Fetela boitsebisong

Fetela lethathamong la tse ka hare

Litlaleho Tsa Litaba Tse Nyarosang na li Ama Bana ba Hao

Litlaleho Tsa Litaba Tse Nyarosang na li Ama Bana ba Hao

“Morali oa ka ea lilemo li 11 ha a rate ho shebella litaba. O atisa ho ba le litoro tse mpe ha a ile a li shebella. Ka le leng, o ile a shebella litaba tse neng li bua ka monna ea ileng a khaola mong ka eena hlooho. Bosiung boo, morali oa ka o ile a lora le eena a khaoloa hlooho.”—Quinn.

“Mochana oa ka ea lilemo li tšeletseng o ile a shebella litaba tse neng li bua ka leholiotsoana le hlasetseng naha e itseng. O ne a ntse a tšohile esita le ka mor’a libeke a bone tlaleho eo. O ne a ntetsetsa a kholisehile hore ho na le leholiotsoana le tlang le mo lebile le hore le tl’o mo bolaea.”—Paige.

NA LITLALEHO tsa litaba li tšosa ngoana oa hao? Phuputso e ’ngoe e bontša hore hoo e ka bang batsoali ba etsang liphesente tse 40, ba boletse hore bana ba bona ba kile ba tšosoa ke ntho e ’ngoe eo ba e boneng litabeng, ’me kahoo ba tšoha hore le bona ba tla etsahalloa ke lintho tse tšoanang kapa li etsahalle batho bao ba ba ratang.

Hobane’ng? Lebaka ke hore bana ba talima litlaleho tsa litaba ka tsela e fapaneng le eo batho ba baholo ba li talimang ka eona. Ka mohlala, bana ba banyenyane ba ka nahana hore liketsahalo tse nyarosang tse phatlalatsoang hangata litabeng, li lula li etsahala.

Lebaka la bobeli ke hore litlaleho tsa letsatsi ka leng tse buang ka liketsahalo tse tšosang, li ka senya tsela eo ngoana a talimang lefatše ka eona. Ke ’nete hore re phela ‘linakong tse mahlonoko tseo ho leng thata ho sebetsana le tsona.’ (2 Timothea 3:1) Empa ha bana ba lula ba shebella litaba tse buang ka liketsahalo tse nyarosang, seo se ka etsa hore ba tšohe hoo ba sa khoneng ho etsa letho. Mokhatlo oa Malapa o Thehiloeng ke Kaiser o re: “Hangata bana ba shebellang litaba haholo ba fetelletsa ho ata ha tlōlo ea molao ’me ba nka  hore lefatše ke sebaka se kotsi haholo ho feta kamoo le hlileng le leng kateng.”

Ke’ng seo u ka se etsang haeba litlaleho tsa litaba tse buang ka liketsahalo tse nyarosang li ama bana ba hao? Litlhahiso tse ’maloa ke tsena.

Ba sireletse.

Ho itšetlehile ka lilemo, ho hōla kelellong le hore na bana ba hao ba ameha joang maikutlong, u ka nahanela taba ea ho fokotsa nako eo ba e qetang ba shebeletse litaba. Ke ’nete hore re phela linakong tseo ho tsona ho phatlalatsoang boitsebiso bo bongata, ’me bana ha ba iphapanyetse lintho tse etsahalang kajeno. Esita le bana ba banyenyane ba ka bona kapa ba utloa lintho tse ngata ho feta kamoo u nahanang kateng. Kahoo, ela hloko matšoao leha e le afe a ho tšoha kapa ho tšoenyeha ao bana ba hao ba ka ’nang ba ba le ’ona.

Ba rute.

Ha bana ba hao ba ntse ba hōla, nahana ka ho shebella litaba le bona. Ha le li shebelletse, u ka sebelisa monyetla oo ho ba ruta. Leka ho bua haholo ka lintho tse ntle tse tlalehiloeng litabeng—tse kang, mosebetsi oa ho thusa batho ba hlahetsoeng ke likoluoa tse itseng.

Ba kokobetse maikutlo.

Ha ho hlaha litaba tse buang ka liketsahalo tse nyarosang, leka ho botsa bana ba hao lipotso e le hore u tsebe hore na ba ikutloa joang ka ketsahalo eo. Ntate ea bitsoang Michael o re: “’Na le mosali oa ka re ipha nako ea ho hlalosetsa mora oa rōna Nathaniel lintho tseo a li boneng litabeng, hammoho le mehato eo re e nkileng hore re qobe ho hlaheloa ke tlokotsi e tšoanang. Ka le leng, Nathaniel o ile a bona litabeng ho hlahisitsoe ntlo e cheleng lore!, ’me seo se ile sa etsa hore a tšoenyehe ka hore ntlo ea rōna le eona e tl’o cha. E le hore re mo kokobetse maikutlo, re ile ra mo bontša lialamo tse ka tlung tse llang ha li utloa mosi. Oa tseba moo li leng teng le hore na ke hobane’ng ha li le moo. Seo se mo thusitse hore a ikutloe a sireletsehile.”

 Laola tsela eo u nahanang ka eona.

Bafuputsi ba fumane hore hangata batho ba nka hore ha ba ile ba nahana ka ketsahalo e itseng e etsahetseng, e ka ’na ea ba etsahalla. Ka mohlala, haeba u sa tsoa utloa ka ngoana ea koetetsoeng, mohlomong le uena u nahana hore le ngoana oa hao o kotsing ho feta kamoo ho hlileng ho leng kateng. Ke ’nete hore ke habohlokoa ho hlokomela likotsi tse ka ’nang tsa hlaha. Leha ho le joalo, litsebi li re litlaleho tsa mecha ea phatlalatso li ka etsa hore re tšohe lintho tse ka ’nang tsa se ke tsa re etsahalla.—Liproverbia 22:3, 13.

Haeba batsoali ba hlōleha ho talima litaba ka tsela e leka-lekaneng, ba ka ’na ba ba le tšabo e feteletseng. Ho ka etsahala se tšoanang le ka bana ba bona. Ka mohlala, ka 2005 moshemane ea lilemo li 11 o ile a lahleha lithabeng tsa Utah tse United States. O ne a tšohile hore o tla koeteloa hoo a ileng a qeta matsatsi a mane a ipatetse batho ba tlil’o mo pholosa. Qetellong ha basebetsi ba pholoso ba mo fumana, ngoana eo o ne a se na matla a bile a feletsoe ke metsi ’meleng. Le hoja ho ne ho e-na le monyetla o le mong ho e 350 000 oa hore a koeteloe, tšabo e ile ea etsa hore moshemane eo a ipehe kotsing ea ho bolaoa ke tlala ho e-na le hore a amohele thuso.

“Bana ba lilemo tse pakeng tsa 3 le 7 ba tšosoa haholo ke litaba tse buang ka likoluoa tsa tlhaho le likotsi, ha ba pakeng tsa lilemo tse 8 le 12 bona ba tšosoa haholo ke litaba tse buang ka tlōlo ea molao le liketso tse mabifi.”—Mokhatlo oa Malapa o Thehiloeng ke Kaiser

Ke’ng seo u ithutang sona? Tiisa hore uena le bana ba hao le talima litaba ka tsela e leka-lekaneng. Ha e le hantle, litlokotsi tse ngata li hlahisoa litabeng hobane li etsahala ka seoelo—eseng hobane li etsahala kamehla.

Re phela linakong tseo ho tsona ho nang le tlōlo ea molao, liketso tse mabifi le likoluoa tsa tlhaho. Leha ho le joalo, joalokaha u se u hlokometse, boiteko boo u bo etsang ba ho sireletsa bana ba hao, ba ho ba ruta, ho ba kokobetsa maikutlo le ho talima lintho ka tsela e leka-lekaneng, bo tla ba thusa hore ba se ke ba angoa haholo ke litaba tse nyarosang.