Gue na tënë ti yâ ni

Gue na gbe ti menu

Gue na li ti atënë ni

aTémoin ti Jéhovah

Sango

Tour ti Ba Ndo (ti mandango ni)  |  Juillet 2014

“I yeke atémoin ti Mbi”

“I yeke atémoin ti Mbi”

“[Jéhovah] atene, I yeke atémoin ti Mbi.”ÉS. 43:10.

1, 2. (a) Ti duti témoin aye ti tene nyen? Nyen la azo ti mungo asango afa na azo ape? (b) Ngbanga ti nyen Jéhovah ayeke pëpe na bezoin ti azo ti mungo asango ti mû sango na ndo ti lo?

TI DUTI témoin aye ti tene nyen? Mbeni bakari atene so témoin ayeke “mbeni zo so abâ mbeni ye so asi na lo fa pekoni”. Na tapande, na Afrika ti Mbongo a sigigi na mbeni mbeti-sango na Anglais (The Witness) asara ngu 160 na ndo ni tongaso awe. Iri ti mbeti-sango so aye ti tene Témoin. Iri so alingbi biani na ni ndali ti so a sara ambeti-sango ti tene a fa tâ tënë na ndo ti ambeni ye so asi. Zo so asigigi na mbeti-sango so amû zendo so mbeti-sango so ayeke tene “tâ tënë, tâ tënë kue nga mbeni ye nde ape me gi tâ tënë.”

2 Mawa ni ayeke so asango so azo ayeke mû na lege ti télé, radio, wala ambeti-sango ayeke mingi ni asango so ala hinga ye nzoni na ndo ni ape wala même atënë ti mvene. Azo so afa pëpe tâ tënë na ndo ti Nzapa nga na ndo ti aye so lo sara. Me Jéhovah, Kota Gbia ti dunia kue, ayeke pëpe na bezoin ti azo so ti mû sango na ndo ti lo. Nzapa atene na lege ti prophète Ézéchiel, lo tene: “Fade amara ahinga Mbi yeke [Jéhovah].” (Ézéch. 39:7). Jéhovah ayeke na aTémoin kutu miombe tongaso so ayeke sara tënë ti lo na azo ti amara kue nga ayeke fa na ala ye so lo sara ândö ndali ti azo nga na ye so lo yeke sara laso ndali ti ala. Gbâ ti aTémoin so ayeke fa nga na azo aye ti nzoni so Nzapa ayeke sara ande ndali ti azo. Tongana e bâ kua ti fango tënë tongana kota kua so a lingbi e sara, e yeke fa so e lingbi biani na iri so Nzapa amû na  e so ayeke na Ésaïe 43:10, so atene: “[Jéhovah] atene, I yeke atémoin ti Mbi, boi ti Mbi so Mbi iri lo.”

3, 4. (a) Lawa la iri ti aWamandango Bible aga aTémoin ti Jéhovah? Tënë ti bê ti ala lani ayeke so wa? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.) (b) Ahundango ndo wa la e yeke sara tënë na ndo ni?

3 E yeke na kota pasa so iri ti Jéhovah ayeke na ndo ti e ndali ti so lo yeke “Gbia ti lakue lakue”. Lo tene: “Iri so ayeke iri ti Mbi lakue [lakue], na iri so ayeke ye ti dabe awagame kue na Mbi.” (1 Tim. 1:17; Ex. 3:15; bâ Zo-ti-fa-tene 2:16.) Na ngu 1931, iri ti aWamandango Bible aga aTémoin ti Jéhovah. Ala mingi asara lettre ti fa ngia so ala yeke na ni ndali ti fini iri ti ala so. Aita ti mbeni congrégation na Canada atene so fini iri so ala wara apusu ala ti leke na bê ti ala ti ngbâ ti duti na fini na mbeni lege so amû gonda na Jéhovah.

4 Tongana nyen la mo lingbi ti fa so mo bâ na nene ni pasa so mo yeke na ni ti tene iri ti Nzapa ayeke na ndo ti mo? Mo lingbi ti fa ngbanga ti nyen la na Ésaïe Jéhovah airi e aTémoin ti lo?

ATÉMOIN TI NZAPA NA NGOI TI GIRIRI

5, 6. (a) Nyen la ababâ na amama so ayeke azo ti Israël ayeke sara lani ti fa so ala yeke atémoin ti Jéhovah? (b) Nyen la a hunda nga na ababâ na amama so ayeke azo ti Israël ti sara? Ngbanga ti nyen a lingbi ababâ na amama asara nga tongaso laso?

5 Azo ti Israël oko oko kue so ayeke lani na ngoi ti Ésaïe ayeke “atémoin” ti Jéhovah nga mara ni kue ayeke “boi”, wala wakua ti Nzapa (És. 43:10). Mbeni ye so ababâ na amama ti sewa so ayeke azo ti Israël ayeke sara ti fa so ala yeke atémoin, a yeke so ala yeke fa na amolenge ti ala aye so Nzapa asara na akotara ti ala. Na tapande, na ngoi so Jéhovah ahunda na ala ti sara Matanga ti Pâque ngu oko oko, lo tene na ala, lo tene: “Tongana amolenge ti i ahunda i, Teti nyen i sara tongaso? Fade i kiri tënë, Ye so ayeke  sacrifice ti Pâque ti [Jéhovah], Lo so ahon na ndo da ti amolenge ti Israël na Égypte, tongana Lo fâ azo ti Égypte, na Lo bata da ti e.” (Ex. 12:26, 27). Peut-être ababâ na amama ni afa nga na amolenge ti ala so na ngoi so Moïse ague ti kozoni ti bâ gbia ti Égypte ti hunda lo ti mû lege na azo ti Israël ti gue ti voro Jéhovah na yando, Pharaon atene: “L’Éternel ayeke Zo nyen, si mbi mä yanga ti Lo ti zia Israël ague?” (Ex. 5:2). E lingbi nga ti tene so na peko ti angangu ye bale-oko so atï na ndo ti kodoro ni nga na peko ti so azo ti Israël asigigi na maboko ti aturugu ti Égypte na Kota Ngu Bengba, azo kue ahinga polele kiringo tënë na hundango ndo ti Pharaon so. Jéhovah ayeke lakue Lo Ti Ngangu Ahon Kue. Nga azo ti Israël abâ na lê ti ala wani so Jéhovah ayeke tâ Nzapa nga so lo yeke sara ye lakue alingbi na tënë ti yanga ti lo.

6 Azo ti Israël so abâ na nene ni pasa so ala yeke na ni ti tene iri ti Jéhovah ayeke na ndo ti ala afa peko ti aye ti nzoni so Jéhovah asara na ala na amolenge ti ala nga na awande so ayeke lani angbâa na yanga-da ti ala. A hunda nga na ala ti tene ala fa na amolenge ti ala ti sara ye alingbi na andia ti Nzapa so lo mû na ndo ti dutingo nzoni-kue. Jéhovah atene: “I ga nzoni-kue; teti Mbi, L’Éternel Nzapa ti i, Mbi yeke nzoni-kue!” (Lév. 19:2; Deut. 6:6, 7). So ayeke mbeni nzoni tapande ndali ti ababâ na amama so ayeke aChrétien laso. A lingbi ala nga kue afa na amolenge ti ala ti duti nzoni-kue tongaso ala yeke mû maboko na ala ti sara si iri ti Nzapa awara gonda.—Diko aProverbe 1:8; aÉphésien 6:4.

Tongana e fa ye na amolenge ti e na ndo ti Jéhovah, e yeke mû gonda na iri ti lo (Bâ paragraphe 5 na 6)

7. (a) Na ngoi so azo ti Israël ayeke lani be-ta-zo na Jéhovah, a sara nyen na ndo ti amara so angoro ala? (b) Nyen la a lingbi azo kue so iri ti Nzapa ayeke na ndo ti ala asara?

7 Na ngoi so azo ti Israël ayeke lani be-ta-zo, azo asara nzoni tënë ti iri ti Nzapa. Moïse atene na azo ti Israël, lo tene: “Fade amara kue ti sese so ahinga iri ti [Jéhovah] ayeke na ndo mo, na fade mbeto ti mo asara ala.” (Deut. 28:10). Me mawa ni ayeke so na yâ ti mbaï ti azo ti Israël fani mingi ala duti be-ta-zo pëpe. Fani mingi, ala kiri ala voro ayanda so azo aleke. Ala ga sioni mingi tongana anzapa ti azo ti Canaan so ala voro. Ala mû amolenge ti ala na sacrifice nga ala sara pasi na awayere. So ayeke biani mbeni kpengba ye ti manda teti e ti sara ngangu lakue ti duti nzoni-kue tongana Nzapa so ayeke Nzoni-kue so iri ti lo ayeke na ndo ti e.

“BÂ, FADE MBI SARA FINI YE”

8. Nyen la Jéhovah atene na Ésaïe ti sara? Ésaïe asara ye tongana nyen?

8 Jéhovah afa kozo awe na lege ti Ésaïe mbeni kpengba ye so lo yeke sara ti zi azo ti Israël na ngbâa (És. 43:19). Na chapitre oko ti si na omene ti mbeti ti Ésaïe, a sara tënë mingi na ndo ti ambeni ye ti ngangu so ayeke si na Jérusalem nga na agbata so angoro ni. Jéhovah, lo so ahinga ye so ayeke na bê ti zo nzoni mingi, atene na Ésaïe ti ngbâ ti fa tënë so atâa so azo ti Israël ayeke yeda ande ti mä lo ape. Bê ti Ésaïe ason nga lo ye ti hinga juska lawa la azo ti mara ti Nzapa ayeke ngbâ ti ke ti changé bê ti ala. Nzapa atene: “Juska a futi kodoro si awakodoro aduti dä pëpe, na zo ayeke na yâ da pëpe, na sese aga yangbato.”Diko Ésaïe 6:8-11.

9. (a) Lawa la prophétie so Ésaïe atene na ndo ti Jérusalem aga tâ tënë? (b) Wango wa la laso a lingbi e girisa ni ape?

9 A yeke na ndangba ngu ti komandema ti Gbia Ozias, wala na ngu 778 tongaso kozo ti Christ, la Jéhovah amû lani kua so na Ésaïe. Ésaïe asara kua ti lo ti prophète teti ngu 46 tongaso juska na peko ti ngu 732 kozo ti Christ na ngoi ti komandema ti Gbia Ézéchias. A ngbâ lani ngu 125 ti tene a futi Jérusalem na ngu 607 kozo ti Christ. Tongaso, a sara tënë mingi na awakua ti Nzapa na ndo ti aye so ayeke si ande na mara ti ala. Laso, Jéhovah asara nga kua na awakua ti lo  ti sara tënë mingi na ndo ti aye so ayeke si ande. A sara ngu 135 awe la Tour ti Ba Ndo ayeke wa azo so ayeke diko ni ti hinga so sioni komandema ti Satan aga nduru ti hunzi awe nga Komandema ti Ngu Saki Oko ti Jésus Christ la ayeke mû place ni.Apoc. 20:1-3, 6.

10, 11. Prophétie ti Ésaïe wa aga tâ tënë so azo ti Israël so ayeke na Babylone ayeke témoin ni?

10 A-Juif mingi so ayeke be-ta-zo so ayeda ti tene azo ti Babylone akomande ala asö kuâ na ngoi so a futi Jérusalem nga a gue na ala na ngbâa na Babylone (Jér. 27:11, 12). Ngu 70 na pekoni, awakua ti Nzapa ayeke témoin ti mbeni kpengba prophétie so aga tâ tënë. Prophétie so atene: “L’Éternel, Zo Ti Ton i, Lo Ti Nzoni-kue ti Israël, Lo tene tongaso: Teti tënë ti i, Mbi to na Babylone, na fade Mbi kinda ala, na fade ala kue aga tongana azo so ayeke kpe.”És. 43:14.

11 Ti gue oko na prophétie so, mbeni kpengba ye asi na mbeni bï na octobre, ngu 539 kozo ti Christ. Aturugu ti azo ti Médie na ti Perse amû Babylone na ngangu na ngoi so gbia ti Babylone na akota zo ti lo ayeke nyon vin na yâ ti akopo so ayeke nzoni-kue so ala nzi ni na temple ti Jérusalem nga ala yeke gonda anzapa ti ala so azo aleke. Na ngu 538 wala na ngu 537 kozo ti Christ, Cyrus so amû Babylone na ngangu ahunda na aJuif ti kiri na Jérusalem ti kiri ti leke temple ti Nzapa. Ésaïe afa atënë so kue kozoni awe, nga lo sara tënë na ndo ti zendo so Jéhovah amû ti bata azo ti lo so achangé bê ti ala nga ti mû na ala ye so ala yeke na bezoin ni tongana ala kiri na Jérusalem. Nzapa atene so ala yeke “azo so [lo] leke ala teti [lo] mveni, si ala lingbi sepela [lo].” (És. 43:21; 44:26-28). Tongana aJuif so a gue na ala na ngbâa na Babylone akiri na Jérusalem ti kiri ti leke temple ti Jéhovah, ala yeke témoin so Jéhovah, lo so lo yeke oko tâ Nzapa, ayeke sara ye lakue alingbi na tënë ti yanga ti lo.

12, 13. (a) Azo wa la abungbi oko na azo ti Israël ti voro Jéhovah? (b) Pasa wa la “azo mingi mingi” ayeke na ni? Nyen la ala yeke ku kungo ti sara ande?

12 Na ngoi so azo ti Israël akiri na Jérusalem ti kiri ti leke temple, azo saki na saki so ayeke azo ti Israël pëpe abungbi oko na ala ti voro Jéhovah. Même na pekoni, ambeni mingi akiri aga ti voro Jéhovah legeoko na ala (Esdras 2:58, 64, 65; Esther 8:17). Laso, aChrétien so a soro ala ti gue na yayu ayeke mara ti Nzapa wala “Israël ti Nzapa” nga “azo mingi mingi” so ayeke ti “ambeni ngasangbaga” abungbi oko na ala ti voro Jéhovah (Apoc. 7:9, 10; Jean 10:16; aGal. 6:16). A-Chrétien so a soro ala ti gue na yayu nga na “azo mingi mingi” ayeke na pasa ti tene a iri ala aTémoin ti Jéhovah.

13 Na ngoi ti Komandema ti Ngu Saki Oko ti Christ, azo mingi mingi ayeke duti  ande na ngia mingi ti fa na azo so a yeke zingo ala na kuâ ye so dutingo Témoin ti Jéhovah aye lani ti tene na alango ti nda ni. Me e lingbi ti sara ni ande gi tongana e fa laso so e sara ye alingbi na iri so ayeke na ndo ti e nga e sara ngangu ti ngbâ nzoni-kue. Nga atâa angangu wa la e sara, a lingbi lâ oko oko e hunda pardon ndali ti aye ti sioni so e sara. A lingbi e hinga so siokpari ayeke na tere ti e nga a yeke mbeni kota pasa so Nzapa ayeda ti tene iri ti lo so ayeke nzoni-kue ayeke na ndo ti e.Diko 1 Jean 1:8, 9.

NDA TI IRI TI NZAPA AYEKE NYEN?

14. Nda ti iri Jéhovah ayeke nyen?

14 Ti tene e kiri e bâ na nene ni mingi pasa so e yeke na ni ti tene iri ti Nzapa ayeke na ndo ti e, a yeke nzoni e gbu li ti e na ndo ti nda ti iri so. Iri “Jéhovah” ayeke mbeni tënë ti yanga ti Hébreu so aye ti sara tënë ti sarango mbeni ye, na a lingbi ti kiri pekoni na “ye aga.” Tongaso, e lingbi ti tene so nda ti iri “Jéhovah” aye ti tene “Lo so asara si ye aga.” Nda ti iri so afa pendere mingi so lo yeke Wasarango aye kue nga lo yeke sara si aye so lo leke na bê ti lo ti sara aga tâ tënë. Atâa aye so ayeke si laso na yâ ti dunia, lo yeke ngbâ ti sara ye so lo ye nga lo yeke sara ye so lo leke na bê ti lo ti sara. Mbeni wato, même Satan, alingbi ti kanga lege na ni ape.

15. Tënë so Jéhovah atene na Moïse afa na e nyen na ndo ti nda ti iri ti lo? (Bâ encadré “Mbeni iri so nda ni alï mingi.”)

15 Na ngoi so Jéhovah atokua Moïse ti zi azo ti lo na Égypte, lo fa na lo mbeni mbage ti sarango ye ti lo, lo sara kua na tënë “mbi” ti fa nda ti iri ti lo. Bible atene: “Nzapa atene na Moïse: ‘Fade mbi ga ye so mbi ye ti ga.’ Lo kiri lo tene: ‘Bâ tënë so mo yeke tene na azo ti Israël la: “Fade mbi ga ye so mbi ye ti ga atokua mbi na ala.”’” (Ex. 3:14, FD). Tongaso, na yâ ti aye kue, Jéhovah alingbi ti ga ye kue so a lingbi lo ga ni ti sara ye so lo leke na bê ti lo ti sara. Jéhovah aga Zo ti zingo azo ti Israël so ayeke lani angbâa, Zo ti batango ala, Zo ti fango lege na ala nga Zo ti mungo na ala aye kue so ala yeke na bezoin ni na lege ti mitele nga na lege ti yingo.

TONGANA NYEN LA E LINGBI TI FA SO E KIRI SINGILA NA JÉHOVAH?

16, 17. (a) Tongana nyen la e lingbi ti fa singila ti e ndali ti pasa so e yeke na ni ti tene iri ti Nzapa ayeke na ndo ti e? (b) Nyen la e yeke sara tënë na ndo ni na yâ ti article ti peko?

16 Laso, Jéhovah angbâ ti sara ye alingbi na nda ti iri ti lo so ti mû na e aye kue so e yeke na bezoin ni na lege ti yingo nga na ti mitele. Me nda ti iri ti Nzapa angbâ pëpe gi na ndo ti ye so lo soro ti ga. Jéhovah alingbi ti sara nga si ye so lo créé aga mbeni ye so lo yeke na bezoin ni ti sara na kua ti tene ye so lo leke ti sara aga tâ tënë. Tongana e gbu li ti e na ndo ti nda ti iri ti Nzapa so, a yeke pusu e ti ngbâ ti sara ye alingbi na iri ti lo. Kåre ayeke na ngu 84 lo yeke na Norvège, lo yeke mbeni Témoin so ayapu asara ngu 70 awe. Lo tene: “Mbi bâ so ayeke kota pasa ti sara na Jéhovah, Gbia ti lakue lakue, nga ti duti na popo ti azo so iri ti lo so ayeke nzoni-kue ayeke ndo ti ala. A yeke lakue kota pasa ti fa tâ tënë ti Bible na azo na ti bâ so ala yeke na ngia ndali ti so ala mä yâ ti atënë ni. Na tapande, a nzere ka na mbi mingi ti fa na ala ye so fini ti Christ so lo mû na sandaga ayeke sara nga tongana nyen la na lege ni ala lingbi ti wara fini ti lakue lakue na yâ ti fini dunia so siriri nga na sarango ye ti mbilimbili ayeke duti dä.”

17 A lingbi e hinga so na yâ ti ambeni territoire a yeke ngangu mingi ti wara azo so aye ti hinga ye na ndo ti Nzapa. Me legeoko tongana ti Kåre, mo nga kue tere ti mo anzere mingi na ngoi so mo wara mbeni zo so amä mo na so aye ti hinga ye na ndo ti iri ti Jéhovah. Me tongana nyen la e lingbi ti duti aTémoin ti Jéhovah nga aTémoin ti Jésus na oko ngoi? E yeke sara tënë na ndo ni na yâ ti article ti peko.