Hamia kwenye habari

Hamia kwenye yaliyomo

Mwanadamu Hataishi Kwa Mkate Tu—Jinsi Nilivyookoka Kambi za Nazi

Mwanadamu Hataishi Kwa Mkate Tu—Jinsi Nilivyookoka Kambi za Nazi

 Mwanadamu Hataishi Kwa Mkate Tu—Jinsi Nilivyookoka Kambi za Nazi

Limesimuliwa na Joseph Hisiger

“Unasoma nini?” Nilimwuliza mfungwa mwenzangu. “Biblia,” akaniambia huku akiongeza hivi: “Nitakupa ikiwa utanipa mkate wako wa juma zima.”

NILIZALIWA Machi 1, 1914 (1/3/1914), huko Moselle, iliyokuwa sehemu ya Ujerumani. Baada ya Vita vya Kwanza vya Ulimwengu kuisha mnamo 1918, Moselle ikarudishwa chini ya Ufaransa. Mnamo 1940, ilitwaliwa tena na Ujerumani. Kisha, mnamo 1945 Vita vya Pili vya Ulimwengu vilipokuwa vikiisha, ikawa tena sehemu ya Ufaransa. Kila mara ilipotwaliwa, uraia wangu ulibadilika, hivyo nikajifunza kuzungumza Kifaransa na Kijerumani.

Wazazi wangu walikuwa Wakatoliki sugu. Kila usiku kabla ya kulala, familia yetu ilipiga magoti na kusali. Jumapili (Siku ya Yenga) na katika sikukuu, tulienda kanisani. Nilichukua dini yangu kwa uzito na nilikuwa katika kikundi fulani cha kujifunza cha Kikatoliki.

Naanza Utendaji wa Mashahidi wa Yehova

Mnamo 1935, wazazi wangu walitembelewa na Mashahidi wawili wa Yehova. Mazungumzo yao yalikuwa juu ya jinsi dini ilivyohusika katika Vita vya Kwanza vya Ulimwengu. Baada ya hapo, upendezi wangu katika Biblia ukaongezeka, na mnamo 1936, nilimwomba kasisi nakala moja. Alisema ningehitaji kujifunza theolojia ili nielewe Biblia. Hata hivyo, hilo liliongeza tu tamaa yangu ya kupata Biblia na kuisoma.

Mnamo Januari (Mwezi wa 1) 1937, mfanyakazi mwenzangu, Albin Relewicz, ambaye alikuwa Shahidi, alianza kuzungumza nami kuhusu yale ambayo Biblia inafundisha. “Ninafikiri una Biblia, sivyo?” nilimwuliza. Alikuwa nayo, na muda mfupi baada ya hapo, alinionyesha jina la Mungu, Yehova, katika tafsiri ya Elberfelder ya Kijerumani, ambayo alinipa. Niliisoma kwa bidii na nikaanza kuhudhuria mikutano ya Mashahidi katika mji wa karibu wa Thionville.

Mnamo Agosti (Mwezi wa 8) 1937, niliandamana na Albin kwenye kusanyiko la kimataifa la Mashahidi huko Paris. Nikiwa huko nilianza kuhubiri nyumba kwa nyumba. Muda mfupi baada ya hapo nikabatizwa, na mapema mnamo 1939, nikawa painia, mtumishi Mkristo wa wakati wote. Nilipewa mgawo katika jiji la Metz. Kisha katika Julai (Mwezi wa 7), nilipokea mwaliko wa kufanya kazi katika ofisi ya tawi ya Mashahidi wa Yehova huko Paris.

Magumu ya Wakati wa Vita

Nilitumikia tu kwa muda mfupi katika ofisi ya tawi kwa kuwa mnamo Agosti 1939, niliamriwa nitumike katika jeshi la Ufaransa. Dhamiri yangu haingeniruhusu kushiriki katika vita, kwa hiyo nilifungwa gerezani. Mnamo Mei mwaka uliofuata, nilipokuwa gerezani, Ujerumani ilishambulia  Ufaransa kwa ghafula. Kufikia Juni (Mwezi wa 6), Ufaransa ilikuwa imeshindwa, na kwa mara nyingine tena nikawa Mjerumani. Kwa hiyo, mnamo Julai 1940 nilipoachiliwa kutoka gerezani, nilirudi kuishi na wazazi wangu.

Kwa kuwa tulikuwa tukiishi chini ya utawala wa Nazi, tulikutana kisiri ili kujifunza Biblia. Tulipokea gazeti la Mnara wa Mlinzi kupitia Maryse Anasiak, mwanamke Mkristo mwenye ujasiri ambaye nilikuwa nikikutana naye kwenye duka la kuokea mikate lililomilikiwa na Shahidi. Kufikia mwaka wa 1941, niliweza kuepuka magumu yaliyokuwa yakiwapata Mashahidi wengine nchini Ujerumani.

Kisha siku moja ofisa mmoja wa Gestapo alinitembelea. Baada ya ofisa huyo kuniambia waziwazi kwamba Mashahidi walikuwa wamepigwa marufuku, aliniuliza ikiwa nilikusudia kuendelea kuwa Shahidi. Nilipomjibu, “Ndiyo,” aliniomba niandamane naye. Mama yangu alipoona hilo alizimia kwa sababu ya kuzidiwa na hisia. Alipoona hivyo, ofisa huyo wa Gestapo aliniambia nibaki na kumtunza mama yangu.

Kwenye kiwanda nilichokuwa nikifanya kazi, sikumsalimu meneja kwa kusema “Heil Hitler!” (Hitler Atukuzwe). Pia nilikataa kuwa mwanachama wa chama cha Nazi. Kwa hiyo, siku iliyofuata nilikamatwa na maofisa wa Gestapo. Nilipokuwa nikihojiwa, nilikataa kutaja majina ya Mashahidi wenzangu. Ofisa aliyekuwa akinihoji alinigonga kichwani kwa nguvu akitumia upande wa nyuma wa bunduki na nikapoteza fahamu. Katika Septemba 11, 1942 (11/9/1942), Sondergericht (Mahakama ya Pekee) huko Metz ilinihukumu kifungo cha miaka mitatu “kwa kueneza propaganda za Shirika la Mashahidi wa Yehova na Wanafunzi wa Biblia.”

Majuma mawili baadaye, niliondoka gereza la Metz na baada ya kutua mara kadhaa nikafikishwa kwenye kambi ya kazi ngumu ya Zweibrücken. Nilifanya kazi pamoja na kikundi cha kudumisha reli. Tulibadili vyuma vizito vya reli, tukavifunga, na tukatandaza tena mawe kwenye reli. Asubuhi tulipewa tu kikombe cha kahawa na kipande kidogo cha mkate na mchana na jioni tukapewa bakuli la supu. Kisha nilihamishwa na kupelekwa kwenye gereza lililokuwa katika mji jirani, ambako nilifanya kazi katika duka la viatu. Baada ya miezi kadhaa, nilirudishwa tena kwenye gereza la Zweibrücken na wakati huu nikafanya kazi shambani.

 Kuishi Lakini Si kwa Mkate tu

Nikiwa gerezani, niliishi katika chumba kimoja na kijana kutoka Uholanzi. Nilijifunza lugha yake kwa kiasi fulani na nikaweza kumweleza kuhusu imani yangu. Alijifunza na kuanza kuishi kupatana na viwango vya Mungu na akaniomba nimbatize mtoni. Alipotoka majini, alinikumbatia na kusema, “Joseph, mimi ni ndugu yako!” Tulitenganishwa nilipotumwa tena kufanya kazi na kikundi cha kudumisha reli.

Wakati huu niliishi katika chumba kimoja na Mjerumani. Jioni moja alianza kusoma kitabu kimoja kidogo—Biblia! Wakati huo ndio aliniomba tubadilishane Biblia hiyo na mkate wa juma moja. “Sawa!” Nikakubali. Hata ingawa nilijidhabihu sana kwa kutoa mkate wangu wa juma moja, sikujuta kamwe. Nilianza kujifunza maana ya maneno ya Yesu: “Mwanadamu ataishi, si kwa mkate tu, bali kwa kila neno linalotoka katika kinywa cha Yehova.”—Mathayo 4:4.

Sasa kwa kuwa nilikuwa na Biblia, nilipaswa kuificha. Tofauti na wafungwa wengine, Mashahidi hawakuruhisiwa kuwa na Biblia. Kwa hiyo, niliisoma kisiri usiku nikiwa nimejifunika blanketi. Wakati wa mchana niliificha ndani ya shati nililokuwa nimevaa. Singeiacha katika chumba cha gereza kwa sababu chumba changu kilipekuliwa mara kwa mara.

Siku moja, tulipokuwa tukikaguliwa kabla ya kuanza kazi, niligundua kwamba nilikuwa nimesahau Biblia yangu. Jioni hiyo nilirudi chumbani haraka, lakini sikuipata. Baada ya kutoa sala kwa Mungu, nilienda kumwona mlinzi na kumweleza kwamba mtu fulani alichukua kitabu changu na ninakitaka. Akili zake zilikuwa mbali kwa hiyo akanirudishia Biblia yangu. Nilimshukuru Yehova kutoka moyoni!

Wakati mwingine, nilipelekwa kwenye bafu. Nilipokuwa nikivua nguo zangu chafu, kwa uangalifu niliiangusha Biblia hiyo sakafuni. Mlinzi alipokuwa akiangalia kando, niliisukuma kwa mguu hadi mahali nilipokuwa nikiogea. Kisha nikaificha pembeni nilipokuwa nikioga. Nilipotoka bafuni niliisukuma tena Biblia hiyo hadi mahali nguo safi zilipokuwa.

Shangwe na Magumu ya Gerezani

Asubuhi moja mnamo 1943 wafungwa walipokuwa wamepanga foleni uani, nilimwona Albin! Yeye pia alikuwa amekamatwa. Alinitazama na kuwekelea mkono wake kifuani kama ishara ya undugu. Kisha akanitolea ishara kwamba angeniandikia. Siku iliyofuata aliponipita, aliangusha karatasi fulani. Lakini mlinzi aliiona na sote tukaadhibiwa kwa kupewa kifungo cha upweke kwa majuma mawili. Tulipewa mkate uliokauka na maji na tulilala juu ya mbao bila blanketi.

Baada ya hapo, nilihamishwa na kupelekwa gereza la Siegburg, ambapo nilifanya kazi katika karakana ya vyuma. Kazi ilikuwa yenye kuchosha na hakukuwa na chakula cha kutosha. Usiku niliota kuhusu vitu vitamu, kama vile, keki na matunda, na niliamka tumbo langu likinguruma na koo likiwa limekauka. Nilikuwa nimekonda sana. Hata hivyo, kila siku nilisoma Biblia yangu ndogo na nikapata sababu ya kuendelea kuishi.

 Nawekwa Huru Hatimaye!

Kisha asubuhi moja mnamo Aprili (Mwezi wa 4) 1945, walinzi walitoroka jela wakaacha malango yakiwa wazi kabisa. Nilikuwa huru! Lakini kwanza nilihitaji kulazwa hospitali kwa muda ili nipate nafuu. Kufikia mwishoni mwa Mei, nilifika nyumbani kwa wazazi wangu. Walikuwa wamekata tamaa kwamba nilikuwa hai bado. Aliponiona, Mama alitoa machozi kwa shangwe. Kwa huzuni, wazazi wangu walikufa muda mfupi baadaye.

Nilianza kushirikiana tena na Kutaniko la Thionville. Ilikuwa shangwe kuona familia yangu ya kiroho tena! Ilikuwa shangwe kujifunza jinsi walivyodumisha uaminifu ingawa walikuwa wamepatwa na majaribu mengi. Rafiki yangu mpendwa Albin alikuwa amekufa huko Regensburg, Ujerumani. Baadaye, niligundua kwamba binamu yangu Jean Hisiger alikuwa amekuwa Shahidi na akauawa kwa sababu ya kukataa kujiunga na jeshi kwa sababu ya dhamiri. Jean Queyroi, ambaye nilikuwa nimefanya kazi pamoja naye katika ofisi ya tawi ya Paris, alikuwa amefungwa kwa miaka mitano katika kambi ya kazi ngumu ya Ujerumani. *

Nilianza tena kuhubiri katika mji wa Metz. Wakati huo nilikutana mara nyingi na familia ya Minzani. Binti yao anayeitwa Tina, alibatizwa Novemba 2, 1946 (2/11/1946). Alikuwa mwenye bidii katika huduma na mwenye kuvutia. Tulioana Desemba 13, 1947 (13/12/1947). Mnamo Septemba 1967, Tina alianza kuhubiri wakati wote na aliendelea katika kazi hiyo hadi alipokufa mnamo Juni 2003, alipokuwa na umri wa miaka 98. Ninamkosa sana Tina.

Leo, nikiwa na umri wa zaidi ya miaka 90, ninatambua kwamba siku zote Neno la Mungu limenitia nguvu kukabiliana na majaribu na kuyashinda. Nyakati nyingine nimelala njaa lakini sikuzote nimelisha akili na moyo wangu Neno la Mungu. Na Yehova ameniimarisha. “Maneno [yake] mwenyewe yamenihifadhi hai.”—Zaburi 119:50.

[Maelezo ya chini]

^ fu. 27 Ona Mnara wa Mlinzi la Oktoba 1, 1989 (1/10/1989), ukurasa wa 22-26, ili uone hadithi ya Jean Queyroi.

[Picha katika ukurasa wa 21]

Rafiki yangu mpendwa Albin Relewicz

[Picha katika ukurasa wa 21]

Maryse Anasiak

[Picha katika ukurasa wa 22]

Biblia iliyonigharimu mkate wa juma moja

[Picha katika ukurasa wa 23]

Nikiwa na mchumba wangu Tina, mnamo 1946

[Picha katika ukurasa wa 23]

Jean Queyroi na mke wake Titica