Lege ti wara ye ni

Soro mbeni yanga ti kodoro

Gue na gbe ti menu

Gue na li ti atënë ni

Gue na tënë ti yâ ni

aTémoin ti Jéhovah

Sango

TOUR TI BA NDO (TI MANDANGO NI) AOÛT 2016

Johannes Rauthe akomanse kua ti fango tënë peut-être na yâ ti angu 1920

 SANGO NA NDO TI MBAÏ TI BUNGBI TI E

“Mbi yeke lë lengo ti mû gonda na Jéhovah”

“Mbi yeke lë lengo ti mû gonda na Jéhovah”

“ABIRA kue so ahon kozo ayeke ye oko ape tongana a haka ni na kota bira so angbâ ti sara ni fadeso na Europe.” A yeke tongaso la Tour ti Ba Ndo ti lango 1 ti septembre ngu 1915 asara tënë ti kozo bira so amû ndo ti sese kue so andu akodoro 30 tongaso. Ndali ti aye ti sioni so a sara na ngoi ti bira so Tour ti Ba Ndo ni atene: “Na yâ ti ambeni ye, a kanga lege na kua ti [Royaume] mbilimbili na Allemagne nga na France.”

A-Wamandango Bible so atingbi na sioni bira so amû yâ ti dunia kue amä lani yâ ti fango ye ti Bible kue pëpe na ndo ti tënë ti dutingo nde. Me ala leke lani na bê ti ala ti fa nzoni tënë. So Wilhelm Hildebrandt aye ti sara ti ti lo kua ti Royaume ni, lo hunda ti wara atract L’Étudiant de la Bible. Lo gue lani na France tongana colporteur ape (wakua ti ngoi kue) me lo gue lani kâ tongana mbeni turugu ti Allemagne. So lo yeke tongana mbeni wato, lo yü bongo ti aturugu, lo fa tënë ti siriri na aFrançais so ayeke hon na lege so li ti ala akpe kue.

Alettre so ayeke na yâ ti Tour ti Ba Ndo afa so ambeni Wamandango Bible so ayeke a-Allemand abâ lani so a lingbi ala fa nzoni tënë ti Royaume atâa so ala yeke na yâ ti kua ti turugu. Ita-koli Lemke so ayeke turugu ti lê ti ngu atene so na popo ti amba ti lo oku so lo na ala ayeke sara kua ambeni ayeda na nzoni tënë. Lo tene: “Atâa so mbi yeke na yâ ti bateau so, mbi yeke lë lengo ti mû gonda na Jéhovah.”

Georg Kayser ague lani ti sara bira me lo kiri na kodoro tongana mbeni wakua ti Jéhovah. Nyen la apassé nyen? Lo wara peut-être lani mbeti ti mbeni Wamandango Bible, lo yeda na tâ tënë ti Royaume na bê ti lo kue na lo zia ti sara bira. Na pekoni, lo komanse ti sara mbeni kua so andu bira ape. Na peko ti bira ni, lo sara kua ti pionnier na ngia ngu mingi.

Atâa so aWamandango Bible ahinga lani aye kue na ndo ti tënë ti dutingo nde ape, bango ndo ti ala nga na sarango ye ti ala ayeke tâ nde na ti azo so aye lani tënë ti bira. Na ngoi so akota zo ti poroso nga na ti eglize ayeke mû maboko lani na bira na yâ ti akodoro ti ala, aWamandango Bible ayeke mû ti ala lani  mbage ti “Mokonzi Ti Siriri.” (És. 9:5). Ye oko, ambeni aduti lani nde kue ape, me ala ngbâa ti bata kpengba tâ tënë so, so Konrad Mörtter so ayeke mbeni Wamandango Bible atene: “Na lege ti Bible mbi hinga polele so a lingbi mbeni Chrétien afâ zo ape.”—Ex. 20:13. *

Hans Hölterhoff asara lani kua na charette so ti sara sabango ti L’Âge d’Or

Na Allemagne mbeni ndia ayeke dä pëpe ndali ti azo so conscience ti ala amû lege na ala pëpe ti sara kua ti turugu. A-Wamandango Bible ahon 20 tongaso ake ti sara mbeni kua so andu kua ti turugu. A bâ ambeni tongana azo so kobela ti li asara ala, na tapande a zia Gustav Kujath na mbeni ndo so a yeke bâ lege ti azo so ayeke na kobela ti li nga so anyon mbangi. Hans Hölterhoff, nga kue ake lani ti sara kua ti turugu, a kanga lo, kâ lo ke ti sara kua kue so andu ye ti bira. Agarde agbe lo na bongo juska maboko ti lo na gere ti lo kue akui. Tongana ala bâ so lo changé yanga ti lo ape, ala handa lo ala tene ala yeke fâ lo. Me Hans angbâ lani be-ta-zo na ngoi ti bira ni.

Ambeni ita so ahunda na ala ti sara kua ti turugu ake lani ti gbu aye ti bira na ala hunda ti sara akua so andu bira ape. * Johannes Rauthe ake lani ti sara kua ti turugu na a tokua lo ti sara kua na ndo ti alege ti train. A hunda lani na Konrad Mörtter ti mû maboko na awanganga, Reinhold Weber asara kua ti infirmier. A nzere na August Krafzig mingi ndali ti so akua ti lo asara si lo gue na lê ti bira ape. A-Wamandango Bible so nga na ambeni mba ti ala aleke na bê ti ala ti ngbâ ti sara na Jéhovah ndali ti so ala ye lo nga ala ye ti ngbâ be-ta-zo na lo.

Sarango ye ti aWamandango Bible na ngoi ti bira asara si akota zo ti kodoro akiri azi lê na ndo ti ala mingi. Na yâ ti angu so aga na pekoni, a gue na aWamandango Bible na gbele ngbanga fani mingi ndali ti kua ti ala ti fango tënë. Ti mû maboko na ala, filiale ti Allemagne azia na sese mbeni ndokua so abâ lege ti atënë so a gue na ni na gbele ngbanga na Béthel ti Magdebourg.

Yeke yeke aTémoin ti Jéhovah akiri aleke yâ ti ye so ala hinga na ndo ti tënë ti dutingo nde ti aChrétien. Na ngoi so use bira so amû sese kue akomanse, aTémoin ti Jéhovah aduti nde na lege so ala mû mbage oko pëpe na kua ti turugu. Tongaso, a bâ lani ala tongana awato ti kodoro ti Allemagne na a sara ye ti ngangu na ala mingi. A yeke sara ande tënë na ndo ni na yâ ti mbeni article ti “Sango na ndo ti mbaï ti bungbi ti e.”—Sango na ndo ti mbaï ti bungbi ti e na Europe Centrale.

^ par. 7 Bâ mbaï ti aWamandango Bible ti kodoro ti Grande-Bretagne na ngoi ti Kozo Bira so Amû Sese Kue na yâ ti article “Sango na ndo ti mbaï ti bungbi ti e—Ala gbu ngangu na yâ ti ‘ngbonga ti tara’” so ayeke na yâ ti Tour ti Ba Ndo ti lango 15 ti mai ngu 2013.

^ par. 9 Na yâ ti buku L’Aurore du Millénium Mbage 6 so a sigigi na ni na ngu 1904 nga na yâ ti Le Phare de la Tour de Sion ti août 1906 na Allemand a wa lani azo ti sara ye tongana ti so aita so asara so. Tour ti Ba Ndo ti septembre ngu 1915 akiri aleke yâ ti bango ndo ti e na awa aWamandango Bible ti sara kua ti turugu ape. Me article ni so asigigi lani na Allemand ape.