Neke ki te tumu manako rikiriki

Neke ki te ngai o te au tumu tuatua

“E Akono i Taku Nei Au Akauenga, E Ora Ïa Koe”

“E Akono i Taku Nei Au Akauenga, E Ora Ïa Koe”

 “E Akono i Taku Nei Au Akauenga, E Ora Ïa Koe”

E MAPU ua aia, e te kite oki, ‘e purotu i te tu, e te mata meitaki.’ E vaine akamareka ua e te tu mako kore te vaine a tona pu. Kua akainangaro i te tangata ou, kua tauta aia i te akavare iaia i te au ra. “E i taua au rā ra, aere aturā Iosepha ki roto i te are e rave i tana angaanga; e kare tetai tangata o taua ngutuare ra i roto. Kua opu maira taua vaine ra iaia i tona kakau, na ko maira, E moe ana taua.” Inara kua akaruke a Iosepha, te tamaiti a te pateriareka ko Iakoba, i tona kakau e kua oro mei te vaine a Potiphara.​—Genese 39:​1-12.

E tika, kare te katoatoa e uri ke mai mei tetai turanga timata anga. Ei akaraanga, ka akamanako ana i te tangata ou ta te Ariki ko Solomona o Iseraela taito i kite atu i runga i te au mataara i te po. I te akavare angaia e tetai vaine tau kore, “aru atura aiay iaia mei te puakatoro e aere ra e kia taiaia.”​—Maseli 7:​21, 22, New International Version.

Kua akoia te au Kerititiano kia “rere ke atu i te akaturi.” (1 Korinetia 6:18) Ki te pipi Kerititiano mapu ko Timoteo, kua tata te apotetoro ko Paulo: “E rere ke koe i te au anoano o to mea ou anga.” (2 Timoteo 2:22) Me aro atu i te au turanga akakeu i te poneia, akaturi, me kore tetai atu au tu akono tau kore, kia rere ke katoa tatou ma te papu mei ia Iosepha rai i te vaine a Potiphara. Eaa te ka tauturu ia tatou kia tauta pakari i te reira? I roto i te pene 7 o te puka Pipiria o Maseli, te oronga maira a Solomona kia tatou i tetai ako anga puapinga. Kare aia e te tuatua ua ra no runga i te au apiianga te ka paruru ia tatou mei te au tu kino o te au tangata akono tau kore inara te akamaeu ra i ta ratou ravenga angaanga na te akataka anga mai i tetai tua i roto i te reira kua akavareia tetai tangata ou e tetai vaine tau kore.

‘E Ri i Taku Akauenga ki Runga i o Maikao-Rima Ra’

Kua akamata te ariki ma tetai ako anga a tetai metua rai: “E taku tamaiti, e akono mai i taku nei tuatua, e vaoo marie oki i taku nei au akauenga ki ko na kia koe na. E akono i taku nei au akauenga, e ora ïa koe; e taku nei ture mei to koringa-mata ra.”​Maseli 7:​1, 2.

Tei te nga metua, te metua tane tikai, te apainga orongaia mai e te Atua no te apiianga i ta raua tamariki i ta te Atua au turanga meitaki e te kino. Kua raurau a Mose i te au metua tane: “E teianei au tuatua taku e akaue atu kia koe i teianei rā, ei roto i toou ngakau vai ei; E ka apii tamou tikai koe i te reira ki taau au tamariki, ko taau ïa e tuatua kia noo ua koe i roto i to are, e kia aere ua koe na te arataa ra, e kia akāvai koe ra, e kia tu koe ki runga ra.” (Deuteronomi 6:​6, 7) E kua tata te apotetoro ko Paulo: “Ko kotou oki te aronga metua, auraka e akariri atu i ta kotou au tamariki ra: e apii ra ia ratou kia pakari ma te ako a te Atu ra.” (Ephesia 6:4) No reira, ko te au ikuiku anga a tetai metua kia akonoia, me kore kia akaperepereia, papu tikai te kapiti maira i te au akamaaraara anga, te au akauenga, e te au ture kiteaia i roto i te Tuatua a te Atua, te Pipiria.

Penei ka kapiti katoa mai i roto i te apiianga a te ngametua tetai atu au ikuiku anga​—te au arai anga a te pamiri. E meitaki rai teia no te au mema o te pamiri. E tika, tei runga i tei umuumuia, ka tuke tuke te au arai anga mei tetai pamiri ki tetai. Inara, tei te ngametua te tika anga no te iki e ko teea te mea meitaki no to raua pamiri. E te au arai anga ta raua i tuku e akakite anga ia o to raua tu inangaro  tikai e te manako maira. Te ako anga ki te aronga ou koia oki e kia akono ratou i teia au arai anga ma te au apiianga Tuatua Tapu tei rauka mai mei to ratou ngametua. Ae, te anoanoia ra e kia akonoia taua au ikuiku anga “mei to koringa-mata ra”​—te paruruanga i te reira ma te meitaki tikai. Ko te reira te mataara no te kopae anga i te tupu anga kino no te patoi anga i te au turanga a Iehova e e “ora ïa.”

“E ri [i taku au akauengaki runga i o maikao-rima ra,” i na Solomona ei, “e tata ki runga i te papa ra o to ngakau na.” (Maseli 7:3) Mei te nga maikao rima i mua ua i to tatou nga mata e te puapinga ra no te raveanga i ta tatou au akakoroanga, te au apiianga ka kiteia mai mei te utuutuanga i te pae Tuatua Tapu me kore te raukaanga te kite Pipiria kia riro ei akamaaraara anga tamou e ei arataki anga i roto i te au mea ta tatou ka rave. Kia tata tatou i te reira ki runga i te papa tata o to tatou ngakau, te akariro anga i te reira ei tuanga o to tatou tu.

Kare e ngaropoina i te puapinga o te pakari e te kite anga, te raurau maira te ariki: “E karanga atu koe ki te pakari ra, Ko taku tuaine koe; e karanga koe ki te kite ra e, no toou ra ïa kopu-tangata.” (Maseli 7:4) Te pakari ko te tu ia tei rauka no te taangaanga meitaki anga i te kite orongaia mai e te Atua. E inangaro tatou i te pakari mei tei inangaro ra i tetai tuaine akaperepere ra. Eaa ra te kite? Ko te tu ia kia akara oonu ki roto i tetai tumu manako e kia marama tikai i te reira na te mou mai anga i te kapiti anga i rotopu i te reira e te katoa anga o te manako. Kia piri vaitata te kite anga kia tatou mei tetai oa piri vaitata rai.

Eaa ra tatou ka akono ei i te terenianga a te Tuatua Tapu e kia tatanu i tetai pirianga vaitata ma te pakari e te kite? E raukai “kia tāpu [ia tatou uaorai] i te vaine ke, i te vaine ke ra e taparu tana tuatua.” (Maseli 7:5) Ae, na te akapera anga ka paruru ia tatou mei te au tu taparu e te akakeukeu a tetai tangata ke​—tetai tangata tau kore. *

Aravei Tetai Tangata Ou ‘i te Vaine Pakari Oki’

Kua akataka mai te ariki o Iseraela i tetai turanga tana i kite atu: “Iaku i tu ua i te māramārama i toku ra are, kua akara atura au na roto i te kopekapeka māramārama noku ra; Kite atura au i rotopu i te aronga kite kore ra; akara atura au i rotopu i te au tangata ou ra, i tetai tangata ou manako kore; Te aere ua ra aia na te arataa i vaitatao i tona ngai; e te aere marie ra aia na te ara e tae atu ei ki tona are; I te mareureu anga, i te aiai ra, e te poiri rava anga oki o te po ra.”​Maseli 7:​6-9.

E kopekapeka to runga i te maramarama ta Solomona i akara atu​—penei e tutu tikai ma te au arai anga e penei e au tarai anga manea tikai. I te mareureu e ngaro ke ra, kua akamata  te poiri i runga i te mataara. Kua kite atu aia i tetai tangata ou paruparu. Kare e kite karape, me kore te tu kite, te manako kore ra aia. Papu, kua kite aia i te tu o te tangata i reira e eaa te ka tupu kiaia i reira. Kua aere vaitata mai te tangata ou ki “tona ngai,” tei runga ia i te mataara e aere ra ki tona are. Koai aia? Eaa oki tana angaanga?

Kua akakite mai te ariki akara ua: “E i na, kua aravei maira taua vaine ra iaia, e te kakau o te akaturi ra te kakau, e te pakari oki o te ngakau. (E vaine tuatua maata, e te ako ngata, kare tona vaevae e mou i te ngutuare; Roa iti ake tei te ngai atea, roa iti ake tei te arataa, e ei te au poo aere ra aia e tapapa mai ei).”​—Maseli 7:​10-12.

Te akakite maata ra te kakau o teia vaine no runga iaia. (Genese 38:​14, 15) Kua kakau tau kore aia, mei tetai vaine akaturi rai. Pera katoa, e pakari oki aia i te ngakau​—e “pikikaa” tona ngakau, e akakoroanga “kikite” tona. (An American Translation; New International Version) E tu maro tona e te ako ngata, e pupu vaa e te ngakau pakari, e maniania e te akakoro uaorai, tu mako kore e te marokiakia. Kare i noo ua i te kainga, e reka ana aia i te aere putuputu ki te au ngai papuriki, te tu anga i tona ngai no te opu i tei rauka iaia. Te tiaki ra aia i tetai mei te tangata ou rai.

E ‘Rai o te Tuatua Koperepere Ua’

Kua aravei atura te tangata ou i tetai vaine tau kore ma tetai parani kikite roa. Mei teaa ta teia opu anga i te manako o Solomona! Kua akakite mai aia: “Kua opu maira aia iaia, e kua ongi maira, kua na ko maira kiaia, ma te mata akama kore, E atinga au tei iaku; i apai ana au i te tia naku i teianei rā. I aere mai ei au kia aravei atu ia koe ra, e kimi marie ia koe, e kua kitea atura koe e au.”​Maseli 7:​13-15.

E pateka tikai te vaa o teia vaine. Ma te mataku kore, kua tuatua papu tikai aia. Pouroa te au mea tana i tuatua kua parani meitakiia e kia akakeukeu i te tangata ou. Na te taiku anga e kua maani aia i te au atinga au i taua ra e kua tutaki i tana au tia, kua akatupu aia i te akaraanga tuatua tika, te taiku anga e kare aia i kore i te pae vaerua. I roto i te au atinga au i te iero i Ierusalema te o maira te kiko, te varaoa, te inu, e te uaina. (Levitiku 19:​5, 6; 22:21; Numero 15:​8-10) I te mea ka rauka i tei oronga kia akono katoa i te atinga au ma tona pamiri, te taiku ra aia e maata te vaira kia kaingaia e kia inuia i tona kainga. Te taka meitaki ra te aite anga: Ka rekareka te tangata ou i reira. Kua aere mai aia i te kimi tikai iaia. Mei teaa te pumaana​—ka rauka ainei i tetai i te irinaki i te reira. “E tika te kimi ra aia i tetai,” i na tetai tangata kite apiipii Pipiria ei, “inara kua aere mai ainei aia i te kimi i taua tangata tikai? Ko te neneva ua​—penei ko teia​—te ka irinaki ua atu iaia.”

I muri ake i te akariro anga iaia e kia tau ua i tona kakau manea, te tangi anga o tana au tuatua pateka, tana takave anga, te tongi anga o tona ngutu, kua akatinamou tei akavare i te aunga kakara. Kua na ko aia: “Kua akamanea au i taku roi ki te mea manea, i te āriki roi, i te kakau meitaki no Aiphiti ra. Kua takakara au i taku roi ki te mura, te aloe, e te kinamo.” (Maseli 7:​16, 17) Kua akamanea tikai aia i tona roi ma te au kakau karakara mei Aiphiti mai e kua akakakara i te reira ki te au akari mura, aroe e te kinamo.

“E aere mai taua, e akaope rava i te inangaro e ao ua ake,” i nana ei, “taua e akanavenave marie ki runga ia taua uaorai.” E maata tei akakoroia i roto i taua pati anga kia kaikai no nga tokorua. Ko tana taputou koia oki kia rekareka i te piri anga ainga. Ki te tangata ou, e reka tikai te pati anga e te oraora! Ei akavare atu, kua tuatua aia: “Kare ra oki taku tane ki te ngutuare, kua aere ki te ara mamao. Kua tao i ite pute ario i te rima: kia tae ki te marama ou aia e oki mai ei ki te ngutuare.” (Maseli 7:​18-20) Kare raua e o atu ki roto i te manamanata, kua akapapu aia iaia, kua aere tana tane ki runga i tetai terepu pitiniti e kare e tapapaia e kia oki mai no etai taime. Mei teaa te kite karape iaia no te akavare anga i te tangata ou! “No te rai o tana ra tuatua koperepere ua, vare ua atura aia; no te akarekareka maata o tona vaa, riro atura aia.” (Maseli 7:21) Ka anoanoia to Iosepha tu e raukai i te patoi i tetai pati anga akavare anga. (Genese 39:​9, 12) Kua tau ainei teia tangata ki te reira?

 “Mei te Puakatoro e Aere ki te Tainga”

“Aru ua atura aia i reira ra,” i ripoti mai ei a Solomona, “mei te puakatoro e aere ki te tainga ra, e mei te kanga i tapekaia ra ki te pāpāanga. E puta ua atura tona ate ki te ko; mei te manu e rere ki te ereere ra, kare oki i kite e, kia mate aia i tukuiaʼi.”​Maseli 7:​22, 23.

Kua riro te pati anga kare e rauka i te arikiia ki te tangata ou ra. Te kopae anga i te au tu meitaki, kua aru atura aia iaia “mei te puakatoro e aere ki te tainga ra.” Mei tetai tangata i roto i te patiti kare e rauka i te oro ke mei te utunga, na te reira tu kua takiia atu taua tangata ou ra ki roto i te ara. Kare aia i kite atu i te kino o te reira e tae ua atu kia ‘puta atu tona ate ki te ko,’ koia oki, kia tupu te mamae kiaia te ka rauka i te akatupu i tona mate. Penei te mate kia tupu i te pae kopapa i te mea kua akamaeu aia iaia uaorai ki te au maki ainga piri kino tikai. * Ka akatupu katoa te mamae i tona mate i te pae vaerua; “kia mate aia i tukuiaʼi.” Kua akakinoia tona tu e tona oraanga, e kua ara kino tikai aia i te Atua. Kua rapurapu aia e kia mate vave mei tetai manu i roto i tetai ereere!

‘Auraka e Aere ke na Tona ra Arataa’

Te akakite mai anga i te apii anga mei tana i kite atu, kua raurau mai te ariki pakari: “E tenana, e te au tamariki, e akarongo mai iaku i teianei, e akono mai i te tuatua i toku nei vaa. Auraka rava to ngakau e tapae ua atu i tona ra arataa; auraka koe e aere ke na tona ra au mataara. E manganui te inga iaia ma te paruparu: e aronga maroiroi rai e manganui tei mate takiri iaia. Tei te arataa e tae ei ki te vaarua ra tona are, e tae rava atu ki raro ki te vairanga o te mate ra.”​Maseli 7:​24-27.

Te taka meitaki ra, e ko ta Solomona ako anga koia oki kia uri ke mei te au aerenga mate o tetai tangata tau kore e “e ora ïa.” (Maseli 7:2) Mei teaa te tau i taua ako anga no tatou i teia tuatau! Papu tikai te vaira te anoano anga e kia kopae i te au ngai tei atoro putuputuia e te aronga te tapapa ra i te opu atu i tetai. Eaa ra koe ka tuku ei ia koe ki ta ratou au ravenga na te aere anga ki taua au ngai? E tikai, eaa ra i riro ei e ko koe tetai i “manako kore” e ka aere atu ki runga i te au ara o tetai “ke”?

Te “vaine ke” ta taua ariki i kite atu kua akavare i te tangata ou ma tetai pati anga kia “akanavenave marie ki runga ia taua uaorai.” Kare ainei e kua taangaangaia te au mapu​—te tamariki tamaine tikai​—na teia mataara? Inara ka akamanako ana: Me tauta tetai i te akavare ia koe ki roto i tetai rave anga ainga, e inangaro mou tikai ainei me e akanavenave anga tau kore? Eaa ra tetai tangata tei inangaro tikai i tetai vaine ka akatikai iaia kia taomi iaia kia aati i tona tereni anga Kerititiano e te akava ngakau? “Auraka rava to ngakau e tapae ua atu” ki taua au arataa, i raurau mai ei a Solomona.

Te au tuatua a tetai tei akavare e pateka e te tau tikai. Te akono anga i te pakari e te kite ka tauturu ia tatou kia akara meitaki i te reira. Auraka rava e ngaropoina i ta Iehova i akaue mai e e ka paruru ia tatou. No reira, kia tauta ua atu tatou i te ‘akono i ta te Atua anoano, e tika ïa i te ora,’ e tuatau ua atu.​—1 Ioane 2:17.

[Au Tataanga Rikiriki i Raro]

^ para. 11 Te tuatua “ke” te taikuia ra ki te aronga tei akatakake ia ratou uaorai mei ia Iehova na te uri ke anga mai mei te Ture. No reira, ko tetai vaine tau kore, mei tetai vaine tutaki, te taikuia ra e ko tetai “vaine ke.”

^ para. 24 Te akakino ra etai au maki piri ainga i te ate. Ei akaraanga, mei te maki opi kino tikai, ka autu te au mea ora bacteria i te ate. E te mea ora o te maki opi tae ka akatupu i te veravera i te ate.

[Au Tutu i te kapi 29]

Eaa toou manako i te au arai anga a te metua?

[Tutu i te kapi 31]

Akono anga i ta te Atua au akauenga e ora ia