mifoko ya ghadhabu.” (Methali 22:24; 29:22) Hilo si jambo dogo. Hasira isiyodhibitiwa inaweza kukufanya utende kwa njia ambayo itakufanya ujute baadaye. Kwa hiyo, unaweza kudhibiti hisia zako jinsi gani unapotendewa isivyofaa?

Kwanza, changanua vizuri hali hiyo, uone ikiwa unaweza kutatua jambo hilo moyoni mwako. * (Zaburi 4:4) Kumbuka kulipa “ubaya kwa ubaya” kutafanya mambo yawe mabaya zaidi. (1 Wathesalonike 5:15) Baada ya kufikiria jambo hilo kwa uzito na kusali, huenda ukaona kwamba unaweza kusahau jambo hilo. Ukiondoa kinyongo moyoni, hutakuwa tena mtumwa wa jambo hilo.—Zaburi 37:8

 Lakini namna gani ikiwa bado una uchungu mwingi? Biblia inasema kuna “wakati wa kukaa kimya na wakati wa kusema.” (Mhubiri 3:7) Je, unaweza kuzungumza na mtu aliyekuumiza? Ikiwa haingefaa kufanya hivyo, unaweza kufaidika kwa kuzungumza na wazazi wako au rafiki mkomavu na kumweleza unavyohisi. Ikiwa mtu fulani anakusumbua kimakusudi, jitahidi kushughulika naye kwa fadhili.  Chati iliyo katika ukurasa wa 221 inaweza kukusaidia kufikiria jinsi unavyoweza kushughulikia hali ambazo zimekuwa zikikufanya utende kwa hasira.

Vyovyote vile, mwombe Yehova akusaidie kuepuka kumwekea kinyongo mtu aliyekuumiza. Kumbuka hili: Ijapokuwa huwezi kubadili lililotokea, unaweza kubadili utakavyoshughulika na hali hiyo. Ukijiacha ulemewe na kinyongo, utakuwa hoi kama samaki aliyenaswa kwenye ndoano. Unamruhusu mtu mwingine aongoze fikira na hisia zako. Ingekuwa afadhali kama wewe mwenyewe ungekuwa kwenye usukani, sivyo?—Waroma 12:19.

Kuvumilia Huzuni

“Hivi majuzi nimekuwa nikijiona sifai kitu, tena sina furaha,” asema Laura, mwenye umri wa miaka 16. “Sifurahii  maisha hata kidogo. Mimi hulia sana kitandani.” Kama Laura, vijana wengi huhisi kwamba wanalemewa na ugumu wa maisha. Namna gani wewe? Mikazo mingi sana kutoka kwa wazazi wako, marafiki, walimu; mabadiliko ya kimwili na kihisia ya wakati wa kubalehe; au kuhisi kwamba hufai kitu kwa sababu ya kosa fulani dogo—yote hayo yanaweza kukufanya ujisikie vibaya sana.

Vijana fulani hata huanza kujiumiza ili kupunguza huzuni hiyo. * Ikiwa umetumbukia katika zoea hilo, jaribu kujua ni kwa nini. Kwa mfano, mara nyingi watu ambao hujiumiza, hufanya hivyo wanapokuwa na mkazo. Je, kuna hali fulani—labda inayohusisha familia au marafiki—inayokufanya uwe na mkazo?

Njia moja nzuri ya kushughulika na hisia zinazosumbua ni kuzungumza na mzazi au mshiriki mkomavu wa kutaniko anayeweza kuwa ndugu “aliyezaliwa kwa ajili ya wakati wa taabu.” (Methali 17:17) Liliana, mwenye umri wa miaka 16, alizungumza na akina dada fulani wakomavu. “Kwa kuwa wana umri mkubwa kuliko wangu,” anasema, “wana mashauri mazuri. Wamekuja kuwa rafiki zangu.” * Dana, mwenye umri wa miaka 15, anasema kwamba alipata nafuu kwa kushiriki zaidi katika huduma ya Kikristo. “Hilo ndilo jambo bora ambalo ningeweza kufanya,” anasema. “Huo ndio wakati nilipokuwa na furaha zaidi maishani!”

Zaidi ya yote, ikiwa una huzuni  au umeshuka moyo, usipuuze sala. Mtunga-zaburi Daudi, aliyekumbwa na taabu nyingi, aliandika: “Mtupie Yehova mzigo wako, naye mwenyewe atakutegemeza.” (Zaburi 55:22) Yehova anajua jinsi unavyoteseka. Isitoshe, ‘anakujali.’ (1 Petro 5:7) Ikiwa moyo wako unakulaumu, kumbuka kwamba ‘Mungu ni mkuu kuliko moyo wako naye anajua mambo yote.’ (1 Yohana 3:20) Anaelewa vizuri zaidi kuliko wewe ni kwa nini unafadhaika, naye anaweza kukuondolea mzigo wa kihisia unaokulemea.

Huzuni ikiendelea, inawezekana kwamba una tatizo fulani la afya, kama vile ugonjwa wa kushuka moyo. * Ikiwa  hivyo ndivyo ilivyo, ingefaa umwone daktari. Kupuuza hali hiyo ni kama kuongeza sauti ya redio katika gari ili usisikie makelele yanayotoka katika injini ya gari. Ingefaa zaidi ushughulikie hali hiyo. Kwa kweli, hakuna haja ya kuonea aibu hali yako. Vijana wengi walio na ugonjwa wa kushuka moyo au matatizo mengine kama hayo wanapata msaada kupitia matibabu.

Kumbuka kwamba hisia ni kama moto. Zikidhibitiwa zinaweza kuwa na manufaa; zisipodhibitiwa, zinaweza kutokeza madhara. Fanya yote uwezayo ili kudhibiti hisia zako. Ni kweli kwamba huenda wakati mwingine ukasema au kufanya jambo ambalo utajuta baadaye. Lakini uwe na subira. Kadiri muda unavyopita, utajizoeza kudhibiti hisia ili usitawaliwe na hisia.

KATIKA SURA INAYOFUATA

Je, wewe ni mtu asiyeridhika? Ikiwa ndivyo, unaweza kujifunza jinsi gani kushughulika na hisia hizo?

[Maelezo ya Chini]

^ fu. 8 Ikiwa unanyanyaswa pia, unaweza kupata mapendekezo ya kushughulika na hali hiyo katika Sura ya 14 ya kitabu hiki. Kwa upande mwingine, ikiwa umekasirishwa na rafiki yako, habari iliyo katika Sura ya 10 inaweza kukusaidia.

^ fu. 13 Watu wanaojiumiza hufanya hivyo kimakusudi kwa njia mbalimbali, kama vile kujikata-kata, kujichoma kwa moto, kujichubua, au kujikwaruza ngozi.

^ fu. 14 Ukishindwa kuzungumza na mtu uso kwa uso, jaribu kumwandikia barua au kumpigia simu. Mara nyingi, kuzungumza na mtu ni hatua ya kwanza ya kuondolea mbali maumivu ya moyoni.

^ fu. 16 Unaweza kupata habari zaidi kuhusu kushuka moyo, katika Buku la 1, sura ya 13.

MAANDIKO MUHIMU

Usiache ushindwe na uovu, bali endelea kuushinda uovu kwa wema.Waroma 12:21.

PENDEKEZO

Kila siku mwambie mzazi (wazazi) wako jambo fulani zuri lililokufurahisha—hata kama ni dogo. Hivyo, tatizo zito litakapotokea, itakuwa rahisi zaidi kwako kuzungumza nao. Nao watakuwa tayari kukusikiliza

JE, WAJUA . . .?

Usipopumzika vya kutosha na kula vizuri, huenda ukashindwa kudhibiti hisia zako.

HATUA ZA KUCHUKUA!

Hisia isiyofaa ambayo ni vigumu sana kwangu kuidhibiti ni ․․․․․

Nitashughulikia hisia hiyo kwa ․․․․․

Mambo ambayo ningependa kuuliza mzazi (wazazi) wangu kuhusu habari hii ni ․․․․․

UNA MAONI GANI?

● Kwa nini hasira isiyodhibitiwa humchukiza Mungu?

● Kushindwa kuzuia hasira kunaweza kukuumiza jinsi gani?

● Ni nini kinachoweza kukusaidia kuvumilia huzuni?

[Blabu katika ukurasa wa 223]

‘‘Jambo kuu lilikuwa kujua kwamba mtu fulani ananijali kwelikweli, na kwamba kuna mtu ninayeweza kuzungumza naye wakati mambo yanapokwenda mrama.’’—Jennifer

 [Chati/Picha katika ukurasa wa 221]

 Ukurasa wa Mazoezi

Dhibiti hasira yako

Malizia chati hii

Tukio

Mwanafunzi mwenzangu ananidhihaki

Itikio la hasira

Kumtukana

Itikio bora zaidi

Kupuuza dhihakaka zake, na kumwonyesha na kumwonyesha kwamba hujakasirika

Tukio

Dada yangu “alichukua” viatu vyangu ninavyovipenda sana bila kuniomba

Itikio la hasira

Kulipiza kisasi kwa “kuchukua” kitu chake

Itikio bora zaidi

․․․․․

Tukio

Dada yangu wananinyima ruhusa

Itikio la hasira

․․․․․

Itikio bora zaidi

․․․․․

[Picha katika ukurasa wa 220]

Mtu anayeweka kinyongo ni kama samaki aliyenaswa katika ndoano—wote wawili wanaongozwa na mtu mwingine