Go na content

Go na a tra menu

Go na table of contents

Yehovah Kotoigi

Sranantongo

Studie-Waktitoren  |  december 2016

A bun-ati fu Gado meki yu kon fri

A bun-ati fu Gado meki yu kon fri

„No meki sondu basi unu, bika . . . Gado sori unu bun-ati.”ROM. 6:14.

SINGI: 2, 61

1, 2. Fu san ede Romesma 5:12 prenspari gi Yehovah Kotoigi?

KON meki wi taki dati yu ben o meki wan lijst nanga Bijbeltekst di Yehovah Kotoigi sabi bun èn e gebroiki furu. Yu ben o poti Romesma 5:12 tapu a lijst dati? Prakseri omeni leisi yu gebroiki a tekst disi: „Wán man meki sondu kon na grontapu èn sondu tyari dede kon. Dati meki ala sma e dede, bika den alamala sondu.”

2 Na ini a buku San Bijbel e leri wi trutru?, a tekst disi gebroiki furu leisi. Te yu e studeri kapitel 3, 5, nanga 6 fu a buku disi nanga yu pikin noso nanga tra sma, dan yu e taki fu den sani di Gado abi na prakseri gi grontapu, fu a lusu-paiman, èn fu a situwâsi fu den dedewan. Te yu e taki fu den tori disi, dan seiker yu o leisi Romesma 5:12. Ma yu gwenti denki fu Romesma 5:12 te yu e prakseri fa Yehovah e si yu, te yu e prakseri den sani di yu e du, èn te yu e prakseri a howpu di yu abi?

3. San wi musu hori na prakseri te a abi fu du nanga sondu?

3 A no de fu taki dati wi alamala musu hori na prakseri taki wi na sondusma. Wi e meki fowtu ibri dei. Ma wi sabi taki Gado e hori na prakseri taki na fu doti wi meki èn a abi sari-ati nanga wi (Ps. 103:13, 14). Na ini a Wi Tata begi Yesus ben aksi  Gado: „Gi wi pardon fu den sondu fu wi” (Luk. 11:2-4). Dati meki wi no abi fu tan prakseri den fowtu fu wi te Gado gi wi pardon kaba. Ma toku wi kan kisi wini te wi e prakseri fu san ede a ben man gi wi pardon èn fa a du dati.

GADO GI WI PARDON FU DI A ABI BUN-ATI

4, 5. (a) San e yepi wi fu frustan Romesma 5:12 moro bun? (b) San a wortu „bun-ati” na ini Romesma 3:24 wani taki?

4 Wi kan frustan den wortu di Paulus taki na Romesma 5:12 moro bun, te wi e luku san skrifi na ini kapitel 3 èn spesrutu na ini kapitel 6 fu a buku Romesma. Disi o yepi wi fu frustan fu san ede Yehovah man gi wi pardon. Na ini kapitel 3, wi e leisi: „Ala sma sondu . . . Ma na bun-ati fu Gado meki a e si sma leki reti-ati sma nanga yepi fu a lusu-paiman di Krestes Yesus pai èn di e tyari frulusu kon. Disi de leki wan kado di Gado gi sma” (Rom. 3:23, 24). San Paulus ben wani taki nanga a wortu „bun-ati”? Wan buku e taki dati a Griki wortu di Paulus gebroiki abi fu du nanga wan bun di wan sma e du gi wan trawan sondro fu fruwakti fu kisi wan sani baka èn sondro taki a sma abi reti na en tapu. Na wan sani di wan sma no e frudini.

5 A sabiman John Parkhurst ben taki: „Te a abi fu du nanga Gado noso Krestes, dan nofo tron a [a Griki wortu di vertaal nanga „bun-ati”] abi fu du nanga a frulusu di den frulusu libisma fu di den srefi ben wani dati, aladi libisma no ben e frudini dati.” Sobun, a fiti taki a wortu disi vertaal nanga „bun-ati” na ini a Nyun-Grontapuvertaling. Ma fa Gado sori wi bun-ati? San a „bun-ati” fu Gado abi fu du nanga a howpu fu yu èn nanga a matifasi di yu abi nanga en? Meki wi go luku.

6. Suma kan kisi wini fu a bun-ati fu Gado?

6 Adam ben de a „wán man” di meki taki sondu nanga dede „kon na grontapu”. Sobun, na „a sondu fu wan man meki taki dede tiri wi leki kownu”. Paulus ben taki tu dati „nanga yepi fu wán man, Yesus Krestes” wi man kisi wini fu „a bigi bun-ati fu Gado” (Rom. 5:12, 15, 17). A bun-ati fu Gado tyari wini kon gi ala libisma. Bijbel e taki: „Furu sma o tron reti-ati sma fu di wán sma [Yesus] gi yesi na Gado.” Te yu luku en bun, a bun-ati fu Gado kan meki taki wi kisi ’têgo libi nanga yepi fu Yesus Krestes’.Rom. 5:19, 21.

7. Fu san ede wi kan taki dati na bun-ati fu Gado meki a gi wi a lusu-paiman?

7 Yehovah no ben abi fu seni en Manpikin kon na grontapu fu gi en libi leki wan lusu-paiman. Wan tra sani, na taki sondu libisma no e frudini a lusu-paiman di e meki taki den kan kisi pardon fu sondu. Sobun, na bun-ati fu Gado meki a e gi wi pardon fu sondu nanga a howpu fu libi fu têgo. Wi musu abi furu warderi gi a bun-ati di Gado sori wi èn wi musu meki a abi krakti tapu wi libi ibri dei.

WI MUSU WARDERI A BUN-ATI FU GADO

8. Sortu fowtu denki son sma ben kan abi fu den sondu fu den?

8 Fu di wi na sondu bakapikin fu Adam, meki doronomo wi e meki fowtu, wi e du ogri, èn wi e sondu. Ma toku a ben o de wan bigi fowtu fu denki taki Gado o sori wi bun-ati ala ten. Kande wi e denki: ’Awinsi mi du wan sani di Gado e si leki wan sondu, dan toku mi no abi fu broko mi ede. Yehovah o gi mi pardon.’ A sari taki na so son Kresten ben e denki di den apostel ben de na libi ete. (Leisi Yudas 4.) Kande noiti wi ben o taki so wan sani, ma wi kan abi a fowtu denki disi na ini wi ati, noso trawan kan meki taki wi bigin denki so.

9, 10. Fa Paulus nanga tra Kresten kisi frulusu fu sondu nanga dede?

 9 Paulus ben sori krin taki wi no musu abi a denki: ’Mi sabi taki Gado e frustan mi. A no o luku den ogri di mi e du.’ Fu san ede wi no musu denki so? Fu di, soleki fa Paulus ben skrifi Kresten „de leki dede sma te a abi fu du nanga sondu”. (Leisi Romesma 6:1, 2.) Fu san ede Paulus ben skrifi taki Kresten „de leki dede sma te a abi fu du nanga sondu”, aladi den ben de na libi ete na grontapu?

10 Gado gebroiki a lusu-paiman fu gi Paulus nanga tra sma fu a ten dati, pardon fu den sondu. Dati meki Yehovah ben man salfu den nanga santa yeye èn a ben man gi den a grani fu tron en yeye manpikin. Na so den kon abi a howpu fu libi na hemel. Efu den ben o tan gi yesi na Gado, dan den ben o libi na hemel èn den ben o tiri makandra nanga Krestes. Aladi den ben de na libi ete èn den ben e dini Gado na grontapu, toku Paulus ben kan taki dati den ben „de leki dede sma te a abi fu du nanga sondu”. A gebroiki na eksempre fu Yesus, di dede leki wan libisma èn di opo go na hemel leki wan yeye di no man dede. Dede no ben man basi Yesus moro. Na so a ben de tu nanga den salfu Kresten. Den ben musu si densrefi leki ’dede sma te a abi fu du nanga sondu, èn leki sma di e libi gi Gado nanga yepi fu Krestes Yesus’ (Rom. 6:9, 11). Den no ben e libi moro leki fa den ben e libi fosi. Now den no ben e gi densrefi abra moro na den sondu lostu fu den. Den ben de leki dedesma te abi fu du nanga a libi dati.

11. Fu san ede wi kan taki dati wi, di abi a howpu fu libi fu têgo na ini Paradijs, „de leki dede sma te a abi fu du nanga sondu”?

11 Fa a de nanga wi? We, fosi wi tron Kresten, wi ben gwenti du sondu. Kande wi no ben e frustan taki Gado ben e si en leki wan ogri sani te wi ben e du den sortu sani dati. Wi ben de „srafu fu wan doti libi èn fu kruktudu”. Fu taki en leti, wi „ben de srafu fu sondu” (Rom. 6:19, 20). Ma dan wi kon sabi den tru tori fu Bijbel, wi tyari kenki kon na ini wi libi, wi gi wisrefi abra na Gado, èn wi teki dopu. Sensi a ten dati, wi wani gi yesi na den leri nanga den wet fu Gado ’nanga wi heri ati’. Fu taki en leti, wi „kon fri fu sondu” èn wi „tron srafu fu retidu” (Rom. 6:17, 18). Sobun, wi srefi „de leki dede sma te a abi fu du nanga sondu”.

12. Sortu bosroiti ibriwan fu wi musu teki?

12 Prakseri yusrefi te yu e leisi den wortu disi fu Paulus: „No meki sondu tiri leki kownu moro na ini un skin di o dede. No du san a sondu skin wani” (Rom. 6:12). Wi kan „meki sondu tiri” wi, te wi e du iniwan sani di a sondu skin wani taki wi du. Sobun, wisrefi e bosroiti efu wi o „meki” sondu tiri wi, noso efu wi o weigri fu meki a tiri wi. Dati meki wi musu aksi wisrefi: ’San mi wani na ini mi ati?’ Aksi yusrefi: ’Mi e gi pasi taki a sondu skin fu mi noso a sondu denki fu mi e meki mi prakseri sani di no bun, èn mi e du den sani dati tu? Mi de leki wan dedesma te a abi fu du nanga sondu? Mi e libi gi Gado fu di Krestes Yesus dede gi mi?’ Wi o man du den sani dati te wi abi furu warderi gi a bun-ati di Gado sori wi.

WAN FETI DI YU KAN WINI

13. Fu san ede wi kan bribi taki wan sma kan tapu nanga wan sondu libi?

13 Fosi, a pipel fu Yehovah no ben sabi en, den no ben lobi en èn den no ben e anbegi en ete. Ma now den no e libi moro na wan fasi di e tyari takru „bakapisi” kon gi den. A kan taki den ’e syen now fu den sani di den ben e du’, èn di ben kan tyari dede kon gi den tu (Rom. 6:21). Ma den  kenki den libi. Na dati pasa nanga furu fu den sma na ini a gemeente fu Korente di Paulus ben skrifi brifi gi. Sonwan fu den sma dati ben e anbegi falsi gado, den ben e du sutadu, den ben de homo, den ben de fufuruman, drunguman, èn so moro fara. Toku Gado ’wasi den kon krin’ èn a meki den kon „santa” (1 Kor. 6:9-11). Kande son sma na ini a gemeente fu Rome ben de so tu. Santa yeye meki taki Paulus skrifi gi den: „No gebroiki un skin fu du sondu, sobun, no gebroiki en leki wan fetisani fu du ogri. Ma un musu gi unsrefi abra na Gado leki sma di kon na libi baka. Gebroiki un skin fu du san Gado wani, sobun, gebroiki en leki wan fetisani fu du bun” (Rom. 6:13). Paulus ben de seiker taki den ben kan tyari densrefi na wan krin fasi, so taki den ben kan tan kisi wini fu a bun-ati fu Gado.

14, 15. Efu wi wani ’gi yesi na Gado nanga wi heri ati’, dan san wi musu aksi wisrefi?

14 Na so a de tu na ini a ten disi. Kande son brada nanga sisa ben de leki den brada nanga sisa na ini Korente fosi. Ma den kenki den libi tu. Den tapu fu libi wan sondu libi èn den ’wasi kon krin’. A tru taki yu srefi tyari kenki kon. Ma fa Gado e si yu now? San yu o du, now di yu man kisi wini fu a bun-ati fu Gado èn yu kan kisi pardon fu sondu? Yu o dwengi yusrefi fu ’no gebroiki yu skin moro fu du sondu’? Yu o tan ’gi yusrefi na Gado leki wan sma di kon na libi baka’?

15 Efu wi wani du dati, dan wi musu luku bun taki wi no go du den seryusu sondu di son Kresten na ini Korente ben e du, fu espresi. A sani dati prenspari efu wi e taki dati wi e warderi a bun-ati fu Gado èn taki ’sondu no e basi wi’. Ma efu wi wani ’gi yesi na Gado nanga wi heri ati’, dan wi musu aksi wisrefi tu: ’Mi o du muiti fu no du den sondu di son sma no e si leki seryusu sondu?’Rom. 6:14, 17.

16. Fa wi du sabi taki fu de wan Kresten no wani taki nomo dati wi no musu du seryusu sondu?

16 Prakseri na apostel Paulus. Wi kan de seiker taki a no ben e du den takru sani di kari na 1 Korentesma 6:9-11. Toku a taki dati a ben e sondu ete. A ben skrifi: „Mi na wan sondu sma, wan srafu fu sondu. Mi no man frustan fu san ede mi e tyari misrefi na so wan fasi. Bika san mi wani du, mi no e du, ma san mi no lobi kwetikweti, na dati mi e du” (Rom. 7:14, 15). Disi e sori taki tra sani ben de di Paulus ben si leki sondu, èn taki a ben e feti fu no du den sani dati. (Leisi Romesma 7:21-23.) Wi srefi musu feti efu wi wani ’gi yesi na Gado nanga wi heri ati’.

17. Fu san ede yu wani de eerlijk?

17 Fu eksempre, a prenspari taki wan Kresten de eerlijk. (Leisi Odo 14:5; Efeisesma 4:25.) Satan na „a tata fu ala lei”. Ananias nanga en wefi ben lasi den libi fu di den ben lei. Wi no wani de leki den sma dati. Dati meki wi no e lei (Yoh. 8:44; Tori 5:1-11). Ma te wi no e lei, dan dati e sori kaba taki wi de eerlijk ala ten? Fu taki en leti, wi wani de eerlijk fu di wi wani sori taki wi abi furu warderi gi a bun-ati fu Gado.

18, 19. Te wan sma no e fruteri lei, dan dati wani taki kaba dati a de eerlijk? Fruklari dati.

18 Wan sma di e lei e taki wan sani di no tru. A tru taki Yehovah no wani taki a pipel fu en fruteri lei. Ma fu taki en leti, a e fruwakti moro fu den. A ben taigi den Israelsma fu owruten: „Un musu de santa, bika mi, Yehovah un Gado, de santa.” Disi na wan tu fu den sani di a taigi den: „Un no musu fufuru, un no musu bedrigi sma, èn un no musu du sani fu kori trawan” (Lef. 19:2, 11). Kande wan sma e luku bun fu no fruteri lei, ma toku a e bedrigi trawan fu di a e du sani fu kori den. Disi na wan sari sani.

Wi o dwengi wisrefi fu no lei èn fu no bedrigi trawan? (Luku paragraaf 19)

 19 Kande wan man e fruteri en basi noso den sma na en wrokope taki a no man kon na wroko tamara. Noso kande a e taigi den taki a musu gowe libi wroko fruku fu di a musu go na datra. Te yu luku en bun a no musu go na datra trutru, ma a musu go teki dresi, noso kande na pai a musu go pai a datra nomo. A kan taki a wani gowe fruku, fu di a wani wini ten fu go na wan tra presi, noso fu di a wani go koiri nanga en osofamiri. A no fruteri wan lei di a taki dati a musu go na datra, ma yu kan taki dati a ben de eerlijk? Noso na kori a ben e kori sma? Kande yu sabi wan tu leisi di sma du dati. Kande yu du dati fu di yu no ben wani kisi strafu, noso fu di yu ben wani kisi wini. Kande yu no ben fruteri wan lei, ma fa a de nanga a rai disi di Gado e gi: „Un no musu bedrigi sma”? Prakseri sosrefi Romesma 6:19, pe skrifi: „Un musu gebroiki un skin fu du santa sani èn un musu de srafu fu retidu.”

20, 21. San wi musu du fu sori taki wi abi trutru warderi gi a bun-ati fu Gado?

20 Disi e sori taki te wan Kresten e warderi a bun-ati fu Gado, dan dati no wani taki nomo dati a no e du sutadu, taki a no de wan drunguman, noso taki a no e du den tra sondu di son sma na ini Korente ben e du. Te wi e warderi a bun-ati fu Gado, dan dati no wani taki nomo dati wi no e du hurudu, ma wi e dwengi wisrefi tu fu no luku noso arki nowan sani di abi fu du nanga fisti seks tori. Wan Kresten di e gebroiki en skin fu du santa sani, no o de wan drunguman, ma a no o tan dringi tu teleki a e firi taki a o kon drungu. Kande wi musu du tranga muiti fu dwengi wisrefi fu no du den sortu ogri disi. Toku wi man wini a feti disi.

21 Wi musu dwengi wisrefi fu no du seryusu sondu èn fu no du tra ogri di no bigi so. Son leisi wi o meki fowtu, ma toku wi musu du muiti fu dwengi wisrefi, neleki fa Paulus ben du dati. A ben taigi den Kresten brada fu en: „No meki sondu tiri leki kownu moro na ini un skin di o dede. No du san a sondu skin wani” (Rom. 6:12; 7:18-20). Te wi e dwengi wisrefi fu no du nowan enkri sondu, dan wi e sori taki wi abi trutru warderi gi a bun-ati di Gado sori gi wi nanga yepi fu Krestes.

22. Sortu blesi e wakti den wan di abi warderi gi a bun-ati fu Gado?

22 Nanga yepi fu a bun-ati fu Gado wi kisi pardon fu sondu èn Gado kan tan gi wi pardon. Meki wi tan sori warderi gi a bun-ati fu Gado, èn meki wi tan dwengi wisrefi fu no du sondu di trawan e si leki sondu di no bigi so. Paulus ben sori krin sortu blesi wi o kisi: „Now unu kon fri fu sondu èn unu tron srafu fu Gado. A bakapisi fu dati na taki unu kon santa. Te fu kaba disi o meki unu kisi têgo libi.”Rom. 6:22.