Hamia kwenye habari

Hamia kwenye yaliyomo

Kazi Kubwa ya Ernst Glück

Kazi Kubwa ya Ernst Glück

 Kazi Kubwa ya Ernst Glück

ZAIDI ya miaka 300 iliyopita, Ernst Glück alianza kazi kubwa ambayo ni watu wachache tu katika historia wamethubutu kuifanya. Aliamua kutafsiri Biblia katika lugha ambayo hakuijua.

Glück alizaliwa mwaka wa 1654 hivi katika mji mdogo wa Wettin, karibu na Halle, Ujerumani. Baba yake alikuwa kasisi Mlutheri, na hali ya kiroho nyumbani kwao ilimfanya kijana Ernst apendezwe na mambo ya kiroho. Akiwa na umri wa miaka 21, alimaliza masomo yake ya kidini huko Ujerumani na kuhamia nchi ambayo sasa inaitwa Latvia. Wakati huo, wenyeji wengi hawakuwa na elimu, na kulikuwa na vitabu vichache vya lugha yao. Glück aliandika hivi: “Nilipofika katika nchi hiyo nikiwa kijana, tatizo la kwanza nililoona ni kwamba kanisa la Latvia halikuwa na Biblia . . . Hilo lilinifanya niazimie mbele za Mungu kujifunza lugha hii na kuielewa kabisa.” Aliazimia kuwapa watu wa Latvia Biblia ya lugha yao.

Kujitayarisha Kutafsiri

Wakati huo eneo ambako Glück alihamia liliitwa Livonia na ilitawaliwa na Sweden. Mwakilishi wa mfalme wa Sweden katika nchi hiyo alikuwa Johannes Fischer. Alitaka kuinua kiwango cha elimu katika nchi hiyo na pia kuchuma pesa. Glück alizungumza na Fischer kuhusu kutafsiri Biblia katika Kilatvia. Fischer alikuwa na kiwanda cha kuchapishia katika mji mkuu huko Riga. Kwa kuchapisha Biblia ya Kilatvia, angeweza kuendeleza mradi wake wa elimu, na wakati huohuo alitumaini kuchuma pesa nyingi. Fischer alimwomba Mfalme Charles wa 11 wa Sweden atoe kibali cha kazi hiyo ya kutafsiri.  Mfalme alitoa kibali kwa ajili ya mradi huo na akajitolea kuutegemeza kifedha. Hati ya kifalme iliyotiwa sahihi mnamo Agosti 31, 1681 (31/8/1681), iliruhusu kazi hiyo ya kutafsiri ianze.

Wakati huohuo, Glück alikuwa akijitayarisha. Kwa kuwa alikuwa Mjerumani, angeweza kutumia tafsiri ya Martin Luther ili kutafsiri Biblia ya Kilatvia. Lakini Glück alitaka kutokeza tafsiri bora iwezekanavyo na hivyo akakata kauli kwamba alihitaji kutafsiri kutokana na tafsiri ya awali ya Kiebrania na Kigiriki. Glück hakuwa na ujuzi wa kutosha wa lugha za Biblia, hivyo alienda Hamburg, Ujerumani, kujifunza Kiebrania na Kigiriki. Akiwa huko, inaelekea kwamba kasisi Mlivonia anayeitwa Jānis Reiters alimsaidia kujifunza Kilatvia na pia Kigiriki cha Biblia.

Miaka ya Kazi, Miaka ya Kungoja

Alipomaliza kujifunza lugha mwaka wa 1680, Glück alirudi Latvia na kuanza kuhudumu kama kasisi. Punde si punde akaanza kazi yake ya kutafsiri. Mnamo 1683, Glück alipewa cheo cha kuwa kasisi wa kanisa kubwa la Alūksne, ambalo lilikuja kujulikana kuwa mahali alikofanyia kazi yake ya kutafsiri.

Wakati huo, lugha ya Kilatvia haikuwa na maneno mengi ambayo yangeweza kutumiwa kutafsiri mafundisho mengi ya Biblia. Hivyo, Glück alitumia maneno fulani ya Kijerumani katika tafsiri yake. Lakini alijitahidi alivyoweza kutafsiri Neno la Mungu katika Kilatvia, na wataalamu wanakubali kwamba tafsiri yake ni ya kiwango cha juu. Glück hata alitunga maneno mapya, na leo maneno fulani aliyotunga yanatumiwa sana katika Kilatvia. Hayo yanatia ndani maneno ya Kilatvia kama “mfano,” “karamu,” “jitu,” “kupeleleza,” na “kutoa ushahidi.”

Johannes Fischer aliendelea kumpasha habari mfalme wa Sweden kuhusu maendeleo ya kazi hiyo ya kutafsiri, na barua zao zinaonyesha kwamba kufikia mwaka wa 1683, Glück alikuwa ametafsiri Maandiko ya Kigiriki ya Kikristo. Alimaliza kutafsiri Biblia nzima kufikia mwaka kwa 1689, na hivyo kazi yake kubwa ilichukua miaka minane tu. * Muda mrefu ulipita kabla ya tafsiri hiyo kuchapishwa, lakini  mnamo 1694 alitimiza mradi wake—serikali ilitoa kibali cha kusambaza Biblia ya Kilatvia.

Wanahistoria fulani wametilia shaka wazo la kwamba Glück alitafsiri Biblia nzima akiwa peke yake. Hapana shaka kwamba alichunguza tafsiri ya Luther na akatia ndani ya tafsiri yake sehemu fulani za Biblia hiyo zilizokuwa zimetafsiriwa katika Kilatvia. Hata hivyo, sehemu hizo zinafanyiza sehemu ndogo tu ya tafsiri ya Glück. Je, watafsiri wengine walihusishwa? Glück alikuwa na msaidizi fulani alipokuwa akitafsiri, na watu wengine walimsaidia kukagua ubora wa tafsiri yake. Hata hivyo, inaonekana kwamba msaada waliotoa haukuhusu hasa kazi ya kutafsiri. Hivyo, inaelekea kwamba Glück peke yake ndiye aliyekuwa mtafsiri.

Tafsiri ya Glück ilikuwa hatua muhimu katika kusitawi kwa uandishi wa lugha ya Kilatvia, hata hivyo ilitimiza jambo lingine la maana zaidi. Mwishowe, Walatvia wangeweza kusoma Neno la Mungu katika lugha yao wenyewe na kuelewa mafundisho yake yanayoleta uhai. Hawajasahau jambo ambalo Ernst Glück aliwafanyia. Kwa zaidi ya miaka 300, watu wa Alūksne wametunza miti miwili ya mialoni inayoitwa Glika ozoli, au mialoni ya Glück. Glück alipanda miti hiyo ili iwe ukumbusho wa Biblia ya Kilatvia. Kuna jumba dogo la makumbusho huko Alūksne ambalo lina tafsiri mbalimbali za Biblia kutia ndani nakala ya kwanza iliyochapishwa ya tafsiri ya Glück. Na nembo ya Alūksne ina Biblia ya Glück pamoja na mwaka wa 1689, mwaka ambao Glück alimaliza kuitafsiri.

Kazi Yake ya Baadaye

Muda mfupi baada ya kufika Latvia, Glück alianza kujifunza Kirusi. Mwaka wa 1699 aliandika kwamba alikuwa akitimiza tamaa yake nyingine, yaani, kutafsiri Biblia katika lugha hiyo. Katika barua ya mwaka wa 1702, aliandika kwamba alikuwa ameanza kusahihisha Biblia ya Kilatvia. Lakini hali zilizofaa kazi ya kutafsiri Biblia zilikuwa zikitoweka. Baada ya miaka mingi ya amani, Latvia ikawa uwanja wa mapambano ya kivita. Mnamo 1702 majeshi ya Urusi yalishinda Waswedi na yakatwaa Alūksne. Glück na familia yake walihamishiwa Urusi. * Katika kipindi hicho cha msukosuko, Glück alipoteza hati zake za Biblia mpya ya Kilatvia na za tafsiri yake ya Kirusi. Alikufa huko Moscow mwaka wa 1705.

Ilikuwa hasara kubwa sana kupoteza tafsiri hiyo ya Kilatvia na ya Kirusi. Lakini mpaka leo mtu yeyote anayesoma Biblia ya Kilatvia anafaidika na tafsiri ya awali ya Glück.

Ernst Glück ni mmoja tu kati ya watu wengi ambao wamefanya kazi kubwa ya kuitafsiri Biblia katika lugha za kienyeji. Kwa sababu hiyo, karibu watu wa kila kabila duniani wanaweza kusoma Neno la Mungu na hivyo kunywa maji yake ya kweli yenye thamani kubwa sana. Ndiyo, kupitia tafsiri za Biblia katika zaidi ya lugha 2,000, Yehova anaendelea kujijulisha kwa watu kila mahali.

[Maelezo ya Chini]

^ fu. 10 Kwa kulinganisha, kwa miaka saba wasomi 47 walifanya kazi ngumu ya kutafsiri Biblia nzima ya Kiingereza ya Authorized Version, au King James Version, iliyokamilika mwaka wa 1611.

^ fu. 14 Binti wa kambo wa Glück aliendelea kuishi baada ya kifo cha baba yake na akaolewa na Petro Mkuu, mtawala wa Urusi. Mnamo 1725, Petro alipokufa, binti huyo akawa Catherine wa 1, maliki wa Urusi.

[Picha katika ukurasa wa 13]

Tafsiri ya Glück

[Picha katika ukurasa wa 14]

Mashahidi wa Yehova wanawafundisha watu Biblia katika mji ambamo Glück alifanyia kazi ya kutafsiri