Lege ti wara ye ni

Soro mbeni yanga ti kodoro

Gue na gbe ti menu

Gue na li ti atënë ni

Gue na tënë ti yâ ni

aTémoin ti Jéhovah

Sango

TOUR TI BA NDO NOVEMBRE 2015

Mo hinga?

Mo hinga?

Ngbanga ti nyen la Joseph akio lani kuä ti yanga ti lo kozo ti tene lo gue lo bâ Pharaon?

Dessin ti mbeni zo so angbâ ti kio kuä ti yanga ti azo na Égypte

Na yâ ti mbaï so ayeke na Genèse, a sara tënë ti mbeni Hébreu so a bi lo lani na da ti kanga. Iri ti lo ayeke Joseph. A si na mbeni ngoi, Pharaon ahunda ti tene a ga na lo Joseph ni hio, ti tene Joseph ni afa na lo nda ti ambeni bango li ti lo, so asara si lo yeke gi bê ti lo mingi. Andâ na ngoi ni so, Joseph ayeke na da ti kanga a sara ambeni ngu awe. Me, atâa so Pharaon ahunda ti tene lo ga hio, Joseph ni amû ngoi ti lo ti kio kuä ti yanga ti lo kue si (Genèse 39:20-23; 41:1, 14). So zo ti sungo mbeti ti Genèse so afa mara ti anzene nzene tënë so kue, a fa so lo hinga tâ angobo ti sarango ye ti azo ti Égypte ni nzoni.

Ândö, tongana mbeni zo abata kuä ti yanga ti lo ayo, mingi ti amara so ayeke na ngoi ni kâ abâ ni tongana mbeni ye so ayeke na lege ni, même aHébreu nga kue. Me nde na ti ala, mbeni buku (Strong’s Cyclopedia of Biblical, Theological, and Ecclesiastical Literature) atene so, “azo ti Égypte ti ândö ayeke lani gi oko mara, na popo ti amara so ayeke na mbage ti Tö, so aye lani ti tene zo abata kuä ti yanga ti lo ape.”

A ngbâ gi na fango kuä ti yanga oko awe? Mbeni mbeti-sango (Biblical Archaeology Review) atene so na yâ ti ambeni ngobo ti azo ti Égypte ni lani, a hunda ti tene, tongana mbeni zo aye ti gue na gbele Pharaon, a lingbi lo leke tere ti lo tongana ti so lo yeke gue na temple. Ni la, Joseph adoit nga lani ti kio kuä ti li ti lo nga na akuä ti tere ti lo kue.

Na mbeti ti Kusala ti Abazengele, a tene so babâ ti Timothée ayeke Grec. So aye ti fa so lo yeke zo ti kodoro ti Grèce?

E yeke sûr kue ape. Na yâ ti ambeti so bazengele Paul asû na gbe ti yingo ti Nzapa, ngoi na ngoi lo yeke tene lani ambeni tënë ti fa kangbi so ayeke na popo ti aJuif nga na aGrec, wala aHellène. Na ambeni ngoi, tongana lo sara kua lani na tënë “aGrec”, andâ lo ye ti sara tënë ti azo kue so ayeke aJuif ape (aRomain 1:16; 10:12). Mbeni raison ni nga ayeke fason so yanga ti Grec nga na angobo ti sarango ye ti aGrec ni amû ndo lani na yâ ti akodoro so Paul ayeke fa tënë dä.

Azo wa la a bâ ala ândö tongana aGrec? Na yâ ti angu 300 tongaso kozo ti Christ, Isocrate, so ayeke mbeni wandara ti kodoro ti Athènes, apika kate ndali ti so angobo ti sarango ye ti aGrec amû ndo lani mingi na yâ ti dunia. Ni la, lo tene so “a yeke iri ambeni zo a tene ala yeke aGrec, ndali ti so ala manda ye na ndo ti angobo ti sarango ye ti aGrec, me a dü ala Grec ape.” Paul airi lani babâ ti Timothée, so ayeke Juif ape, nga na ambeni zo ni nde lo tene ala yeke aGrec, peut-être ndali ti so ala manda ye na ndo ti angobo ti sarango ye ti aGrec ni, atâa so a dü ala Grec ape.Kusala 16:1.

TI HINGA AMBENI TËNË

“Pardon, ala mä bango li so mbi bâ”

Joseph ayeke ti mbeni sewa so amama ni ayeke nde nde. Azo so ayeke ti yâ ti mara ti sewa tongaso alingbi ti manda mbeni kpengba ye na yâ ni.

“Molenge ti mbi so mbi ndoye lo mingi nga so lo yeke be-ta-zo na yâ ti Seigneur”

Nyen la a-aidé lani Timothée, so ayeke zo ti kamene, ti ga mbeni kpengba surveillant?