Accessibility setting

Sarudza Mutauro

Enda kuMenu Inodzika Kuruboshwe

Enda pane zvauri kuda

Zvapupu zvaJehovha

Shona

VECHIDUKU VANOBVUNZA KUTI

Ndingaitei Kana Ndichishungurudzwa?

Ndingaitei Kana Ndichishungurudzwa?

Kushungurudzwa inyaya hombe. Ongororo yakaitwa kuBritain yakaratidza kuti vechiduku vanopfuura 40 pa100 voga voga vanozviuraya kazhinji zvichikonzerwa nenyaya yokushungurudzwa.

 Kushungurudzwa kuitwa sei?

Kushungurudzwa hakungogumiri pakurohwa chete. Kunogona kusanganisirawo zvinhu zvinotevera.

  • Kutukwa. Celine ane makore 20 anoti: “Vasikana vanogona kutaura mashoko anorwadza. Handifi ndakakanganwa kuwanzira kwavaindiita. Zvavaitaura zvaiita kuti ndizvione semunhu asingabatsiri uyewo asina kana chaanogona. Kurohwa kuri nani panzvimbo pokuudzwa mashoko anorwadza kudaro.

  • Kusafarirwa nevamwe. Haley ane makore 18 anoti: “Vandinodzidza navo vakatanga kutambira kure neni. Panguva yelunch magariro avo aiva okusada kugara neni nokuti vaibva vazadza nzvimbo dzose. Ndakanetseka kwegore rose uye ndainodya ndiri kwangu ndoga.

  • Mashoko okushungurudza anotumirwa paIndaneti. Daniel ane makore 14 anoti: “Mashoko mashoma aunonyora pakombiyuta anogona kushatisa mukurumbira wemumwe munhu, kunyange upenyu hwake hwose. Zvinoita sokuti kuwedzeredza, asi kutaura chokwadi zvinhu zvinoitika!” Izvi zvinosanganisira kutumira vamwe mapikicha anotsverudza kana kuti mameseji pafoni.

 Sei vanhu vachishungurudza vamwe?

Izvi ndizvo zvimwe zvikonzero zvacho.

  • Ivowo vakamboshungurudzwawo. Mukomana wechiduku anonzi Antonio anoti: “Ndakatanga kushungurudzawo vamwe pashure pokunge ini ndaoneswawo ndondo nevezera rangu ndichiitira kuti ndikwanewo pachikwata chevezera rangu. Nekufamba kwenguva ndakazoona kuti zvandaiita zvakanga zvisina kunaka!

  • Vanokura vachiona vanhu vane tsika dzisina kunaka. Bhuku rinonzi Life Strategies for Dealing With Bullies rakanyorwa naJay McGraw rinoti: “Kazhinji chinoita kuti vechiduku vashungurudze vamwe . . . kuona zvinoitwa nevabereki vavo, vanamukoma nanasisi, kana kuti dzimwe hama.

  • Vanonyepedzera kuzviita mabhuru asi ivo vane zviri kuvanetsa. Barbara Coloroso mubhuku raakanyora rinonzi The Bully, the Bullied, and the Bystander anoti: “Vana vanoshungurudza vamwe vanozviita nechinangwa chokuda kuvharidzira kunetseka kana kuti matambudziko avanosangana nawo.”

 Zvii zvinowanzoita kuti munhu ashungurudzwe?

  • Kuzviita zindoga. Vamwe vechiduku vasingafariri kushamwaridzana nevamwe vanozviita vanazindoga zvobva zvaita kuti zvive nyore kushungurudzwa nevamwe.

  • Kuonekwa sokunge kuti wakasiyana nevamwe. Vamwe vanoshungurudzwa nemhaka yezvikonzero zvakadai sechitarisiko chavo, rudzi, kana kuti chitendero chavanopinda, urema hwavainahwo.

  • Kusava nechivimbo pane zvaunoita. Vanoshungurudza vamwe vanogona kuzviona kuti nhingi anozvitarisira pasi. Vanhu vanozvitarisira pasi vari nyore kushungurudzwa nemhaka yokuti havagoniwo kusimudza musoro.

 Zvii zvaungaita kana uchishungurudzwa?

  • Usaratidza kuti wagumburwa nazvo. Musikana anonzi Kylie anoti: “Vanhu vanoshungurudza vamwe vanofara pavanoona kuti zvavakuitira zvakubata-bata. Kana ukaratidza kuti zvavakuitira hazvina kukubata-bata vanobva vasiyana newe.” Bhaibheri rinoti: “Munhu akachenjera anoramba akadzikama kusvikira pakupedzisira.”—Zvirevo 29:11.

  • Usadzorera. Kudzorera kuchaita kuti dambudziko racho rikure pane kurigadzirisa. Bhaibheri rinoti: “Musadzorera chakaipa nechakaipa kuna ani naani zvake.”—VaRoma 12:17; Zvirevo 24:19.

  • Usatambira pedyo nevanhu vanoshungurudza vamwe. Edza nepose paunogona kuti usatambira pedyo nevanhu vanoshungurudza vamwe.Zvirevo 22:3.

  • Ita zvinhu zvanga zvisingatarisirwi nemunhu ari kukushungurudza. Bhaibheri rinoti: “Mhinduro, kana iri nyoro, inodzora kutsamwa.”—Zvirevo 15:1.

  • Ita zvinhu zvinosetsa. Somuenzaniso, kana ari kukushungurudza akakuwanzira achiti wakafuta, unogona kumupindura uchidadirira uchimuti, “Kugarika wena!

  • Ibva panzvimbo yacho. Nora ane makore 19 anoti: “Kunyarara kunoratidza kuti wakura uye unofunga kudarika munhu ari kukushungurudza. Zvinoratidza kuti unogona kuzvidzora, izvo zvisingagonekwi nemunhu ari kukushungurudza.

  • Iva nechivimbo pane zvaunoita. Musikana anonzi Rita anoti: “Vanhu vanoshungurudza vamwe vanozviona kuti uri kutya, uye vanogona kushandisa mukana iwoyo kuita kuti usava nechivimbo pane zvaunoita.

  • Udza mumwe munhu. Maererano neimwe ongororo, nhamba inodarika hafu yevanhu vanoshungurudzwa paIndaneti havamhan’ari zviri kuitika kwavari, zvimwe nemhaka yekuti vanonyara (kunyanya vakomana) kana kuti vanofunga kuti kushungurudzwa kwacho kunotozowedzera. Asi yeuka kuti vanoshungurudza vamwe vanonakidzwa nezvavari kuita kana pakasaita mumwe munhu ari kuzviziva. Kuudza mumwe munhu kunogona kukubatsira kuti urege kushungurudzwa.