“Ye so Nzapa abungbi na gbe ti joug oko awe, zia zo akangbi yâ ni pëpe.”​—MARC 10:9.

ABIA: 131, 132

1, 2. A lingbi aHébreu 13:4 apusu e ti sara nyen?

A NZERE na mo ti ne Jéhovah? Biani, a nzere na mo. Lo lingbi biani ti tene mo ne lo na lo mû zendo ti ne mo nga (1 Sam. 2:30; aProv. 3:9; Apoc. 4:11). Lo ye nga ti tene mo ne azo, na tapande akota zo ti kodro (aRom. 12:10; 13:7). Me mbeni mbilimbili ye ayeke dä so a lingbi mo ne ni. A yeke mariage.

2 Bazengele Paul atene: “Zia azo kue abâ mariage na nene ni mingi, na zia a sara si gbogbo ti mariage aga sioni pëpe.” (aHéb. 13:4). Paul ayeke fa lani pëpe gï mbeni senge tënë na ndö ti mariage. Me lo yeke wa lani aChrétien ti bâ mariage na nene ni, ti bâ ni tongana mbeni ye so ayeke ye ti ngangu ngere. Bango ndo so mo kue mo yeke na ni na ndö ti mariage la, mbilimbili na ndö ti mariage ti mo tongana mo sara mariage awe?

3. Kpengba wango wa la Jésus amû na ndö ti mariage? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article so.)

3 Tongana mo bâ mariage na nene ni, andâ mo yeke mû peko ti tapande so ayeke tâ nzoni mingi. Jésus abâ lani mariage na nene ni. Na ngoi so aFarizien ahunda tënë na Jésus na ndö ti divorce, lo fa ye so Nzapa atene na ndö ti kozo mariage, lo tene: “Ndani la, koli ayeke zia ande babâ na mama ti lo, na ala use kue ayeke ga terê oko.”  Lo kiri lo tene: “Ye so Nzapa abungbi na gbe ti joug oko awe, zia zo akangbi yâ ni pëpe.”​—Diko Marc 10:2-12; Gen. 2:24.

4. Nyen la Jéhovah aleke lani na bê ti lo ndali ti mariage?

4 Jésus ayeda so mariage alondo na Nzapa na adoit ti ngbâ lakue lakue. Na ngoi so Nzapa aleke kozo mariage, lo tene lani na Adam na Ève ape so ala lingbi ti sara divorce. Me lo leke lani na bê ti lo ti tene “ala use” abungbi oko na yâ ti mariage teti lakue lakue.

AYE SO AGA NA ACHANGEMENT NA YÂ TI MARIAGE

5. Nyen la kuâ ayeke sara na ndö ti mariage?

5 Ye oko, mo hinga so siokpari ti Adam aga na achangement. Mbeni oko ti achangement so ayeke kuâ, so asara ye na ndö ti mariage. E lingbi ti bâ ni na lege ti tënë so bazengele Paul asû na ngoi so lo fa na aChrétien so ala yeke na gbe ti Ndia ti Moïse ape. Lo fa so kuâ afâ yâ ti songo ti mariage nga so koli wala wali ni so angbâ na fini alingbi ti kiri ti sara mariage.​—aRom. 7:1-3.

6. Nyen la Ndia ti Moïse afa na e na ndö ti bango ndo ti Nzapa na ndö ti mariage?

6 Ndia so Nzapa amû na azo ti Israël afa anzene nzene tënë na ndö ti mariage. Ndia ni amû lege na zo ti mû awali use wala ahon so, mbeni sarango ye so abâ gigi même kozo ti tene Nzapa alu Ndia na azo ti Israël. Ye oko, Ndia ni abata awali na amolenge si a sara sioni ye na ala ape. Na tapande, tongana mbeni zo ti Israël asara mariage na mbeni ngbâa nga na pekoni lo mû mbeni use wali, lo lingbi pëpe ti kiri na wungo ti kobe na bongo ti kozo wali ni na gbe ni nga a lingbi lo ngbâ ti duti na lo koli na wali (Ex. 21:9, 10). E yeke na gbe ti Ndia ti Moïse laso ape. Me Ndia ni afa na e so Nzapa abâ mariage na nene ni mingi. Ye so amû maboko na e biani ti bâ mariage na nene ni.

7, 8. (a) Ndia atene nyen na ndö ti divorce na Deutéronome 24:1? (b) Bango ndo ti Jéhovah na ndö ti divorce ayeke so wa?

7 Ndia atene nyen na ndö ti divorce? Atâa so Jéhovah aleke lani ti tene koli na wali asara divorce ape, Ndia amû lege na mbeni koli ti Israël ti sara divorce na wali ti lo tongana “lo bâ mbeni sioni ye na mbage ti wali ni”. (Diko Deutéronome 24:1.) Ndia ni afa pëpe ye so a lingbi ti bâ ni tongana “sioni ye”. Me a doit ti duti mbeni ye ti kamene wala mbeni ye so ayeke kota ye me a yeke mbeni kete ye ti songo bê ape. Mawa ni ayeke so na ngoi ti Jésus, aJuif mingi asara divorce na awali ti ala “ndali ti mara ti atënë nde nde kue”. (Mat. 19:3). E ye oko pëpe ti duti na mara ti bango ndo tongaso.

8 Prophète Malachie afa lani bango ndo ti Nzapa na ndö ti divorce. Lo fa ni na mbeni ngoi so akoli mingi ayeke sara lani ye na handa ti sara divorce na ‘awali ti lâ ti maseka ti ala’ peut-être ti sara mariage na awali so ayeke apaïen so ayeke maseka ahon awali ti ala. Malachie atene na ndö ti bango ndo ti Nzapa, atene: “Mbi ke divorce.” (Mal. 2:14-16). Ye so ague oko na ye so Bible atene na ndö ti kozo mariage, atene: “[Koli ayeke] ngbâ ande na terê ti wali ti lo na ala yeke ga terê oko.” (Gen. 2:24). Jésus ayâa na nduzu bango ndo ti Babâ ti lo na ndö ti mariage tongana lo tene: “Ye so Nzapa abungbi na gbe ti joug oko, zia zo akangbi yâ ni pëpe.”​—Mat. 19:6.

OKO RAISON SO AMÛ LEGE NA ZO TI SARA DIVORCE

9. A lingbi e mä yâ ti atënë ti Jésus so ayeke na Marc 10:11, 12 tongana nyen?

9 Ambeni zo alingbi ti hunda terê ti ala: ‘Mbeni raison ayeke dä so amû lege na zo ti sara divorce na ti kiri ti sara mariage?’ Jésus afa bango ndo ti lo na ndö ti divorce, lo tene: “Zo so asara divorce na wali ti lo na lo sara mariage na mbeni wali nde, andâ lo gi mbeni wali nde la, na lo sara sioni na wali ti lo. Na tongana mbeni wali asara divorce na koli ti lo si na pekoni lo sara mariage na mbeni koli nde, andâ lo gi mbeni koli nde la.” (Marc 10:11, 12; Luc 16:18). A yeke polele so Jésus abâ lani mariage na nene ni nga lo ye ti tene azo abâ ni na nene ni. Koli so asara  divorce na wali ti lo so ayeke be-ta-zo (wala wali so asara divorce na koli ti lo so ayeke be-ta-zo) ndali ti mbeni senge tënë na lo sara mariage na mbeni zo nde, lo gi koli wala wali nde la. Tënë so ayeke tâ tënë ndali ti so divorce so a sara ndali ti mbeni senge tënë afâ yâ ti songo ti mariage ape. Na lê ti Nzapa ala use angbâ “terê oko.” Na ndö ni, Jésus atene so tongana koli asara divorce na wali ti lo so tënë ayeke na li ti lo ape lo yeke zia wali ni na yâ ti kpale ti gingo mbeni koli nde. Na lege wa? Ândö, na peko ti divorce peut-être mbeni wali abâ so a lingbi lo kiri lo sara mariage tongaso si lo wara aye so lo bezoin ni. Mara ti mariage tongaso ayeke legeoko na gingo koli nde.

10. Oko raison so amû lege na mbeni Chrétien ti sara divorce na ti duti na liberté ti kiri ti sara mariage ayeke so wa?

10 Jésus afa so raison oko ayeke dä so amû lege na zo ti sara divorce. Lo tene: “Mbi tene na ala so tongana a yeke ndali ti lango-sioni pëpe [na Grec: pornéïa], si mbeni zo asara divorce na wali ti lo na lo sara mariage na mbeni wali nde, andâ lo gi mbeni wali nde la.” (Mat. 19:9). Lo tene nga oko tënë so na yâ ti Fango tënë ti lo na ndö ti hoto (Mat. 5:31, 32). Na angoi ni so use kue, Jésus asara tënë ti “lango-sioni”. Tënë so andu asiokpari kue so andu bungbingo koli na wali na gigi ti mariage: gingo koli wala wali nde, sarango ndumba, bungbingo koli na wali na popo ti azo so asara mariage ape, bungbingo koli na koli wala wali na wali nga na bungbingo na anyama. Na tapande, tongana mbeni koli so asara mariage awe asara lango-sioni, wali ti lo alingbi ti mû desizion ti sara divorce na lo wala pëpe. Tongana lo sara divorce na lo, a yeke fâ yâ ti songo ti mariage ti ala na lê ti Nzapa.

11. Ngbanga ti nyen la mbeni Chrétien alingbi ti mû desizion ti sara divorce pëpe même tongana Bible amû lege na lo ti sara ni?

11 Bâ so Jésus atene ape so tongana mbeni zo so asara mariage asara lango-sioni (pornéïa) koli wala wali ti lo so asara ye oko ape adoit gï ti sara divorce na lo. Na tapande, mbeni wali alingbi ti soro ti ngbâ na koli ti lo atâa so koli ni asara lango-sioni. Lo lingbi ti ngbâ ti ye lo, ti pardonné lo na bê ti lo wani nga ti sara ngangu ti tene mariage ti ala aga nzoni ahon ti kozo. Ti tâ tënë ni, tongana lo sara divorce me lo kiri lo  sara mariage ape, lo yeke wara akpale. Ka ti abezoin ti lo ti aye ti mitele nga na ti bungbingo koli na wali? Lo yeke bâ so lo yeke gï lo oko ape? Divorce ni ayeke sara nyen na ndö ti amolenge ti lo? A yeke duti ngangu mingi na lo ti mû maboko na ala ti ngbâ na yâ ti tâ tënë? (1 aCor. 7:14). A yeke polele so koli wala wali so asara ye oko ape so asara divorce ayeke wara angangu kpale.

12, 13. (a) Nyen la asi lani na mariage ti Osée? (b) Ngbanga ti nyen la Osée akiri amû Gomer? Nyen la e lingbi ti manda na lege ti mariage ti lo?

12 Ye so asi na prophète Osée afa na e aye mingi na ndö ti bango ndo ti Jéhovah na ndö ti mariage. Nzapa atene na Osée ti mû mbeni wali (Gomer), so ayeke ga “mbeni wali-ndumba na [lo yeke] dü amolenge ti ndumba”. Gomer “amû ngo na lo dü molenge ti koli na Osée.” (Os. 1:2, 3). Mbeni ngoi na pekoni, lo dü mbeni molenge ti wali nga na mbeni molenge ti koli, âmanke lo dü ala use kue na peko ti so lo gi mbeni koli nde. Atâa so fani mingi Gomer agi koli nde, Osée angbâ na lo. Na nda ni, lo zia Osée nga lo ga ngbâa. Me Osée akiri avo lo (Os. 3:1, 2). Jéhovah ayeke sara lani kua na Osée ti fa tongana nyen la fani mingi lo pardonné Israël so asara lango-sioni na lege ti yingo. Nyen la e lingbi ti manda na lege ti ye so?

13 Tongana koli wala wali ti mbeni Chrétien asara lango-sioni, Chrétien ni so asara ye oko ape ayeke na mbeni desizion ti mungo ni. Jésus atene so lo so asara ye oko ape ayeke na mbeni nzoni raison ti sara divorce nga lo yeke na liberté ti kiri ti sara mariage. Ye oko, a yeke sioni ape tongana lo soro ti pardonné koli wala wali ti lo ni. Osée akiri amû lani Gomer. Na peko ti so Gomer akiri na Osée, Osée atene na lo so a lingbi lo bungbi na mbeni koli encore ape. Teti mbeni ngoi, Osée ‘abungbi’ na Gomer ape (Os. 3:3, kete tënë na gbe ni). Me a si na mbeni ngoi, âmanke Osée akiri abungbi na wali ti lo. Ye so afa tongana nyen la Jéhovah ayeke nduru ti kiri ti yamba azo ti Israël na ti ngbâ ti duti na songo na ala (Os. 1:11; 3:3-5). Ye so afa na e nyen na ndö ti mariage laso? Tongana koli wala wali so asara ye oko ape amû desizion ti ngbâ na koli wala wali ti lo na lo kiri lo bungbi na lo, a yeke fa so lo pardonné lo awe (1 aCor. 7:3, 5). Tongaso, mbeni nzoni raison ti sara divorce ayeke dä encore ape. Na pekoni, a lingbi koli na wali ni asara kua maboko na maboko nga ala mû maboko na mba ti bâ mariage tongana ti so Nzapa abâ na ni.

BÂ MARIAGE NA NENE NI ATÂA MO WARA AKOTA KPALE

14. Ti gue oko na 1 aCorinthien 7:10, 11, nyen la alingbi ti si na yâ ti mbeni mariage?

14 A lingbi aChrétien kue agi ti fa so ala bâ mariage na nene ni, tongana ti so Jésus na Jéhovah abâ na ni. Me ndali ti so e kue e yeke mbilimbili-kue ape, ambeni Chrétien abâ mariage na nene ni ape (aRom. 7:18-23). Tongaso, a lingbi li ti e akpe ape so ambeni kozo Chrétien ayeke lani na angangu kpale na yâ ti amariage ti ala. Paul atene “a yeke nzoni mbeni wali akangbi na koli ti lo pëpe”, me lani na ambeni ngoi, ye so ayeke si.​—Diko 1 aCorinthien 7:10, 11.

Nyen la koli na wali alingbi ti sara ti bata mariage ti ala même tongana ala yeke na akpale? (Bâ paragraphe 15)

15, 16. (a) Même tongana akpale asi na yâ ti mariage, nyen la a lingbi koli na wali ni aleke na bê ti ala ti sara? Ngbanga ti nyen? (b) Tongana nyen la a lingbi ti sara ye alingbi na tënë so tongana koli wala wali ni ayeke Témoin ti Jéhovah ape?

15 Paul afa pëpe ye so ayeke sara si mbeni koli na wali ti lo akangbi terê. Me e hinga so a yeke pëpe ndali ti so koli ni asara lango-sioni, ndali ti so tongana a yeke lango-sioni, wali ni alingbi ti sara divorce na ti kiri ti sara mariage. Paul atene so a lingbi mbeni wali so akangbi na koli ti lo ‘amû mbeni koli pëpe wala a lingbi lo kiri lo leke songo na koli ti lo.’ Tongaso, na lê ti Nzapa, songo ti ala ti koli na wali angbâ. Paul amû wango atene atâa akpale ni ayeke nyen, tongana a yeke tënë ti lango-sioni ape, a lingbi ala leke na bê ti ala ti kiri ti leke songo. Ala use kue alingbi ti gi mungo maboko ti a-ancien ti congrégation ti wara ambeni wango ti Bible. A-ancien ayeke mû mbage ti mbeni oko ape, me ala lingbi ti mû na ala awango so alondo na Bible.

 16 Ye ni ayeke duti ngangu tongana gï koli wala wali ni la ayeke Témoin ti Jéhovah so ayeke gi ti sara ye alingbi na andia ti Nzapa. Tongana akpale asi, eskê a yeke nzoni raison ti tene ala kangbi terê? Tongana ti so a fa fade, Bible atene so lango-sioni ayeke raison so amû lege na zo ti sara divorce, me Bible afa pëpe araison ti kangbingo terê. Paul atene: “Tongana mbeni wali ayeke na koli so amä na bê pëpe, na koli ni aye ti ngbâ na lo, a yeke nzoni lo zia koli ti lo ni pëpe.” (1 aCor. 7:12, 13). A lingbi nga ti sara ye alingbi na tënë so na ngoi ti e.

17, 18. Ngbanga ti nyen la ambeni Chrétien angbâ na koli wala wali ti ala même tongana ala yeke na angangu kpale?

17 Ye oko, ambeni ye ayeke dä so na yâ ni mbeni “koli so amä na bê pëpe” alingbi ti fa so lo ‘ye pëpe ti ngbâ na’ wali ti lo. Peut-être lo sara ye ti ngangu mingi na lo, même ti sara si lo bâ so seni ti lo wala fini ti lo ayeke na yâ ti kpale. Lo lingbi ti ke ti mû na wali ni nga na azo ti sewa ti lo aye so ala bezoin ni wala lo ga na ngangu kpale na wali ni na lege ti yingo. Na yâ ti mara ti aye tongaso, ambeni Chrétien amû desizion so, atâa tënë wa la koli ni atene, ala bâ so ‘koli ni aye ti ngbâ na ala’ ape tongaso a lingbi ala kangbi. Me ambeni Chrétien so ayeke na yâ ti mara ti angangu kpale so amû desizion ti ngbâ na koli ti ala. Ala gbu ngangu nga ala gi ti sara kue ti tene mariage ti ala aga nzoni ahon ti kozo. Ngbanga ti nyen?

18 Tongana mbeni koli na wali ti lo akangbi terê ndali ti mara ti akpale so, ala ngbâ lakue koli na wali. Tongana ala lango nde nde, ala use kue ayeke wara akpale so e sara tënë ni fade. Bazengele Paul afa mbeni raison nde so ndali ni a lingbi koli na wali angbâ ndo oko. Lo tene: “Mbeni koli so amä na bê pëpe ayeke ga nzoni-kue ndali ti wali ti lo, na mbeni wali so amä na bê pëpe ayeke ga nzoni-kue ndali ti koli ti lo; tongana a yeke tongaso pëpe ka amolenge ti ala ayeke duti sioni, me fadeso amolenge ni ayeke nzoni-kue.” (1 aCor. 7:14). A-Chrétien mingi so ayeke be-ta-zo angbâ na koli wala wali ti ala so ayeke Témoin ti Jéhovah ape atâa so ala yeke na angangu kpale. Ala lingbi ti tene so, so ala sara tongaso a yeke nzoni, mbilimbili tongana koli wala wali ti ala ni aga mbeni tâ wakua ti Jéhovah.​—Diko 1 aCorinthien 7:16; 1 Pi. 3:1, 2.

19. Ngbanga ti nyen la anzoni mariage ayeke mingi na yâ ti congrégation ti aChrétien?

19 Jésus atene ambeni tënë na ndö ti divorce, nga yingo apusu bazengele Paul ti mû wango na ndö ti kangbingo terê. Ala use kue aye ti tene awakua ti Nzapa abâ mariage na nene ni. Laso na yâ ti dunia kue, congrégation ti aChrétien asi singo na azo so mariage ti ala ayeke nzoni. Na yâ ti congrégation ti mo, kite ayeke dä ape so mo lingbi ti wara akoli na awali mingi so ayeke na ngia na yâ ti mariage ti ala. Na yâ ti acongrégation, a yeke wara akoli so ayeke be-ta-zo so aye awali ti ala nga na awali so ane akoli ti ala na aye ala, ala kue afa so mariage ayeke ye so a lingbi ti bâ ni na nene ni. E lingbi ti duti na ngia so azo kutu mingi afa so atënë ti Bible so ayeke tâ tënë: “Ndani la, koli ayeke zia ande babâ na mama ti lo, lo yeke ngbâ ande na terê ti wali ti lo na ala use kue ayeke ga terê oko.”​—aÉph. 5:31, 33.