Hamia kwenye habari

Hamia kwenye yaliyomo

Kwa Nini Uwasomee Watoto Wako?

Kwa Nini Uwasomee Watoto Wako?

Kwa Nini Uwasomee Watoto Wako?

“Alinijia na kupanda kwenye mapaja yangu akiburuta kitabu chake kilichochakaa chenye kurasa zilizopakwa . . . siagi ya karanga, na kunisihi . . . , ‘Baba, nisaidie kukisoma; nisaidie kukisoma.’”—Dakt. Clifford Schimmels, profesa wa elimu.

WATOTO hujifunza haraka sana. Uchunguzi waonyesha kwamba ubongo wa watoto wenye umri wa chini ya miaka mitatu unakua haraka sana. Watoto huendelea vizuri wakati wazazi wanapowasomea, kuwaimbia, na kuwaonyesha upendo kila siku. Hata hivyo, kulingana na uchunguzi mmoja karibu nusu tu ya wazazi walio na watoto wenye umri wa kati ya miaka miwili na minane ndio wanaowasomea watoto wao kila siku. Huenda ukajiuliza hivi: ‘Je, kuna faida yoyote kumsomea mtoto wangu?’

Kukuza Upendo wa Kusoma

Wataalamu wajibu ndiyo, kumsomea mtoto wako kunaleta faida. Ripoti yenye kichwa Becoming a Nation of Readers inasema hivi: “Kuwasomea watoto ndilo jambo muhimu zaidi ili kuwasaidia kukuza ustadi wa kusoma. Hasa watoto wachanga ambao hawajaanza kwenda shule hufaidika sana wakisomewa.”

Wanaposomewa hadithi katika kitabu, watoto wachanga hujifunza kwamba herufi kwenye ukurasa hulingana na maneno tunayotamka. Wanazoea vilevile lugha inayoandikwa. Kitabu kimoja kuhusu kusoma kwa sauti chasema hivi: ‘Kila tunapomsomea mtoto, mtoto huyo hustarehe. Hivyo mtoto ataona kwamba vitabu na vichapo vingine hustarehesha.’ Watoto wanaozoezwa na wazazi wao kupenda vitabu watakuwa watu wazima wanaopenda kusoma.

Kuwasaidia Kuelewa Mazingira Wanamoishi

Wazazi wanaowasomea watoto wao wanaweza kuwapa zawadi nzuri sana—maarifa juu ya watu, mahali, na vitu mbalimbali. Kwa kusoma vitabu wanaweza “kusafiri” ulimwenguni kote kwa bei nafuu. Ebu fikiria Anthony, mwenye umri wa miaka miwili, ambaye amesomewa na mama yake tangu azaliwe. Mama yake anasema hivi: ‘Alipotembelea bustani ya wanyama kwa mara ya kwanza tayari aliwajua wanyama wote.’ Aliwezaje kuwajua ijapokuwa ilikuwa ziara yake ya kwanza? Anthony alikuwa amesomewa juu ya punda-milia, simba, twiga, na wanyama wengine, kwa hiyo aliwajua wanyama hao ijapokuwa hakuwa amewahi kuwaona.

Mama yake aeleza hivi: “Katika miaka miwili ya kwanza ya maisha yake, Anthony amewajua watu na wanyama wengi, na vilevile vitu vingi na maoni mbalimbali kwa kusomewa vitabu.” Ndiyo, watoto wanaposomewa wakiwa wachanga wanaweza kuelewa mengi juu ya mazingira wanamoishi.

Kujenga Uhusiano wa Karibu

Katika miaka ya mapema, watoto wachanga hukuza mitazamo ambayo itaongoza matendo yao katika miaka ijayo. Kwa hiyo, ni lazima wazazi wakuze uhusiano wa karibu pamoja na watoto, ili watoto waweze kuwatumaini wazazi, na wazazi na watoto waweze kuheshimiana na kuelewana. Kusomea watoto kunaweza kuwasaidia sana wazazi kufikia lengo hilo.

Watoto wanaosomewa na wazazi huku wakikumbatiwa wanaelewa wazi kwamba wazazi wao wanawapenda. Phoebe, mama mmoja huko Kanada alisema hivi kuhusu kumsomea mwana wake mwenye umri wa miaka minane: “Mimi na mume wangu tunahisi kwamba hilo limechangia sana uhusiano wa karibu kati yetu na Nathan. Yeye husema nasi waziwazi na mara nyingi hutueleza jinsi anavyohisi. Jambo hilo limefanya tuwe na uhusiano wa kipekee.”

Cindy amemsomea binti yake kwa ukawaida tangu alipokuwa mwenye umri wa mwaka mmoja hivi na alipoweza kutulia na kusikiliza kwa muda wa dakika moja au mbili. Je, jitihada hiyo imekuwa yenye manufaa? Cindy anasema hivi: “Mara nyingi tunapokaa na kusoma katika hali ya urafiki na kwa utulivu inakuwa rahisi kumfanya Abigail atueleze kuhusu mambo yanayotukia shuleni au tatizo alilo nalo na rafiki fulani. Kila mzazi angependa watoto wake wafanye hivyo.” Kwa hakika, kumsomea mtoto kunaweza kuchangia uhusiano wa karibu kati ya mzazi na mtoto.

Kufundisha Maadili na Stadi Watakazotumia Maishani

Kitabu 3 Steps to a Strong Family chasema hivi: “Watoto wetu leo wanapata upuuzi mwingi kutokana na televisheni na vyanzo vingine. Kwa hiyo, wanahitaji sana lishe ya akilini, akili timamu, hekima, mambo yanayoweza kuimarisha akili zao na kuwaongoza kushikilia maadili yao, na kuona maisha yao vile yalivyo.” Wazazi hasa ndio wanaoweza kuwapa watoto uongozi mzuri utakaowafaidi.

Kumfundisha mtoto kuelewa sentensi tata zilizoandikwa kwa usanifu katika vitabu kwaweza kuwa njia bora ya kumfundisha kusema na kuandika vizuri. Dorothy Butler, mwandishi wa kitabu Babies Need Books, anasema hivi: “Akili ya mtu hutegemea ubora wa lugha yake. Lugha ndiyo jambo kuu kwa habari ya kujifunza na kuwa na akili.” Uwezo wa kuwasiliana vizuri ndilo jambo muhimu sana ili mtu awe na uhusiano mzuri pamoja na wengine.

Kusoma vitabu vinavyofaa pia kunaweza kumsaidia mtoto kufuata maadili mazuri. Wazazi wanafundisha watoto wao kutumia ubongo wanapowasomea na wanapoongea nao. Cindy alipomsomea binti yake Abigail, alichunguza kwa uangalifu jinsi Abigail alivyoitikia mambo mbalimbali katika hadithi alizosoma. “Mimi na mume wangu tunaweza kujifunza mengi kuhusu sifa zisizo dhahiri sana za Abigail na huenda tukaweza kumsaidia kuondoa mawazo yasiyofaa mapema.” Kwa kweli, kuwasomea watoto kunaweza kuelimisha akili na moyo.

Fanya Usomaji Uwe Wenye Kufurahisha

Soma katika hali ya starehe na yenye kufurahisha, bila kuweka masharti au kumlazimisha mtoto. Wazazi wanaoelewa watoto wao, wanajua wakati wanapopaswa kuacha kusoma. Lena anasema hivi: “Mara kwa mara, Andrew, mwenye umri wa miaka miwili, huwa mchovu sana naye hawezi kutulia kwa muda mrefu. Kwa hiyo, sisi hufupisha usomaji kulingana na hali yake. Hatutaki Andrew achukie kusoma, kwa hiyo hatumlazimishi kusikiliza kwa muda mrefu kushinda uwezo wake.”

Kusoma kwa sauti kunahusisha mengi sana kuliko kutamka tu maandishi yaliyoandikwa. Tambua wakati unaofaa kugeuza ukurasa wa kitabu chenye picha ili kumfanya mtoto awe na hamu ya kutarajia zaidi. Soma kwa ufasaha. Ubadilifu wa sauti na kukazia maana kunaweza kufanya hadithi ivutie zaidi. Kusoma kwa sauti yenye kupendeza kunaweza kufanya mtoto wako ahisi yuko salama.

Mtoto wako atafaidika sana anaposhiriki katika usomaji. Tua mara kwa mara, na umwulize maswali yatakayomfanya ajieleze kutoka moyoni. Toa maoni ya ziada baada ya mtoto kujibu.

Chagua Vitabu kwa Uangalifu

Hata hivyo, huenda kuchagua vitabu vinavyofaa ndilo jambo muhimu kuliko mambo mengine. Ili uchague vitabu vinavyofaa ni lazima ufanye utafiti. Chunguza vitabu kwa uangalifu, na usome tu vile vilivyo na hadithi zenye mafundisho mazuri na maadili bora. Chunguza vizuri jalada, picha, na mtindo wa kuandika. Chagua vitabu vinavyopendeza mtoto na vilevile mzazi. Mara nyingi mtoto ataomba asomewe hadithi fulani tena na tena.

Wazazi ulimwenguni kote wamethamini hasa Kitabu Changu cha Hadithi za Biblia. * Kitabu hicho kilitungwa ili wazazi wakisome pamoja na watoto wao wachanga, na mbali na kuwasaidia watoto wawe wasomaji bora kinaweza pia kuwachochea wapende Biblia.

Wazazi wanaowasomea watoto wao wanaweza kuwasaidia kuwa na zoea zuri la kusoma ambalo huenda likawa na matokeo mazuri katika maisha yao yote. JoAnne alisema hivi juu ya binti yake: “Jennifer alijua kusoma na kuandika kabla hajaanza kwenda shule na anapenda sana kusoma. Hata hivyo, jambo muhimu ni kwamba amestawisha upendo kwa Muumba wetu Mkuu, Yehova. Jennifer amejifunza kulitumaini Neno lake lililoandikwa, Biblia, limwongoze katika maamuzi yake yote.” Kwa kweli, yale unayomsaidia mtoto wako kupenda yanaweza kuwa ya maana zaidi kuliko yale ambayo unamfundisha.

[Maelezo ya Chini]

^ fu. 24 Kilichochapishwa na Mashahidi wa Yehova.

 [Sanduku/Picha katika ukurasa wa 14]

Unapomsomea Mtoto Wako

• Anza anapokuwa bado mchanga.

• Mpe mtoto wako nafasi ya kutulia kabla ya kuanza kusoma.

• Soma hadithi ambazo nyinyi nyote mnazipenda.

• Soma mara nyingi iwezekanavyo na usome kwa hisia.

• Husisha mtoto wako kwa kumwuliza maswali.

 [Hisani ya Picha katika ukurasa wa 13]

Picha imepigwa kwenye Wildlife Conservation Society’s Bronx Zoo