Gue na tënë ti yâ ni

Gue na gbe ti menu

Gue na li ti atënë ni

aTémoin ti Jéhovah

Sango

Tour ti Ba Ndo (ti mandango ni)  |  Août 2017

 SANGO NA NDÖ TI MBAÏ TI BUNGBI TI E

“Lawa la e yeke sara mbeni kota bungbi ni?”

“Lawa la e yeke sara mbeni kota bungbi ni?”

A YEKE na Mexico na hunzingo ti nze ti novembre ngu 1932. Yenga oko kozo ni, a zia ti kozoni awâ so ayeke fa lege na a-oto na asangbi lege ti gbata ni. Azo ayeke na yâ ti gbata so mingi, wungo ti ala ahon kutu oko. Me ti fadeso sango ti awâ so a zia ni so aga ngbene sango awe. Azo ti mungo asango ti gbata ni ayeke pensé fadeso na ndö ti mbeni ye nde. Ala yeke na place ti kungo atrain, ala yeke na acaméra na maboko ti ala na ala yeke ku gango ti mbeni gene so ayeke nde: Joseph Rutherford, président ti Société Watch Tower. A-Témoin ti ndo ni nga kue ayeke nduru ti yamba na ngia Ita Rutherford so aga na kota bungbi ti lango ota so a sara ni ndali ti aita ti kodro ni kue.

L’Âge d’Or atene: “Kite ayeke dä ape so kota bungbi so ayeke duti ande mbeni kota ye na yâ ti mbaï ti kodro ti Mexique na ndö ti guengo na li ni ti tâ tënë.” Nyen la asara si kota bungbi so, so gï azo 150 tongaso la aga dä, ayeke kota mingi tongaso?

Kozo na kota bungbi so, tâ tënë amû ndo mingi na yâ ti Mexique ape. Ngbene ye na ngu 1919, a sara akota bungbi so azo mingi ague dä ape, me ambeni ngu na pekoni, wungo ti acongrégation akiri na peko. Na ngoi so a zia lani mbeni filiale na Mexico na ngu 1929, aita abâ atene a yeke mû maboko ti tene ye ni aga nzoni. Ye oko, ambeni kpale ayeke lani dä. Na ngoi so a hunda na acolporteur ti zia ti bungbi kua ti fango tënë na dengo buze, mbeni colporteur so bê ti lo ason azia kua ni na lo sigi na mbeni bungbi ti mandango Bible ti lo wani. Na ngoi ni so, a lingbi a zi surveillant ti filiale ti zia mbeni zo na place ti lo ndali ti so lo sara mbeni ye so Bible ake. A-Témoin ti Mexique so ayeke be-ta-zo abezoin lani ti tene a kpengba ala.

Na ngoi ti vizite ti Ita Rutherford, lo kpengba aita so ayeke be-ta-zo mingi na lege ti adiskur use so lo mû na ngoi ti kota bungbi ni nga na adiskur oku so lo mû so a zia ni na radio. Na Mexique, a yeke ti kozo ni ti tene aita asara kua na radio ti fa nzoni tënë na yâ ti kodro ni kue la. Na peko ti kota bungbi ni, fini surveillant ti filiale aleke yâ ti kua ti fango tënë. A sara si aTémoin ayapu na yâ ti kua ti fango tënë nga na mungo maboko ti Jéhovah ala ngbâ lani ti fa tënë.

Kota bungbi so a sara na Mexico na ngu 1941

Na ngu ti peko, na ngu 1933, a sara akota bungbi use na yâ ti kodro ni, oko na Veracruz na oko na Mexico. Aita asara kua ngangu na fango tënë, na a ga na aye ti nzoni. Na ngu 1931, awafango tënë ayeke lani 82. Ngu bale-oko na pekoni, wungo ti ala ahon wungo ni so fani bale-oko. Azo 1000 tongaso aga na Mexico na ngu 1941 ndali ti mbeni kota bungbi.

“ALA MÛ NDÖ TI ALEGE KUE”

Na ngu 1943 aTémoin akomanse ti sara sabango ti kota bungbi so mama-tene ni na Anglais ayeke  “Mara so ayeke na liberté” so a sara ni na yâ ti agbata 12 na Mexique. * Ala sara ni lani na lege ti akota mbeti use so ala sû atënë ni na lê ni, ala collé ni na ala yü ni na go ti ala, oko atï na devant na oko atï na peko. A-Témoin akomanse ti sara kua na kode ti sarango sabango so ngbene ye na ngu 1936.

Mbeni mbeti-sango ti ngu 1944 afa aita so ayeke sara sabango ti kota bungbi na Mexico

Na ndö ti kode ti sarango sabango so na Mexico, mbeti-sango La Nación atene: “Na kozo lango [ti kota bungbi] ni, a hunda na [aTémoin] ti tisa gbâ ti azo. Na use lango ni, azo aga gbani na place alingbi ala ape.” Nzoni ye so aga na peko ti sabango so anzere na azo ti Eglize Catholique ape na ala gi ti kanga lege na aTémoin. Me aita asara lani mbeto ape. Ala ngbâ ti sara sabango ti kota bungbi ni. La Nación atene nga, atene: “Azo ti gbata ni kue abâ ala . . . akoli na awali aga ambeti ti sarango na sabango.” A zia foto ti aita so ayeke na ndö ti lege na Mexico na yâ ti mbeti-sango ni. Na gbe ti foto ni a sû tënë so: “Ala mû ndö ti alege kue.”

“AGBOGBO SO AWOKO NGA ACHAUFFÉ AHON NDÖ TI CIMENT”

Na yâ ti angu ni so, mingi ti aTémoin adoit lani ti sara akota sacrifice ti gue na akota bungbi so wungo ni ayeke mingi ape so a sara na Mexique. Azo mingi so aga na akota bungbi ni alondo na akete kodro so atrain ahon dä ape nga même alege ayeke dä ape. Mbeni congrégation atene: “Oko kamba so ahon nduru na ndo ni so ayeke kamba ti télégraphe.” Tongaso, ti si na place ti mungo train ti gue na gbata so a yeke sara kota bungbi ni dä, azo ti guengo na kota bungbi ni adoit ti monté na ndö ti avuko kororo si ala gue wala ala tambela na gere alango mingi.

Mingi ti aTémoin ayeke lani awayere, na ala yeke na nginza ti guengo na kota bungbi ni me ti kiringo ni ape. Tongana ala si, ala yeke lango na ndo ti aita ti ndo ni so ayamba ala. Ambeni ayeke lango na yâ ti aDa ti Royaume. Na mbeni ngoi, aita 90 tongaso alango na Béthel, kâ ala lango na ndö ti acarton ti ambeti. Annuaire ni atene so aita ni akiri singila ndali ti so acarton ni “awoko nga achauffé ahon ndö ti ciment.”

Na aTémoin so, ti bungbi oko na aita ti ala na ngoi ti kota bungbi ayeke lani nzoni mingi ahon asacrifice kue so ala sara. A-Témoin ti Mexique nduru na kutu oko ayeke na oko bibe ti kiringo singila so laso. * Mbeni tondo so ayeke na yâ ti Annuaire ti ngu 1949 atene so asacrifice so aita asara akiri na peko pëpe ngia so ala yeke na ni ti voro Jéhovah. Lakue tongana ala sara mbeni kota bungbi, “ala yeke sara tënë ni mingi na yâ ti alisoro ti ala na yâ ti angoi mingi na pekoni.” Tënë so aita ayeke hunda ni mingi ayeke so: “Lawa la e yeke sara mbeni kota bungbi ni?”​—Sango na ndö ti mbaï ti bungbi ti e na Amérique centrale.

^ par. 9 Annuaire ti ngu 1944 atene kota bungbi so “asara si azo ahinga aTémoin ti Jéhovah na Mexique.”

^ par. 14 Na Mexique, azo 2 262 646 aga na Mémorial na ngu 2016.