Gue na tënë ti yâ ni

Gue na gbe ti menu

Gue na li ti atënë ni

aTémoin ti Jéhovah

Sango

Bible alingbi ti fa nyen na e?

Akete tënë

Akete tënë

1 JÉHOVAH

Iri ti Nzapa ayeke Jéhovah, na ndani aye ti tene “Lo so asara si ye aga mbeni ye wala ye abâ gigi.” Jéhovah ayeke Nzapa so ngangu ti lo ahon angangu kue nga lo la lo sara aye kue. Lo yeke na ngangu ti sara ye kue so lo mû desizion ti sara.

Na Hébreu, a sû iri ti Nzapa na agere-mbeti osio. Na Sango a kiri na peko ni na agere-mbeti YHWH wala JHVH. Iri ti Nzapa asigi na yâ ti mbage ti Mbeti ti Nzapa so a sû ândö na Hébreu nduru na 7000. Azo na yâ ti dunia kue asû iri ti Jéhovah na alege nde nde, na ala yeke di iri ni na fason so alingbi na yanga ti kodro ti ala.

Chap. 1, par. 15

2 A SÛ BIBLE “NA GBE TI YINGO TI NZAPA”

Nzapa la ayeke Wa ti Bible, me lo sara kua na azo ti sû ni. A yeke legeoko tongana ti mbeni patron so ahunda na secrétaire ti lo ti sû atënë ti lo na yâ ti mbeni lettre. Nzapa asara kua na yingo vulu ti lo ti fa na azo so asû Bible ti sû apensé ti lo. Yingo ti Nzapa afa lege na ala na alege nde nde, na ambeni ngoi lo fa na ala aye ni na lege ti avision wala abango li na pekoni ala sû ni na mbeti.

Chap. 2, par. 5

3 AMAMA-NDIA TI BIBLE

A yeke afango ye ti Bible so afa nda ti mbeni kpengba tâ tënë. Na tapande, mbeni mama-ndia ti Bible so atene “ti sara songo na asioni zo ayeke buba anzoni sarango ye ti zo” afa na e so azo so e yeke sara songo na ala, sarango ye ti ala ayeke pusu e ti sara ye ti nzoni wala ye ti sioni (1 aCorinthien 15:33). Nga, mbeni mama-ndia ti Bible so atene “ye so mbeni zo ayeke lu, gï ni la lo yeke ko ni ande” afa na e so e lingbi pëpe ti kpe aye ti peko ti asarango ye ti e.—aGalate 6:7.

Chap. 2, par. 12

  4 PROPHÉTIE

A yeke mbeni tënë so alondo na Nzapa. A lingbi ti duti mbeni fango nda ti ye so Nzapa aye, mbeni fango ye na ndö ti nzoni sarango ye, mbeni yanga so Nzapa amû wala ngbanga so lo fâ. A lingbi nga ti duti tënë ti mbeni ye so ayeke si na yâ ti angoi so ayeke ga. Aprophétie mingi so ayeke na yâ ti Bible aga tâ tënë awe.

Chap. 2, par. 13

5 APROPHÉTIE NA NDÖ TI MESSIE

Gbâ ti aprophétie ti Bible so asara tënë ti Messie, kue aga tâ tënë na ndö ti Jésus. Bâ encadré “ Aprophétie na ndö ti Messie.”

Chap. 2, par. 17, kete tënë na gbe ni.

6 YE SO JÉHOVAH ALEKE NA BÊ TI LO TI SARA TETI SESE

Jéhovah asara lani sese ti tene aduti mbeni paradis ti tene azo so aye lo aduti dä. Ye so lo leke na bê ti lo ti sara so achangé pëpe. Na yâ ti ngoi kete, Nzapa ayeke zi asioni ye nga lo yeke mû fini ti lakue lakue na azo ti lo.

Chap. 3, par. 1

7 SATAN ZABOLO

Satan ayeke ange so azi lani li ti sarango kpengbango-li na Nzapa. A iri lo Satan so ndani aye ti tene “Zo ti lutingo na”, ndali ti so lo tiri na Jéhovah. A iri nga lo Zabolo so ndani aye ti tene “Zo ti pango zo.” A mû na lo iri so ndali ti so lo tene amvene na iri ti Nzapa nga lo handa azo.

Chap. 3, par. 4

  8 A-ANGE

Jéhovah asara a-ange aninga mingi kozo si lo leke sese. A sara a-ange ti duti na fini na yayu. A sara a-ange kutu mingi (Daniel 7:10). Ala yeke na iri nga asarango ye ti ala ayeke nde nde, nga a-ange so asara terê ti ala kete ake ti tene azo avoro ala. Kamba ti kua ti ala ayeke nde nde na a mû na ala akua nde nde. Ambeni kua so a mû na ala ayeke ti sara kua na devant ti trône ti Jéhovah, ti tene peko ti tokua ti Nzapa na azo, ti bata awakua ti Nzapa so ayeke na sese nga ti fa lege na ala, ti fâ ngbanga nga ti mû maboko na kua ti fango tënë (Psaume 34:7; Apocalypse 14:6; 22:8, 9). Na yâ ti ngoi so ayeke ga, ala yeke mû ande maboko na Jésus na yâ ti bira ti Harmaguédon.—Apocalypse 16:14, 16; 19:14, 15.

Chap. 3, par. 5; Chap. 10, par. 1

9 SIOKPARI

Siokpari ayeke mbeni tënë so e tene, mbeni tënë so e pensé na ndö ni, wala mbeni ye so e sara so ague nde na ye so bê ti Jéhovah aye. Ndali ti so siokpari ayeke buba songo ti e na Nzapa, lo mû na e andia nga na amama-ndia so amû maboko na e ti sara pëpe siokpari na mbana. Na tongo nda ni, Jéhovah asara aye kue mbilimbili-kue, me na ngoi so Adam na Ève asoro ti ke yanga ti Jéhovah, ala sara siokpari na ala yeke mbilimbili-kue encore ape. Ala ga mbakoro na ala kui, nga ndali ti so e wara siokpari ti Adam, e kue e yeke ga mbakoro na e yeke kui.

Chap. 3, par. 7; Chap. 5, par. 3

10 HARMAGUÉDON

A yeke bira so Nzapa ayeke ga na ni ti futi dunia ti Satan nga na asioni ye kue.

Chap. 3, par. 13; Chap. 8, par. 18

 11 ROYAUME TI NZAPA

Royaume ti Nzapa ayeke mbeni gouvernement so Jéhovah azia ni na yayu. Jésus Christ la ayeke Gbia ti Royaume ni na lo komanse ti komande awe. Na yâ ti ngoi so ayeke ga, Jéhovah ayeke sara kua na Royaume ni ti zi asioni ye kue. Royaume ti Nzapa ayeke komande ande na ndö ti sese kue.

Chap. 3, par. 14

12 JÉSUS CHRIST

Nzapa asara Jésus kozo na tanga ti aye kue. Jéhovah atokua lani Jésus na sese ti kui ndali ti azo. Na peko ti so a fâ Jésus, Jéhovah azingo lo na kuâ. Jésus ayeke komande fadeso na yayu tongana Gbia ti Royaume ti Nzapa.

Chap. 4, par. 2

13 PROPHÉTIE TI AYENGA 70

Bible atene mbeni prophétie, wala a fa kozo awe, ngoi so Messie ayeke si. A yeke duti na hunzingo ti mbeni ngoi so a iri ni ayenga 69, so ato nda ni na ngu 455 kozo na ngoi ti e na ahunzi na ngu 29 ti ngoi ti e.

E hinga tongana nyen so ngoi ni so ahunzi na ngu 29 ti ngoi ti e? A komanse ti diko ayenga 69 na ngu 455 kozo na ngoi ti e na ngoi so Néhémie asi na Jérusalem na lo kiri lo komanse ti leke gbata ni (Daniel 9:25; Néhémie 2:1, 5-8). Tongana e mä tënë “yenga,” e yeke pensé na alango mbasambala. Me na yâ ti prophétie so, ayenga ni ayeke pëpe ayenga ti lango mbasambala me ayenga ti ngu mbasambala, ti gue oko na ndia so Bible amû na ndö ti aprophétie so atene “lango oko ndali ti ngu oko”. (Nombre 14:34; Ézéchiel 4:6). Ye so aye ti tene so yenga oko oko aninga ngu mbasambala nga so ayenga 69 aninga ngu 483 (69 x 7). Tongana e diko angu 483 ti londo na ngu 455 kozo na ngoi ti e ti ga na ni, e yeke si na ngu 29 ti ngoi ti e. A yeke tâ na ngu ni so la Jésus awara lani batême nga lo ga Messie.—Luc 3:1, 2, 21, 22.

 Oko prophétie ni asara tënë ti mbeni yenga nde so ayeke angu mbasambala. Na ngoi ni so, na ngu 33 ti ngoi ti e, a yeke fâ Messie ni nga ti londo na ngu 36 ti ngoi ti e a yeke fa nzoni tënë ti Royaume ti Nzapa na amara kue me gï pëpe na aJuif.—Daniel 9:24-27.

Chap. 4, par. 7

 14 TRINITÉ, SO AYEKE FANGO YE TI WATAKA

Bible afa so Jéhovah Nzapa la ayeke Lo so asara aye kue nga lo sara Jésus kozo na tanga ti aye kue (aColossien 1:15, 16). Jésus ayeke pëpe Nzapa so ngangu ti lo ahon angangu kue. Lo tene lâ oko pëpe so lo lingbi na Nzapa. Me lo tene: “Babâ ayeke kota ahon mbi.” (Jean 14:28; 1 aCorinthien 15:28). Me ambeni bungbi ti nzapa afa tënë ti Trinité so atene Nzapa ayeke azo ota na yâ ti zo oko: Nzapa Babâ, Nzapa Molenge nga na Nzapa yingo vulu. Tënë “Trinité” ayeke na yâ ti Bible pëpe. A yeke fango ye ti wataka.

Yingo vulu ayeke ngangu ti Nzapa, ngangu ti lo so lê abâ ni pëpe so lo yeke sara na kua ti sara ye so bê ti lo aye. Yingo vulu ayeke zo pëpe. Na tapande, lani akozo Chrétien “asi na yingo vulu” nga Jéhovah atene lani, atene: “Mbi yeke tuku ande mbeni mbage ti yingo ti mbi na ndö ti mara ti azo nde nde kue.”—Kusala 2:1-4, 17.

Chap. 4, par. 12; Chap. 15, par. 17

15 CROIX

Na ngoi so atâ Chrétien ayeke voro Nzapa, ala yeke sara kua na croix pëpe. Ngbanga ti nyen?

  1. A sara kua na croix na yâ ti abungbi ti nzapa ti wataka aninga awe. Na ngoi ti giriri, a yeke sara lani kua na croix ti voro na aye so ayeke na yâ ti dunia nga na yâ ti angobo ti apaïen so andu bungbingo koli na wali. Na yâ ti angu 300 na peko ti kuâ ti Jésus, aChrétien ayeke sara lani kua na croix na yâ ti vorongo ti ala pëpe. Angu mingi na pekoni, Togbia ti Rome Constantin asara si croix aga ye so a hinga na bungbi ti azo so ala tene ala yeke aChrétien. A sara lani kua na ni ti gi ti sara si bungbi ti azo so atene ala yeke aChrétien amû ndo. Me tënë ti croix abâ Jésus Christ pëpe. Mbeni mbeti (New Catholic Encyclopedia) afa atene: “A sara kua na croix na yâ ti ngoi so aga kozo na ngoi ti aChrétien nga na yâ ti ngobo ti azo so ayeke aChrétien pëpe.”

  2.  Jésus akui lani na ndö ti croix pëpe. Tënë ti Grec so a kiri peko ni na “croix” aye ti tene mbeni “poteau so aluti droit”  wala “mbeni keke.” Mbeni mbeti (The Companion Bible) atene: “Mbeni tënë oko ti Grec na yâ ti [Fini Testament] so asara même tënë ti akeke use ayeke dä ape.” Jésus akui lani na ndö ti mbeni poteau so aluti droit.

  3. Jéhovah aye ti tene e sara kua na ayanda na yâ ti vorongo ti e pëpe.—Exode 20:4, 5; 1 aCorinthien 10:14.

Chap. 5, par. 12

16 DANGO BÊ NA KUÂ TI CHRIST

Jésus ahunda lani na adisciple ti lo ti dabe ti ala na kuâ ti lo. Ala yeke sara ni lakue na lango 14 ti Nisan ti ngu oko oko, na même lango so azo ti Israël ayeke sara lani na Matanga ti Pâque. A yeke hon na mapa nga na vin, so ayeke tongana tapande ti terê ti Jésus nga na mênë ti lo, na devant ti azo kue so aga na Dango bê na kuâ ti Christ. Azo so ayeke komande ande legeoko na Jésus na yayu ayeke te mapa ni nga ayeke nyon vin ni. Azo so ayeke na beku ti duti na fini lakue lakue na sese ayeke gue na Dango bê na kuâ ti Christ, na ala bâ ni na nene ni me ala te mapa ni pëpe wala ala nyon vin ni pëpe.

Chap. 5, par. 21

17 ÂME

Na yâ ti Mbeti ti Nzapa ti fini dunia, a sara kua na tënë “âme” ti sara tënë ti (1) zo, (2) nyama wala (3) fini ti zo wala ti nyama. Zia e bâ ambeni tapande ni.

  • Zo. ‘Na ngoi ti Noé, azo mingi pëpe, so ti tene a-âme miombe, asö fini ti ala’. (1 Pierre 3:20). Ge tënë “âme” aye ti sara tënë ti azo: Noé na wali ti lo, amolenge ti lo ti koli ota nga na awali ti ala.

  • Nyama. “Nzapa atene: ‘Zia angu asi singo na anyama [wala, “a-âme,” kete tënë na gbe ni] nga zia anyama so ayeke huru hurungo ahuru na ndö ti sese na lê ti nduzu.’ Nzapa atene: ‘Zia anyama [wala, “a-âme,” kete tënë na gbe ni] abâ gigi na ndö ti sese alingbi na mara ti ala: anyama ti kodro, anyama  so ayeke hara nga na anyama ti ngonda alingbi na mara ti ala.’ Na a si tongaso.”—Genèse 1:20, 24.

  • Fini ti zo wala ti nyama. Jéhovah atene na Moïse, atene: “Akoli so ayeke gi ti fâ mo [wala, “ayeke gi âme ti mo,” kete tënë na gbe ni] lani so akui awe.” (Exode 4:19). Na ngoi so Jésus ayeke lani na sese, lo tene: “Mbi yeke berger so ayeke nzoni mingi. Berger so ayeke nzoni mingi akä fini [wala, “âme,” kete tënë na gbe ni] ti lo na kuâ ndali ti ataba ni.”—Jean 10:11.

    Na ndö ni, tongana mbeni zo asara mbeni ye na “âme ti [lo] kue”, a ye ti tene lo sara ni na bê ti lo kue nga na ngangu ti lo kue (Matthieu 22:37; Deutéronome 6:5). A lingbi nga ti sara kua na tënë “âme” ti sara tënë ti nzara so azo na anyama ayeke na ni. A lingbi ti sara tënë ti kuâ ti mbeni zo a tene âme so akui.—Nombre 6:6; aProverbe 23:2; Ésaïe 56:11; Aggée 2:13.

Chap. 6, par. 5; Chap. 15, par. 17

18 YINGO

Tënë ti Hébreu na ti Grec so a kiri peko ni na “yingo” na yâ ti Mbeti ti Nzapa ti fini dunia na Sango aye ti sara tënë ti aye nde nde. Ye oko, a ye ti sara tënë ti mbeni ye so azo alingbi ti bâ ni pëpe, na tapande pupu so ayeke ya wala pupu so azo na anyama ayeke wu. A lingbi nga ti sara tënë ti acréature so ayeke ayingo nga na yingo vulu so ayeke ngangu ti Nzapa. Bible afa pëpe so mbeni ye na yâ ti terê ti zo ayeke ngbâ na fini na peko ti kuâ ti zo ni.—Exode 35:21; Psaume 104:29; Matthieu 12:43; Luc 11:13.

Chap. 6, par. 5; Chap. 15, par. 17

19 GÉHENNE

Géhenne ayeke iri ti mbeni popo-hoto so ayeke nduru na Jérusalem ndo so a yeke gbi lani asaleté dä. Ye oko afa pëpe so na ngoi ti Jésus a yeke sara lani pasi na anyama wala azo wala a yeke gbi ala lani na fini lê ti ala na yâ ti popo-hoto so. Tongaso, Géhenne aye pëpe ti sara tënë ti mbeni ndo so lê abâ ni pëpe  so a yeke sara pasi na azo so akui wala a yeke gbi ala dä teti lakue lakue. Na ngoi so Jésus asara tënë ti azo so a bi ala na yâ ti Géhenne, lo yeke sara lani tënë ti futingo ye biani biani.—Matthieu 5:22; 10:28.

Chap. 7, par. 20

20 SAMBELA TI SEIGNEUR

A yeke sambela so Jésus afa na adisciple ti lo na ngoi so lo yeke fa na ala tongana nyen ti sambela. A iri nga ni sambela ti Babâ ti e so ayeke na yayu wala tapande ti sambela. Na tapande, Jésus afa na e ti sambela tongaso:

  • “Zia a sara si iri ti mo aga nzoni-kue”

    E yeke sambela ti tene Jéhovah azi amvene kue so a tene na ndö ti iri ti lo wala na ndö ti lo. Tongaso si acréature kue so ayeke na yayu nga na sese alingbi ande ti mû gonda na iri ti Nzapa nga ti ne ni.

  • “Zia Royaume ti mo aga”

    E yeke sambela ti tene gouvernement ti Nzapa afuti sioni dunia ti Satan so, akomande na ndö ti sese nga asara si sese aga paradis.

  • “Zia a sara ye so bê ti mo aye . . . na ndö ti sese”

    E yeke sambela ti tene ye so Nzapa aleke na bê ti lo teti sese aga tâ tënë tongaso si azo so amä yanga nga so ayeke mbilimbili-kue alingbi ti duti na fini na yâ ti Paradis teti lakue lakue, gï tongana ti so Jéhovah aye lani na ngoi so lo sara azo.

Chap. 8, par. 2

21 YE SO A FUTA TI ZI AZO

Jéhovah amû ye so a futa ti zi azo ti sö azo na gbe ti siokpari na kuâ. Ye so a futa ti zi azo ayeke ye so a bezoin ni ti kiri ti vo fini so ayeke mbilimbili-kue so kozo koli Adam agirisa ni lani nga ti leke songo so abuba lani na popo ti azo na Jéhovah. Nzapa atokua lani Jésus na sese ti kui ndali ti azo kue so siokpari ayeke na terê ti ala. Azo kue ayeke na pasa ti duti na fini lakue lakue nga ti ga mbilimbili-kue ndali ti kuâ ti Jésus.

Chap. 8, par. 21; Chap. 9, par. 13

 22 NGU 1914 AYEKE KOTA MINGI NDALI TI NYEN?

Prophétie so ayeke na Daniel chapitre 4 afa na e so Nzapa ayeke sigi na Royaume ti lo na ngu 1914.

Prophétie ni: Jéhovah afa na Gbia Nébucadnezzar mbeni prophétie na yâ ti bango li na ndö ti mbeni kota keke so a dë ni na sese. Na yâ ti bango li ni, a kanga gere ti keke ni na wen nga na cuivre ti tene keke ni akono ape na yâ ti “angoi mbasambala”. Na pekoni, keke ni ayeke kiri ti kono.—Daniel 4:1, 10-16.

Nda ti prophétie ni: Keke ni aye ti sara tënë ti komandema ti Nzapa. Teti angu mingi, Jéhovah asara kua na agbia na Jérusalem ti komande na ndö ti mara ti Israël (1 Chronique 29:23). Me agbia so ayeke lani be-ta-zo pëpe na komandema ti ala ahunzi lani. A futi lani Jérusalem na ngu 607 kozo na ngoi ti e. So ayeke tongo nda ti “angoi mbasambala”. (2 aGbia 25:1, 8-10; Ézéchiel 21:25-27). Tongana Jésus atene lani, atene “amara ayeke dö Jérusalem na gere juska ngoi so a fa ndali ti amara ahunzi”, lo yeke sara lani tënë ti “angoi mbasambala”. (Luc 21:24). Tongaso “angoi mbasambala” ni ahunzi lani pëpe na ngoi so Jésus ayeke lani na sese. Jéhovah atene lani so lo zia mbeni Gbia na ndö ti mbata na hunzingo ti “angoi mbasambala”. Komandema ti Jésus, fini gbia so, ayeke ga na aye ti nzoni mingi na azo ti Nzapa na ndö ti sese kue teti lakue lakue.—Luc 1:30-33.

“Angoi mbasambala” ni aninga ngu oke? “Angoi mbasambala” ni aninga ngu 2520. Tongana e komanse ti diko angu 2520 ti londo na ngu 607 kozo na ngoi ti e ti ga na ni, a yeke hunzi na ngu 1914. A yeke na ngoi so Jéhovah azia lani Jésus, Messie ni, Gbia ti Royaume ti Nzapa na yayu.

 E wara ngu 2520 ni tongana nyen? Bible atene so ngoi ota na ndambo ayeke alango 1260 (Apocalypse 12:6, 14). Tongaso, “angoi mbasambala” ayeke ngoi ota na ndambo fani use, wala lango 2520. Lango 2520 ayeke angu 2520 ndali ti ndia so Bible amû na ndö ti aprophétie so atene “lango oko ndali ti ngu oko”.—Nombre 14:34; Ézéchiel 4:6.

Chap. 8, par. 23

23 ARCHANGE MICHEL

Tënë “archange” aye ti tene “mokonzi ti a-ange.” Bible asara gï tënë ti archange oko so iri ti lo ayeke Michel.—Daniel 12:1; Jude 9.

Michel ayeke Mokonzi ti a-ange be-ta-zo so ayeke aturugu ti Nzapa. Apocalypse 12:7 atene: “Michel na a-ange ti lo atiri bira na sioni nyama so akpa ngbo so . . . na a-ange ti lo.” Mbeti ti Apocalypse atene so Jésus la ayeke Mokonzi ti aturugu ti Nzapa, tongaso Michel ayeke mbeni iri ti Jésus.—Apocalypse 19:14-16.

Chap. 9, par. 4

24 LÂ TI NDA NI

Tënë so aye ti sara tënë ti ngoi so akpengba ye ayeke passé na ndö ti sese ngoi kete kozo si Royaume ti Nzapa afuti dunia ti Satan. A sara nga kua na ambeni tënë so ague oko na ni na yâ ti Bible ti sara tënë ti oko ngoi ni so, na tapande “ngoi so aye ti ngoi so ayeke gue ti hunzi” nga na “ngoi so Molenge ti zo ayeke duti dä.” (Matthieu 24:3, 27, 37). “Lâ ti nda ni” akomanse na ngoi so Royaume ti Nzapa akomanse ti komande na yayu na ngu 1914 na ayeke hunzi na ngoi so a yeke futi dunia ti Satan na Harmaguédon.—2 Timothée 3:1; 2 Pierre 3:3.

Chap. 9, par. 5

 25 ZINGONGO TI AKUÂ

Na ngoi so Nzapa akiri na fini mbeni zo so akui, a yeke iri ni zingongo ti kuâ. Bible asara tënë ti zingongo ti akuâ gumbaya. Élie, Élisée, Jésus, Pierre nga na Paul azingo lani akuâ. Ala sara lani amiracle so gï ndali ti so Nzapa la amû na ala ngangu ti sara ni. Jéhovah amû zendo ti zingo na kuâ “azo ti mbilimbili na azo so ayeke mbilimbili pëpe” ti wara fini na ndö ti sese (Kusala 24:15). Bible asara nga tënë ti zingongo na kuâ ti gue na yayu. Ye so ayeke si na ngoi so azo so Nzapa asoro ala na lege ti yingo ayeke zingo ti duti na fini na yayu legeoko na Jésus.—Jean 5:28, 29; 11:25; aPhilippien 3:11; Apocalypse 20:5, 6.

Chap. 9, par. 13

26 SARANGO YORÖ

Sarango yorö ayeke so mbeni zo ayeke gi ti sara lisoro na ayingo lo wani wala na lege ti mbeni zo nde, na tapande na lege ti mbeni nganga wala mbeni zo so ayeke sara lisoro na akuâ. Azo ayeke sara yorö ndali ti so ala mä na bê na fango ye ti wataka so atene yingo ti azo ayeke sigi na peko ti kuâ ti ala na ayeke ga mbeni toro so ayeke na ngangu mingi. Asioni yingo ayeke gi nga ti pusu azo ti ke yanga ti Nzapa. Bango mbadi, sarango magie, likundu, nga na sarango ye ti ndima ayeke sarango yorö. Mingi ti ambeti, ambeti-sango, ahoroscope, afilm, afoto nga même amozoko asara si sarango magie, asioni yingo, wala azo so ayeke sara aye ti ndima ayeke fa sarango magie, sarango aye ti ndima tongana senge ngia so asara sioni na zo pëpe. Angobo ti lungo kuâ, na tapande sarango asacrifice na akuâ, sarango matanga ti lungo kuâ, matanga ti dango bê na lango ti kuâ ti mbeni zo, yungo deuil wala ambeni ngobo ti langongo na place ti kuâ andu nga sarango lisoro na asioni yingo. Mingi ni, azo ayeke nyon mbangi na ngoi so ala yeke gi ti sara kua na ngangu ti asioni yingo.—aGalate 5:20; Apocalypse 21:8.

Chap. 10, par. 10; Chap. 16, par. 4

 27 DROIT TI JÉHOVAH TI KOMANDE DUNIA KUE

Jéhovah ayeke Nzapa so ngangu ti lo ahon angangu kue na lo la lo sara dunia kue (Apocalypse 15:3). Ndani la lo yeke Wa ti aye kue nga lo yeke na droit, wala komandema kue, na ndö ti aye kue so lo créé (Psaume 24:1; Ésaïe 40:21-23; Apocalypse 4:11). Lo lu ndia ndali ti aye kue so lo sara. Jéhovah ayeke na ngangu ti mû ambeni zo ti duti amokonzi. E yeke fa so Jéhovah la ayeke na droit ti komande dunia kue tongana e ye lo nga e mä yanga ti lo.—1 Chronique 29:11.

Chap. 11, par. 10

28 TUKUNGO NGO

Tuku ngo ayeke fango na mbana mbeni bébé so angbâ na yâ ti mama ti lo. A yeke pëpe mbeni accident la asi na zo ni wala ngo ni atuku gï lo oko. Na ngoi so wali amû ngo, molenge so ayeke na yâ ti lo ayeke gï pëpe mbeni mbage ti terê ti mama ni. Molenge ni ayeke nga mbeni zo. Tongaso, tukungo ngo ayeke fango zo.

Chap. 13, par. 5

29 MUNGO MÊNË

A yeke mbeni kode ti kaïngo kobela so na ngoi ni a yeke mû mênë wala mbeni oko ti akota mbage osio ti mênë ti zia na terê ti mbeni zo. Akota mbage osio ti mênë ayeke plasma, abengba globule, avuru globule nga na aplaquette.

Chap. 13, par. 13

 30 FANGO LEGE NA ZO

Na yâ ti Bible, tënë “fango lege na zo” aye gï pëpe ti sara tënë ti punition. Na ngoi so a fa lege na e, a fa ye na e nga a kiri na e na nzoni lege. Na ngoi so Jéhovah ayeke fa lege na azo, lo yeke sara ye na ala na ngangu pëpe (aProverbe 4:1, 2). Jéhovah azia nzoni tapande na ababâ na amama. Lo yeke fa lege na zo tâ nzoni mingi asara si zo aye fango lege (aProverbe 12:1). Jéhovah aye azo ti lo nga lo fa lege na ala. Aye so Jéhovah ayeke fa na ala amû lege na ala ti leke asioni pensé ti ala na amû maboko na ala ti gbu li ti ala nga ti sara ye so anzere na bê ti lo. Ti ababâ na amama, fango lege na zo ayeke mungo maboko na amolenge ti ala ti hinga ndani so a yeke nzoni ala mä yanga. A ye nga ti tene ala fa na ala ti ye Jéhovah, ti ye Mbeti ti Nzapa, Bible, nga na amama-ndia ti Bible ni.

Chap. 14, par. 13

31 ASIONI YINGO

Azo ayeke bâ ala pëpe, ala yeke asioni créature ti yingo so ngangu ti ala ahon ti azo. Asioni yingo ayeke asioni ange. Ala ga sioni na ngoi so ala wani asara terê ti ala awato ti Nzapa na kengo yanga ti lo (Genèse 6:2; Jude 6). Ala mû peko ti Satan na yâ ti kpengbango-li so lo sara na Jéhovah.—Deutéronome 32:17; Luc 8:30; Kusala 16:16; Jacques 2:19.

Chap. 16, par. 4