Pujllayqa allinpunin wawakunapaqqa, pujllaspan paykunaqa umachankuta allinta llank’achinku, paykunallamantataqmi imatapas ruwayta yachanku. Chaykunata ruwaymi paykunataqa yanapan allin yuyayniyoq kanankupaq, juj ruwaykunata yachanankupaq ima. Chhaynaqa,

 kaykunatan ruwankuman:

•   Dibujankumanmi

•   Wayk’unkumanmi a

•   Pimantapas actuankumanmi

•   Takinkumanmi

•   Ima pujllanatapas armankumanmi

•   Imawanpas pujllankumanmi, cartón cajakunawanpas ima munasqankutapas ruwankumanmi

 Askha nacionpi wawakunaqa manañan chaykunawan pujllankuñachu. Aswanpas televisionta, celularta qhawayllapiñan kashanku.

 Chhaynaqa, chaykunatan tayta-mama jina allinta qhawarinayki.

•   Kaytan yachanayki

•   Kaytan ruwawaq

 Kaytan yachanayki

•   Pujllayqa wawakunaq allinninpaqmi. Pujllayqa yanapanmanmi wawakunata qhalilla kanankupaq, allin yuyayniyoq kanankupaq, jujkunawan allinta kausanankupaq ima. Chaymantapas yanapanmanmi pacienciakuq kanankupaq, allin yuyaywan imatapas ruwanankupaq, juj wawakunawan sumaqta apanakunankupaq ima. Chhaynaqa pujllayqa wawakunatan yanapan wiñaspa allinta kausanankupaq, allin yuyayniyoq kanankupaq ima.

•   Wawakuna nishuta televisionta celularta qhawankuman chayqa manan allinchu kankuman. Sapa kutin celularta televisionta qhawankuman chayqa vicio iman jap’inman. Chaymantapas yaqachus jina wakin wawakunaqa celularta, televisionta nishuta qhawasqankurayku nishuta wirayapushanku, millay genioyoq iman kapushanku. Chhaynaqa manan allinchu kanman wawakunata televisionta celularta qhawayllamanña yachachiyqa.

•   Askha academiaman wawakunata churayqa manan allinchu kanman. Sichus wawanchiskunata juj-juj academiaman churasunman chayqa, manañan tiemponku kanmanchu pujllarinankupaq, paykunallamanta ima ruwayta yachanankupaqpas. Chaymi wawakunaqa necesitankupuni tiempochata pujllarinankupaq.

 Kaytan ruwawaq

•   Tiempota qoy pujllananpaq, payllamanta imatapas ruwananpaq. Atikuqtinqa wawaykita campoman pusay chaypi pujllananpaq. Chaymantapas imawanchá wawayki pujllayta munan chaypaqpas tiempota qoy. Ima pujllanakunachá umanta llank’achinman chaykunawan ima pujllachiy. b

   Kaypi piensariy: ¿Yanapanmanchu wawayta kaykunawan pujllasqan pacienciakuq kananpaq, allin yuyaywan imatapas ruwananpaq? ¿Yanapanqachu chaykuna kuraqña kapuqtinpas?

   Bibliapin nin: “Ejercicio ruwayqa yanapawasunmanmi”, nispa (1 Timoteo 4:8).

•   Jayk’a horachus televisionta celularta qhawanqa chayta controlay. Televisionta, celularta, tablet-ta wawaykiman manaraq qoshaspa allinta piensariy. Wawakunamanta yachaq doctorkunan ninku: “Iskay watankumanta urayman kaq wawakunaqa manan televisiontapas, celulartapas, ni tablet-tapas qhawanankuchu. Iskay watayoqmanta pisqa watankukama wawakunapas juj horallan chaykunataqa qhawananku”, nispa. c

   Kaypi piensariy: ¿Ima horaskaman waway televisionta celularta qhawanan? ¿Noqapas wawaywanchu qhepakunay kuska qhawanaykupaq? ¿Imakunawanmi pujllankuman televisionta qhawanankumantaqa?

   Bibliapin nin: “Allintapuni qhawarikuychis imaynatachus kausashankichis chayta, amapuni mana yuyayniyoqkuna jinaqa kausaychischu, aswanpas yachayniyoq jinapuni kausaychis tiempoykichista ama usuchispa”, nispa (Efesios 5:15, 16).

•   Allinta reparay imaraykus askha academiaman wawakunata churayqa mana allinchu kanman chayta. Academiapiqa yaqapaschá wawaykiqa allinta ima ruwaytapas yachanqa. Ichaqa sichus askha academiaman churanki chayqa, sayk’upunqan wawaykiqa. Qanpas sayk’upunkin wawaykita jujmanñataq-jujmanñataq apaspa. Chayraykun Efesios 5:15, 16 textopipas kallpachawanchis allin yuyaywan tiemponchista utilizananchispaq.

   Kaypi piensariy: ¿Imaymana academiaman churasqayraykuchu waway sinchi sayk’usqa kashan? Chhayna kaqtinqa, ¿imatan ruwayman?

   Bibliapin nin: “Allin kaqkunata allinta reparaychis”, nispa (Filipenses 1:10).