Vipimo vya ufikikaji

Chagua lugha

Hamia kwenye menyu ya pili

Hamia kwenye yaliyomo

Hamia kwenye habari

Mashahidi wa Yehova

Kiswahili

MNARA WA MLINZI NA. 2 2016

Sura na Mistari—Ni Nani Aliiweka katika Biblia?

Sura na Mistari—Ni Nani Aliiweka katika Biblia?

WAZIA kwamba wewe ni Mkristo katika karne ya kwanza. Kutaniko lako limetoka tu kupokea barua kutoka kwa mtume Paulo. Unaposikiliza wakati ikisomwa, unagundua kwamba Paulo ananukuu mara nyingi “maandishi matakatifu,” yaani, Maandiko ya Kiebrania. (2 Timotheo 3:15) Huenda unawaza hivi ‘ningependa sana kuona ananukuu kutoka wapi.’ Hata hivyo huenda si rahisi kufanya hivyo. Kwa nini?

HAKUNA SURA WALA MISTARI

Fikiria jinsi hati za zamani za “maandishi matakatifu” zilizotumiwa wakati wa Paulo zilivyokuwa. Mojawapo ya hati inaonyeshwa katika ukurasa huu—ni sehemu ya kitabu cha Isaya kinachopatikana katika Vitabu vya Kukunjwa vya Bahari ya Chumvi. Unaona nini? Mkusanyo wa maandishi! Hakuna vituo wala namba tunazotumia leo kuonyesha sura na mistari.

Waandishi wa Biblia hawakuandika ujumbe wao katika mfumo wa sura au mistari. Waliandika ujumbe wote waliopewa na Mungu ili wasomaji waelewe ujumbe wote badala ya baadhi ya sehemu za ujumbe huo. Bila shaka wewe hufanya hivyo unapopata barua kutoka kwa mtu unayempenda. Hausomi sehemu tu ya barua hiyo, bali unaisoma barua nzima.

Kukosekana kwa sura na mistari hakukuwa tatizo. Paulo alionyesha maneno aliyonukuu kwa kutumia maneno “kama ilivyoandikwa” au “kama Isaya alivyokuwa amesema wakati uliotangulia.” (Waroma 3:10; 9:29) Huenda ilikuwa vigumu kujua nukuu hizo isipokuwa uwe unajua vizuri “maandishi matakatifu.”

Zaidi ya hayo, “maandishi matakatifu” hayakuwa ujumbe mmoja kutoka kwa Mungu. Kufikia mwishoni mwa karne ya kwanza W.K., yalikuwa mkusanyo wa vitabu 66! Ndiyo maana wasomaji wengi wa Biblia leo wanashukuru sana kwamba kuna sura na mistari yenye namba zinazowasaidia kupata habari hususa kama vile nukuu nyingi zilizo katika barua alizoandika Paulo.

Hata hivyo, huenda ukauliza, ‘ni nani aliyeweka sura na mistari katika Biblia?’

NI NANI ALIYEWEKA SURA?

Kasisi Mwingereza Stephen Langton, ambaye baadaye alikuja kuwa Askofu Mkuu wa Canterbury, anajulikana kuwa ndiye aliyeanzisha utaratibu wa kuigawa Biblia kwa kutumia sura. Alifanya hivyo mwanzoni mwa karne ya 13 alipokuwa mwalimu katika Chuo Kikuu cha Paris, nchini Ufaransa.

Kabla ya Langton kufanya hivyo, wasomi wengi walijaribu njia nyingi za kuigawa Biblia katika sehemu ndogo-ndogo au sura, hasa kwa ajili ya marejeo. Wazia jinsi ambavyo ingekuwa rahisi kwao kupata kifungu cha habari kwa kukitafuta katika sura moja badala ya kitabu kizima, kama vile kitabu cha Isaya chenye sura 66.

Hata hivyo, jambo hilo lilileta tatizo. Wasomi walitokeza njia nyingi zisizopatana. Katika njia moja, Injili ya Marko iligawanywa katika sura 50 hivi badala ya 16 tunazotumia leo. Jijini Paris, katika siku za Langton, kulikuwa na wanafunzi wengi kutoka nchi nyingi waliokuja na Biblia kutoka katika nchi zao. Hata hivyo, walimu na wanafunzi hawakuweza kufafanua  vizuri mambo waliyojifunza. Kwa nini? Kwa kuwa mgawanyiko wa sura katika hati zao haukufanana.

Basi, Langton akaanzisha utaratibu mpya wa kugawa sura. Utaratibu wake “uliwavutia wasomaji na wasomi,” kinasema kitabu The Book—A History of the Bible, na jambo hilo “likasambaa upesi Ulaya.” Yeye ndiye aliyeanzisha utaratibu wa kuweka namba za sura katika Biblia nyingi leo.

NI NANI ALIYEWEKA MISTARI?

Miaka 300 hivi baadaye, katikati ya karne ya 16, mchapishaji na msomi Robert Estienne alirahisisha zaidi. Lengo lake lilikuwa kuwasaidia watu wengi wapende kujifunza Biblia. Aliona kwamba lingekuwa jambo bora ikiwa kungekuwa na mfumo unaofanana wa kuweka namba za sura na mistari.

Wazo la kugawa maandishi ya Biblia katika mistari halikuwa la Estienne. Tayari watu wengine walikuwa wamefanya hivyo. Kwa mfano, karne nyingi mapema, waandishi Wayahudi walikuwa wamegawa Biblia ya Kiebrania, au sehemu ya Biblia ambayo mara nyingi huitwa Agano la Kale, katika mistari badala ya sura. Hata hivyo, kama tu ilivyokuwa katika ugawaji wa sura, hakukuwa na utaratibu unaofanana.

Estienne aligawa maandiko ya Kikristo ya Kigiriki, au Agano Jipya, kwa kutumia utaratibu mpya wa kuweka mistari yenye namba na kisha kuiunganisha na mistari ambayo tayari ilikuwa katika Biblia ya Kiebrania. Katika mwaka wa 1553, alichapisha Biblia ya kwanza iliyo na vitabu vyote (toleo la Kifaransa) yenye mpangilio wa sura na mistari kama ule ulio katika Biblia tunazotumia leo. Baadhi ya watu walipinga na kudai kwamba mpangilio wa kuweka mistari ulifanya maneno ya Biblia yatenganishwe na kuifanya iwe na mfululizo wa maneno yasiyopatana. Hata hivyo, baada ya muda mfupi utaratibu huo ulianza kutumiwa na wachapishaji wengine pia.

MSAADA KWA WANAFUNZI WA BIBLIA

Huenda kuweka sura na mistari yenye namba kukaonekana kuwa jambo la kawaida tu. Hata hivyo, utaratibu huo hufanya kila mstari katika Biblia uwe na “anwani” ya pekee—kama ya sanduku la posta. Ni kweli kwamba utaratibu wa kuigawa Biblia kwa kuweka sura na mistari haukuongozwa na roho takatifu ya Mungu, na wakati mwingine hufanya maandishi ya Biblia yasieleweke vizuri. Pamoja na hayo, utaratibu huo unatusaidia kupata nukuu na kuonyesha au kuzungumzia mistari iliyotutia moyo sana—kama tu tunavyoweka alama katika maneno tunayotaka kukumbuka baadaye katika chapisho au kitabu.

Ijapokuwa utaratibu wa sura na mistari unafaa sana, sikuzote kumbuka kwamba jambo la muhimu ni kuelewa ujumbe mzima ambao Mungu anatoa. Sitawisha zoea la kusoma muktadha badala ya mistari tofauti-tofauti tu. Kufanya hivyo kutakusaidia ufahamu vizuri zaidi “maandishi matakatifu, ambayo yanaweza kukufanya uwe mwenye hekima kwa ajili ya wokovu.”—2 Timotheo 3:15.

Pata Kujua Mengi Zaidi

Tunawezaje Kuwa na Hakika Kwamba Yale Yaliyoandikwa Katika Biblia Ni ya Kweli?

Ikiwa Biblia ilitungwa na Mungu, haipaswi kuwa kama kitabu kingine kilichowahi kuandikwa.

Unawezaje Kuielewa Biblia?

Bila kujali malezi yako, unaweza kuelewa ujumbe wa Mungu ulio katika Maandiko Matakatifu.