1947 watapin Santa Ana (El Salvador) llaqtapi católico religionmanta curakuna Jehová Diospa testigonkuna contra sayarirqanku. Sapa semana ruwakusqan hinan chay kutipipas Qhawaq revistata estudianaykupaq huñunakurqayku misionerokunapaq kaq wasipi. Chayllamanmi huk waynakuna rumikunawan ch’aqemuwarqanku. Chay qhepallamanmi curakunapas chayamurqan, paykunawanmi kasharqanku askha runakuna nina k’anchanakunantinkama imagenninkuta apaspa ima. Iskay hora hinan rumikunawan ch’aqemuwarqanku, qaparqachasharqankutaqmi “¡kawsachun mamachanchis!”, “¡wañuchun Jehovanku!” nispa. Chaypi kashaq misionerokunatan manchachiwayta munarqanku chhaynapi chay llaqtamanta ripunaykupaq. Chay sucedesqanmantaqa 67 watañan pasarqon. *

EVELYN TRABERT compañeraywan iman 1945 watapi tawa kaq Galaad escuelaman rirqani, chay qhepamanmi Santa Ana llaqtaman rirqayku. Willasqaykichis yaqa 29 wata hina misionera kasqaymanta, ichaqa imaraykuchus chayta decidirqani chaytaraq ñawpaqta willasqaykichis.

CHEQAQ KAQMANTA FAMILIAY YACHAN

1923 watapin nacerqani Spokane llaqtapi (Washington, Estados Unidos). Tayta-mamayqa luterano religionmantan karqanku, chaywanpas manan allinpaqchu qhawariqku infiernomanta yachachikuyta. Niqkun “imaynapitaq munakuq Diosri chaynata runakunata castiganman” nispa (1 Juan 4:8). Taytayqa huk panaderiapin llank’arqan, chaypin huk llank’aqmasin nisqa “Bibliaqa manan ninchu ‘mana allin runakunaqa infiernopin castigasqa kanku’ nispaqa” nispa. Chay qhepallamanmi tayta-mamayqa Jehová Diospa testigonkunawan Bibliata estudiarqanku, chaypin yacharqan imatapunichus wañupuqkunamanta Biblia yachachisqanta.

Chay kutipiqa isqon watayoqmi kasharqani, tayta-mamayqa ancha kusikuqku Bibliamanta yachasqankurayku. Astawanraqmi kusikurqanku Diospa  sutin Jehová kasqanta yachaspaqa, mana trinidadchu kasqanta yachaspapas. Chaykunamanta tayta-mamaypa yachachiwasqanqa huk esponjaman hinaraqmi umayman haykurqan, chay cheqaq yachachikuykunan kacharichiwarqan (Juan 8:32). Manan hayk’aqpas Biblia estudiaytaqa aburrikunapaq hinaqa qhawarirqanichu, aswanpas chaykunamanta yachayqa anchatan gustawaq. Hinaspapas manchaliña karqani chaypas tayta-mamaywanmi predicaq lloqsiq kani. Paykunaqa 1934 watapin bautizakurqanku ñoqataq 1939 watapi 16 watayoq kashaspay.

Tayta-mamaywan San Luis (Misuri) asambleapi, 1941 watapi

Wasiykuta vendepuspan 1940 watapi julio killapi Coeur d’Alene (Idaho) llaqtaman ripurqayku; chaypin huk altos wasita alquilakurqayku, pachanpiqa huk tallermi karqan, kinsantiykupas precursorkunan karqayku. Chay tiempopiqa iñiqmasikunaq wasinpin huñunakuykuna aparikuq otaq huk alquilasqa wasipi, wasiykupipas aparikuqmi.

1941 watapin huk asambleaman rirqayku San Luis (Misuri) llaqtata. Domingo p’unchayqa “wawakunapaq p’unchay” nisqan karqan, 5 watamanta 18 watayoqkama kaqkunan ñawpaqpi tiyanayku karqan. Chaypin Joseph Rutherford iñiqmasi discursonta tukupushaspaña nimuwarqanku: “Wawakuna, [...] Diostapas rey Jesucristotapas kasukuqkuna, ama hina kaspa sayariykuychis”, nispa. Llapaykun sayarirqayku, hinan nimullarqantaq: “¡Qhawariychis, kaypi kashaq 15.000 más wawakunaqa Diospa gobiernonpa mosoq testigonkunan kanku!”, nispa. Chay ratopin decidikurqani tukuy tiempo precursora kanaypaq.

FAMILIANTIN DIOSTA SERVIYKU

Chay asambleaq kasqan qhepallamanmi Oxnard llaqtaman ripurqayku huk iñiq t’aqata paqarichimunaykupaq, chayqa kashan California llaqtapin. Chay llaqtapiqa manan ñawpaqpi hinachu sapallaypaq huk cuarto karqan; chay llaqtapiqa huk carropi wasiyku karqan, ch’ullallan camapas karqan, ñoqaqa sapa tutanmi huk mesa patapi camayta mast’akunay karqan.

California llaqtaman ripusqayku qhepallamanmi japonés soldadokuna bombardearqanku Pearl Harbor (Hawái) llaqtata 1941 watapi 7 diciembre killapi. Hinan chay p’unchay qhepallaman Estados Unidospas Segunda Guerra Mundialpi maqanakuyta qallarirqan. Japoneskunaqa California llaqtaq lamar-qochanpin kasharqanku, chayraykun autoridadkunaqa kamachikurqanku luzta ama pipas hap’ichinanpaq, chhaynapi k’anchayta rikumuspa ama bombardeamunankupaq.

1942 watapi setiembre killapin rirqayku Cleveland (Ohio) llaqtata “Mosoq pachamanta” nisqa asambleaman. Chaypin Nathan Knorr qomurqan “Thak kay... ¿wiñaypaqchu kanqa?” nisqa discursota. Chaypin rimarqan Apocalipsis 17 capitulomanta, chaypin willan huk ‘wak’a animal ñawpaqpi kasqanta’ qhepaman chinkapusqanta, ichaqa ‘chinkay-chinkay ukhumanta’ hukmanta rikhurimunan kasqanta (Apo. 17:8, 11). Willarqanmi chay ‘wak’a animalqa’ Sociedad de Naciones kasqanta, 1939 watapitaq chinkapusqanta. Bibliaqa willarqanñan chaypa rantinpi huk organización rikhurimusqan qhepaman thak kawsay kananta, chayqa hunt’akurqanmi. 1945 watapi Segunda Guerra Mundial tukupusqan qhepamanmi ‘wak’a animalqa’ hukmanta rikhurimurqan Naciones Unidas nisqa sutiwan. Chay kutimantapachan askha nacionkunapi predicayta  qallarirqanchis. Diospa llaqtanqa astawanmi wiñarqan.

Galaad escuelamanta diplomay

Chay profecian yanapawarqan askharaq llank’ana kasqanta entiendenaypaq. Chayraykun misionera kayta munarqani “qatimuq watapi Galaad escuela qallarinqa” nispa willakuqtin. 1943 watapin niwarqanku Portland (Oregón) llaqtapi precursora kanaypaq. Chay tiempopiqa huk tocadiscopi huk discursota uyarichispan predicaq kayku, chaymantataqmi Diospa gobiernonmanta rimaq qelqakunata munachiq kayku. Chay watakunapiqa yuyaykushallarqanipunin misionera kanaypi.

1944 watapin Evelyn Trabert amigaytawan invitawarqanku Galaad escuelaman. Chaypin yachachiwarqanku kusikuywan Biblia estudiayta. Yachachiwaqniyku huch’uyyaykukuq kasqankun sonqoymanpuni chayawarqan, mayninpiqa paykunan mikhusqayku ratopi atiendewaqku. 1945 watapin 22 enero killapi phisqa killa qhepaman graduakurqayku.

EL SALVADOR NACIONPI MISIONERA KANI

1946 watapin junio killapi El Salvador nacionman chayarqayku Evelyn, Leo, Esther ima. Chaypin rikurqayku chakrakunaqa ‘ichhunapaq poqosqaña kashasqanta’ (Juan 4:35). Pisi killakuna qhepallamanmi Santa Ana llaqtapi ñawpaq kaq asambleata ruwakurqan. Tukuy runakunamanmi invitarqayku, hinan yaqa 500 runakuna huñunakurqanku. Chayta rikuspan curakunaqa sinchita phiñakurqanku chaymi huk semana qhepaman rumikunawan ch’aqewarqanku imayna qallariypi willasqay hina. Chaywanpas manan ripurqaykuchu, astawanraqmi yanaparqayku chay llaqtapi runakunata. Curakunaqa manan munaqkuchu runakuna Bibliata leenankuta, wakillantaqmi rantikuytapas atiqku. Chaywanpas askha runakunan cheqaq kaqmanta yachayta munarqanku. Anchatan kallpachakurqayku castellano rimayta yachanaykupaq, paraisomanta yachachinaykupaqpas, chay kallpachakusqaykutan paykunaqa ancha allinpaq qhawariqku.

Galaad escuelaymantaqa phisqan rirqayku El Salvador nacionman. Lloq’emanta paña ladoman: Evelyn Trabert, Millie Brashier, Esther Mahan, ñoqa, Leo Mahan

Ñawpaq estudianteymi karqan Rosa Ascencio. Payqa Biblia estudiayta qallarispan tiyasqan runamanta t’aqakapurqan. Qhepamanqa paypas Bibliatan estudiarqan, casarakapurqanku iman, chaymantataq bautizakapurqanku. Rosan Santa Ana llaqtapiqa ñawpaq precursora karqan. *

Rosaqa tiendanta wisq’asparaqmi predicaq riq, confiaqmi Jehová Dios necesitasqanta qonanpi. Predicacionmanta kutimuspaqa vendeqpunin. Chaypin repararqan Mateo 6:33 textoq nisqan may cheqaqpuni kasqanta, Rosaqa wañukapunankaman hunt’aq sonqonwan Diosta servirqan.

Huk kutinmi alquilawaqniyku runaq wasinta cura risqa. Chaypin nisqa mana qarqowaqtinkuqa católico religionmanta qarqosqa kananta. Alquilawaqniyku runaqa empresarion karqan, payqa ñawpaq kutikunamantaraqsi phiñasqa kashasqa curakunaq imaymana ruwasqankumanta, chaymi  payqa mana kasurqanchu. Payqa nirqanmi “munaspaqa qarqowachunkupas” nispa, niwarqankutaqmi maykamapas wasinpi kashanallaykupaq.

ALLIN REQSISQA RUNA TESTIGO KAPUN

Sucursalpa perqakusqan, 1955 watapi

San Salvador llaqtapin huk warmi huk misionerawan Bibliata estudiarqan, paypa qosanmi karqan Baltasar Perla sutiyoq huk ingeniero. Payqa sumaq sonqo runan karqan, ichaqa religionpi umallikuna iskay uya kasqankuraykun manaña Diospi iñipusqachu. Manaña Testigochu karqan chaypas paymi planokunata ruwarqan sucursal chay llaqtapi perqakunanpaq, manataqmi imatapas cobrarqanchu.

Sucursal perqakusqanpi llank’aspan Baltasarqa repararqan cheqaq religión tarisqanta. Payqa 1955 watapin 22 julio killapi bautizakurqan, chay qhepallamanmi esposan Paulinapas bautizakurqan. Iskaynin wawankunapas Diostan servinku. Huknin kaq wawanqa Baltasar sutillayoqtaqmi, payqa 49 watañan Brooklyn Betelpi kashan, chaymantan yanapakushan pachantinpi predicación aparikunanpaq. Kunanqa Estados Unidos sucursalpi huknin kaq encargakuqmi. *

San Salvador llaqtapiqa ejercicio ruwananku huk hatun wasipin asambleakuna ruwakurqan, chay localtaqa Perla iñiqmasiq yanapayninwanmi conseguikurqan. Qallariypiqa manan imanmanpas hunt’arqaykuchu, qhepakunamanmi ichaqa manaña aypawarqankupasñachu. Chay asambleakunapin tupaq kani estudiota qosqay runakunawan. Wakinqa niwaqkun “paymi nietoyki” nispa, chaytaqa niqku bautizakunankupaq yanapasqanku runakunatan, chaykunan anchatapuni kusichiwaq.

Franz iñiqmasi huk asambleapi misionerokunata rimapayashan

Huk asambleapin huk iñiqmasi ñoqawan rimananpaq asuykamuwarqan. Ñoqaqa soqoypin nirqani “¿imatataq niwanqari?” nispa, uyanqa manan reqsisqachu kawarqan. Hinan niwarqan “Santa Anapi rumiwan ch’aqeshasuqtiykichisqa ñoqapas ch’aqeysikurqanin” nispa. ¡Maytan kusikurqani kunanqa Diosta servishasqanta yachaspay!  Chaymi reparachiwarqan tukuy tiempowan Diosta serviyqa imamantapas aswan allinpuni kasqanta.

El Salvador nacionpi ñawpaq kaq asambleaman risqayku

DECIDISQAYKUNAQA KUSICHIWANMI

El Salvador nacionpiqa yaqa 29 wata hinan misionera karqani. Ñawpaqtan karqani Santa Anapi, chaymantataq Sonsonatepi, Santa Teclapi, San Salvadorpiwan. 1975 watapin Diosmanta mañakusqay qhepaman decidirqani Spokane llaqtaman kutipunaypaq. Tayta-mamayta hunt’aq sonqowanmi Diosta servirqanku, machu-payañataqmi kapurqankupas, chaymi yanapanaypaq kutirqani.

Taytayqa 1979 watapin wañupurqan, mamaytaqmi 94 watanpi kashaspa 8 wata qhepaman, rikurqanin pisi-pisimanta manaña kallpan kapusqanta. Mamayta cuidayqa sinchitan sayk’uchiwarqan llakichiwarqan ima, chay hawan herpes zóster otaq culebrilla onqoy hap’iwarqan. Ichaqa repararqanin Jehová Diospa munakuyninta paymantataqmi mañakurqani, chaykunan yanapawarqan atipanaypaq. Diosqa hunt’arqanmi Isaías 46:4 textopi prometesqanta; ‘soqoyoq kasqay’ tiempopin marq’ayninpi cuidawarqan, paymi salvawaqniyqa.

1990 watapin Omak (Washington) llaqtaman ripurqani. Chaypin castellano rimaqkunata predicarqani, chhaynapin mana mana valeqpaq hinachu qhawarikurqani. Wakin estudianteykunaqa bautizakurqankun. Tiempowanqa manañan wasiypi ruwanaykunata ruwayta atipurqanichu, chaymi noviembre killapi 2007 watapi Chelan llaqtaq qayllanman ripurqani. Kaypiqa sapallaymi kuraq cristiana kani, chaymi abuelankuta hina qhawariwanku, anchatan agradecikuni tukuypi yanapawasqankumanta.

“Mana imaq hark’asqallan” Diosta servinayraykun manan casarakurqanichu (1 Cor. 7:34, 35). Kunanqa manan imata ruwaspapas tukuy munasqaykitaqa tariwaqchu, chayraykun tukuy kawsayniywan Diosta servirqani, chay ruwaymi imamantapas aswan importanteqa. Askha runakunamanmi cheqaq kaqta yachachirqani, paykunaqa wawaykuna hinan kanku. Paraisopiñan tukuy munasqayta ruwasaq. Ñoqamanqa Salmo 145:16 texton sonqoyman chayan, chaypin Jehová Dios prometewanchis llapa ‘munasqanchista’ qhepaman qowananchispaq.

Precursora kayqa yanapawanmi sipas hina sientekunaypaq

91 watayoqña kashani chaypas qhali kasqayraykun atishaniraq precursora kayta. Precursora kayqa yanapawanmi sipas hina sientekunaypaq, ancha valorniyoqtan sientechiwan. El Salvador nacionman chayamuqtiyqa chayraqmi predicación qallarikusharqan. Satanasqa imaymanatan ruwarqan chayta hark’ananpaq, ichaqa manan atirqanchu. Kunanqa 39.000 más predicaqkunan kanku. ¡Chayta rikuymi anchata iñiyniypi kallpachawan! Reparanin Jehová Diosqa llaqtanwan kashasqanta.

^ par. 4 Qhaway Anuario de los testigos de Jehová para 1981 nisqa librota 45, 46 paginakunata.

^ par. 19 Qhaway Anuario para 1981 librota 41, 42 paginakunata.

^ par. 24 Qhaway Anuario para 1981 librota  66, 67, 74 paginakunata.