Soma ibirimo

Jya kuri meni ya kabiri

Reba urutonde rw'ibirimo

Abahamya ba Yehova

Ikinyarwanda

“Mugume mu rukundo rw’Imana”

 IGICE CYA 5

Uko twakomeza kwitandukanya n’isi

Uko twakomeza kwitandukanya n’isi

‘Ntimuri ab’isi.’​—YOHANA 15:19.

1. Ni ikihe kintu Yesu yatsindagirije mu ijoro rya nyuma yamaze hano ku isi?

MU IJORO rya nyuma Yesu yamaze hano ku isi, yagaragaje ko yari ahangayikishijwe cyane n’uko abigishwa be bari kuzamererwa nyuma yaho. Ndetse yabishyize mu isengesho igihe yabwiraga Se ati “singusaba ko ubakura mu isi, ahubwo ubarinde umubi. Si ab’isi, nk’uko nanjye ntari uw’isi” (Yohana 17:15, 16). Muri iryo sengesho rivuye ku mutima Yesu yasenze, yagaragaje ko yakundaga cyane abigishwa be kandi agaragaza ko amagambo yari yabwiye bamwe muri bo muri iryo joro ari ay’ingenzi cyane. Yari yababwiye ati ‘ntimuri ab’isi’ (Yohana 15:19). Biragaragara neza ko Yesu yabonaga ko ari iby’ingenzi cyane ko abigishwa be bakomeza kwitandukanya n’isi.

2. “Isi” Yesu yavugaga aha ni iyihe?

2 “Isi” Yesu yavuze, yerekeza ku bantu bose bateye Imana umugongo kandi bayoborwa na Satani, babaswe n’umwuka w’ubwikunde n’ubwibone ukomoka kuri Satani (Yohana 14:30; Abefeso 2:2; 1 Yohana 5:19). Kandi koko, ‘kuba incuti y’[iyo] si ni ukuba umwanzi w’Imana’ (Yakobo 4:4). None se, byashoboka bite ko abantu bose bifuza kuguma mu rukundo rw’Imana baba mu isi, ariko bakitandukanya na yo? Turi bugenzure uburyo butanu bashobora kubikoramo. Ubwo buryo ni ubu: gukomeza kubera indahemuka Ubwami bw’Imana buyobowe na Kristo no kutivanga muri politiki z’isi; kurwanya umwuka w’isi; kwiyubaha mu bijyanye n’imyambarire no kwirimbisha; koroshya ubuzima no kwambara intwaro zuzuye ziva ku Mana.

 GUKOMEZA KUBA INDAHEMUKA NO KUTIVANGA MURI POLITIKI

3. (a) Yesu yitwaraga ate ku birebana na politiki yo mu gihe cye? (b) Kuki dushobora kuvuga ko abigishwa ba Yesu basutsweho umwuka wera ari ba ambasaderi? (Reba n’ibisobanuro biri ahagana hasi ku ipaji.)

3 Aho kugira ngo Yesu agire uruhare muri politiki yo mu gihe cye, yibanze ku murimo wo kubwiriza Ubwami bw’Imana, ari bwo butegetsi bwo mu ijuru yari kuzabera Umwami (Daniyeli 7:13, 14; Luka 4:43; 17:20, 21). Ni yo mpamvu igihe Yesu yari imbere ya Guverineri w’Umuroma witwaga Ponsiyo Pilato, yamubwiye ati “ubwami bwanjye si ubw’iyi si” (Yohana 18:36). Abigishwa be b’indahemuka bigana urugero rwe babera indahemuka Kristo n’Ubwami bwe, kandi bagatangariza ubwo Bwami abatuye isi (Matayo 24:14). Intumwa Pawulo yaranditse ati “turi ba ambasaderi mu cyimbo cya Kristo . . . Mu cyimbo cya Kristo, turabinginga tuti ‘nimwiyunge n’Imana.’ ” *​—2 Abakorinto 5:20.

4. Ni mu buhe buryo Abakristo b’ukuri bose bagaragaje ko babera indahemuka Ubwami bw’Imana? (Reba agasanduku gafite umutwe uvuga ngo “ Abakristo ba mbere ntibivangaga muri politiki.”)

4 Kubera ko ba ambasaderi baba bahagarariye ibihugu bakomokamo, ntibivanga mu bibazo bwite byo mu bihugu bakoreramo, ahubwo birinda kugira aho babogamira. Ariko kandi, ba ambasaderi baharanira inyungu z’igihugu bahagarariye. Uko ni na ko bimeze ku bigishwa ba Kristo basutsweho umwuka wera, bafite “ubwenegihugu mu ijuru”  (Abafilipi 3:20). Kubera ko babwirizanya ishyaka Ubwami, bafashije abantu babarirwa muri za miriyoni bagize “izindi ntama” za Kristo ‘kwiyunga n’Imana’ (Yohana 10:16; Matayo 25:31-40).  Abagize izindi ntama bakorera Kristo ari intumwa zishyigikira abavandimwe ba Yesu basutsweho umwuka wera. Kubera ko ayo matsinda yombi agize umukumbi umwe utangaza Ubwami buyobowe na Mesiya, ntiyivanga na busa muri politiki y’isi.​—Soma muri Yesaya 2:2-4.

5. Itorero rya gikristo ritandukaniye he n’ishyanga rya Isirayeli ya kera, kandi se Abakristo bagaragaza iryo tandukaniro bate?

 5 Kubera Kristo indahemuka si byo byonyine bituma Abakristo b’ukuri bativanga muri politiki. Dutandukanye n’Abisirayeli ba kera bari batuye mu gihugu kimwe Imana yabahaye, kuko twe tugize umuryango mpuzamahanga w’abavandimwe (Matayo 28:19; 1 Petero 2:9). Bityo, turamutse tugiye mu mashyaka yo mu bihugu dutuyemo, ntitwaba tugishoboye gutangaza ubutumwa bw’Ubwami dushize amanga kandi ntitwashobora kunga ubumwe (1 Abakorinto 1:10). Ikindi kandi, mu gihe cy’intambara wasanga turwana na bagenzi bacu duhuje ukwizera, kandi dutegekwa kubakunda (Yohana 13:34, 35; 1 Yohana 3:10-12). Koko rero, Yesu yari afite impamvu zumvikana zo kubuza abigishwa be kujya mu ntambara. Ndetse yababwiye ko bagombaga gukunda n’abanzi babo.​—Matayo 5:44; 26:52; reba agasanduku gafite umutwe uvuga ngo “ Ese nirinda kwivanga muri politiki?”.

6. Kuba wariyeguriye Imana bituma witwara ute kuri Kayisari?

6 Twebwe Abakristo b’ukuri, twiyeguriye Imana, ntitwiyeguriye umuntu cyangwa imiryango yashyizweho n’abantu cyangwa ibihugu. Mu 1 Abakorinto 6:19, 20 hagira hati “ntimuri abanyu, kuko mwaguzwe ku giciro cyinshi.” Bityo rero, abigishwa ba Yesu baha “Kayisari” ibimukwiriye, urugero nk’icyubahiro n’imisoro, kandi bakamugandukira mu gihe ibyo abasaba gukora bitanyuranye n’ibyo Imana ibategeka. Ariko nanone, ‘iby’Imana babiha Imana’ (Mariko 12:17; Abaroma 13:1-7). Ibyo bikubiyemo kuyisenga, kuyikunda n’umutima wabo wose no kuyumvira mu budahemuka. Baba biteguye no gutanga ubuzima bwabo ku bwayo mu gihe bibaye ngombwa.​—Luka 4:8; 10:27; soma mu Byakozwe 5:29; Abaroma 14:8.

TURWANYE “UMWUKA W’ISI”

7, 8. “Umwuka w’isi” ni iki, kandi se uwo mwuka “ukorera” ute mu bantu batumvira?

7 Ubundi buryo Abakristo bagaragazamo ko bakomeza kwitandukanya n’isi, ni ukurwanya umwuka mubi wayo. Pawulo  yaranditse ati “ntitwahawe umwuka w’isi, ahubwo twahawe umwuka uturuka ku Mana” (1 Abakorinto 2:12). Yabwiye Abefeso ati ‘mwahoze mugenda mukurikiza iyi si, mukurikiza umutegetsi w’ubutware bw’ikirere, ni ukuvuga umwuka ubu ukorera mu batumvira.’​—Abefeso 2:2, 3.

8 Umwuka w’isi ni imbaraga zitagaragara, zishishikariza abantu gusuzugura Imana kandi zikabatera kugira ‘irari ry’umubiri n’irari ry’amaso’ (1 Yohana 2:16; 1 Timoteyo 6:9, 10). Aho “ubutware” bw’umwuka w’isi bushingiye, ni uko uwo mwuka wuririra kuri kamere yacu ibogamira ku cyaha, ukaba udahita wigaragaza, ukaba uhari igihe cyose, kandi kimwe n’umwuka usanzwe, ukaba ukwirakwira ahantu hose. Uwo mwuka “ukorera” mu bantu batumvira, ukagenda ubacengezamo buhoro buhoro ingeso mbi, urugero nk’ubwikunde, ubwibone, umururumba n’umwuka wo gushaka kwigenga no kwigomeka. * Mu magambo make, umwuka w’isi ugenda ucengeza mu mutima w’umuntu ingeso mbi zikomoka kuri Satani.​—Yohana 8:44; Ibyakozwe 13:10; 1 Yohana 3:8, 10.

9. Ni mu buhe buryo umwuka w’isi ushobora kwinjira mu bwenge bwacu no mu mutima wacu?

9 Ese umwuka w’isi ushobora gushinga imizi mu bitekerezo byawe no mu mutima wawe? Birashoboka, ariko nawe uba wabigizemo uruhare kuko uba utakomeje kuba maso. (Soma mu Migani 4:23.) Uwo mwuka utangira kwibasira abantu mu buryo bufifitse, wenda ukaba wazanwa n’abantu twifatanya na bo bashobora gusa n’aho nta cyo batwaye, ariko mu by’ukuri badakunda Yehova (Imigani 13:20; 1 Abakorinto 15:33). Ushobora nanone kugira uwo mwuka w’isi binyuze mu bitabo bitari byiza, ku mbuga za interineti z’abahakanyi cyangwa zerekana porunogarafiya, mu myidagaduro idakwiriye no mu mikino ibamo kurushanwa bikabije. Mu by’ukuri, uwo mwuka ushobora kuzanwa n’umuntu cyangwa ikintu icyo ari cyo cyose gikwirakwiza imitekerereze ya Satani cyangwa iy’isi ye.

10. Twarwanya dute umwuka w’isi?

 10 Twarwanya dute uwo mwuka w’isi uza mu buryo bufifitse kandi tukaguma mu rukundo rw’Imana? Ibyo tuzabigeraho ari uko twitabiriye mu buryo bwuzuye gahunda zo mu buryo bw’umwuka Yehova aduteganyiriza, kandi tugasenga buri gihe dusaba umwuka wera. Yehova afite imbaraga nyinshi cyane ziruta iza Satani cyangwa iz’iyi si mbi itegekwa na Satani (1 Yohana 4:4). Ni iby’ingenzi rero ko dukomeza kuba hafi ya Yehova binyuze ku isengesho.

 KWIYUBAHA MU BIJYANYE N’IMYAMBARIRE NO KWIRIMBISHA

11. Ni mu buhe buryo umwuka w’isi usigaye ugaragarira no mu myambarire?

11 Ikintu gishobora kugaragaza umwuka uyobora umuntu uwo ari wo, ni imyambaro ye, uko yirimbisha n’isuku agira. Mu bihugu byinshi, imyambarire isigaye iteye isoni cyane ku buryo umunyamakuru umwe wo kuri televiziyo yavuze ko vuba aha indaya zizaba zitakibona ibyo zambara, kubera ko abakobwa muri rusange basigaye bambara imyenda yambarwaga n’indaya. Hari ikinyamakuru cyavuze ko abana b’abakobwa bataragera mu kigero cy’ubwangavu na bo badukanye iyo ngeso. Cyagize kiti “bambara utwenda tw’urukozasoni tubambika ubusa.” Ibindi bintu bigezweho ni ukwambara imyenda idafite epfo na ruguru, igaragaza umwuka wo kwigomeka no kutiyubaha.

12, 13. Ni ayahe mahame twagombye kugenderaho mu birebana no kwambara no kwirimbisha?

12 Kubera ko turi abagaragu ba Yehova, twifuza kugaragara neza. Ibyo byumvikanisha ko tuba dushaka kwambara imyenda myiza, ifite isuku, igaragara neza kandi ihuje n’imimerere. Buri gihe, uko tugaragara byagombye kugaragaza ko ‘twiyubaha kandi ko dushyira mu gaciro.’ Kandi ibyo iyo bijyaniranye n’ ‘imirimo myiza,’ ni byo biba bikwiriye umuntu wese w’igitsina gabo cyangwa w’igitsina gore, ‘uvuga ko yubaha Imana.’ Birumvikana ariko ko icyo tugamije atari ugutuma abantu baturangarira, ahubwo tugamije ‘kuguma mu rukundo rw’Imana’ (1 Timoteyo 2:9, 10; Yuda 21). Koko rero, dushaka ko umurimbo wacu mwiza cyane uba “umuntu uhishwe mu mutima . . . , kuko ari wo ufite agaciro kenshi mu maso y’Imana.”​—1 Petero 3:3, 4.

13 Komeza kuzirikana nanone ko imyambarire yacu n’uko twirimbisha bishobora guhindura uko abantu babona ugusenga k’ukuri. Ijambo ry’ikigiriki ryahinduwemo “kwiyubaha,” iyo rikoreshejwe mu bihereranye n’amahame mbwirizamuco, ryumvikanisha igitekerezo cyo kubaha no kuzirikana ibyiyumvo  cyangwa ibitekerezo by’abandi. Bityo rero, umutimanama w’abandi ni wo twagombye gushyira imbere kuruta uburenganzira twumva ko dufite bwo kwambara uko dushatse. Ikirenze ibyo byose, twifuza kubahisha Yehova n’abagize ubwoko bwe kandi tukagaragaza ko dukwiriye kuba abakozi b’Imana, dukora ‘byose tugamije guhesha Imana ikuzo.’​—1 Abakorinto 4:9; 10:31; 2 Abakorinto 6:3, 4; 7:1.

Ese uko ngaragara bihesha Yehova ikuzo?

14. Ni ibihe bibazo dukwiriye kwibaza ku birebana n’uko tugaragara n’isuku yacu?

14 Uko twambara, uko twirimbisha ndetse n’isuku tugira byagombye kwitabwaho cyane igihe tugiye mu murimo wo kubwiriza cyangwa mu materaniro ya gikristo. Ibaze uti “ese uko ngaragara n’isuku mfite bituma abantu banyibazaho byinshi? Ese hari abo byaba bibangamiye? Ese ntekereza ko uburenganzira bwanjye mu bijyana no kwambara no kwirimbisha ari bwo bw’ingenzi kuruta kuzuza ibisabwa ngo mpabwe inshingano mu itorero?”​—Zaburi 68:6; Abafilipi 4:5; 1 Petero 5:6.

15. Kuki Ijambo ry’Imana ritarimo urutonde rw’amategeko agenga imyambarire, kwirimbisha n’isuku?

15 Bibiliya ntitanga urutonde rw’amategeko Abakristo bagomba gukurikiza mu bijyanye n’imyambarire, kwirimbisha n’isuku. Yehova ntiyifuza kutuvutsa umudendezo dufite wo kwihitiramo cyangwa gukoresha ubushobozi bwacu bwo gutekereza. Ahubwo, aba ashaka ko tuba abantu bakuze mu  buryo bw’umwuka bazi gutekereza ku mahame yo muri Bibiliya, kandi “bafite ubushobozi bwo kwiyumvisha ibintu bwatojwe gutandukanya icyiza n’ikibi, binyuze mu kubukoresha” (Abaheburayo 5:14). Icy’ingenzi kurushaho, ashaka ko twayoborwa n’urukundo tumukunda n’urwo dukunda bagenzi bacu. (Soma muri Mariko 12:30, 31.) Ibyo byose ni byo bituma abantu bashobora kwambara no kwirimbisha mu buryo butandukanye cyane. Ibyo bigaragarira mu makoraniro y’abagize ubwoko bwa Yehova hirya no hino ku isi, aho usanga bambaye imyenda ibereye ijisho kandi bishimye.

KOMEZA KOROSHYA UBUZIMA

16. Ni mu buhe buryo umwuka w’isi urwanya inyigisho za Yesu, kandi se ni ibihe bibazo dukwiriye kwibaza?

16 Umwuka w’isi urashukana kandi utuma abantu babarirwa muri za miriyoni bashakishiriza ibyishimo mu mafaranga no kugira ubutunzi. Ariko kandi, Yesu yaravuze ati “niyo  umuntu yagira ibintu byinshi ate, ubuzima bwe ntibuva mu bintu atunze” (Luka 12:15). Nubwo Yesu atari ashyigikiye ibyo kubaho umuntu yariyimye ibintu byose cyangwa kubaho mu butindi, yigishije ko ubuzima bwiza n’ibyishimo nyakuri bigirwa n’ “abazi ko bakeneye ibintu byo mu buryo bw’umwuka” kandi bakomeza koroshya ubuzima, bagashyira iby’umwuka mu mwanya wa mbere (Matayo 5:3; 6:22). Ibaze uti “ese koko nemera ibyo Yesu yigishije, cyangwa ‘se w’ibinyoma’ yahinduye imitekerereze yanjye (Yohana 8:44)? Amagambo yanjye, intego zanjye, ibyo nshyira mu mwanya wa mbere ndetse n’uburyo mbaho bigaragaza iki?”​—Luka 6:45; 21:34-36; 2 Yohana 6.

17. Vuga imwe mu migisha abantu boroshya ubuzima babona.

17 Yesu yaravuze ati “ubwenge bugaragazwa n’imirimo yabwo ko bukiranuka” (Matayo 11:19). Zirikana zimwe mu nyungu abantu bakomeza koroshya ubuzima babona. Babonera ihumure nyakuri mu murimo wo kubwiriza iby’Ubwami (Matayo 11:29, 30). Bibarinda imihangayiko itari ngombwa, bityo bakirinda ibibazo byabatera intimba kandi bikababuza amahwemo. (Soma muri 1 Timoteyo 6:9, 10.) Kubera ko banyurwa no kugira ibintu by’ibanze mu buzima, babona igihe gihagije cyo kwita ku miryango yabo no ku Bakristo bagenzi babo. Ibyo bishobora no gutuma basinzira neza (Umubwiriza 5:12). Baba bafite ibyishimo byinshi bibonerwa mu gutanga, kandi buri muntu atanga uko ashoboye (Ibyakozwe 20:35). ‘Bagira ibyiringiro bisaze,’ bafite amahoro yo mu mutima kandi baranyuzwe (Abaroma 15:13; Matayo 6:31, 32). Iyo migisha nta cyo wayigereranya na cyo rwose!

TWAMBARE “INTWARO ZUZUYE ZIVA KU MANA”

18. Ni mu buhe buryo Bibiliya isobanura umwanzi turwana na we, amayeri ye ndetse n’imiterere y’intambara turwana?

18 Nanone, abaguma mu rukundo rw’Imana barindwa mu buryo bw’umwuka ibitero bya Satani, uba ushaka kuvutsa Abakristo ibyishimo byabo ndetse n’ubuzima bw’iteka (1 Petero 5:8). Pawulo yaravuze ati ‘ntidukirana n’abafite  amaraso n’umubiri, ahubwo dukirana n’ubutegetsi n’ubutware, n’abategetsi b’isi b’uyu mwijima, hamwe n’ingabo z’imyuka mibi y’ahantu ho mu ijuru’ (Abefeso 6:12). Ijambo ry’ikigiriki ryahinduwemo ‘gukirana’ ryumvikanisha ko tutarwana n’abanzi bari kure yacu, ngo turwane twihishe nko mu myobo; ahubwo turwana tugundagurana. Nanone kandi, amagambo “ubutegetsi,” “ubutware,” n’ “abategetsi b’isi” agaragaza ko ibyo bitero bituruka ahantu ho mu ijuru biba bigambiriwe kandi byateguwe neza.

19. Sobanura intwaro zo mu buryo bw’umwuka z’Umukristo.

19 Icyakora, nubwo tugira intege nke kandi ubushobozi bwacu bukagira imipaka, dushobora gutsinda iyo ntambara. Tuzabigeraho dute? Tuzabishobozwa no kwambara “intwaro zuzuye ziva ku Mana” (Abefeso 6:13). Mu Befeso 6:14-18 hasobanura izo ntwaro hagira hati “nuko rero, muhagarare mushikamye, mukenyeye ukuri kandi mwambaye gukiranuka nk’icyuma gikingira igituza, mu birenge byanyu mwambaye inkweto z’ubutumwa bwiza bw’amahoro. Ikirenze byose, mwitwaze ingabo nini yo kwizera, kuko ari yo muzashobora kuzimisha imyambi y’umubi yaka umuriro. Nanone, mwemere ingofero y’agakiza n’inkota y’umwuka, ari yo jambo ry’Imana, ari na ko mu buryo bwose bwo gusenga no kwinginga mukomeza gusenga mu mwuka igihe cyose.”

20. Imimerere turimo itandukaniye he n’iy’umusirikare usanzwe?

20 Kubera ko izo ntwaro zo mu buryo bw’umwuka twazihawe n’Imana, nituzambara igihe cyose ntituzatsindwa. Abakristo batandukanye n’abasirikare basanzwe bashobora kumara igihe kirekire batagiye ku rugamba. Abakristo bo bahora mu ntambara yo gupfa no gukira, izarangira ari uko Imana irimbuye isi ya Satani kandi ikajugunya ikuzimu imyuka mibi yose (Ibyahishuwe 12:17; 20:1-3). Bityo rero, niba uhanganye n’intege nke cyangwa ibyifuzo bibi, ntucike intege kubera ko twese tugomba ‘kwikubita ibipfunsi’ kugira ngo dukomeze kubera Yehova indahemuka (1 Abakorinto 9:27). Koko rero, igihe tutarimo dukirana, ni bwo tuba dukwiriye guhangayika.

21. Ni iki kizadufasha gutsinda intambara yo mu buryo bw’umwuka turwana?

 21 Ikindi kandi, ntidushobora gutsinda iyo ntambara twishingikirije gusa ku mbaraga zacu. Ni yo mpamvu Pawulo yatwibukije ko tugomba gusenga Yehova “mu mwuka igihe cyose.” Nanone ariko, twagombye gutega amatwi Yehova binyuze mu kwiga Ijambo rye no kwifatanya buri gihe n’abasirikare bagenzi bacu bo mu buryo bw’umwuka, kuko tutarwana twenyine (Filemoni 2; Abaheburayo 10:24, 25). Abakomeza kuba indahemuka muri ibyo byose bazatsinda urwo rugamba, kandi bazashobora kuvuganira ukwizera kwabo bashikamye igihe bizaba bibaye ngombwa.

JYA UHORA WITEGUYE KUVUGANIRA UKWIZERA KWAWE

22, 23. (a) Kuki tugomba guhora twiteguye kuvuganira ukwizera kwacu, kandi se ni ibihe bibazo twagombye kwibaza? (b) Ni iyihe ngingo izasuzumwa mu gice gikurikira?

22 Yesu yaravuze ati “kuko mutari ab’isi . . . , ni cyo gituma isi ibanga” (Yohana 15:19). Bityo rero, Abakristo bagomba buri gihe kuba biteguye kuvuganira ukwizera kwabo kandi bakabikorana ubugwaneza n’ikinyabupfura. (Soma muri 1 Petero 3:15.) Ibaze uti “ese nsobanukiwe impamvu Abahamya ba Yehova bajya bakora ibintu binyuranye n’ibyo rubanda bakora? Ese mu gihe bibaye ngombwa ko nkora ikintu kinyuranye n’icyo abandi benshi bakora, naba nemera ntashidikanya ko ibyo Bibiliya n’umugaragu wizerwa bavuga ari ukuri (Matayo 24:45; Yohana 17:17)? Hanyuma se ku birebana no gukora ibikwiriye mu maso ya Yehova, aho naba niteguye kutamera nk’abandi kandi ngaterwa ishema n’uko ntameze nka bo?”​—Zaburi 34:2; Matayo 10:32, 33.

23 Icyakora, hari uburyo bufifitse Satani akoresha kenshi kugira ngo atume duteshuka ku cyifuzo cyacu cyo gukomeza kwitandukanya n’isi. Urugero, nk’uko byavuzwe mbere, Satani agerageza kuyobya abagaragu ba Yehova abajyana mu isi akoresheje imyidagaduro y’isi. Twahitamo dute imyidagaduro myiza izatuma twumva tugaruriwe ubuyanja kandi igasiga dufite umutimanama utaducira urubanza? Iyo ngingo izasuzumwa mu gice gikurikira.

^ par. 3 Kuva kuri Pentekote yo mu mwaka wa 33, Kristo yabaye Umwami w’itorero ry’abigishwa be basutsweho umwuka wera bari hano ku isi (Abakolosayi 1:13). Mu mwaka wa 1914, Kristo yimikiwe kuba umwami w’ “ubwami bw’isi.” Ku bw’ibyo, Abakristo basutsweho umwuka wera ubu na bo ni ba ambasaderi b’Ubwami buyobowe na Mesiya.​—Ibyahishuwe 11:15.

^ par. 8 Reba igitabo Comment raisonner à partir des Écritures, ku ipaji ya 140-143, cyanditswe n’Abahamya ba Yehova.