Gue na tënë ti yâ ni

Gue na gbe ti menu

Gue na li ti atënë ni

aTémoin ti Jéhovah

Sango

“Zia ala ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa”

 CHAPITRE 5

Tongana nyen la e lingbi ti duti nde na dunia so?

Tongana nyen la e lingbi ti duti nde na dunia so?

“Ala yeke ti dunia so pëpe.”​—JEAN 15:19.

1. Na ndangba bï so Jésus asara na sese tongana zo ti mitele, tënë wa la lo gboto lê na ndö ni?

NA NDANGBA bï so Jésus asara na sese tongana zo ti mitele, lo fa so lo bi bê ti lo mingi na ye so ayeke si ande na adisciple ti lo. Lo sambela même Babâ ti lo na ndö ti tënë ni, lo tene: “Mbi hunda mo ti zi ala na yâ ti dunia so pëpe, me ti bâ ndo na ndö ti ala ngbanga ti Zo ti sioni. Ala yeke ti dunia so pëpe legeoko tongana ti so mbi yeke ti dunia so pëpe.” (Jean 17:15, 16). Na yâ ti sambela ti Jésus so, lo fa tâ ndoye so lo yeke na ni na mbage ti adisciple ti lo nga lo fa nene ti mbeni tënë so lo tene fade kozo na ambeni awe na bï ni so; lo tene: “Ala yeke ti dunia so pëpe.” (Jean 15:19). A yeke polele so ti Jésus, a yeke kota ye mingi ti tene adisciple ti lo aduti nde na dunia so.

2. “Dunia” so Jésus asara tënë ni ayeke nyen?

2 “Dunia” so Jésus asara tënë ni aye ti sara tënë ti azo kue so ayeke na songo na Nzapa pëpe, azo so Satan la akomande ala, nga so yingo ti Satan ni, so ayeke bibe ti bingo bê gï na mo wani nga na ti baba alï ala ngangu (Jean 14:30; aÉphésien 2:2; 1 Jean 5:19). Biani, “sarango kamarade na dunia so ayeke dutingo wato ti Nzapa”. (Jacques 4:4). Me azo kue so aye ti ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa, si ala yeke na yâ ti dunia so, alingbi ti duti nde na dunia ni tongana nyen? Ti kiri tënë na hundango ndo so, e yeke bâ aye oku: oko ni, ngbâ be-ta-zo na Royaume ti Nzapa so ayeke na gbe ti Christ na duti nde na aye ti poroso ti dunia ni; use ni, ke yingo ti dunia so; ota ni, sara ye ahon  ndö ni pëpe na ndö ti tënë ti yungo bongo nga na lekengo terê pendere; osio ni, zia si lê ti mo abâ ye nzoni, nga oku ni, yü aye ti bira kue ti yingo.

NGBÂ BE-TA-ZO NGA DUTI NDE NA DUNIA SO

3. (a) Bango ndo ti Jésus na ndö ti aye ti poroso ti ngoi ti lo ayeke so wa? (b) Ngbanga ti nyen la a lingbi ti tene so adisciple ti Jésus so a soro ala ti gue na yayu ayeke sara kua tongana alembe? (Bâ kete tënë na gbe ni.)

3 Jésus abi terê ti lo lani pëpe na yâ ti aye ti poroso ti ngoi ti lo, me lo zia lê ti lo lani gï na ndö ti kua ti fango tënë ti Royaume ti Nzapa, so ayeke gouvernement so lo yeke duti Gbia ni na yayu (Daniel 7:13, 14; Luc 4:43; 17:20, 21). Ni la na ngoi so lo yeke na devant ti Gouverneur Ponce Pilate, so ayeke zo ti Rome, lo tene: “Royaume ti mbi ayeke ti dunia so pëpe.” (Jean 18:36). Atâ disciple ti Christ amû tapande ti lo na lege so ala yeke be-ta-zo na lo, ala yeke be-ta-zo na Royaume ti lo nga ala yeke fa tënë ti Royaume so na yâ ti dunia (Matthieu 24:14). Bazengele Paul atene: “Tongaso e yeke alembe na place ti Christ . . . Tongana azo so ayeke na place ti Christ, e voro azo, e tene: ‘Ala kiri ala sara songo na Nzapa.’” *​—2 aCorinthien 5:20.

4. Na lege wa la atâ Chrétien kue afa so ala duti be-ta-zo na Royaume ti Nzapa? (Bâ encadré “ Akozo Chrétien aduti lani nde na dunia so.”)

4 Alembe ayeke sara kua na iri ti kodro ti ala na mbeni kodro-wande. Ni la ala yeke yôro terê ti ala pëpe na yâ ti aye so abâ kodro so ala yeke sara kua ti ala dä nga ala ngbâ ti duti ti ala nde. Ye oko, alembe ayeke gi ti maï aye so ayeke ndali ti nzoni ti gouvernement ti kodro ti ala. Ti adisciple ti Christ so a soro ala ti gue na yayu so ayeke “amolenge ti kodro so ayeke ti yayu” a yeke nga tongaso (aPhilippien 3:20). Ndali ti so ala yapu na  kua ti fango tënë ti Royaume ni, ala mû maboko na azo kutu na kutu so ayeke ti “ambeni taba” ti Christ ti tene “ala kiri ala sara songo na Nzapa”. (Jean 10:16; Matthieu 25:31-40). Ti ambeni taba so, ala yeke mû maboko na aita ti Jésus so a soro ala ti gue na yayu. Ala kue abungbi aga kundu oko na ala yeke gi ti maï aye so andu Royaume so Christ ayeke Gbia ni; ala kue aduti tâ nde na aye ti poroso ti dunia so.​—Diko Ésaïe 2:2-4.

5. Congrégation ti aChrétien ayeke nde na Israël ti giriri tongana nyen? Na lege wa aChrétien afa so ala yeke nde?

 5 Dutingo be-ta-zo na Christ ayeke pëpe gï oko raison so ndali ni atâ Chrétien aduti nde na dunia so. Nde na ti azo ti Israël ti giriri so Nzapa amû na ala gï kodro oko na ndö ti sese ge, e yeke ti e na yâ ti sewa ti aita so ayeke na yâ ti dunia kue (Matthieu 28:19; 1 Pierre 2:9). Tongaso, tongana e lï na yâ ti akama-poroso, a yeke duti ngangu na e ti fa tënë ti Royaume ni na kamene pëpe nga ti ngbâ ti duti beoko (1 aCorinthien 1:10). Tongana e sara tongaso, na ngoi ti bira, e lingbi ti tiri na aita ti e ti bungbi, ala so a hunda na e ti ndoye ala (Jean 13:34, 35; 1 Jean 3:10-12). A yeke biani na lege ni so Jésus atene na adisciple ti lo ti tiri bira pëpe. Lo tene même lani na ala ti ndoye awato ti ala.​—Matthieu 5:44; 26:52; bâ encadré “ Mbi ngbâ ti duti nde na dunia so?

6. So mo mû fini ti mo kue na Nzapa awe so, ye so andu songo ti mo na César tongana nyen?

6 So e yeke atâ Chrétien, e mû fini ti e na Nzapa, me e mû ni na mbeni zo pëpe wala na mbeni ndokua pëpe wala na mbeni kodro pëpe. Na 1 aCorinthien 6:19, 20, a tene: “Ala yeke ti ala wani pëpe, ndali ti so a vo ala na mbeni ngere awe.” Ni la, adisciple ti Jésus ayeke kiri na “César” aye so lo hunda, aye tongana gonda, impôt nga na mango yanga so lo lingbi na ni, me na oko ngoi ni ala yeke mû na “Nzapa aye so ayeke ti Nzapa.” (Marc 12:17; aRomain 13:1-7). Ye so andu aye tongana vorongo lo, ndoyengo lo na âme ti ala kue nga mango yanga ti lo na yâ ti aye kue. Na tongana a yeke ti kui, ala yeke nduru ti kui ndali ti Nzapa.​—Luc 4:8; 10:27; diko Kusala 5:29; aRomain 14:8.

KE “YINGO TI DUNIA SO”

7, 8. “Yingo ti dunia” so ayeke nyen? A yeke “sara kua” na yâ ti zo tongana nyen?

7 Mbeni lege nde ti tene aChrétien aduti nde na dunia so ayeke ti ke sioni yingo ti dunia so. Paul atene: “E wara yingo ti dunia so pëpe, me yingo so alondo na Nzapa.”  (1 aCorinthien 2:12). Lo tene na aChrétien ti Éphèse, lo tene: “Ala tambela . . . ândö alingbi na . . . dunia so; a lingbi nga na mokonzi so ayeke na ndö ti komandema ti pupu so angoro e, yingo so ayeke sara kua fadeso na yâ ti amolenge ti kengo yanga.”​—aÉphésien 2:2, 3.

8 “Pupu”, wala yingo, ti dunia ayeke mbeni ngangu so zo abâ ni pëpe so ayeke pusu azo ti ke yanga ti Nzapa nga ayeke maï “nzara ti mitele [na] nzara ti lê”. (1 Jean 2:16; 1 Timothée 6:9, 10). Yingo so ayeke na “komandema” na ndö ti dunia so ndali ti so yingo ni ayeke zingo nzara ti siokpari so ayeke na yâ ti terê ti zo, a yeke ngangu ti hinga ni, ayeke dä lakue nga amû ndo kue legeoko tongana pupu. Nga, yingo ni “ayeke sara kua” na yâ ti zo na lege so yeke yeke ayeke dü asioni bibe na yâ ti bê ti lo, na tapande bibe ti gingo ye ti bê ti zo wani, baba, nzara ti warango kota ndo, nga bibe ti tene mbeni zo akomande lo pëpe nga na bibe ti kengo yanga. * Ti tene ni na nduru tënë, yingo ti dunia so ayeke sara si yeke yeke asioni sarango ye ti terê ti Zabolo amaï na yâ ti bê ti zo.​—Jean 8:44; Kusala 13:10; 1 Jean 3:8, 10.

9. Yingo ti dunia so alingbi ti lï na yâ ti bê ti e tongana nyen?

9 Yingo ti dunia so alingbi ti maï na yâ ti bê ti mo? En, me gï tongana mo sara hange pëpe. (Diko aProverbe 4:23.) Mingi ni, a yeke to nda ni gï yeke yeke, peut-être na lege ti akamarade so mo bâ mo tene ala yeke anzoni zo, andâ ala ndoye Jéhovah oko ape (aProverbe 13:20; 1 aCorinthien 15:33). Mo lingbi nga ti gboto sioni yingo ni so na yâ ti li ti mo na lege ti ambeti so ayeke anzoni mbeti pëpe, na lege ti porno wala atënë ti a-apostat so a zia ni na ndö ti Internet, angia so ayeke na lege ni pëpe nga angia ti wanguru so ayâa na nduzu mingi sarango mandako. Biani, mo lingbi ti gboto ni na yâ ti li ti mo na lege ti aye kue wala azo kue so alingbi ti sara si mo duti na bibe ti Satan wala ti dunia ti lo.

10. E lingbi ti ke yingo ti dunia so tongana nyen?

 10 E lingbi ti ke sioni yingo ti dunia so na ti ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa tongana nyen? E lingbi ti sara ni gï tongana e wara nzoni na lege ti aye kue so Jéhovah amû na e ti kpengba songo ti e na lo nga e sambela lo lakue ti wara yingo vulu. Jéhovah ayeke kota mingi ahon Zabolo nga na sioni dunia so ayeke na gbe ti Zabolo (1 Jean 4:4). Biani, a yeke kota ye mingi ti tene e ngbâ nduru na Jéhovah na lege ti sambela.

 YUNGO BONGO NZONI NGA LEKENGO TERÊ PENDERE

11. Tongana nyen la yingo ti dunia so ayeke sara kua na ndö ti yungo bongo ti azo?

11 Fason ti yungo bongo ti mbeni zo, lekengo terê ti lo nga sarango terê ti lo na saleté pëpe ayeke mû lege ti hinga ye so ayeke na yâ ti bê ti lo. Na yâ ti akodro mingi, tënë ti yungo bongo nzoni abuba tâ ngangu mingi, a sara si mbeni wagosinga atene so na yâ ti kete ngoi zo alingbi ti hinga popo ti yungo bongo ti awali-ndumba na ti asenge wali pëpe. Même akete maseka-wali ayeke na bibe so. Mbeni mbeti-sango atene so “ala ye ti zia terê ti ala mingi na gigi na ala bi kamene yongoro.” Mbeni bibe ni ayeke ti yü bongo tâ ti mbana ni so afa na gigi bibe ti kengo yanga nga ti nengo terê mbeni pëpe.

12, 13. A lingbi amama-ndia wa la afa na e tongana nyen ti yü bongo nga ti leke terê ti e pendere?

12 Ndali ti so e yeke awakua ti Jéhovah, a yeke na lege ni so e ye ti leke terê ti e pendere, so ti tene ti yü bongo so ayeke nzoni, na lege ni, so a son bê ti zo pëpe nga a lingbi na ando so e yeke dä. Na ngoi kue, a lingbi lekengo terê ti e afa so e yeke ‘sara ye ahon ndö ni pëpe nga na hange.’ Asarango ye so, legeoko na “anzoni kusala”, alingbi na azo kue so “atene ala yeke voro Nzapa”, atâa a yeke koli wala wali. Biani, tâ ye so agbu bê ti e ayeke pëpe ti gboto lê ti azo na ndö ti e wani, me ti “ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa”. (1 Timothée 2:9, 10; Jude 21). Tâ tënë, e ye si tâ ye ti pendere ti e aduti “zo ti yâ ni . . . , so ayeke ye ti kota ngere na lê ti Nzapa.”​—1 Pierre 3:3, 4.

13 Nga, girisa ape so abongo so e yü nga lege so e leke na terê ti e alingbi ti sara mbeni ye na ndö ti bango ndo ti azo na ndö ti tâ vorongo Nzapa. Tongana a ndu tënë ti sarango ye ti zo, tënë ti yanga ti Grec so a kiri peko ni na “sarango ye ahon ndö ni pëpe” aye ti sara tënë ti bango na nene ni tënë ti bê ti ambeni zo. Tongaso, ti e, a lingbi e bâ so conscience ti amba ti e ayeke kota ahon adroit so e bâ e tene e yeke na ni na ndö ti  tënë ti yungo bongo. Na ndö ni kue, e ye ti mû gonda na Jéhovah nga na bungbi ti lo na ti tene e wani e sara nzoni tënë ti e tongana awakua ti Nzapa, ti “sara ye kue ndali ti gloire ti Nzapa.”​—1 aCorinthien 4:9; 10:31; 2 aCorinthien 6:3, 4; 7:1.

Lekerengo terê ti mbi amû gonda na Jéhovah?

14. Na ndö ti tënë ti lekengo terê ti e nga ti sarango terê ti e na saleté pëpe, a lingbi e hunda terê ti e na atënë wa?

14 Tongana e yeke na fango tënë wala e yeke gue na bungbi, a yeke nga kota ye mingi ti bâ yungo bongo ti e, lekengo terê ti e pendere nga ti sara terê ti e na saleté pëpe. Hunda terê ti mo: ‘Yungo bongo ti mbi, terê ti mbi so ayeke saleté, fion ti terê ti mbi wala ti yanga ti mbi asara si azo ayeke bâ gï mbi? A sara si ambeni zo aduti nzoni ape? Mbi bâ adroit ti mbi na ndö ti atënë so tongana ye so ayeke kota mingi ahon sarango aye so a hunda ti tene zo asara si lo wara akua na yâ ti congrégation?’​—Psaume 68:6; aPhilippien 4:5; 1 Pierre 5:6.

15. Ngbanga ti nyen la Bible afa pëpe mbeni molongo ti andia na ndö ti tënë ti yungo bongo, lekengo terê pendere nga sarango terê na saleté ape?

15 Bible afa pëpe na aChrétien mbeni molongo ti andia na ndö ti tënë ti yungo bongo, lekengo terê pendere nga sarango terê na saleté pëpe. Jéhovah aye pëpe ti gbanzi na e liberté so e yeke na ni ti soro ye wala ti sara kua na ngangu ti gbungo li ti e. Me, lo ye si e ga azo so ayeke abiazo so ayeke gbu li ti ala na ndö ti amama-ndia ti Bible. Nga, lo ye si e ga azo so, “na lege ti sarango kusala na ngangu ti gbungo li ti ala, asara si ngangu ti  gbungo li ti ala ni aga nzoni awe ti hinga popo ti ye ti nzoni na ye ti sioni.” (aHébreu 5:14). Ye so ayeke kota mingi ayeke so lo ye si e sara ye kue na lege ti ndoye: ndoye teti Nzapa nga teti amba ti e. (Diko Marc 12:30, 31.) Atâa so e yeke sara ye alingbi na amama-ndia so, lege ayeke dä ti tene e soro abongo nde nde nga na akode nde nde ti lekengo terê pendere. E bâ ye so na ngoi so azo ti Jéhovah ayeke bungbi gbani gbani: ala yeke yü nzoroko ti abongo nde nde na ala yeke na ngia atâa a yeke na kodro wa la ala bungbi dä.

E NGBÂ TI DUTI SIMPLE

16. Yingo ti dunia so ague tâ nde na fango ye ti Jésus tongana nyen? Atënë wa la a lingbi e hunda terê ti e na ni?

16 Yingo ti dunia so ayeke handa zo na apusu azo kutu na kutu ti bâ nginza nga na aye ti sese tongana lege ti warango tâ ngia. Me Jésus atene: “Atâa tongana mbeni zo ayeke na aye  mingi, fini ti lo alondo pëpe na aye so lo yeke na ni.” (Luc 12:15). Atâa so Jésus afa pëpe so a lingbi zo ake aye kue, lo fa lani so azo so “ahinga so ala yeke na bezoin ti aye ti yingo,” nga ala so angbâ ti duti simple, so ti tene ala so azia lê ti ala gï na ndö ti aye ti yingo, ayeke wara fini nga na tâ ngia (Matthieu 5:3; 6:22, kete tënë na gbe ni). Hunda terê ti mo: ‘Mbi yeda biani na tënë so Jésus atene so? wala mbi zia si “babâ ti mvene” ahanda mbi? (Jean 8:44). Atënë ti yanga ti mbi, aye so mbi leke ti wara ni, aye so aga na kozo ndo na yâ ti fini ti mbi nga na dutingo ti mbi afa nyen na ndö ti mbi?’​—Luc 6:45; 21:34-36; 2 Jean 6.

17. Fa ambeni ye ti nzoni so ala so angbâ ti duti simple awara.

17 Jésus atene: “A yeke hinga so ndara ayeke mbilimbili na lege ti akusala ti lo.” (Matthieu 11:19). Zia e bâ gï ambeni ye ti nzoni so ala so angbâ ti duti simple ayeke wara ni. Ala wara tâ dengo bê na yâ ti kua so ala yeke sara ndali ti Royaume (Matthieu 11:29, 30). Ala yeke na gingo bê ahon ndö ni pëpe, tongaso ala yeke na vundu mingi pëpe. (Diko 1 Timothée 6:9, 10.) So ala zia bê ti ala gï na aye so ala yeke na bezoin ni, ala yeke na ngoi mingi ti duti na sewa ti ala nga na amba ti ala aChrétien. Ye so asara si ala lingbi ti lango nzoni (Zo-ti-fa-tene 5:12). Ala yeke sara ye kue so ala lingbi ti sara ti mû ye na azo, na ye so aga na ala ngia mingi (Kusala 20:35). Ala “wu mingi na beku” na ala yeke na siriri ti bê nga na ngia (aRomain 15:13; Matthieu 6:31, 32). Biani, mbeni ye ti hon anzoni ye so ala wara so ayeke dä ape!

YÜ “AYE TI BIRA KUE”

18. Tongana nyen la Bible afa wato ti e, akode ti lo nga na mara ti “tiri” so e yeke tiri na lo?

18 Ala so angbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa, Nzapa ayeke bata ala si Satan akanga lege na ala pëpe ti sara kua ti Nzapa, teti so Satan aye gï pëpe ti kanga lege na aChrétien ti duti na ngia me nga ti kanga lege na ala ti wara fini ti lakue lakue (1 Pierre 5:8). Paul atene: “E yeke tiri na mitele na mênë  pëpe, me e yeke tiri na agouvernement, akomandema, amokonzi ti dunia ti bingo so nga na asioni yingo so ayeke na yayu.” (aÉphésien 6:12). Tënë “tiri” aye ti sara tënë ti tiri ti pongo. Nga atënë so a kiri peko ni na “agouvernement”, “akomandema” nga na “amokonzi ti dunia” afa so asioni yingo aga gï tongaso ti tiri na e pëpe, me ala leke terê ti ala nzoni kozoni.

19. Fa oko na oko aye ti bira ti e ti yingo.

19 Atâa so e yeke azo ti mitele nga e yeke na ngangu kue pëpe, e lingbi ti sö benda. Tongana nyen? A yeke na yungo “aye ti bira kue so alondo na Nzapa”. (aÉphésien 6:13). Na aÉphésien 6:14-18, a fa aye ti bira so oko na oko, atene: “Tongaso, ala luti ngangu, ala kanga tâ tënë na gbe ti yâ ti ala tongana ceinture, ala yü mbilimbili tongana bongo ti wen na kate ti ala, ala yü agbakuru ti nzoni tënë ti siriri tongana poro na gere ti ala. Na ndö ti aye so kue, ala mû kota vala ti mabe, so na ni ala yeke wara ande lege ti mingo wâ ti akokora kue ti Zo ti sioni. Nga, ala yeda ti mû casque [wala, beku] ti salut, ala mû épée ti yingo, so ayeke tënë ti Nzapa; na oko ngoi ni, na lege ti asambela nde nde kue nga na atënë ti vorongo terê na Nzapa, ala ngbâ ti sambela na ngoi kue na lege ti yingo.”

20. Bira ti e ayeke nde na ti aturugu ti sese so tongana nyen?

20 Ndali ti so aye ti bira ni alondo na Nzapa, a yeke bata e nzoni gï tongana e yü ni na terê ti e na ngoi kue. Aturugu ti sese so alingbi ti wara mbeni ngoi ti wungo terê na popo ti abira; me ti aChrétien, wungo terê ayeke pëpe na yâ ti ngangu bira so ala yeke tiri juska na lango so Nzapa ayeke futi dunia ti Satan na lo bi asioni yingo kue na yâ ti kota dû so alï mingi (Apocalypse 12:17; 20:1-3). Ni la, zia mo nze pëpe tongana mo yeke tiri na awokongo ti mo wala asioni nzara ti bê ti mo, ndali ti so tongana e ye ti ngbâ be-ta-zo na Jéhovah a lingbi e kue e “pika terê” ti e wani (1 aCorinthien 9:27). Ti tâ tënë ni, a yeke na ngoi so e yeke tiri pëpe la si a lingbi e gi bê ti e.

21. Gï tongana e sara nyen si e lingbi ti sö benda na yâ ti bira ti e na lege ti yingo?

21 Nga, e lingbi oko pëpe ti sö benda gï na ngangu ti e wani.  Ni la si Paul adabe ti e so a lingbi e sambela Jéhovah “na ngoi kue na lege ti yingo.” Na oko ngoi ni, a lingbi e mä Jéhovah na lege so e yeke manda Bible nga e yeke bungbi oko na amba ti e “aturugu” na ngoi kue, ndali ti so a yeke gï e oko la e yeke na yâ ti bira so ape (Philémon 2; aHébreu 10:24, 25). Ala so afa so ala yeke be-ta-zo na yâ ti aye so kue, ala yeke sö gï benda pëpe, me nga ala yeke luti ngangu ti bata mabe ti ala tongana a tara ni.

DUTI NDURU TI GBU KOKO TI MABE TI MO

22, 23. (a) Ngbanga ti nyen a lingbi e duti nduru ti gbu koko ti mabe ti e na ngoi kue? Atënë wa la a lingbi e hunda terê ti e na ni? (b) Nyen la e yeke bâ ande na yâ ti chapitre ti peko?

22 Jésus atene: “So ala yeke ti dunia so pëpe, . . . ndani la dunia so ake ala.” (Jean 15:19). Tongaso, a lingbi aChrétien aduti lakue nduru ti gbu koko ti mabe ti ala na ti sara ni na ngangu pëpe nga na nengo zo mingi. (Diko 1 Pierre 3:15.) Hunda terê ti mo: ‘Mbi hinga ngbanga ti nyen, na ambeni ngoi, aTémoin ti Jéhovah ayeke sara ambeni ye nde na ti so azo mingi aye? Tongana a si so a lingbi mbi sara ye nde na ti so azo mingi aye, mbi hinga biani na bê ti mbi so ye so Bible nga ngbâa be-ta-zo atene ayeke na lege ni? (Matthieu 24:45; Jean 17:17). Tongana a yeke ti sara ye so anzere na lê ti Jéhovah, mbi leke terê ti mbi awe ti sara ye nde na ti so mingi ti azo aye nga ti duti na ngia mingi so mbi sara ti mbi ye nde?’​—Psaume 34:2; Matthieu 10:32, 33.

23 Ye oko, fani mingi nzara ti bê ti e ti duti nde na dunia so ayeke tingbi na tara na ambeni lege so a yeke ngangu mingi ti hinga ni. Na tapande, tongana ti so e fa fade awe, Zabolo ayeke tara ti handa awakua ti Jéhovah ti yôro terê ti ala na yâ ti aye ti dunia so na lege so lo yeke pusu ala ti sara ambeni ngia ti dunia ni. Tongana nyen la e lingbi ti soro angia so ayeke nzoni na so na pekoni conscience ti e aduti nzoni? E yeke kiri tënë na hundango ndo so na yâ ti chapitre ti peko.

^ par. 3 Ngbene ye na Pentecôte ti ngu 33, Christ ayeke lë gbia na ndö ti congrégation ti aChrétien so a soro ala ti gue na yayu, me so ade na sese (aColossien 1:13). Na ngu 1914, Christ awara komandema ti duti gbia na ndö ti “royaume ti dunia” so. Tongaso, laso aChrétien so a soro ala ti gue na yayu ayeke nga alembe ti Royaume so Christ ayeke Gbia ni.​—Apocalypse 11:15.

^ par. 8 Bâ buku Comment raisonner à partir des Écritures, lembeti 140-143, so aTémoin ti Jéhovah asigi na ni.

^ par. 65 Bâ Ambeni tënë, na li ti tënë “Barango drapeau, vote, na kua ti kodro.”