Neke ki te tumu manako rikiriki

Neke ki te ngai o te au tumu tuatua

E Aru i te Akarongo e te tu Akono o Noa, Daniela, e Iobu

E Aru i te Akarongo e te tu Akono o Noa, Daniela, e Iobu

“Ko Noa, e ko Daniela, e ko Iobu i reira, . . . te ka ora i ta ratou ra tuatua-tika.”—EZEKIELA 14:14.

AU IMENE: 6, 54

1, 2. (a) No teaa te akara matatio anga i te akaraanga o Noa, Daniela, e Iobu ka akamaroiroi ei ia tatou? (e) Mei teaa te turanga o te taime i tata ei a Ezekiela i te au tuatua ia Ezekiela 14:14?

TE NA roto ra ainei koe i te au manamanata o te maki, te moni, me kore te takinokinoanga? I tetai taime e ngata ainei ia koe te noo mataora ua i taau tavini anga ia Iehova? Me te tupu ra teia kia koe, e akara matatio i te akaraanga o Noa, Daniela, e Iobu ei akamaroiroi ia koe. E tu apa ua to ratou e e aiteite to ratou manamanata ki to tatou i teia tuatau. I tetai taime, kua rokoia ratou e te tumatetenga. Inara kua vai tiratiratu ratou kia Iehova, e kua manako aia ia ratou ei akaraanga o te akarongo e te tu akono.—E tatau ia Ezekiela 14:12-14.

2 Kua tata a Ezekiela i te au tuatua o ta tatou irava i Babulonia  i te mataiti 612 i mua ake ia Karaiti. * (Akara i te tataanga rikiriki i raro.) (Ezekiela 1:1; 8:1) Kare te reira i roa ana i mua ake ka takoreia ai a Ierusalema i te mataiti 607. E meangiti ua te au tangata tiratiratu e te akarongo mei ia Noa, Daniela, e Iobu tei ora mai i Ierusalema. (Ezekiela 9:1-5) Tetai pae ia ratou ko Ieremia, Baruka, Ebede-meleka, e te ngati Rekabi.

3. Eaa ta tatou ka apii i roto i teia atikara?

Pera katoa i teia tuatau, te aronga ua ta Iehova e manako ra e aronga tuatua tika mei ia Noa, Daniela, e Iobu, te ka ora atu i te openga o teia ao kino. (Apokalupo 7:9, 14) No reira ka tau tatou kia apii i te tumu i taangaanga ai a Iehova i teia tokotoru ei akaraanga tau i mua i tona aroaro. Ka uriuri tatou (1) i to ratou au manamanata tataki tai e te (2) akapeea tatou me aru i to ratou akarongo e te tu akono.

VAI TIRATIRATU MA TE AKARONGO A NOA TERE ATU I TE 900 MATAITI!

4, 5. Eaa tetai manamanata o Noa, e eaa te mea umere iaia?

4 Eaa tetai o to Noa au manamanata? I te tuatau o to Noa tupuna tane ko Enoka, kua rave takere te tangata i te kino. Kua tuatua ratou i “te au tuatua māro” no runga ia Iehova. (Iuda 14, 15) I reira kua kino takiri mai te ao katoa ma te tā ua. Te tae anga ki to Noa tuatau, “kua ki te enua i te takinga-kino.” Kua aere mai te au angera kikino ki te enua nei, kua rave i te au kopapa tangata, e kua akaipoipo i te vaine. E tamariki kino ta ratou ma te tā ua. (Genese 6:2-4, 11, 12) Inara te kite ra te katoatoa e tuke rai a Noa. Karanga te Pipiria e “karekā Noa, i kite aroaia mai aia e Iehova.” Kare aia i aite ki te tangata takapini iaia, kua rave aia i tei tau. “E kua aaere a Noa raua ko te Atua.”—Genese 6:8, 9.

5 Eaa ta teia au tuatua e akakite maira no runga ia Noa? Te mea mua, e akamanako ana te roa i to Noa tavini tiratiratu anga ia Iehova i roto i te reira ao kikino i mua ake i te Vaipuke. Kare no tetai 70 me kore 80 mataiti, mari ra vaitata i te 600 mataiti! (Genese 7:11) Te rua, e akamaara kare ana putuputuanga ei tauturu, e i te akamaroiroi iaia mei ta tatou i teia tuatau. Te akara anga kare katoa tona ai teina, ai tuakana e te tuaine i turu ana iaia. *—Akara i te tataanga rikiriki i raro.

6. Akapeea a Noa te akaari anga i te tu ngakau toa?

6 Kare a Noa i manako ana e ka rava ua kia riro mai aia ei tangata meitaki. Kua akakitekite ngakau toa aia i tona akarongo ia Iehova. Kapiki te Pipiria iaia e ko “te tangata i ako i te tuatua-tika ra.” (2 Petero 2:5) Karanga te apotetoro ko Paulo no Noa: Na roto i tona akarongo, kua “akaapa iora [aia] i to te ao.” (Ebera 11:7) Kare e ekoko anga kua aviri te tangata iaia e kua tauta i te arai iaia. Penei kua tamataku ratou e te tamamae iaia. Inara kare a Noa i mataku ana i te tangata. (Maseli 29:25) Mari ra, kua rauka iaia te akarongo, no reira kua oronga a Iehova i te tu ngakau toa kiaia. E te oronga katoa ra aia i taua tu ngakau toa ki tona au tavini tiratiratu i teia tuatau.

7. Eaa to Noa au manamanata i tona akatu anga i te araka?

7 I vai tiratiratu ana a Noa kia Iehova e tere atu i te 500 mataiti i te akakiteanga a Iehova  kiaia kia akatu i tetai araka maatamaata. Ka anoanoia te reira ei akaora i tetai pae tangata e te au manu mei te Vaipuke. (Genese 5:32; 6:14) Penei kia Noa, kua akaraanga ngata tikai i te akatu i teia araka maatamaata. E kua papu iaia e ka aviri kino atu te tangata iaia e ka ngata tona oraanga. Inara kua vai tiratiratu a Noa e kua akarongo ia Iehova. “Ko tana ïa i rave marie.”—Genese 6:22.

8. Akapeea a Noa te irinaki anga ia Iehova kia akono i tona ngutuare tangata?

8 E manamanata akaou atu to Noa. Kua anoanoia aia kia akono i tana vaine e te tamariki. I mua ake i te Vaipuke, kua anoanoia te tangata kia angaanga pakari ei tanu i te kai. Kua pera katoa a Noa. (Genese 5:28, 29) Inara, kare a Noa i akariro ana i te au anoano o tona ngutuare tangata ei manamanata maata nona. Te mea puapinga rava atu kiaia, ko te tavini anga ia Iehova. Noatu e te maroiroi ra a Noa i te akatu i te araka no tetai 40 me kore 50 mataiti, kua akamou ua aia i tona manako ki runga ia Iehova. E kua rave aia i te reira e 350 akaou mataiti i muri ake i te Vaipuke. (Genese 9:28) E akara anga meitaki a Noa no te akarongo e te tu akono!

9, 10 (a) Akapeea tatou me aru i te akarongo e te tu akono o Noa? (e) Me te titau ra koe kia akono i te au ture a te Atua, eaa taau ka papu meitaki?

9 Akapeea tatou me aru i to Noa akarongo e te tu akono? Ka rave tatou i teia me turu i to Iehova manako tau, kia kore tatou e riro ei tuanga no to Satani ao, e me tuku tatou ia Iehova na mua. (Mataio 6:33; Ioane 15:19) E no teia au tumu, i mareka kore ei teianei ao ia tatou. Ei akaraanga, no te mea te titau ra tatou i te akarongo i te au ture a te Atua no runga i te ainga e te akaipoipo, penei ka tuatua te tangata i te au mea tau kore no runga ia tatou ki runga i te nuti. (E tatau ia Malaki 3:17, 18.) Mei ia Noa rai, kare tatou e mataku i te tangata. Ka mataku tatou ia Iehova, koia oki kia akangateitei tatou ma te akamareka iaia. Kua kite tatou e Koia anake te ka oronga mai i te ora mutukore kia tatou.—Luka 12:4, 5.

10 E ui kia koe uaorai: ‘Ka rave ainei au i tei tau i mua i te aroaro o te Atua, noatu e ka aviri me kore ka tatiaeae mai tetai ke iaku? Te irinaki ra ainei au e ka akono a Iehova i toku ngutuare tangata, noatu e e ngata i te kimi puapinga?’ Me irinaki koe ia Iehova ma te akarongo iaia mei ia Noa rai, ka papu e ka akono a Iehova ia koe.—Philipi 4:6, 7.

VAI TIRATIRATU MA TE AKARONGO A DANIELA NOATU TE ORAANGA KINO

11. Eaa te au manamanata maata tei tupu kia Daniela e tona au oa tokotoru i Babulonia? (Akara i te tutu mua.)

11 Eaa tetai o to Daniela au manamanata? Kua maroia a Daniela kia noo ki Babulonia, e oire tei ki i te au atua pikikaa e te au ravenga purepure. E mareka kore ana ratou i te ngati Iuda e kua aviri ia ratou e to ratou Atua, ko Iehova. (Salamo 137:1, 3) Kua mamae tikai te ngakau o Daniela e tetai au ngati Iuda tei inangaro ia Iehova! Pera katoa, e manganui te tangata te akara matatio ra ia Daniela e tona au oa e tokotoru ko Hanania, Misaela, e Azaria no te mea ka tereniia ratou kia angaanga na te ariki o Babulonia. Kua anoanoia ratou kia kai i te kai a te ariki, tei kapiti mai te au mea kare a Iehova e inangaro i tona iti tangata kia kai. Inara kare a Daniela i kai ana kia “viivii i taua tuanga kai a te ariki ra.”—Daniela 1:5-8, 14-17.

12. (a) Mei teaa to Daniela tu? (e) Eaa to Iehova manako no runga ia Daniela?

12 E manamanata ke atu to Daniela, penei  i te akamataanga kare e akara anga ngata. E karape tikai aia, e no reira kua oronga te ariki i te au akameitaki anga takake kiaia. (Daniela 1:19, 20) Noatu rai, kare a Daniela i ngakau parau ana, e kare i manako ana e tika ua tona manako. Kua vai akaaka aia ma te tu tau. E karanga ua ana aia e ko Iehova te tumu i autu ei aia. (Daniela 2:30) Ka akamanako ana: Kua taiku a Iehova ia Daniela pera katoa ia Noa, e Iobu ei akaraanga meitaki no te aru. I te reira taime, kua tavini tiratiratu takere a Noa e Iobu ia Iehova i to raua oraanga katoa, inara te mapu ou ra a Daniela. Kua irinaki tikai a Iehova ia Daniela! E tika rai te reira, no te mea kua vai tiratiratu a Daniela e kua akarongo ki te Atua i tona oraanga katoa. Te vaitata anga a Daniela ki te 100 mataiti, kua tuatua te angera a te Atua i teia au tuatua meitaki kiaia: “E Daniela, e te tangata akaperepere maataia ra.”—Daniela 10:11.

13. Eaa tetai tumu i tauturu ei a Iehova ia Daniela kia rauka tetai taoonga teitei?

13 No ta Iehova turuturu, kua riro mai a Daniela ei tangata puapinga rava atu, mea mua i roto i te Patireia o Babulonia, e i muri mai te Patireia o Madai e Peresia. (Daniela 1:21; 6:1, 2) Penei kua akapapu a Iehova kia rauka ia Daniela teia taoonga teitei e rauka ai iaia i te tauturu i tona iti tangata, mei ta Iosepha i rave i Aiphiti e ta Esetera e Moredekai i rave i Peresia. * (Akara i te tataanga rikiriki i raro.) (Daniela 2:48) Kua kite ainei koe i to Ezekiela e to te au tuikaa ngati Iuda manako, te kite anga akapeea a Iehova te taangaanga anga ia Daniela kia tauturu ia ratou? Kua akamaroiroi maata tikai te reira ia ratou!

Ka akaperepere a Iehova ia tatou me vai tiratiratu kiaia (Akara i te parakarapa 14, 15)

14, 15 (a) Akapeea to tatou turanga i aite ei ki to Daniela? (e) Eaa ta te au metua i teia tuatau ka apii mai mei te nga metua o Daniela?

14 Akapeea tatou me aru i te akarongo e te tu akono o Daniela? Te ao ta tatou e noo nei i teia tuatau, kua ki i te ainga tau kore e te akamori pikikaa. Kua akanauruia te tangata e Babulonia maata, te au akonoanga pikikaa o teianei ao, ta te Pipiria e kapiki ra e “ei vairanga no te au vaerua kikino ravarai.” (Apokalupo 18:2) Inara te aite ra tatou ki te au tuitarere i roto i teianei ao. Te ka tupu mai, ka kite te tangata e e tuke tikai  tatou, e ka aviri ia tatou. (Mareko 13:13) Inara, mei ia Daniela rai, ka akapiri vaitata tatou ki to tatou Atua ko Iehova. Me vai akaaka tatou, me irinaki ia Iehova, e me akarongo kiaia, ka kite katoa mai aia ia tatou ei aronga inangaroia.—Hagai 2:7.

15 Ka tau te au metua kia apii mai i te au apiianga puapinga mei te nga metua o Daniela. I to Daniela meangiti anga i Iuda, e aronga kino tikai te maata anga takapini iaia. Inara, kua maata mai aia i te inangaro ia Iehova. E mea tupu ua ainei teia? Kare. Papu e kua apii tona nga metua iaia no runga ia Iehova. (Maseli 22:6) Pera katoa to Daniela ingoa, te aiteanga ko te Atua Toku Akava, te akaari maira e kua inangaro tona nga metua ia Iehova. (Daniela 1:6) No reira e te au metua, kia akakoromaki i te apii i ta kotou tamariki no runga ia Iehova. Auraka e tuku i te au. (Ephesia 6:4) E pure kia ratou. E pure no ratou. E akamaroiroi tikai i te apii ia ratou kia inangaro i ta Iehova e karanga ra e tika, e ka akameitaki maata a Iehova ia kotou.—Salamo 37:5.

VAI TIRATIRATU MA TE AKARONGO A IOBU NOATU TE APINGANUI E TE PUTAUA

16, 17 Eaa te au manamanata tei tupu kia Iobu i te au taime ke ke o tona oraanga?

16 Eaa tetai o to Iobu au manamanata? Kua na roto a Iobu i te au tauianga maata i tona oraanga. I te akamata anga, “e maata rava atura aia, i to te itinga o te rā katoa ra.” (Iobu 1:3) E tangata apinganui aia, e e manganui te tangata tei kite e tei akangateitei iaia. (Iobu 29:7-16) Noatu teia, kare a Iobu i manako ana e meitaki atu aia i tetai ke, e kare i manako ana e kare aia e anoano i te Atua. Kua kite tatou i teia no te mea kua kapiki a Iehova iaia e ko “toku tavini” e kua karanga katoa: “E tangata apa kore e te tiratiratu, i te mataku anga i te Atua, e te akaruke anga i te kino?”—Iobu 1:8.

17 Poitirere ua akera, taui takiri te oraanga o Iobu. Kua ngaro tana au mea ravarai, e kua taitaia tikai ma te inangaro i te mate. I teia rā, kua kite tatou e na Satani i akatupu i to Iobu au manamanata. Karanga aia e kua tavini anake a Iobu ia Iehova no te manako iaia uaorai. (E tatau ia Iobu 1:9, 10.) E kua akamanako pakari a Iehova i teia akaapa anga kino. Eaa tana ka rave ei akaari e e pikikaa kino ta Satani? Kua oronga aia i te tuatau no Iobu kia akapapu i tona tu tiratiratu ki te Atua, e kia akaari e te tavini ra aia no tona aroa iaia.

18. (a) Eaa taau mea umere ia Iobu? (e) Eaa taau ka apii mai mei ta Iehova akono anga ia Iobu?

18 Kua takinokino pakari a Satani ia Iobu e kua akakeu iaia kia manako e na te Atua te reira au takinokino anga i akatupu. (Iobu 1:13-21) E oti, e tokotoru au oa pikikaa o Iobu tei tuatua akakino iaia. Karanga ratou e e kino tikai aia e te akautunga ra te Atua iaia. (Iobu 2:11; 22:1, 5-10) Noatu teia au mea tei tupu, kua vai tiratiratu rai a Iobu kia Iehova. E tika, kua tuatua a Iobu i te au mea neneva i tetai au taime. (Iobu 6:1-3) Inara kua mārama a Iehova e kua rave a Iobu i teia no te mea kua mamae aia ma te taitaia. Kua kite a Iehova e kare rava a Iobu i akaruke ana iaia, noatu e kua tā e kua takinokino rikarika a Satani ia Iobu ki rungao e ki rungao ua atu. I muri ake i teia takinga kino anga, kua oronga a Iehova e taki rua te maata o te apinga na Iobu, e kua akaroa i tona oraanga e 140 akaou mataiti. (Iakobo 5:11) I te reira tuatau, kua tavini ua atu a Iobu i te Atua ma tona ngakau katoa. Akapeea tatou e kite ei? No te mea kua tataia a Ezekiela 14:14, ta  tatou irava, e anere ua atu mataiti i muri ake te mateanga a Iobu.

19, 20 (a) Akapeea tatou me aru i to Iobu akarongo e te tu akono? (e) Akapeea tatou me akaari i te tu tangi ki tetai ke mei ia Iehova rai?

19 Akapeea tatou me aru i te akarongo e te tu akono o Iobu? Noatu eaa te tu, ka akapapu meitaki tatou e ko Iehova te Peretana puapinga rava atu i to tatou oraanga. Ka inangaro tatou i te irinaki pu tikai iaia e te akarongo ma to tatou ngakau katoa. Te tika, e tumu meitaki ta tatou kia rave i te reira i ta Iobu. Akamanako ana i ta tatou i kite i teia rā. E maata atu ta tatou i kite no runga ia Satani e tana au ravenga. (2 Korinetia 2:11) No te mea kua rauka ia tatou te Pipiria, te puka tikai o Iobu, kua mārama tatou i te tumu i akatika ai te Atua i te au takinokino anga. Mei ta Daniela totou, ka kite tatou e ko te Patireia o te Atua te kavamani tika tikai tei aratakiia e Iesu Karaiti. (Daniela 7:13, 14) E kua kite tatou e kare e roa atu ana ka tutara teia Patireia ki rungao i te enua katoa e ka ope te mamae ravarai.

20 Te apii katoa maira to Iobu tupuanga e kia akaari tatou i te tu tangi me takinokinoia to tatou au taeake. Mei ia Iobu rai, penei ka tuatua ratou i te au mea neneva. (Koheleta 7:7) Inara auraka tatou e manako kino ia ratou e te akaapa ia ratou no tei rave i tetai mea tarevake. Mari ra, kia tauta tatou i te mārama i te reira. Me pera tatou, ka aite tatou mei to tatou Metua, ko Iehova, tei aroa mai ia tatou e te takinga meitaki.—Salamo 103:8.

KA “AKAMAROIROI” A IEHOVA IA KOTOU

21. Akapeea te au tuatua ia 1 Petero 5:10 te akamaara anga ia tatou ta Noa, Daniela e Iobu i kite?

21 Kua noo a Noa, Daniela e Iobu i to ratou oraanga i te au tuatau ke ke i aereia mai, e kua tuke katoa to ratou au turanga. Inara, kua akakoromaki ratou i to ratou au manamanata. Te riro ra ta ratou i kite ei akamaara ia tatou i ta te apotetoro ko Petero i tuatua: “Ko te Atua ra nona te aroa ua katoa nei . . . kia roa iti ake to kotou mate, kia akameitaki rava aia ia kotou, kia tauturu mai, kia akamaroiroi mai, e kia akatinamou ia kotou.”—1 Petero 5:10.

22. Eaa ta tatou ka apii i te atikara ka aru mai?

22 Ka tau katoa te au tuatua ia 1 Petero 5:10 no te iti tangata o te Atua i teia rā. Te akapapu maira a Iehova e ka akamaroiroi aia i tona au tavini ma te ketaketa e te ngaueue kore. Ka inangaro pouroa tatou ia Iehova kia akamaroiroi ia tatou, e ka inangaro tatou kia vai ngaueue kore e te tiratiratu kiaia. Te tumu te reira ka inangaro tatou i te aru i te akarongo e te tu akono o Noa, Daniela, e Iobu. I te atikara ka aru mai, ka apii tatou e kua rauka i teia au tangata i te vai tiratiratu kia Iehova no te mea kua kite meitaki ratou iaia. Te tika, kua “kite ïa [e ratou] i te au mea katoa ra” tana i inangaro ia ratou kia rave. (Maseli 28:5) E ka rauka katoa ia tatou i te rave i te reira.

^ para. 2 Kua apainaia a Ezekiela ki Babulonia i te mataiti 617 i mua ake ia Karaiti. Kua tata aia i te au tuatua ia Ezekiela 8:1–19:14 i “te ono o te mataiti” i muri ake i tona apaina anga ki reira, i te mataiti 612.

^ para. 5 To Noa metua tane ko Lameka, e akarongo tona i te Atua, inara kua mate aia e rima mataiti i mua ake i te Vaipuke. Me te ora ra to Noa metua vaine e te ai teina, ai tuakana e te au tuaine i te akamata anga o te Vaipuke, kare ratou i ora mai ana.

^ para. 13 Penei kua pera katoa a Iehova kia Hanania, Misaela, e Azaria kia rauka ia ratou i te tauturu i te iti tangata ngati Iuda.—Daniela 2:49.