Hamia kwenye habari

Hamia kwenye yaliyomo

“Mpaka Kifo Kitutenganishe”

“Mpaka Kifo Kitutenganishe”

 “Mpaka Kifo Kitutenganishe”

WENZI wengi wa ndoa wamerudia maneno hayo kwa shangwe siku yao ya arusi, labda bila kufikiria kwamba kifo kinaweza kutokea baadaye. Kuzeeka, ugonjwa, au aksidenti ni mambo ya kawaida ambayo kwa kusikitisha yanaweza kukatisha uhai wa mpendwa, na kumwacha mwenzi aliyebaki akikabiliana na upweke na huzuni.—Mhubiri 9:11; Waroma 5:12.

Uchunguzi unaonyesha kwamba karibu nusu ya wanawake wenye umri wa miaka 65 au zaidi ni wajane. Kwa kweli, kwa kuwa uwezekano wa wanawake kuwa wajane ni mara tatu zaidi ya ule wa wanaume, hali ya mwenzi wa ndoa kufa imeitwa “msiba wa wanawake.” Hilo halimaanishi kwamba wanaume hawakabili tatizo hilo pia. Ukweli ni kwamba mamilioni ya watu wamekabili hali hiyo yenye kufadhaisha. Je, labda wewe ni mmoja wao?

Uwe mwanamume au mwanamke, unaweza kufanya nini ikiwa unakabili hali hiyo? Je, Biblia inaweza kukusaidia kukabiliana na huzuni hiyo? Wajane fulani wamekabiliana jinsi gani na hali hiyo? Ingawa hakuna njia fulani ya kukabiliana na kila hali, kuna kanuni na mapendekezo ambayo yanaweza kusaidia.

Kukabiliana na Msiba Huo

Ingawa watu wengine wanaona kwamba kulia ni ishara ya udhaifu au kwamba kunaweza kuleta madhara, mwanasaikolojia Dakt. Joyce Brothers, ambaye pia ni mjane, analinganisha machozi na huduma ya kwanza ya kihisia. Kwa kweli, kulia ni sehemu ya kawaida katika hatua za kuhuzunika na kunasaidia kupunguza uchungu. Usione haya kulia. Kuna mfano mzuri katika Biblia. Abrahamu alikuwa mwanamume mwenye imani yenye nguvu sana, na alifurahia pendeleo la kuitwa rafiki ya Mungu. Ingawa hivyo, mke wake mpendwa alipokufa, ‘aliingia ndani kumwombolezea Sara na kumlilia.’—Mwanzo 23:2.

Ingawa ni jambo la kawaida mtu kutaka kuwa peke yake, usijitenge na watu. Andiko la Methali 18:1 linatoa onyo hili: “Mtu anayejitenga na wengine atatafuta mapendezi yake mwenyewe.” Badala yake, tafuta msaada kutoka kwa watu wa ukoo na marafiki wenye huruma. Kuhusiana na hilo, uandalizi mmoja mzuri  ni kutaniko la Kikristo, ambalo lina wanaume wakomavu kiroho wanaoweza kutoa msaada na mashauri yanayohitajiwa.—Isaya 32:1, 2.

Wengine wamefaidika kwa kujibu barua na kadi za kuwafariji. Unaweza kutumia nafasi hii kuandika mambo mazuri unayokumbuka kuhusu mwenzi wako na pindi mlizofurahia pamoja. Kuwa na kitabu cha kumbukumbu chenye picha, barua, na maelezo machache kunaweza pia kukusaidia kurudia hali yako ya kawaida.

Ni jambo la kawaida kwa mtu ambaye amefiwa hivi karibuni kuhisi kwamba amechanganyikiwa, lakini kuendelea kufuata ratiba yako ya kawaida na kufanya mambo uliyokuwa ukifanya kutasaidia. Kwa mfano, ikiwa una wakati hususa wa kulala, kuamka, kula, au kufanya kazi nyingine za nyumbani, jaribu kufuata ratiba hiyo. Panga mapema mambo ambayo utafanya katika miisho-juma na siku za pekee kama vile siku ya kukumbuka arusi yenu, unapohisi upweke zaidi. Ni jambo la maana hasa kuendelea kufuata ratiba yako ya kiroho.—1 Wakorintho 15:58.

Mtu anaweza kufanya uamuzi mbaya anapokuwa na mkazo wa kihisia. Labda, watu wenye nia mbaya wanaweza hata kujaribu kutumia hali yako ili kujifaidi. Kwa hiyo, epuka kufanya maamuzi haraka-haraka kuhusu mambo kama vile kuuza nyumba yako, kuanzisha biashara kubwa, kuhama, au kufunga ndoa tena. Methali moja yenye hekima inasema hivi: “Mipango ya mwenye bidii bila shaka huleta faida, lakini kila mtu anayetenda haraka-haraka bila shaka huuelekea uhitaji.” (Methali 21:5) Mabadiliko makubwa kama hayo maishani yanapaswa kuahirishwa mpaka utakapotulia kihisia.

Inaweza kuwa vigumu kushughulikia vitu vya kibinafsi vya mwenzi wako, hasa ikiwa mmeishi pamoja kwa miaka mingi, lakini kufanya hivyo pia ni sehemu ya kukabiliana na huzuni. Kuahirisha jambo hilo kunaweza tu kurefusha kipindi cha kuomboleza. (Zaburi 6:6) Wengine wanapendelea kufanya hivyo wakiwa peke yao; wengine wanaona kuwa ni vizuri kufanya kazi hiyo na mtu ambaye wanaweza kushiriki hisia hizo pamoja. Huenda ukapenda pia kutafuta msaada wa rafiki au mtu wa ukoo unaposhughulikia hati zozote, kama vile kupata vyeti vya kifo; kufahamisha mashirika ya serikali, benki, na mashirika ya kutoa mikopo; kubadilisha majina katika hati za kumiliki mali; kupata malipo yanayolipwa kwa familia ya mtu aliyekufa; na kulipia gharama za hospitali.

Kumbuka kwamba tunaishi katika ulimwengu uliopotoka kimaadili. Kwa kuwa sasa uko peke yako, jitihada zako za kuendelea kuwa na maadili safi zinaweza kujaribiwa. Bila shaka, maneno haya ya mtume Paulo bado yanatumika leo: “Kila mmoja wenu ajue jinsi ya kukiweza chombo chake mwenyewe katika utakaso na heshima, si katika hamu yenye tamaa ya ngono kama ile waliyo nayo pia mataifa wale wasiomjua Mungu.” (1 Wathesalonike 4:4, 5) Hivyo basi, ni jambo la hekima kuepuka sinema, vitabu, na miziki inayochochea hamu ya ngono.

Zaidi ya yote, kumbuka kwamba muda unahitajika ili urudie hali yako ya kawaida. Gazeti moja (USA Today) linaripoti kwamba utafiti uliofanywa na Chuo Kikuu cha Michigan Institute for Social Research unaonyesha kwamba mwenzi aliyefiwa anahitaji angalau miezi 18 ili aanze kupona kimwili na kisaikolojia. Sali kwa Mungu ili uweze kuvumilia, na matunda ya roho takatifu yanaweza kukusaidia sana kuvumilia. (Wagalatia 5:22, 23) Ingawa huenda usifikirie hivyo kwa sasa, utazidi kurudia hali yako ya kawaida kadiri muda unavyopita.

 Jinsi Ambavyo Wengine Wamekabiliana na Hali Hiyo

Anna, ambaye alikuwa na ndoa yenye furaha kwa miaka 40, amefadhaishwa sana na kifo cha mume wake aliyekufa hivi karibuni. “Mama yangu alikufa nilipokuwa na umri wa miaka 13, kisha baba yangu, ndugu zangu wawili, na vilevile dada yangu akafa. Lakini ninaweza kusema kwamba kifo cha mume wangu ndicho kilichonihuzunisha zaidi. Ni kana kwamba nilikatwa vipande viwili. Nilihisi uchungu mwingi sana.” Ni nini ambacho kimemsaidia Anna kukabiliana na uchungu huo? “Nimetengeneza kitabu kikubwa cha barua-pepe na kadi zilizojaa maneno mazuri ya upendo na shukrani kuhusu sifa zote nzuri za Darryl. Kila barua na kadi inataja jambo hususa kumhusu. Nina hakika kwamba Yehova pia anamkumbuka na atamfufua.”

Esther mwenye umri wa miaka 88 anataja jambo ambalo limemsaidia kuvumilia: “Baada ya kuishi na mwenzi wa ndoa kwa miaka 46, jaribu kubwa zaidi limekuwa ni upweke. Lakini nimeona kwamba kuwa na bidii katika mambo ya kiroho kumenisaidia sana. Sijaacha mazoea yangu ya kuhudhuria mikutano ya Kikristo, kuwatangazia wengine ujumbe wa Biblia, na kuisoma Biblia nikiwa peke yangu. Nimefaidika pia kwa kutojitenga. Ninatafuta marafiki wanaonisikiliza. Huenda wasiseme sikuzote maneno yanayonifariji, lakini ninathamini sana kwa kuwa wanatumia wakati wao pamoja nami na wananisikiliza.”

Robert, aliyekuwa amefunga ndoa kwa miaka 48 kisha mke wake akafa kutokana na kansa, anasema: “Ni vigumu sana kuvumilia kifo cha mwenzi ambaye ulizungumza naye kwa kawaida, kufanya maamuzi, kufurahia safari na likizo, na kusimuliana mambo yaliyofanyika kila siku. Limekuwa jambo  gumu, lakini nimeazimia kutovunjika moyo na kuendelea na maisha yangu. Kuendelea kufanya mambo yanayohitaji nguvu za kimwili na kiakili kumenisaidia. Sala pia imenifariji sana.”

Kufurahia Maisha Baada ya Kufiwa

Ingawa kifo cha mwenzi wa ndoa unayempenda ni kati ya mambo yanayoumiza zaidi, lakini huo si mwisho. Kwa upande mwingine, unaweza sasa kupata nafasi ya kufanya mambo ambayo hapo mbeleni hukuwa na wakati wa kutosha kuyafanya, kama vile kufanya mambo unayopenda au kusafiri. Mambo hayo yanaweza kusaidia kujaza pengo la kuachwa na mwenzi. Wengine wanaweza sasa kushiriki kikamili zaidi katika huduma ya Kikristo. Bila shaka utapata shangwe na utaridhika ukiwasaidia wengine katika njia hiyo kwa kuwa Yesu alituhakikishia hivi: “Kuna furaha zaidi katika kutoa kuliko ilivyo katika kupokea.”—Matendo 20:35.

Usifikiri kwamba huwezi kamwe kuwa na furaha tena. Uwe na hakika kwamba Yehova Mungu atakutunza ukimkaribia. Mtunga-zaburi Daudi alisema: ‘Yehova humtuliza mjane.’ (Zaburi 146:9) Inafariji kujua kwamba Biblia haimtaji tu Yehova kuwa “Baba ya rehema nyororo na Mungu wa faraja yote” bali pia inasema hivi kumhusu: “Unaufumbua mkono wako na kutosheleza tamaa ya kila kitu kilicho hai.” (2 Wakorintho 1:3; Zaburi 145:16) Kwa kweli, Mungu mwenye upendo, Yehova, anaweza, anataka, na yuko tayari kuwasaidia wale wanaotafuta msaada wake kwa bidii. Na uwe na hisia kama za Waisraeli wa zamani walioimba hivi: “Nitainua macho yangu milimani. Msaada wangu utatoka wapi? Msaada wangu unatoka kwa Yehova, Mtengenezaji wa mbingu na dunia.”—Zaburi 121:1, 2.

[Blabu katika ukurasa wa 19]

Mamilioni ya watu wamekabiliana na huzuni na upweke kwa sababu ya kufiwa na mwenzi wao wa ndoa. Je, wewe ni mmoja wao?

[Sanduku katika ukurasa wa 21]

Namna Gani Kuhusu Kufunga Ndoa Tena?

Biblia inaonyesha kwamba kifo ndio mwisho wa kifungo cha ndoa, na hivyo mwenzi aliyebaki ana nafasi ya kufunga ndoa tena. (1 Wakorintho 7:39) Lakini huo ni uamuzi wa mtu binafsi. Hata hivyo, ni jambo la maana kwa mzazi kuwajulisha watoto kuhusu uamuzi wake na wanahitaji kumuunga mkono ikiwezekana. (Wafilipi 2:4) Kwa mfano, mwanzoni Andrés alipinga uamuzi wa baba yake wa kufunga ndoa tena. Alimpenda sana mama yake na alihisi kwamba hakuna mtu anayepaswa kuchukua mahali pake. “Lakini baada ya muda mfupi nilitambua kwamba baba yangu alikuwa amefanya uamuzi mzuri,” anasema Andrés. “Ndoa ilifanya achangamke tena. Alianza kufanya mambo ambayo hakuwa amefanya kwa muda, kama vile kusafiri. Na bila shaka, ninamshukuru mke wake mpya kwa kumtunza vizuri sana kimwili na kihisia.”

[Picha katika ukurasa wa 20, 21]

Kuwa na bidii katika mambo ya kiroho na kusali kwa Mungu ili uvumilie kunaweza kukusaidia kurudia hali yako ya kawaida