Hamia kwenye habari

Hamia kwenye menyu ya pili

Hamia kwenye yaliyomo

Mashahidi wa Yehova

Kiswahili

Mnara wa Mlinzi—Toleo la Funzo  |  Januari 2017

Kwa Nini Sifa ya Kiasi Bado Ni Muhimu?

Kwa Nini Sifa ya Kiasi Bado Ni Muhimu?

“Wenye kiasi wana hekima.”—MET. 11:2.

NYIMBO: 38, 69

1, 2. Kwa nini mtu ambaye mwanzoni alikuwa na sifa ya kiasi alikataliwa na Mungu? (Tazama picha mwanzoni mwa makala hii.)

MFALME SAULI wa Israeli la kale alikuwa mwenye kiasi na mwenye kuheshimika alipoanza kutawala. (1 Sam. 9:1, 2, 21; 10:20-24) Lakini, muda mfupi baada ya kuwa mfalme alifanya mambo kadhaa kwa kimbelembele. Wakati nabii wa Mungu Samweli alipochelewa kufika Gilgali, Sauli alikosa subira. Wafilisti walikuwa wakijitayarisha kwa ajili ya vita, na Waisraeli walikuwa wakimkimbia Sauli. Lazima aliwaza hivi: ‘Ninapaswa kuchukua hatua fulani haraka.’ Hivyo, akamtolea Mungu dhabihu, jambo ambalo hakuwa na mamlaka ya kufanya. Yehova hakufurahia jambo hilo.1 Sam. 13:5-9.

2 Samweli alipofika Gilgali, alimkaripia Sauli. Badala ya kukubali karipio, Sauli alitoa visingizio, akawalaumu wengine, na kupunguza uzito wa kosa lake. (1 Sam. 13:10-14) Huo ulikuwa mwanzo wa mfululizo wa matukio mabaya ambayo mwishowe yalimfanya Sauli apoteze ufalme wake, na zaidi ya yote,  kibali cha Yehova. (1 Sam. 15:22, 23) Licha ya kuwa na mwanzo mzuri, mwisho wa maisha yake ulikuwa mbaya sana.—1 Sam. 31:1-6.

3. (a) Watu wengi wana maoni gani kuhusu sifa ya kiasi? (b) Tutazungumzia maswali gani?

3 Katika ulimwengu wa leo wenye ushindani, watu wengi wanahisi kwamba ni lazima wawe bora kuliko wengine ili wafanikiwe. Maoni hayo yamefanya wasiwe na sifa ya kiasi. Kwa mfano, mwigizaji fulani maarufu wa sinema ambaye baadaye alikuwa mwanasiasa, alisema hivi: “Sina sifa ya kiasi hata kidogo na ninatumaini kwamba sifa hiyo haitanihusu kamwe.” Hata hivyo, kwa nini sifa ya kiasi bado ni muhimu? Sifa ya kiasi ni nini, na haimaanishi nini? Na tunaweza kudumisha jinsi gani sifa ya kiasi licha ya changamoto au kushinikizwa na wengine? Katika makala hii tutajibu maswali mawili ya kwanza. Swali la tatu litazungumziwa katika makala inayofuata.

KWA NINI SIFA YA KIASI NI MUHIMU?

4. Ungefafanuaje matendo ya kimbelembele?

4 Biblia inaonyesha kwamba kiasi ni kinyume cha kimbelembele. (Soma Methali 11:2.) Kwa hekima, Daudi alimwomba Yehova ‘amzuie kutokana na matendo ya kimbelembele.’ (Zab. 19:13) “Matendo ya kimbelembele” ni yapi? Ikiwa mtu anatenda bila kufikiri au bila heshima mambo ambayo hana mamlaka ya kufanya, anatenda kwa kimbelembele. Kwa sababu ya dhambi tuliyorithi, nyakati nyingine sisi sote hutenda kwa kimbelembele. Lakini kama mfano wa Mfalme Sauli unavyoonyesha, tukiwa na zoea la kutenda kwa kimbelembele, baada ya muda tutapoteza uhusiano wetu na Mungu. Andiko la Zaburi 119:21 linasema hivi kumhusu Yehova: “Umewakemea wenye kimbelembele.” Kwa nini?

5. Kwa nini kuwa na kimbelembele ni jambo zito?

5 Matendo ya kimbelembele ni mazito kuliko makosa yasiyokusudiwa. Kwanza, tunapotenda bila kiasi tunakosa kumheshimu Yehova ambaye kwa kufaa ni Mwenye Enzi Kuu. Pili, ikiwa tunafanya mambo yanayopita mamlaka yetu, inaelekea kwamba tutakosa kuelewana na wengine. (Met. 13:10) Tatu, inapokuwa wazi kwamba tumetenda kwa kimbelembele huenda tukaaibika au kudhalilishwa. (Luka 14:8, 9) Kimbelembele kina matokeo mabaya. Kama Maandiko yanavyoonyesha, kuwa na sifa ya kiasi ndilo jambo linalofaa sikuzote.

SIFA YA KIASI INAHUSISHA NINI?

6, 7. Unyenyekevu ni nini, na unahusianaje na sifa ya kiasi?

6 Kuna uhusiano mkubwa kati ya sifa ya kiasi na unyenyekevu. Katika Biblia, unyenyekevu unahusisha kutokuwa mwenye kiburi au majivuno. Inafafanuliwa kuwa “unyenyekevu wa akili.” (Flp. 2:3) Kwa kawaida, mtu mnyenyekevu pia huwa na sifa ya kiasi, yaani, anaweza kuelewa vizuri uwezo na mafanikio yake, kutambua makosa yake, kukubali mapendekezo na mawazo mapya. Unyenyekevu humfurahisha sana Yehova.

7 Katika Biblia, sifa ya kiasi pia hurejelea kuwa na maoni yenye usawaziko na kutambua mipaka yetu. Katika lugha ya awali ya Maandiko, inaonekana neno hilo linakazia jinsi kutambua mipaka yetu kunavyopaswa kuathiri namna tunavyowatendea wengine.

8. Ni zipi baadhi ya ishara zinazoonyesha kwamba hatufikiri au kutenda kwa kiasi?

8 Ni katika hali gani tunaweza kufikiri au kutenda kwa njia inayoonyesha kwamba hatuna sifa ya kiasi? Fikiria baadhi ya ishara zinazoweza kuonyesha kwamba hatuna  sifa hiyo. Huenda tukajifikiria sana au tukajiona kuwa watu wa maana kwa sababu ya mapendeleo yetu. (Rom. 12:16) Au huenda tukajielekezea fikira kwa njia isiyofaa. (1 Tim. 2:9, 10) Labda tunasisitiza maoni yetu kwa sababu ya pendeleo tulilo nalo, mawazo yetu, au uhusiano wetu na watu wenye madaraka. (1 Kor. 4:6) Mara nyingi tunapofanya hivyo, huenda hata tusitambue kwamba tumevuka mipaka ya kuwa wenye kiasi na tumeanza kuwa na kimbelembele.

9. Ni nini kimewafanya watu fulani wawe na kimbelembele? Toa mfano ulio katika Biblia.

9 Mtu yeyote anaweza kutenda bila kiasi ikiwa anaruhusu tamaa za kimwili zimlemee kwa muda fulani. Mwelekeo wa kujitakia makuu, wivu, na hasira isiyodhibitiwa imewafanya watu wengi watende kwa kimbelembele. Watu wanaotajwa katika Biblia kama vile Absalomu, Uzia, na Nebukadneza, walifanya matendo ya mwili kama hayo na wakanyenyekezwa na Yehova kwa sababu ya kuwa na kimbelembele.—2 Sam. 15:1-6; 18:9-17; 2 Nya. 26:16-21; Dan. 5:18-21.

10. Kwa nini tunapaswa kuepuka kutilia shaka nia za watu wengine? Toa mfano ulio katika Biblia.

10 Hata hivyo, kuna sababu nyingine zinazoweza kumfanya mtu atende bila kiasi. Kwa mfano, chunguza masimulizi ya Biblia yaliyo katika Mwanzo 20:2-7 na Mathayo 26:31-35. Je, matendo yanayoonekana kuwa ya kimbelembele ya Abimeleki na Petro yalichochewa na tamaa zenye dhambi? Au je, watu hao walikosa tu kuelewa mambo yote yaliyohusika au walitenda bila kukusudia? Kwa kuwa hatuwezi kusoma mioyo, ni jambo la hekima na upendo kuepuka kutilia shaka nia za watu wengine.Soma Yakobo 4:12.

KUTAMBUA MAHALI PETU

11. Sifa ya kiasi inahusianaje na kutambua mahali petu katika mpango wa Mungu?

11 Tunaanza kuonyesha sifa ya kiasi tunapotambua mahali petu katika mpango wa Mungu. Akiwa Mungu mwenye utaratibu, Yehova humpa kila mmoja wetu sehemu yake au jambo analoweza kufanya katika nyumba Yake. Kila mtu ana jukumu la pekee katika kutaniko, lakini kila mmoja wetu anahitajika. Kwa fadhili zake zisizostahiliwa, Yehova amempa kila mmoja wetu zawadi, vitu mbalimbali, uwezo, au vipawa fulani. Tunaweza kuzitumia kumtukuza na kuwanufaisha wengine. (Rom. 12:4-8) Yehova ametukabidhi usimamizi nyumba na kufanya hivyo kunaonyesha kwamba anatuheshimu, anatutumaini, na kutupa wajibu.—Soma 1 Petro 4:10.

Tunaweza kujifunza nini kutokana na mfano wa Yesu mgawo wetu unapobadilika? (Tazama fungu la 12 hadi 14)

12, 13. Kwa nini hatupaswi kushangaa mgawo wetu katika tengenezo la Mungu unapobadilika mara kwa mara?

12 Hata hivyo, si lazima tuwe na jukumu lilelile katika tengenezo la Mungu. Jukumu letu linaweza kubadilika. Fikiria mfano wa Yesu. Mwanzoni, alikuwa na Yehova peke yake. (Met. 8:22) Kisha akasaidia kutokeza viumbe wengine wa roho, ulimwengu, na mwishowe wanadamu. (Kol. 1:16) Baadaye, Yesu akapata mgawo mpya wa kuja duniani, kwanza akiwa mtoto mchanga na kisha akawa mtu mzima. (Flp. 2:7) Baada ya kifo cha kidhabihu, Yesu alirudi mbinguni akiwa kiumbe wa roho na kuwa Mfalme wa Ufalme wa Mungu mwaka wa 1914. (Ebr. 2:9) Huo si mgawo wake wa mwisho. Baada ya kutawala kwa Miaka Elfu Moja, Yesu atamkabidhi Yehova Ufalme wake ili “Mungu awe vitu vyote kwa kila mtu.”—1 Kor. 15:28.

13 Mara nyingi kwa sababu ya maamuzi tunayofanya, migawo yetu inaweza kubadilika mara kwa mara. Kwa mfano, je,  ulikuwa mseja na baadaye ukafunga ndoa? Je, umeanza kulea watoto? Je, miaka iliposonga, ulirahisisha maisha yako ili uanze utumishi wa wakati wote? Kila uamuzi tunaofanya huwa na baraka na majukumu fulani. Hali zetu zinapobadilika huenda zikapunguza au kuongeza utendaji wetu. Je, wewe ni kijana au mzee? Je, una afya nzuri au una matatizo ya afya? Sikuzote Yehova huona jinsi kila mmoja wetu anavyoweza kutumiwa kikamili katika utumishi wake. Anatazamia tufanye tu mambo tunayoweza, na anathamini sana yote tunayofanya.Ebr. 6:10.

14. Kuwa na maoni yenye kiasi kunaweza kutusaidia jinsi gani kuridhika na kuendelea kuwa na shangwe katika hali zozote?

14 Yesu alifurahia kila mgawo aliopata, nasi pia tunaweza kufurahia migawo yetu. (Met. 8:30, 31) Mtu mwenye kiasi hahisi kwamba amebanwa na migawo au majukumu yake ya sasa kutanikoni. Hahangaikii kupata mapendeleo ya wakati ujao au mambo ambayo wengine wanatimiza. Badala yake, anaridhika na kufurahia mgawo wake wa sasa kwa sababu anauona kuwa unatoka kwa Yehova. Wakati huohuo, anaheshimu kutoka moyoni jukumu au sehemu ambayo Yehova amewapa watu wengine. Sifa ya kiasi itafanya tufurahie kuwaheshimu na kuwaunga mkono watu wengine.—Rom. 12:10.

KUWA WENYE KIASI HAKUMAANISHI NINI?

15. Tunaweza kujifunza nini kutokana na jinsi Gideoni alivyoonyesha sifa ya kiasi?

15 Gideoni ni mfano bora wa kuonyesha sifa ya kiasi. Malaika wa Yehova alipomtokea,  Gideoni alisema mara moja kwamba alikuwa mtu wa hali ya chini. (Amu. 6:15) Baada ya kukubali mgawo kutoka kwa Yehova, Gideoni alihakikisha kwamba alielewa vema jambo alilohitaji kufanya na alimtegemea Yehova ili kupata mwongozo. (Amu. 6:36-40) Gideoni alikuwa jasiri na hodari. Lakini alitenda kwa tahadhari na busara. (Amu. 6:11, 27) Hakutumia mgawo wake kujitafutia umashuhuri. Badala yake, mara tu alipoweza alirudi mahali pake pa zamani.—Amu. 8:22, 23, 29.

16, 17. Mtu mwenye kiasi anazingatia mambo gani anapofikiria kufanya maendeleo ya kiroho?

16 Kuwa wenye kiasi hakumaanishi kwamba hatutajitahidi kufikia au kukubali migawo zaidi ya utumishi. Maandiko yanatutia moyo sote tufanye maendeleo. (1 Tim. 4:13-15) Hata hivyo, je, sikuzote hilo linamaanisha kwamba tunahitaji kupata mgawo mpya? Hapana. Kwa msaada wa Yehova tunaweza kufanya maendeleo ya kiroho katika mgawo wowote tulio nao. Tunaweza kuendelea kusitawisha uwezo wowote tuliopewa na Mungu na kuzidi kufanya matendo mema.

17 Kabla ya kukubali mgawo mpya, mtu mwenye kiasi kwanza atataka kujua mambo anayohitaji kutimiza. Kisha, atachunguza kwa unyoofu hali zake. Kwa mfano, je, ataweza kufanya kazi au kutimiza majukumu zaidi bila kupuuza mambo mengine muhimu? Je, anaweza kumkabidhi mtu mwingine baadhi ya kazi zake za sasa ili awe na nafasi ya kutimiza majukumu mapya? Ikiwa jibu la swali moja au yote mawili ni hapana, basi huenda ikawa mtu mwingine anaweza kutimiza mgawo huo kwa njia bora zaidi sasa. Kusali na kuchunguza kwa unyoofu hali zetu, kutatusaidia tuepuke kupita mipaka yetu na uwezo tulio nao. Sifa ya kiasi huenda ikafanya tuseme hapana.

18. (a) Kuwa na kiasi kutatuchochea tufanye nini tunapopata jukumu au mgawo mpya? (b) Mtu mwenye kiasi anatumiaje andiko la Waroma 12:3?

18 Tunapokubali mgawo mpya, mfano wa Gideoni unatukumbusha kwamba hatuwezi kufanikiwa bila mwongozo na baraka za Yehova. Kwa kweli, Mungu anataka “[tuwe] na kiasi katika kutembea” naye. (Mika 6:8) Kwa hiyo, wakati wowote tunapokubali mgawo mpya tunahitaji kutafakari na kusali kuhusu kile ambacho Yehova anatueleza kupitia Neno lake na tengenezo lake. Tunahitaji kutambua kwamba hatuna hekima au uwezo wa kutosha na hivyo tunahitaji kumtegemea Yehova na kufuata mwongozo wake ili tufanikiwe kutimiza migawo yetu. Acheni tukumbuke kwamba ni unyenyekevu wa Yehova ‘unaotufanya tuwe wakuu,’ bali si uwezo wetu. (Zab. 18:35) Hivyo, kuwa na kiasi katika kutembea na Mungu kutatusaidia tuwe na maoni yenye usawaziko.—Soma Waroma 12:3.

19. Kwa nini tunapaswa kusitawisha sifa ya kiasi?

19 Mtu mwenye kiasi humpa Yehova heshima anayostahili, kwa kuwa yeye ndiye Muumba wetu na Mwenye Enzi Kuu ya Ulimwengu Wote. (Ufu. 4:11) Kuwa na kiasi kunatusaidia kuridhika na kuwa wenye bidii tunapokuwa mahali petu katika tengenezo la Mungu. Sifa ya kiasi inatuzuia tusitende kwa kukosa heshima, na inachangia umoja kati ya watu wa Yehova. Kuwa wenye kiasi kutatuchochea kuwatanguliza wengine na kutenda kwa tahadhari, na hivyo kuepuka makosa mazito. Kwa sababu hiyo, sifa ya kiasi bado ni muhimu kwa watu wote wa Mungu, na Yehova anathamini wale wanaositawisha sifa hiyo. Lakini namna gani tunapokuwa na mkazo? Makala inayofuata itatuonyesha jinsi tunavyoweza kuendelea kuwa wenye kiasi tunapokuwa na mkazo.