Skip to content

Skip to table of contents

Suku u ko abi wan bunu toou libi

Suku u ko abi wan bunu toou libi

„Ee na Jehovah seei mbei di wosu, hën da u sösö dee wookoma wooko taanga u mbei ën.”​—PSALÖM 127:1a.

1-3. Un bookohedi ta miti sëmbë di toou? (Luku di peentje a bigi u di woto.)

„EE I ta mbei möiti ku hii i hati, söseei ee i ta lei taa i kë u soni waka bunu a di toou libi fii, nöö Jehovah o mbei i feni bunu seei”, sö wan womi di bi toou 38 jaa longi bi taki, u di a bi ta piizii u di toou libi fëën. Awa, womi ku mujëë di toou sa abi wan bunu toou libi, te de ta heepi deseei te de abi bookohedi.​—Nöngö 18:22.

2 A dë sö taa sëmbë di toou ta abi bookohedi a di toou libi. Di Bëibel ta taki taa: „Dee womi a’ mujëë ku dee mujëë abi manu, de abi sömëni fuka u de tjai” (1 Kolenti 7:28). Faandi mbei? U di dee fuka u ta abi hiniwan daka sa mbei sëmbë di toou ta abi bookohedi a di toou libi. U di womi ku mujëë di toou da zöndu libisëmbë, mbei a ta pasa so juu taa de ta taki soni di ta hati di wotowan, nöö a sa mbei taa de an ta fan bumbuu ku deseei möön (Jakobosi 3:2, 5, 8). Sömëni sëmbë di toou ta du wooko di ta tei ten u de seei, nöö de abi miii u kiija tu. Te sëmbë di toou ta booko de hedi ku soni, söseei te de wei pasa maaka, nöö a sa taanga da de u feni ten u du soni di sa mbei di toou libi u de ta waka bunu. Möni pena, siki, nasö woto bookohedi sa mbei taa pikipiki de an ta lobi deseei sö möön, nasö de an ta lesipeki deseei sö möön tu. Wan bunu  toou libi sa kaba a sösö u di „dee soni di hati fii ta manda i fii du” sa poi ën. Dee soni dë da soni kuma libi jajo libi, fanafiti libi söndö sen, peipei hogi a di së u manu ku mujëë soni, buuse sëmbë, lo’ u fia ta buja ku sëmbë, djalusu da otowan, taku hatiboonu, nasö te i ta biinga fii wanwan tö musu feni bunu.​—Galasia 5:19-21.

3 Di soni di mbei a möön hogi, hën da u di sëmbë u dee „lasiti daka” aki ta pakisei deseei nöö, söseei u di de an ta lesipeki Gadu. Nöö di soni dë sa mbei taa soni an ta waka bunu a wan toou libi (2 Timoteo 3:1-4). Boiti di dë, wan hogihati felantima ta suku nömönömö u poi toou libi. Apösutu Paulosu bi bai u taa: „Di gaan felantima fuunu de kai di didibi ta waka zuuu sö ta lontu leti kuma hogimbeti ta suku ambë a sa feni faa tënë pisipisi njan.”​—1 Petuisi 5:8; Akoalimbo 12:12.

4. Unfa u sa ko abi wan bunu toou libi?

4 Wan womi di toou di ta libi a di köndë Japan, bi taa: „Mi bi abi sömëni bookohedi, u di mi bi dë ku möni fuka. U di ma bi ta sindo fan bumbuu ku di mujëë u mi, mbei sömëni soni bi ta fukëën tu. Boiti di dë, a bi ko ta siki gaanfa seei tu. So juu dee lö bookohedi dë, bi ta tja gaan toobi ko.” Sëmbë di toou o ta abi so soni di ta fuka de, ma tökuseei soni sa waka bunu a di toou libi. Jehovah sa heepi womi ku mujëë di toou u de sa abi wan piizii toou libi (Lesi Psalöm 127:1). Boo go luku feifi soni di o heepi u fuu sa abi wan bunu toou libi. Söseei woo go luku faandi mbei a dë fanöudu u sëmbë di toou lobi deseei ee de kë abi wan bunu toou libi.

BE JEHOVAH DË A DI TOOU LIBI FII

5, 6. Andi wan womi ku wan mujëë di toou sa du u Jehovah sa dë a di toou libi u de?

5 Te tu sëmbë di toou an ta disa deseei, söseei te de ta piki Jehovah buka, nöö de o abi wan bunu toou libi (Lesi Peleikima 4:12). Te womi ku mujëë di toou ta wooko ku dee lai u Jehovah, nöö a sö wan fasi de o mbei Jehovah dë a di toou libi u de. Di  Bëibel taki taa: „Ee un kumutu a di bunu pasi, nöö un bendi go a leti maun së nasö a töötö maun së, nöö ku unuseei jesi woon jei wan töngö ta taki a unu baka taa: „Disi da di pasi. Un waka nëën” (Jesaaja 30:20, 21). A di ten aki sëmbë di toou ta „haika” di Wöutu u Jehovah te de ta lesi di Bëibel makandi (Psalöm 1:1-3). Te de ta hoi di Wosudendu Dini hiniwan wiki a wan fasi di ta da de piizii ku degihati, nöö sö de ta mbei soni waka möön bunu a di toou libi u de. Söseei te sëmbë di toou ta begi makandi hiniwan daka, nöö sö de o finga futu da dee soni u di goonliba u Saatan.

Te wan womi ku hën mujëë ta dini Jehovah, nöö de o ko dë möön zuntu ku Gadu, söseei de o ta möön lobi deseei, nöö de o abi wan suti toou libi (Luku palaklafu 5, 6)

6 Gerhard di ta libi na Alumanköndë taki taa: „Te soni an bi nango bunu nasö te wa bi ta fusutan useei, nöö wa bi ta piizii sö möön, ma dee lai a di Wöutu Gadu bi heepi u fuu bi sa abi pasensi ku useei, söseei fuu bi sa ta da useei paadon.” A bi taki söseei taa a dë fanöudu u abi dee fasi aki ee u kë abi wan piizii toou libi. Womi ku mujëë di toou ta mbei möiti u Jehovah dë a di toou libi u de, te de ta dini ën makandi. Nöö de o ta dë zuntu ku Jehovah, söseei de o ta lobi deseei möön gaanfa tu.

WOMI DI TOOU MUSU DË HEDIMA DI LOBI DEE SËMBË U DE WOSUDENDU

7. Unfa wan womi musu libi ku hën mujëë?

7 Di fasi fa wan womi di toou ta tii dee sëmbë u di wosudendu fëën, sa heepi de u mbei soni waka bunu a di toou libi. Di Bëibel ta taki taa: „Masa Jesosi hën da di hedima u wan womi, nöö di womi hën da di hedima fëën mujëë” (1 Kolenti 11:3). Andi di soni aki kë taki? Wan womi di toou musu libi ku di mujëë fëën leti kumafa Jesosi bi ta libi ku dee bakama fëën. Jesosi an bi ta libi hogi ku de, söseei an bi ta fan goofu ku de tu. Hii juu a bi ta lei taa a lobi de, a bi abi sutifasi, an bi ta hakisi de u du soni di de an bi sa du, söseei a bi abi saapifasi ku sakafasi.​—Mateosi 11:28-30.

8. Andi wan womi musu ta du u di mujëë fëën sa ta lobi ën ta lesipeki ën tu?

8 Dee womi dee dë bakama u Keesitu an ta musu dee mujëë u de u lesipeki de. Ma de ’ta fii da dee mujëë u de’, söseei „de ta lesipeki de fu di de da di möön suwaki wan” (1 Petuisi 3:7). Te wan womi ku hën mujëë dë a wan kamian de wanwan nasö te de dë a wotowan mindi, nöö di womi musu ta fan ku ën a wan lesipeki fasi, söseei a musu lei taa a ta fii dëën tu. A di fasi fa dee womi ta libi ku dee mujëë u de, söseei a di fasi fa de ta fan ku de, de ta lei taa de lobi de tuutuu (Nöngö 31:28). Te wan womi ta du soni u lei di mujëë fëën taa a lobi ën, nöö di soni dë o mbei taa di mujëë lobi ën, söseei a o ta lesipeki ën, nöö Jehovah o mbei soni waka bunu a di toou libi u de.

MUJËË DI TOOU MUSU ABI SAKAFASI SÖSEEI DE MUSU TA SAKA DESEEI A DE MANU BASU

9. Unfa wan mujëë sa lei taa a ta saka hënseei nëën manu basu?

9 Te u lobi Jehovah ku hii u hati, hën da woo lobi dee mama wëti fëën, nöö di soni dë o heepi u fuu ta saka useei a „Masa Gaangadu basu” (1 Petuisi 5:6). Wan fanöudu fasi fa wan mujëë di toou sa lei taa a ta lesipeki di leti di Jehovah abi u taki andi a musu du, hën da te a ta du soni makandi ku di manu fëën. Di Bëibel taki taa: „Un dee mujëë, un musu ta piki unu manu buka a soni e. Biga sö a fiti biibima u Masa Jesosi fu de musu libi” (Kolosën 3:18). A dë sö tuu taa wan mujëë an o lobi hii soni di hën manu kë du. Ma solanga dee soni di hën manu kë du ta kai ku dee wëti u Gadu, nöö wan mujëë di ta saka  hënseei nëën manu basu o kë du andi hën manu taki.​—1 Petuisi 3:1.

10. Faandi mbei a dë fanöudu taa wan mujëë ta saka hënseei nëën manu basu u di a lobi ën?

10 Jehovah da mujëë di toou wan wooko di an ta lagi mujëë sëmbë a di wosudendu. Wan mujëë di toou da „wan sëmbë di ta du soni makandi” ku hën manu (Maleaki 2:14). Te wan womi ku hën mujëë ta taki andi de o du, nöö di mujëë o taki a wan lesipeki fasi unfa a ta pakisei, söseei unfa a ta fii. Hii fa a sa du dee soni aki, a musu lei taa a ta saka hënseei nëën manu basu. Wan köni womi o ta haika bunu andi hën mujëë ta taki (Nöngö 31:10-31). Te wan mujëë ta saka hënseei nëën manu basu u di a lobi ën, nöö di wosudendu u de o ta dë waiwai, de o ta libi fiifii ku deseei, söseei de o ta wooko makandi a di wosudendu. Di soni dë o mbei de o ta fii bunu seei u di de sabi taa de ta du soni di ta kai ku Gadu.​—Efeise 5:22.

UN MUSU TA DA UNUSEEI PAADON KU HII UNU HATI

11. Faandi mbei a dë fanöudu taa womi ku mujëë di toou ta da deseei paadon?

11 Ee womi ku mujëë di toou kë u soni ta waka bunu a di toou libi u de nöömö, nöö de musu lei u ta da deseei paadon. Te womi ku mujëë di toou ta ’a’ tifihedi da de na de, söseei te de an ta hoi deseei a bëë [ta da deseei paadon]’, nöö de o ta möön lobi deseei (Kolosën 3:13). Ma soni an o nango bunu a wan toou libi ee dee tu sëmbë an ta fëëkëtë di föutu di di wotowan bi mbei, söseei te de o ta taki këdë u di soni dë u tjökö di wotowan. Te wan wosu sinkii bai latja, nöö sö wan wosu sa ko suwaki. Sö nöö a sa pasa taa te womi ku mujëë ta taki soni ta tjökö deseei, söseei te hati u de ta boonu ku deseei gaanfa, nöö a o ta taanga da de u da deseei paadon, söseei u ta du soni makandi. Ma te womi ku mujëë di toou ta da deseei paadon leti kumafa Jehovah ta da de paadon, nöö soni o waka möön bunu a di toou libi u de.​—Mika 7:18, 19.

12. Unfa di lobi di i lobi wan sëmbë o heepi i u na ’ta si dee sömëni soni dee a ta du dee an ta kai’ ku i?

12 Te i lobi wan sëmbë tuutuu, nöö „ja o ta hoi ën a bëë”. Awa, „ee i lobi wan sëmbë, nöö ee a ta du sömëni soni seei dee an ta kai, ma nöö ja o si de biga i lobi ën” (1 Kolenti 13:4, 5; lesi 1 Petuisi 4:8). Hën da te u lobi wotowan, nöö hii juu woo ta da de paadon. Di apösutu Petuisi bi hakisi Jesosi un mëni pasi a musu da wan sëmbë paadon, hën Jesosi bi piki ën taa: „Sëbënteni toon sëbën pasi seei” (Mateosi 18:21, 22). Andi Jesosi bi kë taki? A bi kë taki taa hii juu wan Keesitu sëmbë musu ta da wotowan paadon.​—Nöngö 10:12. * (Luku di pisi a basu.)

13. Andi sa heepi womi ku mujëë di toou fu an ta taanga da de u ta da deseei paadon?

13 Wan mujëë de kai Annette, di ta libi na Alumanköndë taki taa: „Ee wan womi ku hën mujëë an ta kë da deseei paadon, de o ta hoi deseei a bëë, söseei de an o ta futoou deseei, nöö di soni dë sa poi di toou libi u de. Te un ta da unuseei paadon, nöö soni o ta waka möön bunu a di toou libi fuunu, söseei woon ta lobi unuseei möön gaanfa.” I musu ta da i mujëë nasö i manu tangi, nöö taki nasö du soni u lei ën taa i lobi ën. Suku soni a di mujëë fii nasö a di  manu fii di i sa tei gafëën. Te i ta du sö, nöö an o ta taanga da i u ta dëën paadon (Kolosën 3:15). Di wini di joo feni, hën da joo ta fii bunu, woon ta libi fiifii ku unuseei, söseei Gadu o da unu bunu.​—Loomë 14:19.

LIBI BUNU KU WOTOWAN KUMAFA I KË U DE MUSU LIBI KU I

14, 15. Andi a kë taki u libi bunu ku wotowan, nöö unfa womi ku mujëë di toou sa du di soni dë u mbei soni waka bunu a di toou libi u de?

14 A musu u dë sö taa i lobi te wotowan ta lesipeki i. I lobi te wotowan ta haika i ku te de ta booko de hedi ku di fasi fa i ta fii. Ma kandë i bi jei wan sëmbë taki di soni aki wan daka kaa: „Mi musu u du di wan seei soni ku ën baka!” So juu u ta fusutan di sëmbë di taki sö wan soni. Ma di Bëibel ta piki u taa: „Ja musu taki taa: ’Di soni di a du ku mi, hën mi o du ku ën baka’” (Nöngö 24:29). Jesosi bi lei sëmbë andi möön bunu u du te wan sëmbë du wan soni ku de. Jesosi bi kë lei u unfa u musu libi ku wotowan, di a bi taki taa: „Leti kumafa i kë fu sëmbë musu libi ku i, nöö sö seei i musu libi ku sëmbë tu” (Lukasi 6:31). Jesosi bi kë lei u taa u musu libi ku wotowan leti kumafa u bi o kë u de libi ku u, ma wa musu libi ku de kumafa de ta libi ku u. Di soni aki kë taki taa di fasi fa u ta libi ku di sëmbë di u ku ën toou, hën o mbei soni waka bunu a di toou libi fuu.

Di fasi fa u ta libi ku di sëmbë di u ku ën toou, hën o mbei soni waka bunu a di toou libi fuu

15 Womi ku mujëë di toou ta ko lobi deseei möön gaanfa te de ta booko de hedi tuutuu ku di fasi fa di wotowan ta fii. Wan womi u Zuid Afiikan taki taa: „Mi ku m’ mujëë bi pooba u libi bunu ku useei kumafa Jesosi bi taki. So juu hati fuu ta boonu ku useei, ma u ta mbei taanga möiti u libi bunu ku useei kumafa u bi o kë u wotowan libi ku u. Fëën mbei u ta lesipeki useei.”

16. Andi womi ku mujëë an musu ta du ku deseei nöiti?

16 Na tei dee suwakifasi fii mujëë nasö i manu go konda da wotowan. Na ta taki hii juu u dee fasi fëën dee ja lobi, nöö na tei de ta mbei sipootu tu. Hoi a pakisei taa na fia wan womi ku wan mujëë di toou ta fia ku deseei u luku ambë möön taanga, ambë sa bai di wotowan möön taanga, nasö ambë sa taki soni di ta möön tjökö di wotowan. A dë sö tuu taa hii u tuu da zöndu libisëmbë, nöö so juu hati fuu ta boonu ku wotowan. Ma soni an dë di ta da wan womi nasö wan mujëë pasi faa da di wotowan fëën sen nasö faa ta taki hatihati soni ta tuwë da di wotowan fëën. Nöiti de musu naki deseei.​—Lesi Nöngö 17:27; 31:26.

17. Unfa womi di toou sa libi ku de mujëë kumafa Jesosi bi taki taa u musu libi ku wotowan?

17 A so köndë, dee womi ta pëë basi da dee mujëë u de nasö de ta fon de u lei taa de taanga. Ma di Bëibel ta taki taa: „Di sëmbë di hati fëën an ta boonu hesihesi, bunu möön wan womi di taanga, nöö di sëmbë di sa hoi ënseei, bunu möön wan sëmbë di sa go tei wan hii köndë” (Nöngö 16:32). Wan sëmbë musu sa duwengi ënseei leti kumafa Jesosi Keesitu di möön bunu womi di bi libi a goonliba, bi duwengi ënseei. Wan womi di ta pëë basi da hën mujëë nasö di ta fon hën mujëë an o  sa dë mati ku Jehovah möön. Di psalöm sikifi Dafiti, di bi dë wan taanga womi di bi abi degihati, bi taki taa: „Hati fuunu sa boonu, ma wan musu du zöndu. Un taki a unu hati andi un musu taki, a unu bedi liba, nöö un dë piii.”​—Psalöm 4:4.

„UN LOBI UNU NA UNU”

18. Faandi mbei a dë fanöudu u ta lei wotowan taa u lobi de?

18 Lesi 1 Kolenti 13:4-7. Lobi da di fasi di dë möön fanöudu di sëmbë di toou musu abi. Di Bëibel ta taki taa: „Un musu a’ tjalihati u otowan. Un musu libi ku ën ku bunuhati, ku saka fasi. Nöö un musu abi sapifasi ta mëni di otowan fii ta hoi pasensi dëën. Nöö u hii dee libi aki tuu, nöö lobi hën da di mama u de e. Biga te un lobi unu na unu, nöö un sa libi makandi ku wan hati kumafa Gadu kë” (Kolosën 3:12, 14). Womi ku mujëë di toou musu lobi deseei ku hii de hati, nöö de musu ta djeesi Jesosi Keesitu, di bi dë kabakaba u da hën libi u wotowan hedi. Ee de lobi deseei a sö wan fasi, nöö soni o ta waka bunu seei a di toou libi u de, hii fa de abi fasi di di wotowan an lobi, hii fa de abi wan siki di ta da de bookohedi nasö möni fuka. Soni o ta waka bunu tu aluwasi de manu bëë nasö de mujëë bëë ta da de bookohedi.

19, 20. (a) Andi womi ku mujëë di toou musu du ee de kë abi wan bunu toou libi? (b) Andi woo go luku a di woto di ta ko?

19 Ee i kë u soni waka bunu a di toou libi fii, nöö i musu abi lobi, i musu ta hoi iseei a di sëmbë di i ku ën toou, söseei i musu ta mbei möiti tuutuu. Te womi ku mujëë di toou ta miti bookohedi, nöö de an musu si kuma soni an dë di sa heepi de möön. De musu dë kabakaba u ta mbei möiti u ko möön lobi deseei. Womi ku mujëë di toou di lobi Jehovah, nöö di lobi deseei musu dë kabakaba u taki fiti te de abi bookohedi, biga „di soni de kai lobi, hën an o kaba a mundu möönsö”.​—1 Kolenti 13:8; Mateosi 19:5, 6; Hebelejën 13:4.

20 A dë wan taanga soni seei u abi wan bunu toou libi a di „tumisi hogi ten” di u ta libi aki (2 Timoteo 3:1). Ma Jehovah sa heepi u. Hii fa a dë sö, tökuseei sëmbë di toou ta mbei taanga möiti u na dë kuma dee sëmbë u di goonliba aki di lobi manu ku mujëë soni pasa maaka. A di woto di ta ko, woo go luku andi womi ku mujëë di toou sa du sö taa soni sa waka bunu a di toou libi u de.

^ pal. 12 Hii fa womi ku mujëë di toou ta mbei möiti u da deseei paadon, söseei u taki fiti te de dë ku wan bookohedi, tökuseei di Bëibel ta taki taa di womi nasö di mujëë sa da di wotowan fëën paadon ee a waka dëën nasö a sa booko di toou (Mateosi 19:9). Luku di woto „San Bijbel e taki fu brokotrow èn fu a prati di sma e prati nanga a trowpatna fu den?” a bladsëidë 251-253 u di buku Meki Gado tan lobi yu.