Alu i mataupu o loo iai

Alu i le lisi o mataupu

E te Silafia?

E te Silafia?

E faapefea i piliki na maua i toega o mea i Papelonia anamua ma auala na gaosia ai, ona faamaonia ai le saʻo aʻiaʻi o le Tusi Paia?

NA MAUA e tagata e suʻesuʻeina toega o mea i le eleele i Papelonia anamua, ni piliki tetelē na tao i ogaumu lea na faaaogā e fausia ai le aai. E tusa ai ma suʻesuʻega a Robert Koldewey, o na piliki na tao i ogaumu na iai ʻi fafo o le aai, auā e lelei le palapala ma e tele mea na faaaogā e faamumū ai ogaumu.’

Na faaalia i faamaumauga anamua, na faaaogā foʻi e tagata maualuluga o Papelonia ogaumu mo ni fuafuaga lē lelei. Ua faapea mai Paul-Alain Beaulieu, o se polofesa i le Iunivesite o Toronto: “Na taʻua i le tele o tusitusiga mai i Papelonia . . . le faatonuga a le tupu ina ia susunu tagata e fouvale ma lē faaaloalo i atua o Papelonia.” O se faataʻitaʻiga, o loo taʻua i se tusitusiga le poloaʻiga lenei a le tupu o Nepukanesa: “Ia faatamaʻia, ia susunu ola, ma lafoina i latou . . . i le ogaumu . . . ua matuā aasa ina ia alu aʻe ai se asu tele.”

O na mea ua faamanatu mai ai mea na tutupu o loo taʻua i le Tanielu mataupu e 3. E tusa ai ma lenā mau, na faatūina e le tupu o Nepukanesa se tupua auro telē i le fanua laugatasi o Turu, lea sa i fafo o le aai o Papelonia. Ina ua mumusu talavou Eperu e toʻatolu o Sataraka, Mesako, ma Apeteniko e ifo i le tupua, na matuā ita Nepukanesa, ma faatonuina “ina ia faafitu ona faaaasa le ogaumu nai lo o le mea e masani ai,” ma “lafo i latou i le ogaumu aasa.” Na laveaʻiina i latou e se agelu malosi mai i le oti.​—Tani. 3:1-6, 19-28.

© The Trustees of the British Museum. Licensed under CC BY-NC-SA 4.0. Source

O se piliki na tao o loo vaneina ai le igoa o Nepukanesa

O piliki na maua i Papelonia, ua faamaonia ai foʻi le saʻo aʻiaʻi o le Tusi Paia. O le tele o nei piliki o loo tusia ai ni faaupuga lea na viiviia ai le tupu. O se tasi o na faaupuga e faapea: “O aʻu o Nepukanesa le tupu o Papelonia . . . O aʻu o le Tupu e Sili ona Malosi, ma o le fale lenei na ou fausia . . . Tau ina ia pule ai e faavavau ē uma e tupuga mai iā te aʻu.” E talitutusa lenā faaupuga ma le faamatalaga o loo i le Tanielu 4:30, na faapea mai ai ma le faamaualuga Nepukanesa: “Pe e lē o Papelonia Tele ea lenei na ou fausia i loʻu malosi tele e fai ma fale o le tupu ina ia viia ai loʻu mamalu?”