Skip to content

Skip to table of contents

Timboni ta Yehovha

Hlawula lidzrimi Xironga

 NHLOKO-MHAKA YA XIDONDZRO 26

Pfuna Van’wana Ku Lwisana Ni Ku Hlatiyela

Pfuna Van’wana Ku Lwisana Ni Ku Hlatiyela

‘Vanani ni ku yanakanya kun’we, n’wi tsretsrelelana, n’wi zrandzranisa xivamakwenu, n’wi va ni wumbilu, n’wi titsrongahata.’​—1PE 3:8.

LISIMU 107 Yehovha I Xikombiso Lexikulu Xa Lizrandzru

NKATSRAKANYU WA LESWI TAKA DONDZRIWA *

1. Xana hi nga mu tekelelisa kuyini Yehovha, Tatana wezru lwa nga ni lizrandzru?

YEHOVHA a hi zrandzra ngopfu swinene. (Yh 3:16) Hi djula ku tekelela Tatana wezru lwa nga ni lizrandzru. Xileswo hi dzringisa ku ‘tsretsrelelana, hi zrandzranisa xivamakwezru ni ku va ni wumbilu’ ka vhanu hinkwavu kambe ngopfu-ngopfu ka ‘va-yindlu ya wupfumeli’. (1Pe 3:8; Ga 6:10) Hi djula ku pfuna swizro swa ndangu wezru wa moya loko swi kumana ni swiyimu leswi hlatiyelisaka.

2. Xana hi ta vulavula hi yini ka nhloko-mhaka leyi?

2 Hinkwavu lava djulaka ku va xiyenge xa ndangu wa Yehovha va ta kumana ni swiyimu leswi hlatiyelisaka. (Mr 10:29, 30) Loko wugamu bya xiyimu lexi byi ya byi tsrhindzrekela, swi nga yentxeka hi kumana ni mindzringo leyi yengetelekiki. Xana hi nga pfunanisa kuyini? A hi voneni leswi hi nga swi dondzraka ka wudzrunguli bya Bibele lebyi vulavulaka ha Loti, Yobe na Nawomi. Nakone hi ta vulavula hi swin’we swa swizralanganya leswi vamakwezru va kumanaka naswu namunhla hi va hi vona leswaku hi nga va pfunisa kuyini ku lwa ni swikazratu.

LEHISA MBILU

3. Hi laha swi tsraliwiki ha kone ka 2 Petros 2:7, 8, hi xini xihoxo lexi Loti a xi yentxiki, nakone xi mu tisele yini?

3 Loti a hlawule ku ya tsrhama makazri ka vhanu va le Sodoma lava a va ni mahanyela ya ku nyenyentsa ngopfu. Swoswo a swi li xihoxo. (Dondzra 2 Petros 2:7, 8.) Wutomi a byi thambha le Sodoma, kambe Loti a hakele ku dula hi ku zruzrela ka muganga lowo. (Gn 13:8-13; 14:12) Swi tikomba ingi nsati a a zrandzra doropa ledzro kumbe van’we va vhanu va kone ngopfu lakakuva a tsrhike ku yingiseta Yehovha. A file loko Xikwembu Nkulukumba a nise ndzrilo ni xivavula. Nakone pimisa  hi vana vabidzri vaxisati va Loti. A va butiwile hi vavanuna lava fiki le Sodoma. Loti a lahlekeliwe hi muti ni mintxhumu. Lexi vavisaka ngopfu, a lahlekeliwe hi nsati. (Gn 19:12-14, 17, 26) Ka nkama wolowo lowu hlatiyelisaka, xana Yehovha a kazralile hi Loti? Nikutsrongo.

Yehovha hi wumbilu a zrumele tintsrumi akuva ti ta huluxa Loti ni ndangu wakwe (Vona yava 4)

4. Xana Yehovha a mu lehiselise kuyini mbilu Loti? (Vona xifaniso xa kapa.)

4 Nambi leswi Loti a langiki ku ya hanya le Sodoma, Yehovha hi wumbilu a zrumele tintsrumi ku ya mu huluxa ni ndangu wakwe. Yin’we ya tintsrumi yi mu lelete ku huma a Sodoma hi xihatla. Nambitanu, a matsrhan’wini ya ku tekela ku landzra leswi a leletiwiki swone, Loti a tame a ‘dzrivateka’. Tintsrumi ti boheke ku mu khoma hi voko ni ku mu pfuna ku huma Sodoma ni ndangu. (Gn 19:15, 16) Tintsrumi ti game ti mu leleta ku tsrutsrumela a nhaveni. Kambe, a matsrhan’wini ya ku yingiseta Yehovha, Loti a kombele ku ya xidoropaneni xa le kusuhi. (Gn 19:17-20) Yehovha a lehisele mbilu Loti hi ku mu yingiseta a va a mu pfumelela ku ya xidoropaneni xolexo. Loti a game a txhava ku tsrhama ka xidoropana xa kone a va a zruzra a ya tsrhama a nhaveni—kole Yehovha a a mu byele ku ya kone a ku sunguleni. (Gn 19:30) Kunene, yi hlamalisa swinene ndlela leyi Yehovha a lehisiki mbilu ha yone! Xana hi nga mu tekelelisa kuyini?

5-6. Xana hi nga ma tizrisisa kuyini mazritu ya 1 Ba-le-Thesalonika 5:14 loko hi tekelela Xikwembu Nkulukumba?

5 Ku fana na Loti, xizro xa ndangu wezru wa moya xi nga ha txhuka xi hoxa xi va xi tivangela swikazratu leswikulu. Xana hi ta yentxa yini loko ko humelela leswo? Swi nabyalile kuva hi tsrutsrumela ku hlaya leswaku makwezru lweyo o tsrhovela leswi a swi byaliki. Swoleswo a hi madzrimi. (Ga 6:7) Nambitanu, swi kone swa ku yampswa hi nga swi yentxaka. Hi nga tekelela ndlela leyi Yehovha a pfuniki Loti ha yone. Hi ndlela yini?

6 Yehovha a zrumele tintsrumi ku ya ba ndleve Loti, kambe a ti gamelanga lanu. Ti tlhele ti mu pfuna ku phondla ka khombo ledzri weliki Sodoma. Hi ku fanana, na hine swi nga ha djula kuva hi basopisa makwezru leswaku leswi a swi yentxaka swi ta mu tisela khombo. Kambe hi nga tlhela hi mu pfuna. Nambi loko a hlwela ku tizrisa swilayu swa Bibele leswi a nyikiwaka swone, hi fanela ku lehisa mbilu. A hi faneni ni tintsrumi tibidzri leti pfuniki Loti. A matsrhan’wini ya ku kazrala hi tlhela hi komba makwezru nhlana, hi fanela ku djuletela tindlela ta ku mu pfuna hi swiyentxo. (1Yh 3:18) Hi ku fanekisela, swi nga ha djula kuva hi mu khoma hi voko, hi mu pfuna ku tizrisa swilayu leswi a nyikiwaka swone.​—Dondzra 1 Ba-le-Thesalonika 5:14.

7. Xana hi nga yi tekelelisa kuyini ndlela leyi Yehovha a langutiki Loti ha yone?

7 Loko a e swi djula Yehovha anha a talele ka swihoxo swa Loti. Kambe, hi ku famba ka nkama a huhutele mupostola Petros ku hlaya leswaku Loti a a li wanuna wa ku lulama. Hakunene hi katekile leswi Yehovha a baka swihoxo swezru hi makatla! (Ps 130:3) Xana hi nga tekelela ndlela leyi Yehovha a langutiki Loti ha yone? Loko hi talela ka mintxhumu leyinene leyi vamakwezru va yi yentxaka, swi ta hi nabyalela ku va lehisela mbilu. Na vone swi ta va nabyalela ku yamukela mpfunu lowu hi va nyikaka.

KOMBISA WUMBILU

8. Xana loko hi ni wumbilu, hi ta yentxa yini?

8 Ku hambana na Loti, Yobe a xanisekile kambe a hi kuva a e hoxa ntxhumu. Nambitanu, a kumane ni makhombo lamakulu, a lahlekeliwa hi mintxhumu ni xikhundla a mugangeni wakwe, a tlhela a ngheneliwa hi mavabyi. Lexi tlulisaka mpimu hi leswaku yene ni nsati va feliwe hi vanavu hinkwavu. Yobe a tlhele a lumbetiwa hi vanghanu vazrazru va madzrimi. Xana i yini  lexi yentxiki vatxhaveleli va madzrimi va Yobe va hluleka ku mu komba wumbilu? Xin’we xa swivangelo hi leswi va voniki xiyimu xakwe hi le handle. Xileswo, va ve ni magugu ka leswi va swi pimisiki va tlhela va khahla Yobe hi mazritu. Xana hi nga yentxa yini akuva hi nga weli ka xihoxo lexi? Twisisa leswaku hi Yehovha ntsena lweyi a tivaka hinkwaswu leswi makwezru a nga ka swone. Yingiseta ha hombe loko makwezru lwa twaka ku vavisa a khanela. U nga gamele ka ku yingiseta mazritu ntsena; dzringisa ku twa ku vavisa loku a ku twaka. Hi kone u taka kota ku kombisa ntsretsrelelo wa ntiyiso ka makwenu.

9. Xana wumbilu byi ta hi sivela ku yentxa yini, nakone ha yini?

9 Wumbilu byi ta hi sivela ku tsrhamela ku hleva hi swikazratu leswi van’wana va kumanaka na swone. Makwezru lweyi a tsrhamaka hi ku hleva a nga dzri yaki bandla; kambe awa dzri hohlota. (Pr 20:19; Ro 14:19) A nga na wunene kambe a vulavula a nga pimisanga, nakone mazritu yakwe ma nga yengetela ku vaviseka ka makwezru lweyi a nga ku xanisekeni. (Pr 12:18; Ef 4:31, 32) Swi yampswa ngopfu loko hi langusa swa ku xonga leswi makwezru a nga naswu kumbe a swi yentxaka hi tlhela hi pimisa hi leswi hi nga mu pfunisaka xiswone ku lwisana ni mindzringo yakwe!

Yingiseta na u lehisa mbilu loko mupfumeli-kulozri a hlaya mazritu ya ku ‘mphunta’ kumbe na a nga ma pimisanga, nakone mu khongotele hi nkama lowu swi fanekelaka (Vona mayava 10-11) *

10. Xana mazritu lama nga ka Yob 6:2, 3 ma hi dondzrisa yini?

10 Dondzra Yob 6:2, 3Minkama yimbeni, Yobe a hlaye mazritu ya ku ‘mphunta’ kumbe na a nga ma pimisanga. Kambe, ntsrhakunyana a game a tisola hi kola ka wone. (Yb 42:6) Ku fana na Yobe, makwezru lweyi a kumanaka ni swikazratu leswi mu hlatiyelisaka a nga ha hlaya mazritu ya ku mphunta, lawa a gamaka a tisola ha wone. Xana hi ta yentxa yini ka xiyimu xolexo? A matsrhan’wini ya ku mu khanelela, hi fanela ku mu khoma hi wumbilu. Dzrimuka leswaku Yehovha a a nga swi djuli leswaku hi  kumana ni swikazratu hi tlhela hi va ni ku hlatiyela loku hi nga naku namunhla. Xileswo swa twisiseka loko nandzra wakwe wa ku dumbeka a hlaya mazritu ya kukazri na a nga ma pimisanga loko a li ku hlatiyeleni. Nambi loko a hlaya mintxhumu ya kukazri leyi hoxekiki mayelanu na Yehovha kumbe na hine, ku djuleka hi hlwela ku hlundzrukisiwa ha yene nakone a hi fanelanga ku mu yavanyisa ha swone.​—Pr 19:11.

11. Xana vakulu va nga xi tekelela hi ndlela yini xikombiso xa Elihu loko va nyikela swilayu?

11 Minkama yimbeni, swi nga ha djuleka kuva makwezru lweyi a kumanaka ni swikazratu leswi mu hlatiyelisaka a nyikiwa swilayu kumbe ku tshinyiwa ka kukazri. (Ga 6:1) Xana vakulu va nga yentxa yini a mhakeni leyi? Va fanela ku tekelela xikombiso xa Elihu, lweyi a yingisetiki Yobe ha hombe. (Yb 33:6, 7) Elihu a nyikele swilayu swakwe ntsena loko a twisise leswi Yobe a a swi pimisa. Hi la ku fanaka, vakulu lava yetiselaka xikombiso xa Elihu va yingiseta ha hombe va tlhela va dzringisa ku twisisa xiyimu xa makwezru wa kone. Kutani, loko va nyikela swilayu, va nga ha kota ku khumba mbilu yakwe.

VULAVULA HI NDLELA LEYI KHONGOTELAKA

12. Xana Nawomi a titwise kuyini loko a feliwe hi nuna ni vanakwe va vabidzri vaxinuna?

12 Nawomi a a li wansati wa ku dumbeka ni lweyi a zrandzraka Yehovha. Kambe a ntsrhaku ka loko a feliwe hi nuna ni vanakwe va vabidzri vaxinuna, a vaviseke ngopfu lakakuva a djule ni ku txintxa vito dzrakwe akuva a vitaniwa “Mara”, leswi liki ‘Xiviti’. (Rt 1:3, 5, 20, 21) N’wingi wakwe, Ruti, a tame a tsrhama na yene a mindzringweni yakwe. Ruti a nga mu yentxelanga leswi a a swi vilela ntsena kambe a tlhele a mu byela mazritu lama mu khongoteliki. Hi ku tizrisa mazritu ya ku nabyala ni ya ntiyiso, Ruti a kombise lizrandzru dzrakwe ha Nawomi nakone a mu nyike mpfunu lowu a a wu vilela.​—Rt 1:16, 17.

13. Ha yini lava feliwiki hi nuna kumbe nsati va vilela mpfunu wezru?

13 Loko xizro xa ndangu wezru wa moya xi feliwa hi nuna kumbe nsati, xi vilela ngopfu mpfunu wezru. Nuna na nsati va nga ha fanisiwa ni minsinya yibidzri leyi kulaka kusuhi na kusuhi. Hi ku famba ka malembe, mitsru ya minsinya leyo ya tlhangana. Loko nsinya wun’we wu tsremiwa wu va wu fa, nsinya lowumbeni wu nga ha khumbeka swinene. Hi ku fanana, loko makwezru wa kukazri a feliwa hi nkatakwe, a nga ha hlatiyela ngopfu hi nkama wa ku leha. Paula, * lweyi a nga feliwa hi nuna swa kola ni kola, a li: ‘Wutomi byanga byi txintxe ngopfu. Ni sale ni nga xi tivi ni xa ku xi yentxa. Ni siyiwe hi munghanu wanga lwenkulu. Nkatanga a ni mu byela hinkwaswu. A a na mine ku nyonxeni nakone a a ni pfuna a minkameni ya ku bindzra. A a li lweyi a ni dzrilela ka yene. Loko a file ni twe ingi ne tsremiwa ni sala ni li hamfu.’

Xana hi nga va txhavelela hi ndlela yini lava feliwiki hi nuna kumbe nsati? (Vona mayava 14-15) *

14-15. Xana hi nga mu txhavelela hi ndlela yini makwezru lweyi a feliwiki hi nkatakwe?

14 Xana hi nga mu txhavelela hi ndlela yini makwezru lweyi a feliwiki hi nkatakwe? Ntxhumu wa ku sungula ni wa lisima i ku mu byela zritu dzra kukazri, nambi loko u li ni tingananyana kumbe u nga na mazritu manyingi. Paula, lweyi hi khaneliki ha yene ku sunguleni, a li: “Na swi tiva leswaku lifu dzri siya vhanu na va nga xi tivi xa ku xi hlaya. Va txhava leswaku va nga hlaya ntxhumu lowu nga liki wunene. Kambe lexi nga liki xinene i kuva u miyela u ku ntsee.” Hi ntolovelo, makwezru lwe a dzrilaka a nga yimeli ku va hi hlaya swinyingi. Paula a li: “A ni titwa na swi yampswa loko vanghanu va hIaya ntsena swaku, ‘Hi dzrila na wene’.”

15 William, lweyi a feliwiki hi nsati ka  malembenyana ma nga khaluta, a li: ‘Na nyonxa loko vambeni va dzrungula mintxhumu ya kukazri leyi nkatanga a a yi yentxa; leswo swi ni yentxa ni tiyiseka leswaku a a zrandzriwa nakone a a hloniphiwa. Mapfunela lawa ma ni khumba swinene. Na nyonxa, hikusa nkatanga a a zrandzreka swinene ka mine nakone a a li xiyenge xa lisima swinene a wuton’wini byanga.’ Mufelwa lweyi a vitaniwaka Bianca a li: ‘Swa ni txhavelela loko vambeni va khongota na mine va tlhela va ni komba tsralwa dzrin’we kumbe mabidzri. Ni titwa ha hombe loko va khanela hi nuna wanga ni loko va ni yingela na ni khanela ha yene.’

16. a) I yini leswi hi fanelaka ku tama hi swi yentxela lweyi a feliwiki hi muzrandzriwa wakwe? b) Hi ku ya hi Yakob 1:27, hi ni wutiyanguleli byini?

16 Ku fana na Ruti, lweyi a tamiki a tsrhama ni mufelwa Nawomi akuva a mu pfuna, hi fanela ku tama hi pfuna lweyi a feliwiki hi muzrandzriwa wakwe. Paula, lweyi hi khaneliki ha yene, a li: “Nkama wolowo nkatanga a fiki ha wone, ni sungule ku yamukela mpfunu swinene. Hi ku famba ka nkama, vhanu va tlhele va khomeka hi wutomi byavu. Nambitanu, wutomi byanga a byi txintxe hi ku helela. Swi tlema mbilu loko vhanu va xiya leswaku makwezru lweyi a dzrilaka a djula ku pfuniwa hi tihweti ta kukazri​—nambi hi malembe ya kukazri—​ntsrhaku ka loko a feliwile.” Nakunene, vhanu va hambanile. Van’we swa va nabyalela ku hatla va titwananisa ni xiyimu ximpshwa. Kambe ka vambeni, ntxhumu wun’wana ni wun’wana lowu a va wu yentxa ni muzrandzriwa wavu lweyi a fiki, loko va wu dzrimuka, wu va yentxa va dzrila. Madzrilela na wone ma ya hi mhunu ni mhunu. Xileswo, nkama hinkwawu a hi dzrimukeni leswaku Yehovha a hi nyike mukhandlu  ni wutiyanguleli bya ku hlayisa lava feliwiki hi vazrandzriwa vavu.​—Dondzra Yakob 1:27.

17. Ha yini lava tsrhikiwaka hi nuna kumbe nsati va vilela mpfunu wezru?

17 Vamakwezru van’wana va sindzriseka ku tiyiselela ku vaviseka ni ku hlatiyela loku vangiwaka hi ku tsrhikiwa hi nuna kumbe nsati wavu. Joyce, lweyi nkatakwe a mu txintxisiki hi mun’wana wansati, a li: “Ku vava loku ni ku twaka hi kola ka ku tsrhikiwa ku tlula ku vava loku a ni ta ku twa loko a e fa. Loko nkatanga a e kumana ni nghozi kumbe mavabyi ya kukazri, inha ku ve ntxhumu lowu a nga wu hlawulangakiki. Kambe, a mhakeni yezru, nkatanga e hlawula ku ni tsrhika. Ni ve ni tingana swinene ni tlhela ni tivona na ni nga pfuni ntxhumu.”

18. I yini leswi hi nga swi yentxaka akuva hi pfuna lava nge he ke na nuna kumbe nsati?

18 Hi ku yentxa mintxhumu yitsrongo leyi kombisaka wumbilu, hi nga tiyisekisa lava nge he ke na nuna kumbe nsati leswaku ha va zrandzra. Ka xiyimu lexo, va va vilela ngopfu vanghanu lavanene. (Pr 17:17) Xana u nga swi kombisa hi ndlela yini leswaku u munghanu wavu? U nga ha va zramba leswaku mi da xikan’we. Nakone u nga ha tibekisela ku heta nkama navu na mi hungata kumbe na mi huma nsimu. Ntxhumu wun’wana lowu u nga wu yentxaka i ku va zramba hi makhambi ya kukazri ka wugandzreli byenu bya ndangu. Hi ku yentxa leswo, u ta nyonxisa Yehovha, hikusa yene ‘a le kusuhi ni lava nga ni mbilu leya ku tsrhoveka’ nakone i ‘mumpfenkeli wa tihlolokati’, kumbe mafelwa.​—Ps 34:18; 68:5.

19. Na u yanakanyisisa hi 1 Petros 3:8, i yini leswi u tiyimiseliki ku swi yentxa?

19 Ku nga li khale, loko Mfumu wa Xikwembu Nkulukumba wu ta fuma misava, mahlomulo hinkwawu ya ku sungula ma ta dzrivaliwa. Hi wu yimele hi manyawu nkama lowu ku nga ha tiki dzrimukiwa timhaka ta ku sungula, lowu ti nga ha tiki buyela a miyanakanywini. (Eza 65:16, 17) Ku ko nkama lowu wu tlhasa, a hi yeni mahlweni hi pfunana ni ku kombisa hi mazritu ni hi swiyentxo leswaku ha va zrandzra hinkwavu lava nga va ndangu wezru wa moya.​—Dondzra 1 Petros 3:8.

LISIMU 111 Leswi Swi Hi Yentxaka Hi Tsrhava

^ par. 5 Loti, Yobe na Nawomi a va tizrela Yehovha hi ku dumbeka, kambe va sindzriseke ku tiyiselela swiyimu leswi hlatiyelisaka a wuton’wini byavu. Nhloko-mhaka leyi yi vulavula hi leswi hi nga swi dondzraka ka wutomi byavu. Nakone yi kombisa leswaku ha yini swi li swa lisima kuva hi lehiselana mbilu, hi va ni ntsretsrelelo ni ku kota ku khongotela vamakwezru loko va kumana ni swizralanganya.

^ par. 13 Mavito mambeni ma txintxiwile ka nhloko-mhaka leyi.

^ par. 57 NTLHAMUXELO WA SWIFANISO: Makwezru waxinuna lweyi a nga gomeni a hlamulaka hi mazritu ya ku ‘mphunta’ kumbe na a nga pimisanga. Nkulu a mu yingiseta na a lehisa mbilu. Ntsrhakunyana, loko a zrulile, hi wumbilu nkulu a mu nyika swilayu.

^ par. 59 NTLHAMUXELO WA SWIFANISO: Vatekani va he ke ku txhata va hetaka nkama ni makwezru waxinuna lweyi nkatakwe a he ke ku fa. Va dzrimukela mintxhumu ya ku xonga leyi nkatakwe a yi yentxiki na a ha hanya.