Neke ki te tumu manako rikiriki

Neke ki te rua o te ngai ka akaari mai i te au puka

Neke ki te ngai o te au tumu tuatua

Au Kite o Iehova

Reo Rarotonga

Akavaitata Atu kia Iehova

 PENE 24

Kare e Apinga e “Akataka Ke ia Tatou i te Aroa o te Atua”

Kare e Apinga e “Akataka Ke ia Tatou i te Aroa o te Atua”

1. Eaa te manako papu kore te akakino ra i te au tangata e manganui, kapiti mai etai au Kerititiano mou?

TE AROA maira ainei a Iehova ia koe uaorai? Te akatika ra etai e te aroa maira te Atua i te au tangata ravarai, mei ta Ioane 3:16 e karanga ra. Inara te manako ra ratou, i te tika anga: ‘Kare rava te Atua e aroa mai iaku ei tangata tataki tai.’ Penei i tetai atianga ka ekoko rai te au Kerititiano mou no te reira. Kua akamaroiroi koreia, kua tuatua tetai tangata: “Te ngata nei iaku i te irinaki e te manako maira te Atua iaku.” Te akakino ra ainei taua manako ekoko ia koe i tetai taime?

2, 3. Koai te inangaro ra ia tatou kia irinaki e e puapinga kore tatou me kore kare e aroaia i roto i nga mata o Iehova, e akapeea tatou i te tamaki anga i taua manako ra?

2 Te inangaro ra a Satani ia tatou kia irinaki e kare te Atua ko Iehova e aroa mai ana ia tatou e kare rai e akaperepere mai ana ia tatou. E tika, te akavare putuputu ra a Satani i te au tangata na te manonoanga i to ratou tu inangaro ra e te ngakau parau. (2 Korinetia 11:3) Inara te rekareka katoa ra aia i te taomi i te tu ngateitei o te aronga ngoie ua i te akakinoia. (Ioane 7:47-49; 8:13, 44) Te tupu nei teia i roto i teia “tuatau openga” e te ngata. E manganui i teia tuatau tei tupu mai mei roto i te au pamiri kua ‘kore te aroa.’ Te aro tamou ra tetai i te aronga roto riri, noinoi uaorai, e te marokiakia. (2 Timoteo 3:1-5) Penei kua akapapu te au mataiti roa i raro ake i te au takinokino tau kore, te iriiri pakiri, me kare te makitakita i taua aronga e puapinga kore ratou me kore kare i aroaia.

3 Me kite koe i taua manako papu kore i roto ia koe uaorai, auraka e taitaia. E manganui ia tatou kua akaapa ua ia tatou uaorai mei tetai taime e tetai. Inara kia akamaara, kua akapapaia ta te Atua Tuatua no te “akakiteanga apa” e no te “uri anga i te au punanga ketaketa ki raro.” (2 Timoteo 3:16; 2 Korinetia 10:4) Te karanga ra te Pipiria: “E kore ei to tatou ngakau e mataku i mua iaia. Kia akaapa mai oki to tatou ngakau ia tatou, e maata te Atua i to  tatou ngakau, e kua kite aia i te au mea katoa nei.” (1 Ioane 3:19, 20) Ka akamanako ana tatou e a mataara i roto i reira te tauturu maira te au Tuatua Tapu ia tatou kia “kore ei to tatou ngakau e mataku” i to Iehova aroa.

Te Manako Puapinga Maira a Iehova ia Koe

4, 5. Akapeea ta Iesu akatutu anga o te au manu rikiriki i te akaari anga mai e puapinga to tatou i roto i nga mata o Iehova?

4 Te mea mua, te apii tika maira te Pipiria e te kite maira te Atua i te puapinga i roto i tona au tavini tataki tai. Ei akaraanga, kua tuatua a Iesu: “Kare aina e taki rua mea manu rikiriki e okoia i te asario okotai nei? kare oki tetai o ratou ra e ngaro i to kotou Metua kia topa ki raro i te enua. Te rauru oki o to kotou na upoko, kua ope ïa i te tatauia. Auraka mari kotou e mataku, e maata to kotou meitaki i to te au manu rikiriki e manganui.” (Mataio 10:29-31) Ka akamanako i te aite anga o taua au tuatua ki ta Iesu aronga akarongo o te anere mataiti mua.

“E maata to kotou meitaki i to te au manu rikiriki e manganui”

5 Penei ka manako tatou e eaa ra tetai i oko ei i te manu rikiriki. I na, i to Iesu tuatau ko te au manu rikiriki tetai manu mama roa atu tei okoia ei kai. Ka akara ana mei tetai moni toka iti ua te puapinga, kua rauka i te tangata oko e rua nga manu rikiriki. Inara kua akakite a Iesu i muri mai me kua papa tetai tangata i te akapou e rua moni toka, kua rauka iaia, kare e a manu rikiriki, mari ra e rima. Kua orongaia atu tetai manu mei te mea rai e kare te reira e puapinga roa ana. Penei e mea puapinga kore taua au manu i roto i nga mata tangata, inara eaa oki to Tei Anga manako no te reira? Kua tuatua a Iesu: “Kare rai tetai [kare rai tetai tei kapitiia atu] i ngaro i te Atua.” (Luka 12:6, 7) Teianei penei ka kite atu tatou i to Iesu manako. Me kua tuku a Iehova i te puapinga ki runga i tetai manu rikiriki okotai, mei teaa atura te puapinga i te tangata! Mei ta Iesu i akamarama ra, kua kite taka meitaki oki a Iehova ia tatou tataki tai. Eaa ra, kua tatauia to tatou au rauru!

6. Eaa i papu ei ia tatou e e tika ta Iesu i te tuatua anga aia no te au rauru o to tatou upoko kua tatauia?

6 Tatauia to tatou au rauru? Te manako ra etai kare a Iesu e tika ua ana i konei. Inara, ka akamanako ana, no runga i te manakonakoanga o te tuakaou anga. Mei teaa te piri vaitata o to  Iehova kite anga ia tatou e raukai i te anga akaou mai ia tatou! Te akaperepere maata ra aia ia tatou e kua maara taka meitaki iaia te au tu ravarai, kapiti mai to tatou akapapaanga tu e to tatou au manako e te au kite anga ravarai. * Te tatauanga i to tatou au rauru​—no te reira i te avereti te tupu ra i runga i te upoko vaitata e 100,000​—e angaanga ngoie uaia me akaaiteia atu.

Eaa ta Iehova e Kite Maira i Roto ia Tatou?

7, 8. (a) Eaa etai au tu te rekareka ra a Iehova i te kite atu iaia e makitoro meitaki ra i te au ngakau tangata? (e) Eaa etai au angaanga te rave ra tatou te puapinga ra kia Iehova?

7 Te rua, te apii maira te Pipiria kia tatou i ta Iehova e akono puapinga ra i roto i tona au tavini. Kia tuatua uaia, te mareka maira aia i to tatou au tu meitaki e te au tauta anga ta tatou e akono atura. Kua akakite te Ariki ko Davida ki tana tamaiti ko Solomona: “E kimi oki a Iehova i te ngakau katoa ra, e te kite ra aia i te akakoroanga o te au manako katoa.” (1 Paraleipomeno 28:9) I te Atua e kimi ra i te au ngakau tangata e au pirioni ua atu i roto i teia ao kiia e te makitakita e te raveanga kino, mei teaa tona rekareka me kite atu aia i tetai ngakau te inangaro ra i te au, te tuatua mou, e te tuatua tika! Eaa te ka tupu me kite atu a Iehova i tetai ngakau kiia e te aroa nona, te kimi ra i te apii no runga iaia e kia akakite i taua kite ki tetai atu? Te akakite maira a Iehova kia tatou e te manako maira aia i te aronga te akakite atura ki tetai no runga iaia. E “buka manakoanga” tana no te “aronga e mataku ia Iehova, e tei manako i tona ra ingoa.” (Malaki 3:16) E au tu akaperepereia te reira e ia.

8 Eaa etai au angaanga meitaki ta Iehova e akono puapinga maira? Papu tikai ko ta tatou au tauta anga no te aru i tana Tamaiti, ko Iesu Karaiti. (1 Petero 2:21) Ko tetai angaanga maata ta te  Atua e akono puapinga maira koia oki ko te akatotoaanga i te tuatua meitaki o tona Patireia. Ia Roma 10:15, ka tatau tatou: “Ko te manea o te vaevae o te aronga i apai mai i te tuatua reka o te au, ko te apai mai i te evangelia o te meitaki ra e!” Penei kare tatou e manako ana i to tatou vaevae ei mea “manea,” me kore purotu. Inara i konei te akatutu mai nei teia i te au tauta anga e rave ra te au tavini o Iehova no te akakite anga i te tuatua meitaki. E manea tikai taua au tauta anga pouroa e te akaperepereia i roto i tona nga mata.​—Mataio 24:14; 28:19, 20

9, 10 (a) Eaa i papu ei ia tatou e e puapinga to tatou tu tamou marie kia Iehova noatu te au kino tuketuke? (e) Kare rava a Iehova e akono ana i teea au manako papu kore o tona au tavini pikikaa kore?

9 Te akono puapinga katoa maira a Iehova i to tatou tu tamou marie. (Mataio 24:13) Kia akamaara, te inangaro ra a Satani ia koe kia uri ke mei ia Iehova. I te au ra tataki tai e vai tiratiratu ra koe kia Iehova ko tetai ia ra te tauturu ra koe i te akapapu i te pau anga ki ta Satani akakoko anga. (Maseli 27:11) I tetai taime kare i te mea ngoie te tamou marie. Te au manamanata i te pae kopapa, te au tumatetenga i te pae moni, te au taitaia i te pae ngakau, e tetai atu au arairai anga ka akariro i te ra e topa ra ei timata anga. Ka riro katoa te au tapapaanga taroaroaia ei mea akamaroiroi kore.  (Maseli 13:12) Te tamou marie anga i te aro atu i taua au akaaoanga e mea akaperepereia kia Iehova. No reira oki te Ariki ko Davida i pati ei kia Iehova kia akaputu i tona au roimata ki roto i tetai “āriki,” te tuatua papu anga: “Kare ainei i roto i taau ra tuatua?” (Salamo 56:8) Ae, te akaperepere ra a Iehova e te maara ra i te au roimata e te tu mamae tei akono tamou marieia e tatou koi vai tiratiratu ei tatou kiaia. E au mea akaperepere katoaia te reira i roto i tona nga mata.

Te akono puapinga maira a Iehova i to tatou tu tamou noatu te au timata anga

10 Teianei, penei ka patoi te ngakau akaapa ua i taua akapapu anga o to tatou tu puapinga i roto i nga mata o te Atua. Penei ka koumuumu tamou ua mai: ‘Inara te vaira etai e manganui tei tau ua atu iaku. Mei teaa te maromaroa ia Iehova me akaaite aia iaku kia ratou!’ Kare a Iehova e akaaiteite ana; kare katoa aia e pakari ana me kore e kino roa i tona manako anga. (Galatia 6:4) Ma te tu karape te tatau ra aia i to tatou au ngakau, e te akono puapinga ra aia i te meitaki​—noatu te meangiti i te reira.

Akataka Ke a Iehova i te Meitaki Mei te Kino

11. Eaa ta tatou ka kite mai no runga ia Iehova mei tana akonoanga i te turanga o Abiia?

11 Te toru, ia Iehova e akara meitaki maira ia tatou, te akataka ke meitaki ra aia, te kimianga i te meitaki. Ei akatauanga, i te akauenga a Iehova e kia tamateia te uanga apoteiti katoa o te Ariki ko Ieroboama, kua ota Aia e kia tanumia tauia tetai o te au tamaiti tamaroa a te ariki, ko Abiia. No teaa ra? “Te vai ra tetai mea meitaki i roto iaia i te Atua o Iseraela ia Iehova.” (1 Ariki 14:1, 10-13) I te tika anga, kua akataka ke meitaki a Iehova na roto i te ngakau o taua mapu tane e kua kitea mai e “te vai ra tetai mea meitaki” i reira. Noatu te meangiti me kare te puapinga kore i taua tu meitaki, kua kitea e Iehova e mea puapinga no te tata i roto i tana Tuatua. Kua tutaki katoa atu aia i te reira, i te akaarianga i tetai tuanga tu aroa ki taua mema okotai o te ngutuare apoteiti.

12, 13 (a) Akapeea te tupu anga o te Ariki ko Iehosaphata i te akaari anga mai e te akara ra a Iehova i te meitaki i roto ia tatou noatu me ara tatou? (e) Me no runga i ta tatou au angaanga meitaki e te au tu, akapeea a Iehova i te angaanga anga mei tetai Metua akaperepere ra?

12 E te kiteaia ra tetai atu akaraanga papu tikai i roto i te ariki  meitaki ko Iehosaphata. I te raveanga te ariki i tetai angaanga neneva, kua akakite atu te peroveta a Iehova kiaia: “I tupu ei te riri ia koe no ko mai ia Iehova.” Mei teaa te tau i taua manako! Inara kare i ope ta Iehova tuatua i reira. Te na ko ra: “Te vai nei rai te au mea meitaki i roto ia koe ra.” (2 Paraleipomeno 19:1-3) No reira kare to Iehova tu riri tuatua tika i akamatapo iaia mei te meitaki o Iehosaphata. Mei teaa te tuke tikai ki te au tangata apa ua! Me riri atu i tetai, penei ka akamatapoia tatou i te kite i te meitaki i roto ia ratou. E me ara tatou, te tu mareka kore, te akama, e te manako akaapa e kite ra tatou penei ka akamatapo ia tatou no te meitaki i roto ia tatou uaorai. Inara, e akamaara, me tataraara tatou i ta tatou au ara e te tauta pakari auraka e rave akaou i te reira, te akakore maira a Iehova i ta tatou au ara.

13 Ia Iehova e akara akataka ke ra ia koe, te titiri ra aia i taua au ara, mei tetai tangata kimi koro e akara meitaki ra i te au koro na te titiri anga i te au kirikiri toka puapinga kore. Akapeea toou au tu meitaki e te au angaanga? Ae, ko te “au potonga” teia tana ka akono! Kua kite ana ainei koe i te au metua i te akaperepere anga i te au tutu a ta raua tamariki me kare te au angaanga i te apii, i tetai taime no etai ngauru mataiti i muri mai i te ngaropoina anga i te au tamariki i te reira? Ko Iehova te Metua akaperepere roa atu.  Koi vai tiratiratu ua atu ei tatou kiaia, kare rava aia e akangaropoina i ta tatou au angaanga meitaki e te au tu. Ko te tika, ka manako aia i te reira ei mea tuatua tika kore kia akangaropoina atu i teia, e kare aia i te tuatua tika kore. (Ebera 6:10) Te akataka ke katoa ra aia ia tatou na tetai atu tu.

14, 15 (a) Eaa to tatou au tu apa ua i kore ei i akamatapo ia Iehova mei te meitaki i roto ia tatou? Akatutu mai. (e) Eaa ta Iehova ka rave ma te au mea meitaki tana i kite atu i roto ia tatou, e eaa tona manako no tona iti tangata tiratiratu?

14 Te akara mamao atura a Iehova i to tatou au tu apa ua e te kite ra i te meitaki i roto ia tatou. Kia akatutu: Ko te au tangata inangaro i te au angaanga ati ka tauta pakari i te akanoo akaou i tetai peni takinokinoia me kore i tetai atu au angaanga. Ei akaraanga, i roto i te National Gallery i London, England, i te takinga kino anga tetai tangata i tetai tutu na Leonardo da Vinci vaitata e $30 mirioni te tutaki, kare tetai i karanga ana i te mea kua takinga kinoia te tutu i teianei, e titiri atu i te reira. Kua akamata te angaanga no te akanoo akaou i te angaanga karape roa atu e 500 mataiti i reira rai. No teaa ra? No te mea te akaperepereia ra te reira i roto i nga mata o te aronga inangaro i te ati. Kare ainei e maata atu koe i tetai tutu maaniia mei te tioka e te reu? I roto i nga mata o te Atua papu tikai ia noou​—noatu e kua takinokinoia koe e te tu apa. (Salamo 72:12-14) Ka rave te Atua ko Iehova, ko Tei Anga karape ra i te au pamiri tangata, i tei umuumuia no te akaoki akaou mai kia tiama pouroa te aronga tei ariu mai ki tana akonoanga aroa ua.​—Angaanga 3:21; Roma 8:20-22.

15 Ae, te kite ra a Iehova i te meitaki i roto ia tatou tei kore i kiteaia e tatou uaorai. E ia tatou e tavini ra iaia, ka akariro aia e kia tupu te meitaki e tae ua atu kia vai tiama tatou. Noatu eaa te akono anga a te ao o Satani ia tatou, te akono puapinga ra a Iehova i tona au tavini tiratiratu ei aronga inangaroia.​—Hagai 2:7.

Akaari Maroiroi Ua ra a Iehova i Tona Aroa

16. Eaa te akapapu anga maata roa atu o te aroa o Iehova no tatou, e akapeea tatou i te kite anga e no tatou uaorai teia apinga aroa?

16 Te a, e maata ta Iehova e rave ra no te akapapu mai i tona aroa ia tatou. Papu tikai, ko te atinga oko o Karaiti tetai pau  anga tau tikai no te pikikaa a Satani e e puapinga kore tatou me kore kare i aroaia. Auraka rava tatou e ngaropoina e ko te matenga tamamae tei mamae atu a Iesu i runga i te rakau tamamae e te mamae maata atu tei akakoromaki uaia e Iehova i te akara anga mai i tana Tamaiti akaperepere i te mate anga e akapapu anga i tona inangaro ia tatou. Ma te maromaroa, te ngata nei i te au tangata e manganui i te irinaki e no ratou oki teia apinga aroa. Te manako tau kore ra ratou. Inara, kia akamaara, kua takinokino ana te apotetoro ko Paulo i te au pipi a Karaiti. Inara, kua tata aia: “Te Tamaiti a te Atua . . . tei aroa mai iaku, e kua oronga mai iaia uaorai noku.”​Galatia 1:13; 2:20.

17. Na roto i teea ravenga ta Iehova akavaitata anga ia tatou kiaia uaorai e ki tana Tamaiti?

17 Te akapapu maira a Iehova i tona aroa ia tatou na te tauturuanga mai ia tatou tataki tai kia akono meitaki i te au puapinga o te atinga o Karaiti. Kua tuatua a Iesu: “Kare te tangata e tae mai kiaku nei, mari ra kia akatae mai te Metua ko tei tono mai iaku nei iaia.” (Ioane 6:44) Ae, na Iehova uaorai e akavaitata ia tatou ki tana Tamaiti e te manakonakoanga o te ora mutu kore. Akapeea ra? Na roto i te angaanga tutu aere anga, te itae maira ia tatou tataki tai, e na roto i tona vaerua tapu, ta Iehova e taangaanga ra ei tauturu mai ia tatou kia opu e kia taangaanga i te au tuatua mou pae vaerua noatu to tatou au kotinga e te au tu apa ua. Ka rauka ia Iehova i te tuatua i reira no tatou mei tana i tuatua no Iseraela e: “Kua inangaroia oki koe e au i te inangaro mutu kore ra; i akatae mai ei au ia koe i te aroa takinga-meitaki.”​—Ieremia 31:3.

18, 19 (a) Eaa te mataara vaitata roa atu i akatutu mai ei a Iehova i tona aroa no tatou, e eaa te akaari maira e te manako maira aia uaorai i teia? (e) Akapeea ta te Atua Tuatua i te akapapu anga mai ia tatou e e akarongo ngakau tangi ua a Iehova?

18 Penei e na roto i te akameitaki anga o te pure te kite ra tatou i te aroa o Iehova na roto i tetai mataara piri vaitata tikai. Te pati maira te Pipiria ia tatou tataki tai “auraka e tukutuku i te pure” ki te Atua. (1 Tesalonia 5:17) Te akarongo maira aia. Te tapa katoaia ra Aia e ko “tei akarongo i te pure.” (Salamo 65:2) Kare aia i tua i teia opati ki tetai ke, kare katoa oki ki tana Tamaiti. Ka  akamanako ana: Te raurau maira Tei Anga i te ao katoa e pini ua ake ia tatou kia akavaitata atu kiaia na roto i te pure, ma te tuatua ua. Mei teaa rai aia ei akarongo? E tu anu ainei, te maana kore, e te manako kore? Kare rava.

19 E tu ngakau tangi to Iehova. Eaa oki te ngakau tangi? Kua tuatua tetai Kerititiano tiratiratu ruaine e: “Te ngakau tangi ko te kiteanga i toou mamae i roto i toku ngakau.” Kua akakeuia ainei a Iehova e to tatou mamae? Ka tatau tatou no runga i te au tu mamae o tona iti tangata ia Iseraela: “I to ratou katoa ra au mate kare aia i te enemi.” (Isaia 63:9) Kare anake a Iehova i kite atu i to ratou au tu manamanata; kua tangi aia i te au tangata. Mei teaa te pakari i tona tangi anga te akatutuia maira e ta Iehova uaorai au tuatua ki tona au tavini: “Ko tei akatukia atu oki ia kotou ra, kua akatukia ïa i tona koringo mata nei.” * (Zekaria 2:8) Mei teaa te mamae i te reira! Ae, te tangi maira a Iehova ia tatou. Me mamae tatou, te mamae katoa ra aia.

20. Eaa te manako tau kore ka tau tatou kia kopae e akarongo ei tatou i te ako anga ia Roma 12:3?

20 Kare tetai Kerititiano tau e taangaanga i taua akapapu anga o te tu aroa o te Atua e te ngateitei ei kotoe anga no te ngakau parau me kare te nengonengo. Kua tata te apotetoro ko Paulo: “Teia taku tuatua kia kotou katoatoa e ope rava ake, i te meitaki i orongaia mai kiaku nei, eiaa e maata te manako iaia uaorai, i tei tau iaia kia manako ra; ka akono tikai ra te manako kia arite i te tu o te akarongo i tuaia e te Atua i te tangata katoatoa.” (Roma 12:3) Te karanga ra tetai uri anga i konei: “Ka tuatua atu au kia kotou katoatoa auraka kia manako teitei atu iaia uaorai ki rungao i tona puapinga tikai, mari ra kia akono i te tatau anga tau iaia uaorai.” (A Translation in the Language of the People, na Charles B. Williams) No reira koi rekareka ei tatou i te maana i te tu aroa o to tatou Metua i te rangi, kia tau to tatou manako e  kia maara e kare i rauka ia tatou e kare i tau ia tatou to te Atua aroa.​—Luka 17:10.

21. Eaa te au pikikaa a Satani ka kopae tamou tatou, e ma teea tuatua mou tu-Atua ta tatou ka akapapu tamou ua atu ki to tatou ngakau?

21 Kia rave tatou tataki tai i te au mea te ka rauka ia tatou i te kopae pouroa i te au pikikaa a Satani, kapiti mai i te pikikaa e e puapinga kore tatou me kore kare e aroa uaia mai. Me kua apii mai toou kite anga i te oraanga ia koe kia akamanako ia koe ei arai anga kare e tau i to te Atua aroa maatamaata, me kore taau au angaanga meitaki e mea puapinga kore no tona nga mata i te kite mai, me kore e maata roa taau au ara kia araiia e te matenga o tana Tamaiti akaperepere, kua apii pikikaaia koe. E kopae i taua au pikikaa ma toou ngakau katoa! Kia akapapu tamou ua atu tatou i to tatou au ngakau i te tuatua mou tei akakiteia i roto i ta Paulo au tuatua akauruia: “Kua kite tikai oki au e, kare te mate, kare oki te ora, kare oki te au angela, kare oki te ui ariki, kare oki te au mea mana, kare oki te au mea e vai nei, kare oki te au mea e ka tupu a muri atu, Kare oki te teitei, kare oki te akaaka, e kare katoa te au mea i angaia nei, e tika kia akataka ke ia tatou i te aroa o te Atua i roto i to tatou Atu ia Iesu Mesia ra.”​—Roma 8:38, 39

^ para. 6 Te kapiti ripiti ua ra te Pipiria i te manakonakoanga o te tuakaouanga ma to Iehova manako akamaara. Kua tuatua te tangata tiratiratu ko Iobu kia Iehova e: “Naringa . . . koe e akataka i te taime noku, ka maara mai ei iaku nei!” (Iobu 14:13) Kua taiku a Iesu no runga i te tuakaouanga o te “aronga katoa i roto i te au menema akamaara anga.” Te tau nei teia no te mea te maara tiama maira a Iehova i tei mate ra tana i akakoro i te akatu akaou.​—Ioane 5:28, 29NW.

^ para. 19 Te akakite maira etai au uri anga i konei e ko tei akatukia atu i te iti tangata o te Atua te akatukia ra i tona uaorai koringo mata me kore te mata o Iseraela, kare i to te Atua. Kua tauruia mai teia tarevake e etai aronga tata tei akara i teia irava e kare i tau te tu ngateitei e no reira kua akatanotano atu i te reira. Kua uuna ta ratou tauta anga arataki koreia i te pakari o te tu ngakau tangi o Iehova.