Lege ti wara ye ni

Soro mbeni yanga ti kodoro

Gue na gbe ti menu

Gue na li ti atënë ni

Gue na tënë ti yâ ni

aTémoin ti Jéhovah

Sango

TOUR TI BA NDO (TI MANDANGO NI) MAI 2015

 GIGI TI MBENI ZO

So mbi dabe ti mbi na kozo ndoye ti mbi amû maboko na mbi ti gbu ngangu

So mbi dabe ti mbi na kozo ndoye ti mbi amû maboko na mbi ti gbu ngangu

A YEKE lani na ngoi ti ndowa na ngu 1970. Mbi lango na ndo ti gbogbo na kota hôpital na Valley Forge na Phoenixville, Pennsylvanie, na Amerika. Mbeni infirmier ayeke mû lani tension ti mbi fani use na yâ ti ngbonga oko oko. Mbi yeke lani na ngu 20 nga mbi yeke turugu na mbeni ngangu kobela agbu mbi. Ngu ti infirmier so ahon ti mbi mingi ape na lo gi bê ti lo ngangu. Na ngoi so tension ti mbi angbâ gi ti montê, mbi tene na lo, mbi tene: “Ade mbeni zo akui na lê ti mo lâ oko ape?” Lê ti lo achangé, lo tene: “Ade mbi bâ lâ oko ape.”

Na ngoi ni so, mbeni ye ti sarango ni ndali ti mbi ayeke dä ape. Me ngbanga ti nyen la mbi yeke lani na hôpital? Zia mbi fa na ala ambeni ye na ndo ti gigi ti mbi.

MBI LÏ NA YÂ TI BIRA

Tere ti mbi ason na ngoi so mbi yeke sara kua lani na yâ ti salle ti opéré na ngoi ti mbeni bira na Vietnam. Mbi la mbi yeke leke aye na yâ ti salle ni kozo si a sara opéré na azo nga mbi yeke mû maboko na zo so ayeke sara opéré ni. Mbi ye mingi ti mû maboko na azo ti kobela nga na azo so awara akä na mbi leke na bê ti mbi ti ga docteur ti sarango opéré. Mbi mû avion mbi si na Vietnam na juillet, ngu 1969. Tongana ti so a yeke sara ka na afini zo so aga, a fa ye na mbi dimanche oko ti tene mbi habitué na ndo ni nga na ndowa so ayeke mingi.

Mbi komanse kua na yâ ti mbeni hôpital so ayeke sara opéré dä na Mekong Delta, na kodoro ti Dong Tam. Kete na pekoni, gbâ ti ahélicoptère aga, yâ ni asi na gbâ ti aturugu so awara akä. Mbi ye lani kodoro ti mbi mingi nga mbi ye kua mingi, tongaso mbi ye ti sara kua ni lani gi na lê ni lê ni. A sukula lê ti akä ti azo ni nga a gue na ala hio na mbeni kete place so a leke ni ti sara opéré na azo dä so a zia nga climatiseur na yâ ni. Na yâ ti place so mo yeke wara zo ti sarango opéré ni, zo so ayeke leke azo ni kozo ti tene a opéré ala nga na a-infirmier use, a sara si yâ ti place ni asi me ala yeke sara kue ti sö fini ti azo. Mbi bâ so ambeni kota vuko bozo angbâ lani na yâ ti ahélicoptère ni. A tene na mbi so aye so ayeke na yâ ti abozo ni ayeke ambage ti tere ti aturugu so abombe afâ ala na yâ ti bira ni. A yeke ge la mbi lï na yâ ti bira.

MBI KOMANSE TI GI NZAPA

Na ngoi so mbi ngbâ kete, mbi hinga ambeni tâ tënë ti Bible

Na ngoi so mbi ngbâ kete, mbi hinga ambeni tâ tënë so aTémoin ti Jéhovah afa ni. Ala manda Bible  lani na mama ti mbi so mbi ye lo mingi, me lo gue na li ni pëpe. Mbi ye lani mingi ti duti na tere ti mama ti mbi na ngoi so lo yeke manda Bible. Mbeni lâ, mbi na koli ti mama ti mbi e hon na tere ti mbeni Da ti Royaume. Mbi hunda lo mbi tene: “So azo wa la?” Lo tene: “Mo gue nduru na azo so ape.” Mbi yeda na tënë so koli ti mama ti mbi atene ndali ti so mbi ye lo nga mbi yeke na confiance na lo. Tongaso, mbi wara tere encore na aTémoin ti Jéhovah lani ape.

Na peko ti so mbi kiri na Amerika, mbi bâ so mbi yeke na bezoin ti hinga ye na ndo ti Nzapa. Asioni ye so mbi dabe ti mbi na ni asara mbi vundu mingi. A yeke mo bâ mo tene zo oko ahinga ye na ndo ti ye so ayeke pasêe lani na Vietnam pëpe. Mbi dabe ti mbi na mbeni ngoi so azo asigigi na ndo ti lege ti fa ngonzo ti ala na ala iri aturugu ti Amerika atene azo ti fango abébé ndali ti so asango afa so a fâ go ti akete molenge na ngoi ti bira ni.

Mbi komanse ti gue na a-eglize nde nde ti mû lege na mbi ti hinga ye na ndo ti Nzapa. Mbi ngbâ lakue ti ye Nzapa me aye so mbi bâ lani na yâ ti a-eglize apika bê ti mbi ape. Na nda ni, mbi gue na mbeni Da ti Royaume ti aTémoin ti Jéhovah na Delray Beach na Floride. A yeke lani na mbeni dimanche ti nze ti février, ngu 1971.

Na ngoi so mbi lï na yâ ti da ni, diskur aga nduru ti hunzi awe, tongaso mbi ngbâ ndali ti mandango ti Tour ti Ba Ndo so aga na peko ti diskur ni. Mbi rappelé na article so a sara lisoro na ndo ni lani so ape, me mbi ngbâ ti rappelé na akete molenge so ayeke zi aBible ti ala na ala wara aversê so a fa ni. Ye so apika lani bê ti mbi ngangu! Mbi duti lani kpô mbi mä tënë nga mbi bâ aye so apasêe. Na ngoi so mbi ye ti kiri na yanga-da, mbeni ita-koli so ayeke na ngu 80 aga na tere ti mbi. Iri ti lo ayeke Jim Gardner. Lo mû na mbi mbeni mbeti so li ti tënë ni atene Ta Tene so aga na Zo Fini ti La Koue La Koue nga lo hunda mbi, lo tene: “Mo ye mbeti so?” E ngbâ e mä tere ti wara tere na jeudi na ndapre ti to nda ti étude.

Na dimanche na bï ni mbi doit lani ti gue na kua. Mbi sara kua na mbeni hôpital so ayeke na gbe ti letäa ape na Boca Raton na Floride. Kâ, mbi sara kua na urgence na yâ ti hôpital ni. Mbi yeke sara kua na ngbonga 11 ti bï ti si na ngbonga 7 ti ndapre. Ndali ti so na bï ni so ndo adë, mbi wara lege ti diko mbeti ti mbi ni. Mbeni infirmier ti wali aga lo gboto mbeti ni na maboko ti mbi na lo bâ ndo ti mbeti ni, lo dekongo lo tene: “Mo kue mo ye ti ga Témoin ti Jéhovah?” Mbi gboto mbeti ti mbi ni na maboko ti lo, mbi tene: “Mbi diko mbeti ni mbi si gi na ndambo ni la, me mbi hinga so mbi yeke ga ande Témoin ti Jéhovah.” Lo zia mbi kpô, na mbi hunzi dikongo mbeti ni kue na bï ni so.

Jim Gardner, mbeni ita so a soro lo ti gue na yayu so ahinga Charles Taze Russell, la amanda Bible na mbi

Na tongo nda ti kozo étude ti mbi, mbi hunda Ita Gardner, mbi tene: “Nyen la e yeke manda nyen?” Lo tene na mbi, lo tene: “Mbeti so mbi mû lani na mo so.” Mbi tene na lo, mbi tene: “Mbi diko ni kue awe.” Ita Gardner akiri tënë na mbi na nzoni bê, lo tene: “Nzoni, zia e manda kozo chapitre so.” Bê ti mbi adö ndali ti gbâ ti aye so mbi hinga ni kozo ape. Lo fa na mbi gbâ ti aversê na yâ ti Bible ti mbi (King James Version). Na nda ni, mbi hinga tâ Nzapa, Jéhovah. Ita Gardner, so mbi yeke iri ka lo Jim, amanda na mbi  achapitre ota ti mbeti ni na ndapre ni so. Na pekoni, lakue na jeudi na ndapre, e manda achapitre ota. Mbi ye mandango ye ni lani mingi. Mbi yeke lani na kota pasa ti tene mbeni ita so a soro lo ti gue na yayu, so ahinga Charles Taze Russell, la amanda Bible na mbi.

Ayenga kete na pekoni, mbi ga wafango nzoni tënë. Jim amû maboko na mbi lani ti hon ndo ti gbâ ti akpale ti mbi so na popo ni mo yeke wara fango tënë da na da (Kus. 20:20). So mbi na Jim e fa tënë legeoko, a sara si mbi ye fango tënë mingi. Mbi ngbâ lakue ti bâ fango tënë tongana mbeni kota pasa so ahon atanga ni kue so mbi yeke na ni. So kota ngia si zo ayeke na ni ti sara kua maboko na maboko na Nzapa!—1 aCor. 3:9.

KOZO NDOYE TI MBI NA MBAGE TI JÉHOVAH

Fadeso zia mbi sara tënë na ala na ndo ti mbeni ye so agbu bê ti mbi mingi: kozo ndoye ti mbi na mbage ti Jéhovah (Apoc. 2:4). Ndoye so mbi yeke na ni na mbage ti Jéhovah amû maboko na mbi ti hon ndo ti aye ti vundu ti ngoi ti bira so mbi dabe ti mbi na ni nga na ambeni tara nde.—És. 65:17.

Ndoye ti mbi na mbage ti Jéhovah amû maboko na mbi ti hon ndo ti aye ti vundu ti ngoi ti bira so mbi dabe ti mbi na ni nga na ambeni tara nde

Mbi wara batême na nze ti juillet, ngu 1971 na ngoi ti Kota Bungbi ti District “Iri ti Nzapa” so a sara na Anglais na Yankee Stadium

Mbi dabe ti mbi na mbeni lango so ayeke nde na ngu 1971. A londo ti tomba mbi na ndo so babâ na mama ti mbi azia na mbi ti lango dä. Koli ti mama ti mbi aye ti bâ gere ti aTémoin ti Jéhovah na yâ ti gbagba ti lo ape. Na ngoi ni so mbi yeke lani na nginza mingi ape. A futa mbi lani na hôpital so mbi sara kua dä na peko ti dimanche use use, nga mbi londo ti mû gbâ ti nginza ti mbi ti vo na abongo tongaso si mbi duti propre na ngoi so mbi yeke fa tënë na iri ti Jéhovah. Mbi bata lani mbeni nginza me ayeke na banque na Michigan, kodoro so mbi kono dä. Tongaso, mbi lango na yâ ti oto ti mbi teti ambeni lango. Mbi yeke fâ kuä ti yanga ti mbi nga mbi yeke sukula tere ti mbi na yâ ti adouche ti astation so a zia ni ndali ti aclient so aga ti vo essence.

 Mbeni lâ na tango so mbi ngbâ ti lango na yâ ti oto ti mbi, mbi si na Da ti Royaume ngbonga use kozo ti tene aita aga ndali ti bungbi ti fango tënë. Mbi hunzi kua na hôpital la mbi ngbâ mbi gue kâ. Na ngoi so mbi yeke ku ti tene aita aga ndali ti bungbi ti fango tënë, mbi rappelé na aye so asi na mbi na Vietnam, fion ti azo so a zö ala, amênë nga na akä so mbi bâ, vundu akomanse ti hon ndo ti mbi. Na yâ ti li ti mbi, mbi yeke nga mbi yeke amaseka-koli so ayeke dema na mbi, ala tene “Mbi yeke ngbâ na fini la? Mbi yeke ngbâ na fini la?” Mbi hinga lani so ala yeke kui, me mbi tara ti dë bê ti ala sân ti tene lê ti mbi afa na ala so ala yeke kui. Mawa ahon ndo ti mbi na ngoi so mbi ngbâ ti duti na tere ti da ni.

Mbi sara kue, mbilimbili na angoi so mbi yeke na yâ ti atara nga na aye ti ngangu, ti zia kozo ndoye so mbi yeke na ni na mbage ti Jéhovah lâ oko ape

Na ngoi so mbi sambela ngu ti lê ayuru na ndo ti ngbangba ti mbi (Ps. 56:9). Mbi komanse ti gbu li ti mbi mingi na ndo ti beku ti zingongo akuâ. Mbi ngbâ mbi dabe ti mbi so Jéhovah ayeke zingo ande gbâ ti azo so a fâ ala lani na ngoi ti bira so nga lo yeke de bê ti mbi nga na ti azo kue so vundu ahon ndo ti mbi na ala. Nzapa ayeke kiri na amaseka so kue na fini, na ala yeke wara lege ti manda tâ tënë na ndo ti lo (Kus. 24:15). Ye so asara si mbi kiri mbi ye Jéhovah mingi ndali ti so lo sara si mbi wara tâ dengo bê na ngoi so vundu ahon ti mbi. Mbi yeke girisa lango so ape. Ti londo na ngoi ni so, mbi sara kue ti tene na ngoi so mbi yeke na yâ ti atara nga na akpale mbi girisa lâ oko pëpe kozo ndoye ti mbi na mbage ti Jéhovah.

JÉHOVAH ASARA NZONI NA MBI

Azo ayeke sara aye ti sioni na ngoi ti bira. Mbi kue mbi sara lani tongaso. Me na ngoi so mbi gbu li ti mbi na ndo ti aversê use so mbi ye ni mingi, bê ti mbi adë. Kozo versê ni ayeke Apocalypse 12:10, 11, so atene so e sö benda na ndo ti Zabolo ngbanga ti tënë so e yeke fa nga ngbanga ti mênë ti Molenge ti ngasangbaga ni. Use versê ni ayeke aGalate 2:20. Na lege ti versê so mbi hinga so Christ Jésus akui lani “ndali ti mbi.” Na lege ti mênë ti Jésus, Jéhovah abâ mbi tongana zo ti mbilimbili, nga lo pardone mbi ndali ti aye so mbi sara lani. So mbi hinga ni tongaso asara si bê ti mbi adë nga apusu mbi ti sara kue ti mû maboko na ambeni zo ti hinga tâ tënë na ndo ti Jéhovah, Nzapa ti e so ayeke sara ye na nzoni bê.—aHéb. 9:14.

Tongana mbi gbu li ti mbi na ndo ti gigi ti mbi ti ândö, mbi bâ biani so Jéhovah amû maboko na mbi mingi. Na tapande, gi na lango so Jim ahinga so mbi yeke lango lani na yâ ti oto ti mbi, lo sara tënë ti mbi na mbeni ita-wali so ayeke na mbeni ndo ti lo so lo zia ti tene azo aloué ni. Mbi hinga biani so Jéhovah asara kua na ita Jim nga na ita-wali so ti mû na mbi mbeni pendere ndo ti lango dä. Jéhovah asara ye na nzoni bê mingi. Lo yeke bâ lege ti awakua ti lo so ayeke be-ta-zo.

MBI MANDA TI FA TËNË MINGI ME NA KODE

Na nze ti mai, ngu 1971, mbi bâ so a lingbi mbi gue na Michigan ti bâ lege ti ambeni ye. Kozo ti tene mbi zia congrégation ti Delray Beach so ayeke na Floride, mbi mû gbâ ti ambeti ti Nzapa na yâ ti oto ti mbi, na pekoni mbi mû kota lege (Interstate 75) so ahon na mbage ti banga. Mbi hon nga ayo mingi ape, me ambeti ni ahunzi kue. Mbi fa lani nzoni tënë ti Royaume mingi na aplace nde nde kue. Mbi luti na place ti ada ti kanga na mbi fa nzoni tënë. Mbi mû même atract na akoli so ayeke na place ti akabinë so a zia ni ti tene azo so aga ti wu tere ague dä. Juska laso, mbi ngbâ ti hunda tere ti mbi wala alê ti kobe so mbi lu ni so asigigi.—1 aCor. 3:6, 7.

Na ngoi so mbi wara lani tâ tënë kpâ, ti tâ tënë ni, mbi fa lani tënë na kode ape, mbilimbili na ngoi so mbi yeke fa tënë na afami ti mbi. Na ngoi so mbi hinga lani Jéhovah kpâ mbi ndoye lani lo mingi na apusu mbi ti fa tënë na ala na mbeto ape nga polele. Mbi ye aita ti mbi, John na Ron, mingi na mbi fa tënë na ala na ngangu. Mbeni lâ mbi hunda pardon na afami ti mbi ndali ti aye so mbi sara na ala so ayeke na lege ni ape. Me mbi yeke sambela lakue ti tene ala hinga tâ tënë mbeni lâ. Ngbene ye na pekoni, Jéhovah  afa ye na mbi, na mbi sara kua na apendere kode na ngoi so mbi yeke fa tënë nga mbi yeke fa ye.—aCol. 4:6.

AMBENI ZO SO MBI YE NGA ALA MINGI

Tongana mbi yeke dabe ti mbi na ndoye so mbi yeke na ni na mbage ti Jéhovah, mbi girisa pëpe azo so mbi ye ala mingi. Mbeni zo so mbi ye lo mingi ayeke wali ti mbi Susan. Mbi hinga lani so mbi ye mbeni wali so alingbi ti mû maboko na mbi na yâ ti kua ti Royaume. Susan ayeke mbeni wali so akpengba na lege ti yingo. Mbi dabe ti mbi nzoni so mbeni lâ mbi gue na yanga-da ti ala na ngoi so e ngbâ ti bâ tere ndali ti mariage. Susan aduti lani na devant ti da ti ala, lo yeke diko Tour ti Ba Ndo na Bible ti lo na tere ni. Ye so apika bê ti mbi lani mingi ayeke so lo diko mbeni article nde so ayeke na yâ ti Tour ti Ba Ndo ti mandango ni na lo diko aversê ni na yâ ti Bible. Mbi tene na yâ ti bê ti mbi, mbi tene: ‘Wali so aye Jéhovah.’ E sara mariage na nze ti décembre, ngu 1971, na mbi kiri singila so juska laso lo ngbâ na tere ti mbi nga lo yeke mû maboko na mbi. Ye so mbi ye na lo mingi ayeke so atâa so lo ye mbi, lo ye Jéhovah mingi.

Mbi na wali ti mbi Susan, na amolenge ti e ti koli, Paul na Jesse

Mbi na Susan e dü amolenge ti koli use, Jesse na Paul. Na ngoi so ala akono Jéhovah ayeke na ala (1 Sam. 3:19). Teti so ala ye tâ tënë mingi, ala mû gonda na mbi na Susan. Ala ngbâ ti sara na Jéhovah ndali ti so ala dabe ti ala na kozo ndoye so ala wani ayeke na ni na lo. Ala use kue asara kua ti ngoi kue  ahon ngu 20 awe. Tere ti mbi anzere mingi ndali ti apendere wali ti amolenge ti mbi, Stephanie na Racquel, so mbi bâ ala tongana amolenge ti mbi ti wali. Amolenge ti mbi ti koli use kue asara mariage na awali so aye Jéhovah Nzapa na bê ti ala kue nga na âme ti ala kue.—aÉph. 6:6.

Mbi yeke mû li ni na bungbi ti fango tënë na ngoi so mbi yeke surveillant so ague na ando nde nde

Na peko ti batême ti mbi, mbi fa tënë na Rhode Island ngu 16, na mbi wara anzoni kamarade kâ. Mbi dabe ti mbi na gbâ ti apendere ye so anzoni ancien so mbi na ala e sara kua oko asara. Na ndo ni, mbi kiri singila na asurveillant so ague na ando nde nde, so mbi lingbi ti fa wungo ti ala kue ape, so nzoni tapande ti ala amû maboko na mbi mingi. A yeke biani kota pasa ndali ti mbi ti sara kua legeoko na akoli so angbâ ti bata kozo ndoye ti ala na mbage ti Jéhovah. Na ngu 1987 e gue na Caroline du Nord ti fa tënë na ndo so bezoin ayeke dä mingi, kâ e kiri e wara anzoni kamarade. *

E yeke fa lani tënë na sewa na yâ ti aterritoire so a fa tënë dä mingi ape

Na nze ti août, ngu 2002, a hunda na e ti gue na Béthel ti Patterson ti ga membre ti sewa ti Béthel na Amerika. Mbi sara kua na bureau ti service na Susan asara kua na place so ayeke sukula abongo dä. Lo ye kua ni mingi. Na pekoni, na ngu 2005, mbi wara pasa ti ga membre ti Bebungbi. Mbi bâ so mbi lingbi na kua ni ape. Wali ti mbi agi bê ti lo mingi ndali ti kua so a mû na mbi so nga na avoyage so e yeke sara. Susan aye ti voyagé ka na avion ape, me e voyagé mingi. Susan atene so atënë so awali ti amembre ti Bebungbi atene na lo na nzoni bê amû maboko na lo ti ngbâ lakue ti mû maboko na mbi. A yeke ye so lo sara ni biani, na mbi ye lo mingi ndali ni.

Na yâ ti bureau ti mbi mo yeke wara gbâ ti afoto so mbi ye ni mingi. Afoto ni adabe ti mbi na anzoni ye so mbi wara na yâ ti gigi ti mbi. Mbi wara gbâ ti aye ti nzoni awe ndali ti so mbi sara kue ti dabe ti mbi na kozo ndoye ti mbi na mbage ti Jéhovah.

A nzere na mbi mingi ti duti ndo oko na azo ti sewa ti mbi

^ par. 31 Tour ti Ba Ndo ti lango 15 ti mars, ngu 2006, lembeti 26 asara tënë na ndo ti kua ti ngoi kue ti Ita Morris.