Neke ki te tumu manako rikiriki

Neke ki te rua o te ngai ka akaari mai i te au puka

Neke ki te ngai o te au tumu tuatua

Au Kite o Iehova

Reo Rarotonga

Akavaitata Atu kia Iehova

 PENE 11

“E Tuatua Tau Tona Au Mataara Ravarai”

“E Tuatua Tau Tona Au Mataara Ravarai”

1, 2. (a) Eaa te tu tau kore tei kiteaia e Iosepha? (e) Akapeea a Iehova i te akatika anga i taua tu tau kore?

E TU tau kore kino tikai te reira. Kare taua tane manea i rave ana i te kino, inara kua kite atu aia iaia uaorai i roto i te vaarua, kua akaapa pikikaaia no te tauta anga i te rave i te tauati. Inara kare teia i te taime mua i aro atu ei aia i te tu tau kore. I te au mataiti i mua atu, i te 17 mataiti, kua pikikaaia teia mapu tane, ko Iosepha, e tona uaorai ai tuakana, tei vaitata atu i te tamate iaia. Kua okoia aia i reira ei tangata tuikaa ki tetai enua ke. I reira, kua patoi aia i te akameamea anga a te vaine a tona pu. Kua maani tuatua pikikaa taua vaine tei patoiia ra, e akapera oki aia i te mou angaia. Ma te maromaroa, i te akara anga kare e tangata i reira ei akao mai no Iosepha ra.

Kua mamae tau kore a Iosepha i roto i te “vaarua”

2 Inara, te akara ua maira te Atua ‘inangaro i te tuatua-tika e te tuatua-tau.’ (Salamo 33:5) Kua rave angaanga a Iehova no te akatikatika i te au tu tau kore, te akatanotanoanga i te au tupu anga kia tukunaia ki vao a Iosepha i te openga ra. E maata atu i te reira, ko Iosepha​—te tangata tei tukunaia ki roto i te “vaarua”​—i te openga ra kua tukunaia ki runga i tetai turanga maata te apainga e te tu ngateitei tuke ua akerai. (Genese 40:15; 41:​41-43; Salamo 105:​17, 18) I te openga ra, kua akakoreia te apa o Iosepha, e kua taangaanga aia i tona turanga teitei i te akamaata atu i ta te Atua akakoroanga.​—Genese 45:​5-8.

3. Eaa i kore ei i te mea poitirere e te inangaro ra tatou katoatoa e kia akonoia mai ma te tu tau ua?

3 Te akakeu ra taua tataanga i to tatou ngakau, kare ainei? Koai ia tatou tei kore i kite ana i te tu tau kore me kare kua takinokinoia no te reira? E tika, te umuumu ra tatou katoatoa  kia akonoia ma te tu tau e te tano ua. Kare teia i te mea poitirere, i te mea e kua oronga mai a Iehova kia tatou i te au tu te akaata ra i tona uaorai tu peretana, e ko te tuatua tau tetai o tona au tu maata. (Genese 1:27) Kia kite meitaki ia Iehova, ka anoanoia tatou kia marama i tona tu tuatua tau. I reira tatou e ariki maata ei i tona au mataara meitaki e kia akakeuia kia akavaitata atu kiaia.

Eaa Oki te Tuatua Tau?

4. Mei te akaraanga a te tangata, akapeea te tu tuatua tau i te marama angaia?

4 Mei te akaraanga a te tangata, te marama putuputuia ra te tuatua tau e ko te rave tano ua anga i te au arai anga o te ture. Te puka Right and Reason​—Ethics in Theory and Practice te akakite maira e te “piri ra te tuatua tau ki te ture, te apainga, te au tikaanga, e te au angaanga akanooia, e te akono ra i te au akava anga kia tau ki te tu aiteite me kare tano ua.” Inara, to Iehova tuatua tau, e maata te o maira i te taangaanga ua anga i te au arairai anga no te angaanga me kare te apainga.

5, 6. (a) Eaa te aiteanga o te au tuatua mua tei taikuia e “tuatua tau”? (e) Eaa te aite anga e tau ua te Atua?

5 Te atea e te oonu o te tuatua tau o Iehova ka marama meitakiia na te akamanakoanga i te au tuatua mua tei taangaangaia i roto i te Pipiria. I roto i te au Tuatua Tapu Epera, e toru tuatua maata te o maira. Te tuatua tei taiku maataia no te “tuatua tau” penei ka uri katoaia e ko te “mea tika.” (Genese 18:25) Te uriia ra tetai atu nga tuatua ko te “tuatua-tika.” I roto i te au Tuatua Tapu Ereni Kerititiano, te tuatua tei uriia te “tuatua-tika” te akatakaia ra e ko te “tu kia tika me kare kia tau ua.” Tera te aite anga, i reira, kare e akatakake anga i rotopu i te tuatua tika e te tuatua tau.​—Amosa 5:24.

6 No reira, i te akakite anga te Pipiria e e tau ua te Atua, te akakite maira te reira kia tatou e te rave ra aia i te mea tika e te tano ua e te rave tamou ra aia i te reira, ma te kore te papaki tai. (Roma 2:11) E tikai, e mea tau kore e kia rave tu ke aia. Kua tuatua a Eliu tiratiratu e: “Kia atea ke atu te tuatua kino i  te Atua; e te [“rave tau kore,” NW] i te Mana katoatoa.” (Iobu 34:10) Ae, e mea rauka kore no Iehova kia “rave tau kore.” No teaa ra? No nga tumu puapinga e rua.

7, 8. (a) Eaa a Iehova i kore ei e tau kia rave i te tu tau kore? (e) Eaa te akakeu ra ia Iehova kia tuatua tika, me kare kia tuatua tau, i roto i tana au akonoanga?

7 Te mea mua, e tapu oki aia. Mei ta tatou i kite mai i te Pene 3, e tu viivii kore ua atu a Iehova e te tu tika. No reira, kare e rauka iaia te rave i te tuatua tika kore, me kare te tu tau kore. Ka akamanako ana i te aite anga o te reira. Te tapu tikai o to tatou Metua i te rangi ra te oronga maira kia tatou i te au tumu kia irinaki e kare rava aia e akono kore i tana tamariki. Kua rauka ia Iesu taua tu irinaki. I te po openga o tona oraanga i te enua nei, kua pure atu aia: ‘E taku Metua Tapu ra e, ka tiaki koe ia ratou [te au pipi] i taau i o mai noku i toou ingoa.’ (Ioane 17:11) Te ‘Metua Tapu’​—i roto i te au Tuatua Tapu, te taikuia ra taua tuatua anga kia Iehova ua. Te tau ra teia, kare oki tetai metua tangata e rauka i te akaaiteia atu Kiaia no te tu tapu tikai. Kua akarongo takiri a Iesu e ka akonoia tana au pipi i roto i te nga rima o te Metua, tei ma tikai e te viivii kore e tei akatakakeia mei te au tu ara ravarai.​—Mataio 23:9.

8 Te rua, e tu tikai te aroa noinoi kore o te tu natura o te Atua. Te akakeu ra taua aroa ra iaia kia vai tuatua tika, me kare tuatua tau, i roto i tana akonoanga i tetai atu. Inara te tu tau kore ma tona au tu e manganui​—kapiti mai te iriiri pakiri, te akavaavaa anga, e te papaki tai​—e putuputu te taime te tupu maira mei te noinoi e te karapii, te tuke o te aroa. No runga i te Atua aroa, te akapapu maira te Pipiria: “Te inangaro ra oki a Iehova tuatua-tika ra i te tuatua-tika.” (Salamo 11:7) Te tuatua ra a Iehova nona uaorai e: “Ko au ko Iehova tei inangaro i te tuatua-tau.” (Isaia 61:8) Kare ainei i te mea pumaana i te kite e te mareka maira to tatou Atua i te raveanga i te mea tika, me kare te mea tau?​—Ieremia 9:24.

 Te Tu Akaaroa e te Tuatua Tau Tiama o Iehova

9-11. (a) Eaa te piri anga i rotopu i to Iehova tuatua tau e tona tu akaaroa? (e) Akapeea te kitea angaia to Iehova tuatua tau e pera te tu akaaroa i roto i tana akonoanga i te au tangata ara ua?

9 To Iehova tuatua tau, mei tetai atu au tuanga o tona tu peretana aiteite kore, e tiama ia, kare i kore i tetai apinga. Te akatenitenianga ia Iehova, kua tata a Mose: “Te Mato ra, e tiama tana angaanga ra, e tuatua tau tona au mataara ravarai. E Atua pikikaa kore, ma te kore e kitea te tu tau kore ra; e tuatua tika e te tu tika ra aia.” (Deuteronomi 32:​3, 4, NW) E kino kore te au tuatua ravarai o te tuatua tau o Iehova​—kare rava e tukutuku ua, e kare rava e kino ana.

10 Te vaira te pirianga vaitata i rotopu i to Iehova tu tuatua tau e tona tu akaaroa. Te na ko ra a Salamo 116:5 e: “Ko te takinga-meitaki e te tuatua-tika [“tau ua,” The New American Bible] ta Iehova; e aroa oki to to tatou Atua.” Ae, e tau ua e te akaaroa to Iehova. Kare nga tu e tuke ana. Tana akonoanga i te tu akaaroa kare ia e te akameangiti ra i tona tu tuatua tau, mei te mea atura e e pakari tikai tona tu tuatua tau. Mari ra, te akaari putuputuia maira nga tu e ia i taua taime rai, e ma taua angaanga rai. Ka akamanako ana i tetai akaraanga.

11 Kua tu ia te au tangata ravarai e te ara e no reira te tau ra i te utunga a te ara​—te mate. (Roma 5:12) Inara kare a Iehova e mareka ana i te mate o te aronga ara. “E Atua koe, e akakore mairai i te ara, e te aroa ua, e te akaperepere mai.” (Nehemia 9:17) Noatu rai, no te mea e tapu aia, kare e rauka iaia te akatika ua i te tuatua tika kore. Akapeea, i reira, aia i te akaari anga i te tu akaaroa ki te au tangata tei tu ia e te ara? Ka kitea te pau anga i roto i te au tuatua mou akaperepere ravaia atu o te Tuatua a te Atua: ta Iehova oronga anga mai i te oko e ora no te au tangata ravarai. I te Pene 14 ka apii maata atu tatou no runga i teia akapapaanga aroa ua. E oonu tau uaia e i taua taime rai e e tu akaaroa teitei tikai. Na roto i te reira, ka rauka ia Iehova te akaari i te tu akaaroa ki  te aronga ara tei tataraara koi akono tamou ei i tana au turanga o te tuatua tau tiama.​—Roma 3:​21-26.

E Pumaana Oki to Iehova Tuatua Tau

12, 13. (a) Eaa ra to Iehova tuatua tau i akavaitata atu ei ia tatou kiaia? (e) Eaa te taopenga tei rauka ia Davida no runga i to Iehova tuatua tau, e akapeea teia i te akapumaana anga ia tatou?

12 Kare to Iehova tuatua tau, i te tu manako kore te patoi ra ia tatou, mari ra e tu akaperepereia te akavaitata atura ia tatou kiaia. Te akataka meitaki ra te Pipiria i te tu aroa ua o te tuatua tau o Iehova, me kare te tuatua tika. Ka akara ana tatou i etai o te au tu pumaana te akono ra a Iehova i tona tuatua tau.

13 Te akakeu ra to Iehova tuatua tau tiama iaia kia akaari i te tu pikikaa kore e te tu tiratiratu ki tona au tavini. Kua kite mai te tata taramo ko Davida i teia turanga o to Iehova tuatua tau. Mei tana uaorai kite anga e mei tana apiianga i te au tu o te Atua, eaa ta Davida i taopenga? Kua akakite aia: “E mea inangaro oki na Iehova te tuatua-tau, kare oki aia e akaruke i tona aronga tapu ra. E vai rai ratou e tuatau ua atu.” (Salamo 37:28) Mei teaa te akapapu anga pumaana! Kare rava to tatou Atua e akaruke i te aronga tei vai tiratiratu kiaia. Ka rauka i reira ia tatou te irinaki ki runga i tona pirianga vaitata e tana akono anga aroa ua. Te akapapu maira tona tuatua tau i teia!​—Maseli 2:​7, 8.

14. Akapeea to Iehova manako anga i te aronga manuia kore i te kite angaia i roto i te Ture tana i oronga ki to Iseraela?

14 Te manako ra te tuatua tau tu-Atua i te au anoano o te aronga takinga kinoia. Te kitea ra to Iehova manako anga i te aronga tei ngere i te au apinga i roto i te Ture tana i oronga ki to Iseraela. Ei akaraanga, kua akono te Ture i te au akapapaanga takake kia akapapu e te akonoia ra te au matiroeroe e te au takaua. (Deuteronomi 24:​17-21) Te kiteanga e mei teaa te ngata o te oraanga no taua au pamiri, kua riro mai a Iehova uaorai e ko to ratou Akava e te Paruru mei te metua rai, ko tei “akatika i ta te matiroeroe, e ta te  vaine takaua.” (Deuteronomi 10:18; Salamo 68:5) Kua akamatakite a Iehova i to Iseraela me takinga kino ratou i te au vaine paruru koreia e te au tamariki, ka akarongo mai aia i te aue a taua aronga ra. Kua tuatua oki aia: “Ka otooto toku riri i reira.” (Exodo 22:​22-24) Koi kore ei te riri e ko tetai tu maata o Iehova, te akaririia ra aia ma te riri tuatua tika no te au raveanga akakoro o te tu tau kore, koia tikai me ko te au tangata tei takinga kinoia e aronga akaaka e te aronga tauturu koreia.​—Salamo 103:6.

15, 16. Eaa tetai akakite anga umere tikai o te tu papaki tai kore o Iehova?

15 Te akapapu katoa maira a Iehova kia tatou nona ra e “ko tei kore e akono i te tu o te tangata, e te kore e rave i te tutaki.” (Deuteronomi 10:17) Kare mei te au tangata e manganui ma te mana me kare te akakeu anga, kare a Iehova i akamanaia e te apinga materia me kare te kite anga o vao. Kare ona tu papaki tai me kare manako iriiri i tetai. Ka akamanako ana i tetai akakite anga umere tikai o to Iehova tu papaki tai. Te tuatau no te riro anga mai ei aronga akamori mou iaia, ma te oraanga mutu kore ei manakonakoanga, kare i kotingaia ki tetai pupu tokoiti ua. Mari ra, “ko te mataku ra iaia, e ko te rave i te tuatua-tika, i te pa enua ravarai, ko tei kiteia mai ïa e ia.” (Angaanga 10:​34, 35) Te akatueraia nei teia manakonakoanga meitaki ki te katoatoa noatu to ratou turanga i roto i te taiate, te kara o to ratou pakiri, me kare te enua e noo ra ratou i roto. Kare ainei te reira i te tuatua tau mou meitaki roa?

16 Te vai katoa ra tetai turanga o te tuatua tau tiama o Iehova te tika ra e kia akamanakoia e kia akangateiteiia e tatou: te mataara o tana akono anga i te aronga tei aati i tana au turanga tuatua tika.

Kare i Akatakakeia Mei te Akautunga Anga

17. Akamarama mai eaa te au tu aiteite kore i roto i teia ao i kore ei i tamaki atu i to Iehova tuatua tau.

17 Penei ka manako etai: ‘I te mea e kare a Iehova e akatika ana i te tuatua tika kore, akapeea tatou i te akamarama anga i  te mamae anga tau kore e te au raveanga kino te matauia nei i roto i teianei ao?’ Kare taua au tu aiteite kore e tamaki ana i to Iehova tuatua tau. Te au tu tau kore e manganui i roto i teia ao kino e tupu anga ia o te ara tei rauka mai i te au tangata ra mei ia Adamu. I roto i tetai ao kua iki te au tangata apa ua i to ratou uaorai au aerenga ara ua, kua maata te tu tau kore​—inara kare no tetai tuatau roa.​—Deuteronomi 32:5.

18, 19. Eaa te akaari maira e kare rava a Iehova e akakoromaki mutu kore i te aronga rave akakoro i te aati i tana au ture tuatua tika?

18 Koi akaari ei a Iehova i te tu akaaroa maata ki te aronga te akavaitata atura kiaia ma te ngakau tae, kare rava aia e akakoromaki ua atu i tetai turanga te akakino ra i tona ingoa. (Salamo 74:​10, 22, 23) Kare te Atua tuatua tau i tetai te ka akavareia; kare aia e paruru i te aronga rave akakoro i te kino mei te akavaanga kino te tau ra no to ratou aerenga oraanga. A Iehova “e Atua takinga-meitaki, e te aroa ua, e te akakoromaki maata, e te meitaki maata, e te tuatua-mou, . . . kare e tuatua ki te tangata kino e, e tangata kino kore.” (Exodo 34:​6, 7) E tika rai ki teia au tuatua, kua kite atu a Iehova i tetai taime no te akono i te akautunga anga ki runga i te aronga tei rave akakoro i te aati i tana au ture tuatua tika.

19 Ka akara ana, ei akatau anga, i ta te Atua akonoanga ia Iseraela taito. Noatu i te noo anga i roto i te Enua Taputouia, kua ripiti ua to Iseraela i te raveanga i te tu pikikaa ua. Noatu kua akatupu to ratou au aerenga kino i te “akaongoongo anga atu” ia Iehova, kare roa aia i akaatea viviki atu ia ratou. (Salamo 78:​38-41) Mari ra, kua akatotoa aroa ua aia i te au tuatau kia ratou kia taui i to ratou aerenga. Kua pati atu aia: “Kare rava oku e mareka anga i te mate o te tangata kino ra; kia ariu maira te tangata kino i tona aerenga kia ora: e ariu mai kotou, e ariu mai kotou i to kotou au aerenga kino; eaa oki kotou i inangaro ei ki te mate, e te ngutuare o Iseraela e?” (Ezekiela 33:11) Te manako anga i te oraanga ei mea akaperepereia, kua tuku taokioki ua a Iehova i tana au peroveta e raukai i to Iseraela i te uri mai mei to ratou au aerenga kino. Inara, i te maata anga o te taime, kua patoi taua au tangata  ngakau ketaketa i te akarongo atu e te tataraara. I te openga ra, no tona ingoa tapu ra e te aite anga o te reira, kua tuku atu a Iehova ia ratou ki roto i nga rima o to ratou au enemi.​—Nehemia 9:​26-30.

20. (a) Te apii maira ta Iehova akonoanga i to Iseraela kia tatou i teaa no runga iaia? (e) Eaa te riona i riro ei ei akairo tau no to Iehova tuatua tau?

20 Te apii maata maira oki ta Iehova akono anga i to Iseraela kia tatou no runga iaia. Te kite ra tatou e te kite maira tona nga mata akara ua i te au tuatua tika kore e te akakeu oonuia ra aia e tana e kite atura. (Maseli 15:3) E akapapu anga katoa i te kite e te kimi ra aia i te akaari i te tu akaaroa me e tumu anga to te reira no te rave akapera. Kapiti mai, te kite ra tatou e kare rava e rave vivikiia ana tona tu tuatua tau. No to Iehova tu akakoromaki ua e te mamaeanga roa, e manganui te au tangata tei taopenga tarevake ua e kare rava aia e akono i te akavaanga ki rungao i te aronga kino. Inara kare te reira e tika ana, te apii katoa maira oki ta Iehova akono anga i to Iseraela ia tatou e e kotinga to te akakoromaki tu-Atua. E tu ngaueue kore to Iehova no te tuatua tika. Kare mei te au tangata rai, tei unui putuputu ki muri mei te akonoanga i te tuatua tau, kare rava aia e kore ana i te tu mataku kore kia tu no tei tika ra. Ma te tau ra, te riona ei akairo no te tuatua tau mataku kore te piri atura ma te vai anga o te Atua e tona terono. *  (Ezekiela 1:10; Apokalupo 4:7) Ka papu ia tatou i reira e ka akatupu aia i tana taputou no te akakore i te tu tau kore mei te enua. Ae, ka taopengaia tana mataara akavaanga mei te ka aru mai: kia akono i te tu ngaueue kore i te ngai tau, kia akono i te tu akaaroa i te ngai te rauka ra.​—2 Petero 3:9.

Akavaitataanga Atu ki te Atua Tuatua Tau

21. Me akamaara tatou akapeea a Iehova i te akono anga i te tuatua tau, na roto i teea tu ta tatou manako anga iaia, e no teaa ra?

21 Me akamaaraara tatou e akapeea a Iehova i te akonoanga i te tuatua tau, auraka tatou e manako iaia ei akava pakari e te pumaana kore te manako ua ra i te tuku ua i te akavaanga ki runga i te aronga kino. Mari ra, kia akamanako tatou iaia ei Metua aroa ua e te ngaueue kore te akono ua ra i tana tamariki na roto i te mataara meitaki te rauka ra. Ei Metua tau, me kare tuatua tika, te akaaiteite ra a Iehova i te tu ngaueue kore no te tika ma te tu tangi aroa no tana tamariki i te enua nei, te umuumu ra i tana tauturu e te akakore anga i te ara.​—Salamo 103:​10, 13.

22. Aratakiia e tona tuatua tau, kua akariro a Iehova e kia rauka ia tatou teea manakonakoanga, e eaa ra aia i akono ei ia tatou na taua tu ra?

22 Mei teaa ta tatou akameitaki anga e e maata atu te o maira ki roto i te tuatua tau tu-Atua i te tuku ua anga i te utunga ki rungao i te aronga kino! Tei aratakiia e tona tuatua tau, kua akariro a Iehova e kia rauka ia tatou tetai manakonakoanga meitaki tikai​—tetai oraanga apa kore, e te ope kore i roto i tetai ao i reira te “vai tika anga o te tuatua-tika ra.” (2 Petero 3:13) Te akono ra to tatou Atua ia tatou na roto i teia mataara no te mea te kimi ra tona tuatua tau i te akaora kare i te akaapa. E tikai, te marama meitaki anga i te atea maata o te tuatua tau o Iehova te akavaitata atura ia tatou kiaia! I roto i nga pene e aru mai nei, ka akara matatio tatou akapeea a Iehova i te akaari anga i teia tu meitaki tikai.

^ para. 20 Ma te umere, te akaaite ra a Iehova iaia uaorai ki tetai riona i te akonoanga i te akavaanga ki runga i to Iseraela tu pikikaa ua.​—Ieremia 25:38; Hosea 5:14.