Soma ibirimo

Jya kuri meni ya kabiri

Reba urutonde rw'ibirimo

Abahamya ba Yehova

Ikinyarwanda

Umunara w’Umurinzi—wo kwigwa  |  Gashyantare 2015

Ibibazo by’abasomyi

Ibibazo by’abasomyi

Ni iki twakora kugira ngo dufashe abavandimwe na bashiki bacu baterwa ibibazo na za parufe n’ibindi bintu bihumura cyane?

Abantu babangamirwa na za parufe n’ibindi bintu bihumura cyane, baba bahanganye n’ikibazo kitoroshye. Uko bigaragara, nta cyo bakora kugira ngo birinde icyo kibazo mu buzima bwabo bwa buri munsi, kuko baba bagomba guhura n’abandi bantu. Ariko kandi, hari ababajije niba nta wasaba abavandimwe na bashiki bacu kutitera parufe mu materaniro no mu makoraniro.

Birumvikana ko nta Mukristo wagambirira gukora ikintu cyatuma mugenzi we atifatanya mu materaniro. Twese dukenera inkunga tuyaboneramo (Heb 10:24, 25). Ku bw’ibyo, umuntu wese ubangamirwa cyane na parufe n’ibindi bintu bihumura cyane ku buryo byamubuza kujya mu materaniro, ashobora kubiganiraho n’abasaza. Nubwo byaba bidahuje n’Ibyanditswe cyangwa bidakwiriye ko abasaza bashyiriraho abaza mu materaniro amategeko arebana no kwitera parufe, bashobora kugira icyo bavuga kugira ngo bafashe abagize itorero gusobanukirwa ikibazo abo bantu baba bafite. Bitewe n’imimerere, abasaza bashobora guhitamo gusuzuma mu kiganiro cy’ibikenewe iwacu ingingo yasohotse mu bitabo byacu yavugaga kuri icyo kibazo, cyangwa bagatanga itangazo rivuga iby’icyo kibazo, ariko babigiranye amakenga. Icyakora, ntibyaba bikwiriye ko abasaza bahora batanga amatangazo nk’ayo. Mu materaniro yacu hazahora haza abantu bashya ndetse n’abashyitsi batazi iby’icyo kibazo, kandi twifuza ko baza bisanga. Nta muntu n’umwe wagombye kumva atisanzuye bitewe n’uko yiteye parufe mu buryo bushyize mu gaciro.

Niba itorero rifite icyo kibazo kandi imimerere ikaba ibyemera, inteko y’abasaza ishobora gushyiraho gahunda kugira ngo ababangamirwa na za parufe bicare bitaruye abandi mu Nzu y’Ubwami. Urugero, hashobora kuba hari ikindi cyumba kirimo indangururamajwi ku buryo bacyicaramo maze bagakurikira amateraniro. Niba icyo kibazo kidashobora gukemurwa, kandi bamwe bakaba babangamiwe cyane, itorero rishobora kubafatira ibiganiro byatanzwe mu materaniro ku bikoresho bifata amajwi, cyangwa bakayakurikirana kuri telefoni bibereye iwabo, nk’uko bijya bikorerwa abandi bantu baheze mu rugo.

Nanone kandi, tugomba gutekereza cyane kuri icyo kibazo mu gihe cy’amakoraniro y’iminsi itatu. Kubera ko amakoraniro menshi abera mu mazu afunze, akoreshwamo ibyuma bizana umuyaga, kandi muri rusange aho abera hakaba hatari ibyumba bakwicazamo ababangamirwa na za parufe, kutitera parufe zihumura cyane byaba ari ukugaragaza urukundo. Icyakora, ibyo ntibyagombye kuba nk’ihame rigomba gukurikizwa mu materaniro y’itorero, kandi nta n’uwagombye kubibona atyo.

Muri iyi si mbi, twese tugerwaho n’ingaruka zo kudatungana twarazwe. Twishimira imihati abandi bashyiraho kugira ngo batworohereze imibabaro. Kuri bamwe, kudakoresha parufe kugira ngo batume umuvandimwe cyangwa mushiki wacu yifatanya mu materaniro atabangamiwe, byaba ari ukwigomwa. Icyakora, urukundo rushobora gutuma tubikora.

 Ese hari inyandiko zitari iza Bibiliya zigaragaza ko Ponsiyo Pilato yabayeho?

Iki gisate cy’ibuye cyanditsweho izina rya Pilato mu kilatini

Abasomyi ba Bibiliya bazi Ponsiyo Pilato bitewe n’uruhare yagize mu rubanza rwa Yesu n’urupfu rwe (Mat 27:1, 2, 24-26). Ariko kandi, izina rye rinagaragara kenshi mu nyandiko z’amateka ziboneka muri iki gihe. Hari inkoranyamagambo yavuze ko inyandiko z’amateka zivuga ibihereranye na we ari “nyinshi kandi zikaba zisobanutse kurusha izivuga iby’abandi ba guverineri bose b’Abaroma bategetse Yudaya.”—The Anchor Bible Dictionary.

Izina Pilato riboneka incuro nyinshi mu nyandiko z’umuhanga mu by’amateka w’Umuyahudi witwa Josèphe, wanditse ibintu bitatu birebana n’ingorane Pilato yahuye na zo igihe yategekaga Yudaya. Ikintu cya kane cyanditswe n’umuhanga mu by’amateka w’Umuyahudi witwa Philo. Umwanditsi w’Umuroma witwa Tacite, wanditse amateka y’abami b’abami b’Abaroma, yemeje ko Ponsiyo Pilato ari we wategetse ko Yesu yicwa ku ngoma ya Tiberiyo.

Mu mwaka wa 1961, igihe abahanga mu bushakashatsi bw’ibyataburuwe mu matongo bakoraga ubushakashatsi mu nzu ya kera y’Abaroma yaberagamo amakinamico i Kayisariya muri Isirayeli, babonye igisate cy’ibuye cyanditsweho izina rya Pilato mu kilatini mu buryo bugaragara neza. Inyandiko (igaragara aha) ntiyuzuye, ariko abantu batekereza ko mu mizo ya mbere yagiraga iti “Ponsiyo Pilato, Perefe w’intara ya Yudaya, yari yareguriye (iyi) Tiberieum imana zikwiriye kubahwa.” Inzu yavugwaga ishobora kuba yari urusengero abantu basengeragamo Umwami w’Abami w’Umuroma witwaga Tiberiyo.

Ese umubwiriza w’Ubwami w’igitsina gore agomba kwitwikira umutwe mu gihe yigisha umuntu Bibiliya ari kumwe n’umubwiriza w’igitsina gabo?

Mu ngingo y’“Ibibazo by’Abasomyi” yasohotse mu Munara w’Umurinzi wo ku itariki ya 15 Nyakanga 2002, havuzwemo ko mushiki wacu yagombye kwitwikira umutwe mu gihe yigisha umuntu Bibiliya ari kumwe n’umubwiriza w’igitsina gabo, yaba yarabatijwe cyangwa atarabatijwe. Nyuma yo kongera gusuzuma icyo kibazo, twabonye bikwiriye ko ayo mabwiriza agira icyo ahindurwaho.

Niba mushiki wacu agiye kwigisha umuntu Bibiliya maze akajyana n’umubwiriza w’igitsina gabo wabatijwe, uwo mushiki wacu aba agomba kwitwikira umutwe. Icyo gihe aba agaragaje ko yubaha gahunda y’ubutware yashyizweho na Yehova mu itorero rya gikristo, kubera ko aba asohoza inshingano yakagombye gusohozwa n’uwo muvandimwe (1 Kor 11:5, 6, 10). Naho ubundi yasaba uwo muvandimwe kwigisha uwo muntu niba abifitiye ubushobozi.

Ku rundi ruhande, niba mushiki wacu agiye kwigisha umuntu Bibiliya maze akajyana n’umubwiriza w’igitsina gabo utarabatizwa utari umugabo we, dukurikije Ibyanditswe ntaba agomba kwitwikira umutwe. Ariko kandi, hari bashiki bacu bashobora kumva bakwitwikira umutwe babitewe n’umutimanama wabo.