Neke ki te tumu manako rikiriki

Neke ki te ngai o te au tumu tuatua

 PENE 15

‘Akatinamouia e Iesu te Tuatua-Tau i te Enua Nei’

‘Akatinamouia e Iesu te Tuatua-Tau i te Enua Nei’

1, 2. I teea atianga i riri ei a Iesu, e no teaa ra?

KUA kitea uaia to Iesu tu riririri​—e ma te tumu meitaki. Penei ka ngata ia koe te akamanako iaia na te reira tu, no te mea e tangata maru oki aia. (Mataio 21:5) E tika, kua akakoromaki ua aia no te mea e tu riri tuatua tika tona. * Inara na teaa i akariri i teia tangata aroa ua e te au ua? Na te tuatua tau kore kino tikai.

2 Kua akaperepereia te iero i Ierusalema e Iesu. I te ao katoa, ko te ngai tapu anake te reira tei akatapuia no te akamori anga i tona Metua i te rangi ra. Kua teretere mamao mai te au ngati Iuda mei te au enua e manganui i te akamori i reira. Kua aere mai rai te au Kenitara mataku i te Atua, te tomoanga ki roto i te ngai paepae o te iero tei akanooia no ratou. Inara i te akamata anga o tana angaanga orometua, kua tomo atu a Iesu ki roto i te ngai o te iero e kua kite atu i tetai akaraanga tau kore. Eaa ra, kua riro te ngai mei te makete rai kare i te are akamori anga! Kua kiia te reira e te aronga okooko e te aronga taui moni. Teiea, i reira, te tuatua tau kore? No teia au tangata, kua riro te iero o te Atua ei ngai takinga kino anga i te tangata​—te keia anga ia ratou. Akapeea ra?​—Ioane 2:14.

3, 4. Eaa te takinga kino noinoi tei raveia i roto i to Iehova are, e eaa ta Iesu angaanga i rave no te akatikatika i te reira?

3 Kua tureia e te au arataki akonoanga e okotai rai tutu moni toka te ka akatikaia ei tutaki i te tero o te iero. Kua umuumuia te au manuiri kia taui i ta ratou moni e raukai teia au moni toka. No reira kua akanoo etai aronga taui moni i ta ratou au kaingakai i roto tikai i te iero, te tiati anga no te au moni taki tai tei  tauiia. Kua puapinga katoa rai te pitiniti okooko i te au animara. Ko te au manuiri te inangaro ra i te oronga i te au atinga ka rauka i te oko mei tetai tangata okooko i te oire, inara kua kopaeia e te aronga akaaere o te iero ta ratou au orongaanga ei mea tau kore. Inara, ko te au atinga tei okoia i reira i roto i te iero papu tikai ka arikiia. Ma te au tangata i raro ia ratou, i tetai taime kua tiati maata te aronga okooko i te tutaki anga. * E kino roa atu teia i te okooko anga tau kore. Kua riro ei keia anga!

“Apai ke atu i tena au apinga”

4 Kare e rauka ia Iesu te akakoromaki i taua tuatua tau kore. E are teia no tona Metua! Kua maani aia i tetai taura papa e kua tuaru atu i te au puakatoro e te mamoe mei te iero. E oti kua aere atu aia ki te aronga taui moni e kua takauri i ta ratou au kaingakai. Ka akamanako ana i taua au moni toka i te topa anga ki runga i te taua patapata! Kua ota pakari atu aia i te au tangata okooko kukupa: “Apai ke atu i tena au apinga.” (Ioane 2:15, 16) I te akara anga, kare i rauka i tetai i te patoi atu i teia tangata mataku kore.

“Mei te Metua rai, Mei te Reira rai te Tamaiti”

5-7. (a) Akapeea to Iesu vai anga i mua ana ei tangata i te akamana anga i tona tuatua tau, e eaa ta tatou ka apii mai mei te apiianga i tona akaraanga? (e) Akapeea a Karaiti i te tamaki anga i te tuatua tau kore te o maira to Iehova tu ngateitei e te ingoa?

5 E tika, kua oki akaou mai te aronga okooko. Vaitata e toru mataiti i muri mai, kua tuatua akaou a Iesu no runga i taua tuatua tau kore, i teia taime te taikuanga i ta Iehova au tuatua akaapaanga i te aronga tei akariro i Tona are ei “ana no te aronga keia.” (Mataio 21:13; Ieremia 7:11) Ae, i te kite atu anga a Iesu i te takinga kino anga noinoi i te au tangata e te akaviivii anga i to te Atua iero, kua manako aia mei tona Metua rai. E kare i te mea poitirere! No te au mirioni mataiti e manganui, kua apiiia a Iesu  e tona Metua i te rangi ra. Tei tupu mai, kua akamanaia aia ma te tuatua tau o Iehova. Kua riro mai aia ei akatutu anga tikai o te tuatua, “Mei te metua rai, mei te reira rai te tamaiti.” No reira me inangaro tatou kia rauka te tutu taka meitaki o te tuatua tau o Iehova, ka meitaki tatou i te akamanako i te akaraanga o Iesu Karaiti.​—Ioane 14:9, 10.

6 Tei reira te Tamaiti anau tai a Iehova i te tuatua pikikaa anga a Satani ia Iehova e e Atua pikikaa e kua uiui no runga i te tu tika o Tana tutara anga. Eaa te pikikaa! Kua akarongo katoa te Tamaiti i ta Satani akaaoanga e kare e rauka i tetai te tavini noinoi kore ia Iehova, no te inangaro. Papu tikai kua akamamae teia au akaapa anga pikikaa i te ngakau tika o te Tamaiti ra. Mei teaa tona rekareka anga i te kite anga e ka rave aia i tetai tuanga maata i te akatikatikaanga i taua manako! (2 Korinetia 1:20) Akapeea aia i te rave anga i te reira?

7 Mei ta tatou i apii i te Pene 14, kua tuku mai a Iesu Karaiti i te pauanga tamou tikai ki ta Satani akaapa anga te akaaoanga i te tu tiratiratu o te au mea ora a Iehova. Kua akanoo i reira a Iesu i te tumu no te akatika anga openga i to Iehova tu ngateitei e te akatapu anga i Tona ingoa. Ei Rima Rave Maata no Iehova, ka akanoo a Iesu i te tuatua tau tu-Atua i te ao katoa e pini ua ake. (Angaanga 5:31) Kua akaata katoa tona tu oraanga i te enua nei i te tuatua tau tu-Atua. Kua tuatua a Iehova nona: ‘E tuku atu au i toku vaerua ki runga iaia, e nana e tuku atu i te tuatua-tau ki te au etene.’ (Mataio 12:18) Akapeea a Iesu i te akatupuanga i taua au tuatua?

Kua Akataka Mai a Iesu “i te Tuatua-Tau”

8-10. (a) Akapeea te au peu tuatuaia a te au arataki akonoanga ngati Iuda i te akamaata anga i te riri no te au tangata kare i te au ngati Iuda e te au vaine? (e) Na roto i teea tu ta te au ture tuatuaia akariro anga i te ture Tapati o Iehova ei apainga teiaa?

8 Kua inangaro a Iesu i ta Iehova Ture e kua akono i te reira. Inara kua taruri ke e kua taangaanga puapinga kore te au arataki akonoanga o tona tuatau i te Ture. Kua tuatua a Iesu kia  ratou: “Aue kotou, e te au tata tuatua, e te au Pharisea e, e aronga pikikaa! . . . te akaruke nei i te au mea mamaata o te ture, te tuatua-tau, te akaaroa, e te pikikaa kore.” (Mataio 23:23NW) Kare e ekoko anga, kare taua au puapii o te Ture a te Atua i akataka meitaki ana “i te tuatua-tau.” Mari ra, te arairai ra ratou i te tuatua tau tu-Atua. Akapeea ra? Ka akamanako ana i tetai au akaraanga tokoiti ua.

9 Kua akaue atu a Iehova i tona iti tangata kia akatakake mai mei te au pa enua peikani takapini ia ratou. (1 Ariki 11:1, 2) Inara, kua akamaroiroi etai au arataki akonoanga marokiakia i te tangata kia akono akavaavaa i te aronga kare i te au ngati Iuda. Kua kapiti mai te Mishnah i teia ture: “Auraka e akarukeia tetai puakatoro ki roto i te au ngai noo anga o te au kenitara no te mea te manakoia ra ratou no te akono anga i te pirianga ainga ma te manu.” E tu tau kore taua manako papaki tai ki te aronga kare i te au ngati Iuda e kua tuke ki te tu o te Ture a Mose. (Levitiku 19:34) Kua akameangiti atu tetai au ture tei maaniia e te au tangata i te au vaine. Kua akakite te ture tuatuaia e kia aaere tetai vaine i muri mai, kare i te pae, i tana tane. Kua akamatakiteia tetai tangata i te tuatua anga ki tetai vaine i te ngai tangata, pera tana vaine. Mei te au tavini, kare te au vaine i akatikaia kia akakite ua i te ngai akavaanga. Kua vai katoa tetai pure i roto i te reira te akameitaki ra te au tane i te Atua e kare ratou i te au vaine.

10 Kua uuna te au arataki akonoanga i te au Ture a te Atua i raro ake i te au ture e te au arairai anga tei akanooia e te tangata. Ei akatauanga, te ture Tapati, kua arai ua i te angaanga i te Tapati, te akanooanga i taua ra no te akamori anga, te akamatutu anga i te pae vaerua, e te akaangaroi anga. Inara kua akariro te au Pharisea i taua ture kia teiaa. Kua iki ratou uaorai i te aite anga tikai o te “angaanga.” Kua tapa ratou ei angaanga e 39 angaanga tuketuke, mei te kokotianga me kare te arumakianga. Kua akatupu mai teia nga tuanga i te au ui anga e manganui. Me tamate tetai tangata i te tutua i te Tapati, te arumaki ra ainei aia? Me kokoti rima aia i te au titona ei kai iaia e aaere ra, te kokoti ra ainei aia? Me rapakau aia i tetai tangata maki, te angaanga ra  ainei aia? Kua akonoia taua au uianga ma te au ture ngata e te akataka uaia.

11, 12. Akapeea a Iesu i te akakite anga i tona tu patoi i te au peu kare i roto i te irava a te au Pharisea?

11 I roto i taua reva, akapeea a Iesu i te tauturu anga i te au tangata kia marama i te tuatua tau tikai? I roto i tana au apiianga e tona tu oraanga, kua rave aia i te au takainga mataku kore te patoi anga i te au arataki akonoanga. Ka akamanako ana na mua i etai o tana au apiianga. Kua akaapa tika ua aia i ta ratou au ture e manganui tei maaniia e te tangata, te na ko anga: “Te pera nei oki kotou i te akakore anga i ta te Atua ra tuatua i ta kotou tuatua tukuia mai.”​—Mareko 7:13.

12 Kua apii ririnui atu a Iesu e kua tarevake te au Pharisea no te ture Tapati​—te tika anga, kare ratou i kite i te tumu maata o taua ture. Te Mesia, i akamarama ei aia, koia oki “te Atu rai ïa o te sabati” no reira kua tau i te rapakau i te tangata i te Tapati. (Mataio 12:8) Kia akamaata i taua manako, kua rave ua aia i te temeio rapakau ua i te Tapati. (Luka 6:7-10) E akaariari anga taua rapakauanga no te au akaora anga tana ka rave takapini i te enua i te tuatau o tana Tutara Anga Tauatini Mataiti. Ka riro taua Mareniamu e ko te Tapati maata ia, te akaangaroi anga te au tangata pikikaa kore ravarai i te openga ra mei te au anere mataiti o te angaanga anga i raro ake i te au apainga teiaa o te ara e te mate.

13. Eaa te ture tei tupu mai no te angaanga orometua a Karaiti i te enua nei, e akapeea te reira i te tuke anga mei to mua atu i te reira?

13 Kua akataka meitaki katoa a Iesu e eaa oki te tuatua tau i roto i taua ture ou, “te ture a te Mesia,” tei akanooia i muri ake i tona akaoti anga i tana angaanga orometua i te enua nei. (Galatia 6:2) Kare mei to mua atu i te reira, te Ture a Mose, kua irinaki maata teia ture ou, kare ki runga i te au akauenga tataia, mari ra ki runga i te au kaveinga. Inara, kua kapiti mai i etai au akauenga tika ua. Ko tetai o teia kua tapa a Iesu e ko te “akauenga ou.” Kua apii a Iesu i tana au pipi pouroa kia aroa i tetai e tetai mei iaia i aroa katoa ia ratou. (Ioane 13:34, 35) Ae, kia riro te aroa akaatinga uaorai e ko te tu maata o te aronga te akono ra i “te ture a te Mesia.”

 E Akaraanga Tika Tikai o te Tuatua Tau

14, 15. Akapeea a Iesu i te akaari anga e kua kite aia i te au kotinga o tona mana akaaere, e eaa teia i riro ei ei akapapuanga?

14 E maata atu ta Iesu i rave i te apii ua i te aroa. Kua akono aia i “te ture a te Mesia.” Kua akatinamouia te reira i roto i tona tu oraanga. Ka akamanako ana i nga mataara e toru i roto i te reira kua akataka meitaki tikai to Iesu akaraanga i te tuatua tau.

15 Te mea mua, kua kopae matakite a Iesu i te rave ua i te tuatua tau kore. Penei kua kite ana koe e kua tupu mai te maata anga o te tuatua tau kore me riri mai te au tangata apa ua e kua takai i te au kotinga tau no to ratou mana akaaere. Kare a Iesu i rave ana i te reira. I tetai atianga, kua aravei tetai tangata ia Iesu e kua tuatua atu: “E te Orometua, e tuatua ake ana koe ki taku tuakana, e tua aia i to maua apinga.” Kua pau atu a Iesu? “E tama, naai au i akariro ei akava e ei tua apinga i o kotou nei?” (Luka 12:13, 14) Kare ainei te reira i te mea umere? Kua meitaki atu te tu kite o Iesu, tana akava anga, e te teitei o tona mana akaaere tei orongaia mai e te Atua i to tetai i te enua nei; inara, kua patoi aia i te akao atu iaia uaorai ki roto i teia manamanata, i te mea kare i tukunaia mai kiaia taua mana akaaere kia pera. Kua tau ua a Iesu i teia mataara, e i te tuatau mareniamu i tona vai anga i mua ana ei tangata. (Iuda 9) E maata ta te reira e akakite maira no runga ia Iesu e kua irinaki akaaka aia ia Iehova kia akataka i te tu tau.

16, 17. (a) Akapeea a Iesu i te akaarianga i te tuatua tau i roto i te tutuanga i te tuatua meitaki o te Patireia o te Atua? (e) Akapeea a Iesu te akaari anga i tona tu tau e tu akaaroa ua?

16 Te rua, kua akaari a Iesu i te tuatua tau na roto i tana tutu aerenga i te tuatua meitaki o te Patireia o te Atua. Kare aia i akono ana i te tu papaki tai. Mari ra, kua tauta ngakau tae aia i te aravei i te au tu tangata ravarai, me e aronga apinganui me kare e putaua. Ei tuke anga, kua manako kore te au Pharisea i te aronga putaua, te au tangata noa ua tei tuatua reka koreia e e ʽam-ha·ʼaʹrets, me kare e “au tangata o te enua.” Kua akatikatika mataku kore a Iesu i te tuatua tau kore. I tona apiianga i te tuatua meitaki ki te au tangata​—me kare, no taua manako ra, i tona kaikai anga ma te au tangata, te angai anga ia ratou, te rapakau anga ia ratou, me kare te akatuanga mai ia ratou​—kua turu aia i te tuatua  tau o te Atua tei inangaro i te itae “i te tangata katoatoa.” *​—1 Timoteo 2:4.

17 Te toru, e tu akaaroa oonu to Iesu tu tuatua tau. Kua tauta pakari aia i te tauturu atu i te aronga ara. (Mataio 9:11-13) Kua papa ua aia i te tauturu i te au tangata kare e rauka i te paruru ia ratou uaorai. Ei akatauanga, kare a Iesu i piri atu ma te au arataki akonoanga i roto i te akamaataanga i te tu irinaki kore i te au Kenitara pouroa. Kua tauturu akaaroa aia e kua apiipii i etai o teia aronga, noatu rai ko tona akakoroanga maata ki te au tangata ngati Iuda. Kua akatika aia i te rave i te rapakau anga temeio no tetai opita vaeau Roma, te na ko anga: “Kare rai au i kite i teia akarongo i te maata i Iseraela nei.”​—Mataio 8:5-13.

18, 19. (a) Na roto i teea au tu i akamaata ei a Iesu i te tu ngateitei o te au vaine? (e) Akapeea to Iesu akaraanga i te tauturu anga ia tatou kia kite i te pirianga i rotopu i te mataku kore e te tuatua tau?

18 Ma te aiteite, kare a Iesu i turu ana i te au manako matauia no te au vaine. Mari ra, kua rave mataku kore aia i te tu tau. Kua manakoia te au vaine Samaria ei aronga viivii mei te au Kenitara ra. Inara, kare a Iesu i emiemi ana i te tutu aere ki tetai vaine Samaria i te punavai o Sikara. Ko te tika, ki teia vaine kua akataka tika ua a Iesu iaia uaorai e ko te Mesia tei taputouia. (Ioane 4:6, 25, 26) Kua tuatua te au Pharisea e auraka te au vaine e apiiia i te Ture a te Atua, inara kua akapou maata a Iesu i te taime e te maroiroi i te apiianga i te au vaine. (Luka 10:38-42) Te akono ra te peu e kare te au vaine e tau i te irinakiia kia oronga i tetai akakite anga tau, kua akangateitei a Iesu i tetai au vaine ma te akameitakianga ia ratou e ko tei kite mua atu iaia i muri ake i tona akatuakaou angaia. Kua akakite katoa aia kia ratou kia akakite ki tana au pipi tane no runga i teia tupu anga puapinga!​—Mataio 28:1-10.

 19 Ae, kua akataka meitaki a Iesu ki te pa enua ravarai e eaa tikai te tuatua tau. I roto i te au tupu anga e manganui, kua rave aia i te reira ma te tuku anga iaia ki roto i te kino. Te tauturu maira te akaraanga o Iesu ia tatou kia kite e te umuumu maira te turuanga i te tuatua tau tikai i te tu mataku kore. Ma te tau ra, kua tapaia aia e ko “te Liona o te kopu o Iuda.” (Apokalupo 5:5) Ka akamaara ana e ko te riona e akairo ia no te tuatua tau mataku kore. Inara, a te tuatau ki mua, ka akatupu maata atu a Iesu i te tuatua tau. I tona tu tikai, ka akanoo aia i te “tuatau-tau i te enua nei.”​—Isaia 42:4.

Kua ‘Akatinamouia e te Ariki Mesia te Tuatau-Tau i te Enua Nei’

20, 21. I to tatou tuatau, akapeea te Ariki Mesia i te akamaata anga i te tuatua tau ua i te enua katoa e i roto i te putuputuanga Kerititiano?

20 I te riro anga mai e ko te Ariki Mesia i te 1914, kua akamaata a Iesu i te tuatua tau i te enua nei. Akapeea ra? Kua akono mai aia i te akatupu anga i tana totou te ka kiteia ia Mataio 24:14. Kua apii ta Iesu au pipi i te enua nei i te au tangata i te au enua ravarai i te tuatua mou no runga i to Iehova Patireia. Mei ia Iesu rai, kua tutu aere ratou na roto i te tu papaki tai kore e te tu tau, te tauta anga i te oronga ki te katoatoa​—te mapu me kare te ruaine ra, tei apinganui me kare tei putaua, te tane me kare te vaine​—i tetai tuatau kia kite ia Iehova, te Atua tuatua tau.

21 Te akamaata katoa nei a Iesu i te tuatua tau i roto rai i te putuputuanga Kerititiano, no te reira koia te Upoko. Mei tei totouia, te oronga maira aia i te “meitaki i te tangata nei,” te aronga pakari Kerititiano e te pikikaa kore tei akono i te arataki anga i roto i te putuputuanga. (Ephesia 4:8-12) I te akonoanga i te anana akaperepereia a te Atua, te aru ra taua au tangata i te akaraanga a Iesu Karaiti i roto i te akamaataanga i te tuatua tau. Te akamanako ra ratou e te inangaro ra a Iesu i tana mamoe kia akonoia ma te tu tau​—noatu te turanga, te rongonui, me kare te au turanga i te pae apinga.

22. Eaa to Iehova manako i te totoa maata o te tuatua tau kore i teianei ao, e kua akataoonga aia i tana Tamaiti kia rave i teaa no te reira?

22 Inara, a te tuatau ki mua, ka akanoo a Iesu i te tuatua tau i te  enua nei na roto i tetai mataara maata roa atu. Te totoa maata nei te tuatua tau kore i roto i teia ao pikikaa. Ko te au tamariki taki tai tei mate mei te matepongi e aronga takinga kinoia no te tu tau kore kare i tikaia, koia tikai me akamanako tatou i te au moni e te taime tei akapouia i roto i te maani anga i te au apinga tamaki e te akamerengo anga i te au anoano noinoi o te aronga kimi i te tu navenave. Te au matenga o te au mirioni ua atu i te mataiti taki tai ko tetai ia o te au tuatua tau kore e manganui, pouroa te reira te akakeu ra i te tu riri tika o Iehova. Kua akataoonga mai aia i tana Tamaiti kia rave i te tamaki anga tau ua te patoi anga i te katoa anga o te au akaaerenga kino te akakore tamou anga i te tuatua tau kore pouroa.​—Apokalupo 16:14, 16; 19:11-15.

23. I muri ake ia Aramakito, akapeea a Karaiti te akamaata anga i te tuatua tau e tuatau ua atu?

23 Inara, e maata atu ta te tuatua tau o Iehova e umuumu maira i te akapou anga i te kino. Kua akataoonga katoa aia i tana Tamaiti kia tutara ei ‘Ariki no te Au.’ I muri ake i te tamaki o Aramakito, ka akanoo ta Iesu tutara anga i te au takapini i te enua katoa, e ka tutara aia ma te “tuatua-tau.” (Isaia 9:5, 6) Ka mareka i reira a Iesu i te akamatara anga i te au tuatua tau kore pouroa tei akatupu i te taitaia maata e te mamae i teianei ao. E tuatau ua atu, ka turu pikikaa kore aia i te tuatua tau apa kore o Iehova. E mea puapinga, i reira, kia kimi tatou i te aru i te tuatua tau o Iehova i teianei. Ka akara ana tatou e akapeea tatou me rave i te reira.

^ para. 1 I te akaarianga i te tu riri tuatua tika, mei ia Iehova rai a Iesu, tei “riri otooto” i te au kino ravarai. (Nahuma 1:2) Ei akaraanga, i muri mai i te akakite anga a Iehova ki tona iti tangata akarongo kore e kua akariro ratou i tona are ei “ana no te aronga noni,” kua tuatua atu aia: “Toku nei riri, e toku nei riri akaoko, ka riringiia ki rungao i teianei ngai.”​—Ieremia 7:11, 20.

^ para. 3 Kia tau ki te Mishnah, kua tupu mai te patoi anga no etai mataiti i muri mai no te moni maata o te au kukupa tei okoia i te iero. Kua akameangiti vivikiia te tutaki anga ki etai 99 patene! Koai tei puapinga maata mei teia okooko anga? Kua karanga etai aronga tuatua enua e ko te ona o te au makete i te iero ko te are o te Taunga Maata ko Ana, te oronga anga mai i te apinganui ki taua pamiri kau taunga.​—Ioane 18:13.

^ para. 16 Kua manako te au Pharisea i te au tangata akaaka, tei kore i kite meitaki i te Ture, e kua “taumaaia.” (Ioane 7:49) Kua tuatua ratou e auraka tetai e apiipii i taua aronga pera katoa te rave anga i te pitiniti ma ratou kare katoa e kaikai ma ratou e pera katoa kia pure ma ratou. Kia akatika i ta tetai tamaine kia akaipoipo i tetai o ratou e mea kino atu i te akaarianga iaia ki te au manu taae. Kua irinaki ratou kare i tikaia te manakonakoanga no te tuakaou anga ki taua aronga akaaka ra.