CAPÍTULO 3
‘Taita Diospi crijcunapa taitashna’
1, 2. Noepa punllacunahuan ricujpica Abrahanba tiempopi gentecunaca ¿imashinata carca? Chaita ricushpaca Abrahanga ¿imashinata sintirirca?
ABRAHANGA umata alzashpami carupi gradashuan jatun piramideta ricun. a Chai piramidemi pai causajuj llactapica ashtahuan clarito ricurin. Chai templomanda cushni llujshijujtapashmi ricun. Chai templopimi sacerdotecunaca lunata adorangapaj cutin sacrificiocunata ruranajun yarin. Chai templopi caparinajujcunaca callecunacamanmi uyarin. Chaita ricushpami Abrahanga llaqui llaqui tucushpa paipa huasiman rishpa catin. Shina rijushpami Noepa punllacunahuan ricujpica, Ur llactapi ashtahuan gentecuna idolocunata adoranajujta y panda religionbash ashtahuan mirashcata ricushpami Abrahanga culiran.
2 Noeca, Abrahán nacingapaj ishcai huatacuna faltajpillatami huañushcarca. Noeca paipa familiandimi Ninan Manllanai Tamia jipa arcamanda llujshishpaca, shuj sacrificiota Jehovaman cararca. Chaimi Jehová Diosca shuj arcoirista cielopi ricuchirca (Gén. 8:20; 9:12-14). Chai tiempopica mundo enteropimi solo shujlla religión tiarca. Chai religionga verdadero religionmi carca. Shinapash 10 generacionguna jipaca, huaquingunallami Jehová Diostaca sirvinajun. Tucui ladocunapimi gentecunaca idolocunata adoranajun. Hasta Abrahanba taita Tarepashmi idolocunata rurashpa, yanga dioscunata adoranapi participan yarin (Jos. 24:2).
Abrahanga ¿imashinata shinlli feta charishcata ricuchirca?
3. Abrahanga ¿imamandata diferente carca? Paimandaca ¿imatata yachajuita ushapanchi?
3 Shinapash Abrahanga diferentemi carca. Abrahanga Jehová Diospi crimandami diferente carca. Paipa feca ashtahuan ashtahuanmi mirashpa catirca. Chaimandami apóstol Pabloca, Abrahanga ‘Taita Diospi crijcunapa taitashnami tucurca’ nirca (Romanos 4:11ta liipangui). Shinaca Abrahán Jehová Diospi imamanda tucui shunguhuan confiashcata y ñucanchipash imashina Abrahanshna caita ushashcatami yachajugripanchi.
Ninan Manllanai Tamia jipaca ¿imata pasarca?
4, 5. ¿Pita Abrahanmanga Jehová Diosmanda yachachishcanga? ¿Imamandata shina nipanchi?
4 Abrahanmanga ¿pita Jehová Diosmandaca yachachishcanga? Chai punllacunapica Sem cuenta Jehovata ali sirvij tauca gentecunami tiarca. Sem shinlli feta charishcamandami Bibliapica, Noepa quimsandi churicunamanda parlashpaca, na punta churi cajpipash Semdara primerito nombran. b Shinallata Ninan Manllanai Tamia jipaca Noepashmi Jehovamanda parlashpaca “Semba Taita Dios can” nirca (Gén. 9:26). Semga Jehová Diostapash, religión verdaderotapash tucui shungumi respetan carca.
5 Abrahanga ¿Semdaca rijsircacha? Talvez rijsishcangami. Pai shuj huambragu cajpica Semga ña rucullagumi cashcanga. Semga ñami más de 400 huatacunata charishcanga. Chai tucui huatacunapi imata yachajushcatami Abrahanga yachangapaj munashcanga. Por ejemplo Semga Ninan Manllanai Tamia nara chayamujpillata, gentecuna nalicunapacha cashcatami ricurca. Y ninanda tamiashpa alpa entero jundajtapashmi ricurca. Chai jipa, imasha gentecuna mirashpa llactacuna tucujtapashmi ricurca. Shinallata Jehová Diospa contra Nemrodpa punllacunapipashmi causarca. Nemrodca torre de Babelta rurachunmi mandarca. Shinapash Semga paicunahuanga na chapurircachu. Torre de Babelta rurashpa participashca gentecunataca Jehová Diosca shuj shuj idiomacunapimi parlachirca. Shinapash Semga paipa familiandimi Noepa idiomatallata parlashpa catirca. Abrahanbash Semba familia caimandami chai idiomatallata parlarca. Chai cosascunamandami Abrahanga Semdaca ninanda respetarca. Semga, Abrahán más o menos 150 huatacunata charingacamanmi causashcanga. Shinaca Semmi, Abrahanmanga Jehovamanda yachachishcanga.
Abrahanga idolocunata adoranataca rechazarcami
6. a) Abrahanga ¿imatata ali intindirca ? b) ¿Abrahán y Saraca imashinata causarca?
6 Abrahanga Jehová Dios imamanda Ninan Manllanai Tamiata cachamushcataca alimi intindishcanga. Chaimandami Noeshna Jehová Diostalla adorangapaj esforzarirca. Shinallata paipa propio familia y shuj gentecunapash idolocunata adorashpa causanajujpipash Abrahanga na chaitallata rurarcachu. Abrahanga shuj alipacha huarmiguhuanmi cazararca. Chai huarmigupa shutica Sarami carca. c Saraca juyalagu cashca jahuapash, Jehová Diospi tucui shunguhuan crij huarmigumi carca. Abrahanga chai huarmiguhuan cazarashpami huahuacunata na charishpapash, Jehová Diosta sirvishpa cushilla causarca. Shinallata Abrahanga paipa sobrino Lot, taitamama illa quidashca cajpimi adoptarca.
7. ¿Imamandata Jesusta catijcunaca Abrahanba ejemplota catina capanchi?
7 Abrahanga Jehová Diosta tucui shunguhuan juyaimandami, Ur llactapi idolocunataca nunca na adorarca. Aunque Ur llactapi gentecuna idolocunata adorashpa causajpipash Abrahanga paipa huarmigundi diferentemi carca. Ñucanchipash shinlli feta charingapaca shuj gentecunamanda diferente canataca na manllanachu canchi. Jesusca nircami, paita catijcunaca “na cai mundopi gentecunashnachu” can. Chaimandami gentecunaca na ricunayachinga nishpa (Juan 15:19ta liipangui). Jehovata sirvimanda familia propio y shuj gentecunapash na ricunayachijpica, shuj huauquipanigucunapash shinallata pasanajujtami yuyarina canchi. Ashtahuanbash Jehovata sirvishpaca punta ali sirvijcunapa, Abrahanba y Sarapa ejemplotami catijupangui.
‘Canba llactata saquishpa ri’
8, 9. a) Abrahandaca shuj punllaca ¿imata pasarca? b) Jehová Diosca Abrahandaca ¿imatata nirca?
8 Shuj punllaca Jehová Diosca, Abrahanmanga shuj mensajetami villarca. Chai mensajeta imasha villashcataca Bibliapica na ninllu. Shinapash ‘Jatun Taita Dios’ Abrahanman ricurishcatami nin (Hechos 7:2, 3ta liipangui). Talvez Abrahanmanga shuj angelmi ricurishcanga. Shinami Abrahanga Jehová Diospa poderta y santo Dios cashcatapash ricuita ushashcanga. Abrahanga chaita ricushpami idolocunahuan comparajpica, Jehová Diosca shuj causaj Dios cashcata cuenta japishcanga.
9 Jehová Diosca Abrahandaca caitami nirca “Canba llactata, canba familiacunata saquishpa, ñuca ricuchigrijushca llactaman ri”. Imashami ricupanchi Jehová Diosca maimanbacha rina cashcataca Abrahanmanga na nircachu. Pero Jehovapa mandashcata pactachingapaca, paipa familiata y paipa llactata saquishpami rina carca. Abrahán causajuj llactapica familiaca importantepachami carca. Chai llactamanda gentecunapaca familiata saquishpa rinaca peor que huañuimi carca.
10. Abrahán y Sarapaca ¿imamandata Ur llactata saquinaca difícil cashcanga?
10 Abrahanbaca paipa llactata saquinaca na facilchu cashcanga. Arqueologocuna tarishca pruebacunaca Ur llacta shuj jatun, alipacha llacta cashcatami ricuchin (“ Abrahán y Sara saquishca llacta” nishca recuadrota ricupangui). Chai pruebacunaca chai llactapi familiacuna sirvientecunahuan, jatun y alipacha huasicunapi causashcatami ricuchin. Chai huasicunaca 12 o más cuartocunatami charirca. Shinallata empedrado jatun patiotapashmi charirca. Casi tucuilla huasicunami agua potableta, bañota y alcantarilladota charirca. Ashtahuanbash Abrahán y Saraca ñami mayorllacuna carca: Abrahanga más o menos 70 y Saraca 60 añoscunatami charishcanga. Abrahanga shuj ali cusagu caimandami Saramandaca ninanda preocuparin cashcanga. Shinaca ¿shuj llactaman rishpaca Sarata aliguta cuidaita ushanacha carca? Paicunaca shuj shuj cosascunamanda preocuparishpami tauca viajecunata parlarishcanga. Chaimandami Sara rishallami nijpica, Abrahanga ninanda cushijushcanga. Saraca, Abrahán cuentami tucuita saquingapaj dispuesta carca.
11, 12. a) Abrahán y Saraca ¿imacunatallata alistana can? b) Paicunaca ¿imashashi Ur llactamandaca rinajurca?
11 Ishcandi ña rinata decidishpami tucuita alistai callarin. Abrahán y Saraca ima cosascunata apanata, imata saquinatami ricuna can. Shinallata paipa familiahuan, sirvientecunahuan y Abrahanba taita Tarehuan imata ruranataca ñami decidishcalla can. Paicunaca Taré ña mayorllagu cajpipash paita huañuicaman cuidangapami apashpa rinata decidishca. Tarepash paicunahuan ringapami dispuesto can. Chai tiempopaca Tareca idolocunata adoranataca ñami saquishcarca. Chaimandami Bibliapica Taremi paipa familiahuan Ur llactamanda llujshirca nin. Abrahanba sobrino Lotpashmi paicunahuan rigrijurca (Gén. 11:31).
12 Cunansi, Abrahanga Ur llactamandami rigrijun: Ñami paicunapa familiacunandi y sirvientecunandi llacta canllapi shayanajun. Paicunaca Ur llactata muyujuj canaltapash yalishcami shayanajun. Tucuilla animalcunata tandachishca, burrocunata y camellocunatapash aparichishcami ringapalla shuyanajun. d Tucuillacunami, Abrahán señalta cuchunlla shuyanajun. Paicunaca ña señalta cujpimi Ur llactaman cutinga ama tigrangapaj ri callarin.
13. ¿Imashinata cunanbipash achica huauquipanicunaca Abrahanba y Sarapa ejemplota catinajun?
13 Cunangunapipashmi achica huauquipanicunaca publicadorcuna minishtinajuj pushtucunaman sirvingapaj rin. Shinallata Diospa Gobiernomanda ashtahuan predicaita ushangapami shuj idiomacunata yachajun y shuj formacunapi predicanatapash yachajun. Chai huauquipanicunaca Abrahán y Sarapa ejemplota catishpami difícil cajpipash huaquin sacrificiocunata rurangapaj dispuesto can. Paicunaca ñucanchicunapaca shuj alipacha ejemplomi can. Shinlli feta charinami ima sacrificiocunata rurajpipash, Jehová Dios ashtahuan yalita bendicianata seguro cachun ayudanga (Heb. 6:10; 11:6). Abrahán shinlli feta charishcamandaca, Jehová Diosca ¿imashinata bendiciarca?
Río Eufratesta yalirca
14, 15. Harán llactaman chayangacamanga ¿imacunallata pasarca? Abrahanga ¿imamandashi Harán llactapi quidarca?
14 Abrahanbash y paihuan rinajuj gentecunapash imasha viajanataca ñami yachajushca. Abrahán y Saraca ratotaca chaquilla, ratotaca burropi o camellopi tiarishpami parlarishpandi rinajun. Shinapash animalcunapa bullamandami paicunapa parloca na uyarin. Unaillata viajanajuimandami carpacunata shayachinata y alsanatapash alipacha yachajushca. Shinallata Abrahanba taita Taré rucullagu cajpimi camellopi o burropi tiachishpa apanajun. Paicunaca río Eufratesta catishpami viajanajun. Paicunaca punllan punllanmi viajashpa catinajun.
15 Abrahán y Saraca 960 kilometrocunata viajashpami Harán llactaman chayarca. Chai llactapi chujllacunaca redondomi carca y techocunapash filohuanmi carca. Chai llactatami comerciantecunaca Orienteman y Occidenteman ringapaj utilizan carca. Abrahanga paipa taita ña mayorllagu caimanda ñana ushajujpimi, chai llactapi asha tiempota quidanata decidishcanga.
16, 17. a) Jehová Diosca ¿ima tratotata Abrahanhuanga rurarca? b) Abrahanga Harán llactapi cashpaca ¿ima bendiciongunatata chasquirca?
16 Tiempo jipaca, Tareca 205 añosta charishpami huañurca (Gén. 11:32). Abrahanga paipa taita huañushcamandaca llaquillapachami cashcanga. Shinapimi Jehovaca, Abrahanhuan cutin parlarca. Jehovaca Ur llactapi imata nishcata y ima bendiciongunata charinatami Abrahanman cutin nirca. Abrahanba familiaca shuj ‘jatun jatun llactami tucuna’ carca. Abrahanmandami tucui gentecuna beneficiarina carca (Génesis 12:2, 3ta liipangui). Chaita uyashpaca Abrahanga ninandami cushijushcanga. Abrahanga, Jehová Dioshuan tratota rurashcamanda cushijushpami rishpa catin.
17 Shinapash cai viajeca ashtahuan cosascunatami alistana carca. Porque Abrahandaca, Harán llactapi cajpica Jehová Diosca ninandami bendiciarca. Chaimandami paipa tucui charishcacunapash ashtahuan mirarca. Bibliapica ‘Harán llactapi mirachishca cosascunamanda y paicuna randishca sirvientecunamandapashmi’ parlan (Gén. 12:5). Abrahanmanda shuj jatun jatun llacta llujshichunga achica sirvientecunata y achica cosascunatami charina carca. Shinapash Jehová Dios paipa sirvijcunata rico tucuchun ayudanataca na pensanachu canchi. Pero Jehová Diosca paipa voluntadta pactachichunga tucui minishtishcagutami caranga. Abrahanga fuerzata japishpami maiman rinata na yachashpapash, rishpa catin.
Abrahán y Saraca Ur llactapi ali causaita saquishpa ringapaj dispuestomi carca
18. a) ¿Ima huatapita Jehová Diospa llactahuan ricunata charij importante cosascunaca pasarca? b) Jipa huatacunamanga 14 de nisandaca ¿ima cosascunallata pasarca? (“ Shuj importante fecha” nishca recuadrotapash ricupangui).
18 Huaquin punllacunata purishpami Carquemis llactaman chayana carca. Chai llactatami gentecunaca río Eufratesta chimbangapaj yalin carca. Jehová Diospa llactahuan ricunata charij importante cosascunaca, chai pushtupimi pasashca yarin. Porque 14 de nisán de 1943 (a.e.c.) huatapimi Abrahanga río Eufratestaca chimbashcanga (Éx. 12:40-43). Chai punllami Jehová Dios, Abrahanhuan rurashca pactoca callarirca. Sur ladomanga Jehová Dios carasha nishca alpacunami ricurijurca.
19. Jehová Diosca ¿imatata Abrahandaca prometirca? Chai promesata uyashpaca ¿ima profeciapishi pensarirca?
19 Sur ladoman rishpami, Abrahanbash y paihuan rinajujcunapash, Moré pushtupa jatun arbolcunapa ladollapimi quidarca. Chai pushtuca Siquem llactapimi carca. Chai pushtupimi Jehová Diosca, Abrahanhuan cutin parlarca. Jehová Diosca canba familiami chai alpataca japinga nishpami Abrahandaca prometirca. ¿Chaita uyashpaca Abrahanga, Jardín de Edenbi Jehová Dios rurashca profeciapicha pensarirca? Chai profeciapica shuj ‘huahuami’ tucui gentecunata salvanga nijurcami (Gén. 3:15; 12:7). Abrahanga talvez chai profeciapi pensarishcangami. Shinallata Abrahanga, Jehová Dios paipa voluntadta pactachingapaj paita utilizajushcatami intindi callarishcanga.
20. ¿Imashinata Abrahanga Jehová cushca privilegiota valorashcataca ricuchirca?
20 Abrahanga, Jehová Dios cushca privilegiotaca ninandami valoran carca. Canaán alpaman yaicushpaca con cuidadomi ri callarirca. Porque chai alpacunapica cananeocunami causanajurca. Shinapash Jehová Diosman sacrificiocunata carangapami altarcunata rurarca. Primeroca Moré jatun arbolcunapa ladopi y chai jipaca Betel ladopimi altarcunataca rurarca. Bibliapica Jehovapa shutita alaban cashcatami parlan. Chaitaca ¿imashinata ruran carca? Abrahanga paipa familia chasquina alpacunata ricuchun saquishcamandami Jehovata agradicin cashcanga. Shinallata chai llactapi gentecunamanbashmi predican cashcanga (Génesis 12:7, 8ta liipangui). Shinapash Abrahanga tauca jarcaicunata charinarami carca. Paica Ur llactapi saquishca cosascunapica nunca más ñana pensarishcangachu. Chaipa randica Jehová paiman imata prometishcapimi pensarirca. Hebreos 11:10pica ninmi: “Abrahanga shinlli cimientocunata charij llactatami shuyajurca. Chai llactataca Taita Diosmi imashina ruranata ricurca y Taita Diosmi chai llactataca shayachirca”.
21. Jehovata sirvijcunaca ¿imacunatallata Diospa Gobiernomandaca yachapanchi? ¿Imata rurangapata dispuesto canchi?
21 Jehovata sirvijcunaca Hebreos 11:10pi parlashca llactamandaca ashtahuan cosascunatami yachanchi. Chai llactaca Taita Diospa Gobiernomi can. Shinallata chai Gobiernoca ñami jahua cielopi mandajun. Chai Gobiernopi Jesús rey cashcatapashmi ña yachapanchi. Jesusca, Abrahanman prometishca descendenciami can. Abrahán causarishpaca Jehová Diospa promesacuna imashina pactarishcata yachajushpaca ninandami cushijunga. ¿Nachu ñucanchicunapash Jehová Diospa tucuilla promesacuna imashina pactarijta ricungapaj munapanchiman? Ricungapaj munashpaca Abrahanba ejemplota catingapaj esforzaripashunchi. Chaipaca ¿imatata rurana capanchi? Jehovata sirvingapaj sacrificiocunata rurangapami dispuesto cana capanchi. Shinallata Jehová cushca privilegiocunata valorana y paita cazunami capanchi. Shina rurajpimi Abrahanga ñucanchipaca taitashna tucunga.
a Chai tiempopica Abrahanba shutica, Abranmi carca. Huaquin huatacuna jipami Jehová Diosca Abrahán shutita churarca. Chai shutica “ashtaca llactacunapa taita” ningapami munan (Gén. 17:5).
b Abrahanba casopipash shinallatami can: Tarepa punta churi na cajpipash Bibliapica casi siempremi Abrahandara primerito nombran.
c Chai tiempopica Saraca, Sarai shutimi carca. Chai jipami Jehová Diosca Sara shutita churarca. Chai shutica “Princesa” ningapami munan (Gén. 17:15).
d Huaquin estudiashcacunaca Abrahanba tiempopica camellocunaca nara gentecunahuan causashcangachu ninmi. Shinapash paicunapa nishcacuna cierto cashcata ricuchingapaca na pruebacunata charinllu. Pero Bibliapica tauca viajecunatami Abrahán camellocunata charishcataca parlan (Gén. 12:16; 24:35).

