Alu i mataupu o loo iai

Alu i le lisi o mataupu

 FAAAʻOAʻO I LO LATOU FAATUATUA

Na Tumau e ui i Faiga Lē Tonu

Na Tumau e ui i Faiga Lē Tonu

O LOO savali Elia i le vanu o Ioritana. Ua tele vaiaso talu ona malaga ese mai i le mauga o Horepa ae agaʻi atu i le itu i mātū. Ina ua taunuu o ia i Isaraelu, na ia mātauina ai le tele o suiga ua iai. Ua toeitiiti teʻa atu aafiaga mai le lāmala umi sa aafia ai le aai. Ua amata ona tō mai timuga, ma o loo galulue le ʻaufaifaatoʻaga i le suaina o o latou fanua. Na faalaeiauina le perofeta i le mātauina o suiga lelei ua iai. Peitaʻi, sa sili atu ona manatu mamafa o ia i tagata. Ua matuaʻi leaga lo latou tulaga faaleagaga. Sa malosi pea le tapuaʻiga iā Paala, ma e telē le galuega a Elia e tatau ona fai. *

Ina ua lata atu Elia i le taulaga o Apelemeola, na ia mātauina ai se faatoʻaga telē o loo galueaʻiina. E 24 povi poʻa o loo iai e nonoa taʻi lua, ma o loo suaina le palapala. O lē o loo faatonutonuina povi mulimuli e lua, o ia lenā o Elisaia o loo saʻilia e Elia. Ua filifilia e Ieova o ia e fai ma sui iā Elia. Na lagona e Elia le tuua toʻatasi a o tumau faamaoni o ia i le Atua, e mautinoa la lona naunau e feiloaʻi i lenei tamāloa.​—1 Tupu 18:22; 19:14-19.

Pe faamata sa faatalatū Elia e tuuina atu nisi o ona tiute tauave, faaeaga, po o le sui tulaga foʻi o se isi iā te ia i se taimi o i luma? E lē mafai ona tatou iloa, ae e mautinoa sa popole o ia i nei mea, auā o ia “o le tagata e pei o i tatou.” (Iakopo 5:17) I se isi itu, ua faapea mai le Tusi Paia: “Ona ui atu lea o Elia ma alu atu iā te ia, ma lafo atu lona ofu tele i ona luga.” (1 Tupu 19:19) E foliga mai o le ofu tele o Elia na fai mai i le paʻu o le mamoe po o le ʻoti, ma o se ofu talaloa e faailoa mai ai, o lona tofiga e mai iā Ieova. O le lafoina atu o le ofu i le tauʻau o Elisaia, o se gaoioiga e iai lona uiga. Na lotomalie Elia e usitaʻia le faatonuga a Ieova ina ia tofia Elisaia e fai ma ona sui. Na usiusitaʻi ma faatuatuaina e Elia lona Atua.

Na lotomalie Elia e tofia Elisaia e fai ma ona sui

Na naunau Elisaia e fesoasoani iā Elia. E leʻi vave ona suitulaga Elisaia iā Elia. Nai lo o lea, pe tusa ma le ono tausaga na ia fesoasoani ai, ma ō faatasi ma le perofeta matua. Mulimuli ane, na iloa o ia “o lē na liligiina le vai i lima o Elia.” (2 Tupu 3:11) Sa faalaeiauina Elia i le iai o se tasi e talafeagai e fesoasoani iā te ia. Na vave ona māfana le la faigāuō, ma na fesoasoani le fefaalaeiauaʻi o le tasi i le isi, e fesagaʻia ai faiga lē tonu ua taatele i le nuu. Aemaise lava le tulaga leaga o Aapo lea ua faateteleina, ma ua oo atu i se tulaga e sili ona leaga.

Pe na iai se taimi na e fesagaʻia ai se faiga lē tonu? O le toʻatele lava ua aafia ai, ona o lenei lalolagi lē faamaoni. Ae o le iai o se uō e alofa i le Atua, e mafai ona fesoasoani iā te oe e tumau ai e ui i faiga lē tonu. E mafai ona e aʻoaʻoina se lesona mai le faatuatua o Elia, pe a fesagaʻia faiga lē tonu.

“IA E TULAʻI, MA ALU IFO E FAAFETAIAʻI IĀ AAPO”

Na galulue mamafa Elia ma Elisaia i le atiaʻe o le tulaga faaleagaga o tagata. Na la taulamua i le toleniina o isi perofeta i se auala maopoopo. Mulimuli  ane, na maua e Elia se tofiga fou mai iā Ieova: “Ia e tulaʻi, ma alu ifo e faafetaiaʻi iā Aapo le tupu o Isaraelu.” (1 Tupu 21:18) O le ā le gaoioiga a Aapo ua fai?

Ua leva ona fulitua le tupu o Aapo mai le tapuaʻiga moni, ma ua iloa o ia o se tupu e sili ona leaga i Isaraelu. Na faaipoipo atu o ia iā Iesepela, ma na iai lana vaega i le faatuputeleina o le tapuaʻiga iā Paala i le nuu. (1 Tupu 16:31-33) E aofia i le tapuaʻiga iā Paala, tū masani faaletapuaʻiga ina ia fua tele le laueleele ma faatoʻateleina fanau a tagata, faiga faatalitane, ma le faaaogāina o tamaiti e faia ai taulaga. E lē gata i lea, o le manaʻo o Aapo i tupe, na ia lē usiusitaʻi ai i le faatonuga a le Atua ina ia fasiotia le tupu o Suria o Peniata. (1 Tupu mataupu 20) Ua oo atu nei le matapeʻapeʻa, manaʻo i meafaitino, ma le sauā o Aapo ma Iesepela i se tulaga e sili ona leaga.

E iai se maota telē o le tupu o Aapo i Samaria, lea pe tusa ma le 23 maila (37 km) le mamao mai le isi ona maota i Isereelu. I tafatafa o lona maota i Isereelu, e iai le togāvine a Napota lea na ia manaʻonaʻo i ai. Na aami e Aapo Napota ma ofo i ai se tupe, ma taumafai e faafesuiaʻi a la togāvine. Ae na tali ane Napota e faapea: “Ia mamao iā te aʻu i le silafaga a Ieova, ona ou avatu iā te oe le tofi o oʻu augātamā.” (1 Tupu 21:3) Pe sa lotomaaa Napota? E toʻatele e manatu, o le uiga lenā sa iai iā Napota. Peitaʻi, sa usitaʻi o ia i le Tulafono a Ieova, lea e lē tatau i se tagata Isaraelu ona faatau motu se fanua o lona aiga. (Levitiko 25:23-28) Sa manatu Napota, e lē o se mea talafeagai le solia o le Tulafono a le Atua. O ia o se tane faatuatua ma lototele, e ui na ia iloaina e lamatia ai lona ola iā Aapo.

E leʻi tau le mafaufau o Aapo i le Tulafono a Ieova. Ina ua lē taliaina lana talosaga, ona alu lea o ia i le fale “ua tigā ma ua lē fiafia.” E tatou te faitau ai e faapea: “Ua taoto o ia i lona moega ma faasaga ese, e leʻi ʻai foʻi o ia.” (1 Tupu 21:4) Ina ua mātauina e Iesepela lona toʻalua ua faaʻūʻū ma faalii e pei o se tamaitiiti, na vave lava ona ia fafauina se gaoioiga ina ia maua ai le mea o loo ia manaʻo ai, ma na aofia i ana faufauga le fasiotia o se aiga e leai se sala.

Pe a tatou faitau i le tala e faatatau iā Iesepela, e tatou te ofo i le mataʻutia o lona amioleaga. Na iloa lelei e le masiofo o Iesepela, i le Tulafono a le Atua, e manaʻomia ni molimau se toʻalua ina ia faamaonia ai se moliaga. (Teuteronome 19:15) O lea na ia tusia ai se tusi i lalo o le igoa o Aapo, e faatonu ai alii tāua o Isereelu ina ia saʻili ane ni tamāloloa se toʻalua, e faia se molimau pepelo e faapea ua upu leaga Napota, lea e mafai ona faasalaina ai i le oti. Na faia e nei tane “e lē aogā” se tuuaʻiga pepelo faasaga iā Napota, o lea na fetogia ai o ia i maa ma oti ai. E lē gata i lea, na fasiotia foʻi ona atalii! * (1 Tupu 21:5-14; Levitiko 24:16; 2 Tupu  9:26) Na lafoaʻia e Aapo lona tulaga ulu, e ala i le faataga o lona toʻalua e faia so o se mea e manaʻo i ai, ma fasiotia tagata lē sala.

Seʻi manatu i faalogona o Elisaia ina ua faailoa atu iā te ia e Ieova le gaoioiga ua faia e Aapo ma Iesepela. E lagona le lotovaivai pe a foliga mai ua manumalo lē e amioleaga i le tagata lē sala. (Salamo 73:3-5, 12, 13) I aso nei, o loo tatou vaaia ai foʻi le tele o faiga lē tonu, o nisi taimi e ala mai i ē e iai tulaga maualuluga, o ē e faapea mai o loo latou gaoioi e pei o sui o le Atua. Peitaʻi, e mafai ona tatou maua faamāfanafanaga mai i lenei tala. Ua faamanatu mai e le Tusi Paia iā i tatou, e leai se mea e lilo i le silafaga a Ieova. (Eperu 4:13) O le ā o le a faia e Ieova i gaoioiga a ē amioleaga?

“O OE LENĀ LOʻU FILI, PO UA E MAUA EA AʻU?”

Na auina atu e Ieova Elia iā Aapo ma faapea atu, “o loo iai o ia i le togāvine o Napota.” (1 Tupu 21:18) Ina ua taʻu atu e Iesepela iā Aapo ua fai mo ia le togāvine, ona tulaʻi lea o ia ma le olioli ua alu atu i le togāvine. Na galo iā te ia o loo silasila ane Ieova. Faaāta i o tatou mafaufau ona foliga vaaia a o fesavaliaʻi i le togāvine, o loo ia tomānatu i mea o le a ia faia i lenei faatoʻaga. Peitaʻi, na faafuaseʻi lava ona tū atu Elia! Na suia laufofoga fiafia o Aapo i le faalii ma le ita, ma faapea atu: “O oe lenā loʻu fili, po ua e maua ea aʻu?”​—1 Tupu 21:20.

“O oe lenā loʻu fili, po ua e maua ea aʻu?”

E lua mea e atagia mai i upu a Aapo. Muamua, ina ua ia faapea atu iā Elia, “po ua e maua ea aʻu,” na atagia mai ai le leai o sona manatu mamafa iā Ieova. Ua leva ona silafia pe “maua” e Ieova Aapo. Na silasila mai Ieova iā Aapo i lona filifili ma le loto iai e faia le mea leaga, ma olioli ai i iʻuga o faufauga leaga a Iesepela. Na silafia e le Atua le loto o Aapo, ua sili atu ona tāua iā te ia meafaitino nai lo o le alofa mutimutivale, faamasinotonu, ma faalogona alofa. Lona lua, na faapea atu Aapo iā Elia, “O oe lenā loʻu fili.” Na atagia mai i upu a Aapo lona ʻinoʻino i le tagata na avea ma uō a Ieova le Atua, ma o lē foʻi e mafai ona fesoasoani iā te ia e suia ona ala leaga.

E mafai ona tatou aʻoaʻoina ni lesona tāua mai i le gaoioiga valea a Aapo. Ia manatua, e silafia e Ieova mea uma. E silafia e Ieova e iai taimi e tatou te ō ese mai ai i le ala saʻo, ae i le avea ai o ia o se Tamā alofa, e naunau ai e vaai mai ua toe sui o tatou ala. I nisi taimi e fesoasoani mai Ieova e ala i ana uō, o tagata faamaoni e pei o Elia o loo folafolaina  atu le afioga a le Atua i tagata. O se gaoioiga lē atamai le vaai i uō a le Atua o ni fili!​—Salamo 141:5.

Faaāta i o tatou mafaufau le tali atu a Elia iā Aapo: “Ua ou maua oe.” O lona uiga na iloa e Elia le ituaiga o tagata e iai Aapo, e gaoi, fasioti tagata, ma e fouvale faasaga iā Ieova le Atua. Maʻeu le lototele o Elia e tali atu i lenei tagata amioleaga! Na alu atu Elia e faailoa atu le sala faafaamasinoga a le Atua iā Aapo. Na silafia e Ieova le mea ua tupu, ua faateteleina le amioleaga o le aiga o Aapo, ma ua aafia ai tagata lautele. O lea na faapea atu ai Elia iā Aapo, ua valoia e le Atua le “tafiesea” atoatoa o lona aiga, e aofia ai ma Iesepela.​—1 Tupu 21:20-26.

Na iloa lelei e Elia, e lē mafai e nei tagata amioleaga ona sao mai i mea leaga ma mea lē tonu na latou faia. Peitaʻi i aso nei, e lē o faasalaina nisi o tagata e tusa ma a latou gaoioiga leaga o loo fai. Ua faamanatu mai e lenei tala faale-Tusi Paia iā i tatou, e silafia e Ieova mea o loo tutupu, ma e na te aumaia foʻi lana faamasinogatonu i le taimi atofaina. Ua faamautinoa mai e lana Afioga le Tusi Paia, ua lata mai le taimi e na te faaiʻuina ai faiga lē tonu! (Salamo 37:10, 11) Atonu e te ono taumānatu: ʻPe e na o le faasalaga e aofia ai i le faamasinoga a le Atua? Pe e alofa mutimutivale foʻi lana faamasinoga?’

ʻPO UA E ILOA UA FAAMAULALO AAPO?’

Atonu na faateʻia Elia i le auala na tali ane ai Aapo e faatatau i le faamasinoga a le Atua. Ua faapea mai le 1 Tupu 21:27: “Ina ua faalogo Aapo i ia upu, ona ia saeia lea o ona ofu ma ofu i le ʻie talatala; ua ia anapogi foʻi ma taoto pea i le ʻie talatala, ma fesavaliaʻi solo ma le matuā mafatia.” Pe sa salamō moni Aapo e tusa ma ana gaoioiga?

E mafai ona tatou iloa sa ia faia sina suiga i lana amio. Sa faamaulalo e Aapo o ia lava, o se gaoioiga e faigatā ona faia e se tagata faamaualuga ma faasausili. Ae pe na salamō moni lava Aapo? Seʻi manatu i le faaeseesega lenei, o se tupu sa sili atu lona amioleaga nai lo o Aapo, o Manase. Ina ua faasalaina e Ieova Manase, na faamaulalo o ia, ma ōle atu iā Ieova mo se fesoasoani. Na suia foʻi lona olaga, e ala i le aveesea o tupua na ia fausia, faia taumafaiga ina ia auauna ai iā Ieova, ma faalaeiau isi ina ia faia faapea. (2 Nofoaiga a Tupu 33:1-17) Pe sa gaoioi Aapo e pei o Manase? E leai.

Pe sa mātauina e Ieova le auala faafoliga na salamō ai Aapo? Na fetalai atu Ieova iā Elia e faapea: “Po ua e iloa ua faamaulalo Aapo ona o aʻu? Talu ai ua faamaulalo o ia ona o aʻu, ou te lē faaoo ai puapuaga i ona aso. Ae ou te faaoo mai puapuaga i lona aiga i aso o lona atalii.” (1 Tupu 21:29) Pe sa faamagaloina e Ieova Aapo? E leai, e na o lē salamō moni e tatau i ai le alofa mutimutivale. (Esekielu 33:14-16) Talu ai e leʻi salamō atoatoa Aapo, o lea na lē faamagaloina atoatoa ai o ia e Ieova. E leʻi vaai Aapo i le faaumatiaga o lona aiga.

Na tumau pea le faamasinoga a Ieova iā Aapo. I se taimi mulimuli ane, na soālaupule ai e Ieova ma ana agelu se auala e faavalea ai Aapo, ina ia alu i le taua ma oti ai. E leʻi umi, ae faataunuuina loa le faasalaga a Ieova e faasaga iā Aapo. Na manuʻa tigāina o ia i le taua, ma na iʻu lava ina maliu ai i luga o lana kariota. Ua faapea atili mai le tala: Ina ua fufulu le kariota o loo iai le toto o le tupu, na etoeto ai e taʻifau lona toto. I lenei auala, na faataunuu ai le fetalaiga a Ieova iā Aapo e ala atu iā Elia e faapea: “O le mea na etoeto ai e taʻifau le toto o Napota, e etoeto ai foʻi e taʻifau lou lava toto.”​—1 Tupu 21:19; 22:19-22, 34-38.

O le fasiotia o Aapo, sa faamanatu atu ai iā Elia, Elisaia, ma isi tagata faamaoni o le Atua, e leʻi faagaloina e Ieova le lototele ma le faamaoni o Napota. E aumaia e le Atua o le faamasinotonu le faasalaga o le tagata amioleaga, e tusa po o le ā le taimi e na te faaoo mai ai. E na te faaalia foʻi le alofa mutimutivale i lana faamasinoga, pe afai e iai se māfuaaga tatau. (Numera 14:18) Maʻeu se lesona tāua sa aʻoaʻoina e Elia, o lē na tumau ma le faamaoni i lalo o le taʻitaʻiga a le tupu amioleaga! Pe sa e aafia i se faiga lē tonu mai i se isi tagata? Pe e te naunau e vaai i le taimi e faasaʻo ai e le Atua mea o loo tutupu? E mafai la ona e faaaʻoaʻo i le faatuatua o Elia. O le fesoasoani o lana aumea faamaoni o Elisaia, sa mafai ai ona ia folafolaina atu le feʻau a le Atua, e ui i faiga lē tonu!

^ pala. 3 Na faaaogā e Ieova se lāmala e tolu ma le ʻafa tausaga le umi, ina ia faaalialia ai le leai o se malosi o Paala, lea e latou te tapuaʻi i ai o sē e ala mai ai le timu ma fua o faatoʻaga. (1 Tupu, mataupu e 18) Tagaʻi i le mataupu “Faaaʻoaʻo i lo Latou Faatuatua” i Le Olomatamata o Ianuari 1 ma Aperila 1, 2008.

^ pala. 13 Atonu na popole Iesepela i le mauaina e suli o Napota o le togāvine, o lea na ia fasiotia ai ona atalii. Mo nisi faamatalaga e faatatau i le māfuaaga ua lē taofia ai e le Atua gaoioiga sauā, tagaʻi i le mataupu “Ua Fesili Mai le ʻAufaitau” o loo iai i lenei lomiga.