Kichay leenaykipaq

Jehová Diospa testigonkuna

Simita akllay quechua (Cusco)

PAYKUNA JINA KAY | JOB

“Tukuy sonqomantan Diosta munakuran”

“Tukuy sonqomantan Diosta munakuran”

Kaypi piensaykuy, chakinmanta umankama sarnaman rijch’akuq onqoyniyoq nanaywan tiyashaq runapi. Chay runaqa khuyay sapallan tiyashan, manan kallpanpas kanchu ch’uspikunata cuerponmanta qatinallanpaqpas. Llakisqa kasqanta rikuchinanpaqmi uspha patapi tiyaykun. Kallpanqa kashan manka p’akisqa k’arpawan cuerponta qhetunallanpaqmi. Chay runaqa tukuy imaymanatan chinkachipuran. Amigonkuna, vecinonkuna, familiankunapas wijch’upurankun. Llapa runakunapas, erqekunapiwanpas burlakunkun paymantaqa. Payqa piensanmi Jehová Diosnin saqerparipusqanta. Ichaqa manan chhaynachu karan (Job 2:8; 19:18, 22).

Jobmantan rimashanchis. Diosmi niran: “Pay jina chanin runaqa manan kay pachantinpi kanchu”, nispa (Job 1:8). Askha watakunaq pasasqan qhepamanpas Jehová Diosqa Jobmantaqa kaqllatapunin nisharan (Ezequiel 14:14, 20).

¿Llakikuypichu qanpas tarikushanki? Jobmanta yachaymi yanapasunkiman. Chaymantapas yanapasunkin imaynan llapa Diosta serviqninkuna kananchis chayta entiendenaykipaq: Tukuy sonqowanmi Diostaqa servina. Runaqa Diosta tukuy sonqonwan servisqantaqa rikuchin, ima llakipiña tarikuspapas Diospa munasqanta ruwaspan. ¿Imatan yachasunman Jobpa kausayninmanta?

Jobqa manan yacharanchu

Jobpa wañupusqan pasaytañan Moisesqa Jobmanta qelqanman karan. Jehová Diospa yanapasqanmi Moisesqa Jobwan ima pasasqanta qelqaran, manan Jobllamantachu qelqaran; qelqallarantaqmi cielopi ima pasasqanmantapas.

Jobqa kusisqan kausaran. Payqa qhapaq, allin reqsisqa, respetasqa runan Uz llaqtapiqa karan, chayqa kanman karan Arabia nacionpa wichay ladonpin. Jobqa qoykukuqmi karan, pobrekunata mana piniyoqkunatapas khuyapayaqmi. Jehová Diosqa Jobta esposantawanqa chunka wawakunawanmi bendeciran. Tukuy imamantapas aswan allinqa Jehová Diosta tukuy sonqonwan servisqanmi karan. Abrahán, Isaac, Jacob, José taytankuna jinan Jobpas Jehová Dioswan allin kayta ñaupaqtaqa maskhaq. Jobqa ñaupa taytankuna jinan sapa kutilla familianmanta Jehová Diosman sacrificiota jaywaq, imayna sacerdotekuna ruwaqku jinata (Job 1:1-5; 31:16-22).

Chhayna sumaq kashasqanmantan vidanqa cambiapuran. Jobqa manan yacharanchu cielopi ima pasashasqanta. Jehová Diosqa pay sonqo angelninkunawanmi cielopi juñukusharanku, jinan Satanás chayman jaykuran. Jehová Diosqa yacharanmi Satanás Jobta cheqnisqanta, chaymi Diosqa Jobmanta allinta rimaran. Chaypin Satanasqa niran: “Manamá yanqachu Jobqa yupaychashasunki. Qanqa paytapas familiantapas tukuy kaqnintapas manan piwanpas llamiykachinkichu”, nispa. Satanasqa cheqnikunmi Diosta tukuy sonqowan serviqkunataqa. Diospa serviqninkunaqa tukuy sonqowan Diosninkuta servispan rikuchinku Satanás millay llulla kasqanta. Saqraqa piensaran Jobqa kaqninkunaraykulla Diosta servinanta, qechuqtintaq Diosta ñakananta (Job 1:6-11).

Jehová Diosqa munaranmi Satanás llulla kasqanta Job rikuchinanta, chaytan Jobqa mana yacharanchu. Jehová Diosqa jinallatan Satanastaqa qhawaran Jobwan munasqanta ruwananta, ichaqa manan wañuchinanchu karan. Chaymi Satanasqa munasqanta ruwayta qallariran. Juj p’unchayllapin Jobqa imaymana llakikuypi tarikuran. Lliu uywankunan mana kapuranchu. Ñaupaqtaqa toronkuna, ovejankuna, chaymantataq camellonkuna. Jujnin michiqmi chayamuspa willaran: “Llapan michiqkunata ovejakunatawanmi rayo rupharapun”, nispa. Aswan llakikunapaqqa karan michiqkunaq wañupusqankun. Jobqa manan entiendeyta atiranchu tukuy chaykuna pasashasqanta. “Juj p’unchaymi Jobpa churinkuna ususinkunapiwan kurajninkuq wasinpi ujasharanku mijusharanku”. Jinan sinchi wayra jamuspa lliu wasinkuta thunispa chay ukhupi paykunata wañuchipuran (Job 1:12-19).

Job imaynapuni chay rato sientekusqantaqa manan yachanchischu. Payqa p’achantan llik’ikuran chujchantapas rutukuranmi, jinaspan pampaman kumpakuran. Jobqa piensaranmi imaynan Jehová Dios qoran chhaynallatataq qechupusqanta. Satanasmi ichaqa chaykunataqa ruwasharan. Chaywanpas Jobqa manan Diostaqa ñakaranchu imayna Satanaspa piensasqanman jinaqa. Aswanmi niran: “¡Saminchasqapuni [otaq bendecisqapuni] Señor Diosqa kachun!”, nispa (Job 1:20-22).

Jobqa manan yacharanchu Satanás yanqamanta tumpashasqanta

‘Uyaykipin ñakasunki’

Satanasqa sinchi phiñasqan kasharan, jinaspan jujmanta Jehová Dios angelninkunawan juñunakusqanman jaykuran. Jehová Diosqa Jobmantaqa allintan rimaran, Jobqa chhayna llakikuypiña tarikuspapas Jehová Diostaqa tukuy sonqonwanmi munakushallaran. Jinan Satanasqa Jehová Diosman kutichiran: “Manataq cuerponta llamiykunkichu chayllayá allin kashan. Qhali kashaspaqa, tukuy imantapas runaqa qoyta atinmi, kausayninta qespichinanraykuqa. Pay kikinta llamiykuwaq, chayñayá yachawaq imaynataraqchus uyaykipi ñakasunkiman chayta”, nispa. Satanasqa piensaran Job sinchita onqoqtinqa Diosta ñakananta. Jehová Diosmi ichaqa Jobpi anchata confiaran, chayraykun Satanaspa Jobwan imaymana ruwananta jinallata qhawaran (Job 2:1-6).

Qallariypi rimamusqanchis runaqa Jobmi karan. Imayna llakisqachá esposanqa tarikuran. Chunkantin wawankunan wañupuranku, chaymantataq qosan sinchi millay onqoywan ñak’ariran, payqa manan imatapas ruwayta atiranchu yanapananpaq. Chaymi niran: “Kay jinataña ñak’arishaspapas, ¿qaqataraqchu iñiyniykipi sayashanki? ¡Diosta ñakay, jinaspa wañuy!”, nispa. Jobqa esposantaqa reqsiranmi, ichaqa esposanqa manan chhaynachu karan. Jobqa yacharanmi, esposanqa chhaynata rimasharan sinchi llakikuypi tarikusqanraykun. Chhaynapiña tarikuspapas Jobqa manan jayk’aqpas Diostaqa ñakaranchu (Job 2:7-10).

Tukuy chaykunaqa cheqaqtapunin pasaran, chay pasasqantaq noqanchismanraq chayamun. Satanasqa manan Job contrallachu chaykunataqa ruwaran aswanpas llapan runakuna contran. Satanasmi niran: “Tukuy imantapas runaqa qoyta atinmi, kausayninta qespichinanraykuqa”, nispa. Otaq Satanasqa nisharan “runakunaqa manan tukuy sonqowanqa Diostaqa servinkumanchu” nispa. Satanasqa piensashallanmi qanpas Diosta mana sonqomantachu munakusqaykita, ima llakipi tarikuspaqa Diosta saqepunaykita. Satanasqa piensan qanpas pay jina qanllapaq imatapas munasqaykitan. ¿Munawaqchu Satanás llulla kasqanta rikuchiyta? Llapanchismi chaytaqa rikuchisunman (Proverbios 27:11). ¿Imakunapiwanmi Job tarikuran?

Amigonkunaqa manan yanaparankuchu

Biblian riman Jobqa kinsa reqsisqan runakunamanta, paykunaqa karan amigonkuna otaq compañeronkuna, paykunaqa Job llakikuypi tarikusqanta yachaspan viajaranku visitanankupaq, consolanankupaq ima. Jobtaqa manan reqsiyta atirankuchu, sinchi nanaywanmi kasharan; aychanpas yanamanraqmi tukupusqa onqoyniyoq kasqanrayku. Jobqa manañan ñaupaqpi jinañachu kapuran. Chay kinsa runakunaqa karan, Elifaz, Bildad, Zofar iman, paykunaqa jawa sonqollan munakuranku. Jinaspan kunkayoqta qapariranku, allpawantaq umankuta jich’akuranku. Chaymantataq Jobwan kuska ch’inlla tiyaykuranku. Chhaynan semanantin tuta p’unchay mana juj simita rimarispa karanku. Paykunaqa manan consolayta munaspachu manaqa rimariranku. Paykunaqa manan tapurankuchu ima Jobwan pasasqanta, piensasqallankupitaq confiakuranku: Jobqa sinchi sonqo nanaypin tarikusharan (Job 2:11-13; 30:30).

Chay runakuna mana rimariqtinkun Jobqa rimayta qallariran. Payqa sinchi sonqo nanasqan kasharan chaymi nacesqan p’unchayta ñakaran. Chaymantañan willaran imarayku chhayna kashasqanta. Payqa piensaran Diospa munayninpi chhaynapi tarikushasqantan (Job 3:1, 2, 23). Chhaynapiña tarikuspapas Jobqa manan Diosmantaqa karunchakuranchu, ichaqa consolasqa kaytan anchatapuni munasharan. Compañeronkuna rimayta qallariqtinkuqa Jobqa niranchá “amañapas kay runakunaqa rimarinkumanchu karan” nispa (Job 13:5).

Elifazmi ñaupaqtaqa rimayta qallariran, yaqapaschá payqa kinsantinkumanta kuraq karan, Jobmantaqa aswan kuraqchá karan. Chaymantataq iskaynin compañeronkunaqa Elifazpa rimasqanman jina rimallarankutaq. Yaqapaschá rimasqankuqa mana k’irikuq jinachu karan, paykunaqa nirankun: “Diosqa ancha atiyniyoqmi, millay runakunatan ñak’arichin sumaq runakunatataq vendicen”, nispa. Chayamusqanmanta pachan reparakuran Elifazqa Jobta mana yanapay munasqanta. Ejemplopaq, Elifazqa mana allinta yuyaykuspan rimaran. Paymi niran “Diosqa munakuqmi millaykunatataq ñak’arichin” nispa; chay nisqanwanmi Jobta nisharan millay kasqanrayku Dios ñak’arichisqanta (Job 4:1, 7, 8; 5:3-6).

Jobqa chay rimasqankutaqa manan creeranchu (Job 6:25). Kinsantinkun yuyaykuranku Jobqa juchanta pakashasqanta. Paykunaqa piensaranku juchanmanta ñak’arishasqantan. Elifazqa Jobtan tumparan “jatunchakuq runa, millay runa, manan Diostapas manchakunchu” nispa (Job 15:4, 7-9, 20-24; 22:6-11). Zofarpas Jobtaqa niranmi amaña mana allin kaqta ruwananpaq (Job 11:2, 3, 14; 20:5, 12, 13). Bildadqa aswan k’irikuq simikunataraqmi Jobtaqa niran: “Wawaykikunaqa juchakusqankuraykun wañunku”, nispa (Job 8:4, 13).

Kinsantin runakunaqa Jobtaqa astawanmi sonqonta k’iriranku consolanankumantaqa

Tukuy sonqomanta Dios serviqtan iskayachiyta munaranku

Chay kinsantin runakunaqa aswan millaytaraqmi rimaranku. Manan Jobllatachu Diosta tukuy sonqomanta servisqantaqa iskayachiranku, aswanpas nirankun: ”Yanqapaqmi tukuy sonqomanta Diosta servinaykipaq kallpachakunki”, nispa. Elifazmi niran juj angelwan tupasqanmanta. Chay rimasqanqa supaykunamantan karan. Paymi niran: “Diosqa manan confianchu serviqninkunapi, mana allin kaqllatan angelninkunapipas qhawashan”, nispa. Chay nisqan cheqaq kanman chayqa, manachá pipas Diospaq jinaqa kausanmanñachu. Chaymantataq Bildad niran: “Diosmanqa manan imapas qokunchu Jobpa tukuy sonqomanta servisqanqa, aswanpas kuruta jinallan qhawarin”, nispa (Job 4:12-18; 15:15; 22:2, 3; 25:4-6).

¿Jayk’aqllapas sinchi llakisqa kashaqta consolarankichu? Chayta ruwayqa sasan. Jobpa kinsantin mana yuyayniyoq compañeronkunamantan yachanchis ama paykuna jina kananchispaq. Paykunaqa manan Jobta kallpachananpaq jinachu rimaranku, manan sutillantapas rimarankuchu. Paykunaqa manan piensallarankupaschu Job imayna sonqo k’irisqa tarikusqanpiqa, nitaqmi consolaytapas munarankuchu. * Chayrayku pitapas llakisqata rikunki chayqa, sumaqta munakuywan rimapayay. Yanapay Diospi iñishanallanpaq, sumaq Dios kasqanpi, khuyapayakuq kasqanpi, justicia ruwaq kasqanpi ima. Jobpas compañeronkunataqa chhaynatachá yanapanman karan (Job 16:4, 5). ¿Imaynatan Job kutichiran Diosta tukuy sonqowan munakusqan contra rimaqkunata?

Jobqa Diostaqa tukuy sonqomantan munakushallaran

Jobqa llakikuypi tarikuspan manaña imapaqpas kallpan karanñachu. Jobqa qallariymantapachan niran llakikusqayraykun “ima atisqayta thautini” nispa (Job 6:3, 26). ¿Imaraykun chayta niran? Sonqo k’irisqa tarikuspan chaytaqa niran. Chaymantapas manan yacharanchu imarayku ñak’arishasqanta. Jobqa piensaran Jehová Dios chay ñak’ariykunata payman apachimusqantan, chaytaqa piensaran juj p’unchayllapi wawankuna tukuy imaymanankuna mana kapusqanraykun. Jobqa manan yacharanchu pimanta chay ñak’ariykuna jamusqanta, chayraykun pantasqata piensaran.

Chaykunaña pasaqtinpas Jobqa tukuy sonqonwanmi Jehová Diostaqa munakushallaran. Chaymi rikukuran kinsantin runakunawan rimasqanpi. Jobqa Jehová Diospa munasqanman jinan rimaran, chay rimasqanqa kay tiempopipas yanapawanchismi. Payqa Diospa kamasqankunamantan rimaran, manan pay jinaqa pipas chhaynata rimaranchu, chaypin reparanchis Diospa yanapayninwan rimasqanta. Ejemplopaq, Jobmi niran: “Diosqa [...] ch’usaqllapitaqmi allpa pachatapas warkuykun”, nispa. Chaytapunin cientificokunapas tariranku. * (Job 26:7). Jobqa jamuq tiempopi suyakuymanta rimaspaqa, abuelonkuna jina iñiyniyoq kasqantan rikuchiran. Jobqa wañunmanña karan chaypas iñiranmi Dios jamuq tiempopi payta kausarichimpunanpi (Job 14:13-15; Hebreos 11:17-19, 35).

Jobqa tukuy sonqonwanmi Diosta munakuran. Elifazpas iskaynin compañeronkunapas nirankun: “Diosmanqa manan imapas qokunchu juj runa tukuy sonqomanta payta servisqanqa”, nispa. ¿Kasukuranchu Job compañeronkunaq chay nisqanta? Manan. Jobqa allintan yacharan Diosqa tukuy sonqomanta munakuqnin runakunata munakusqanta. Chaymi niran: “Diosqa chaninkaq balanzapi taripawachun, chaypin yachanqa mana ima juchaypas kasqanta”, nispa (Job 31:6). Jobqa repararanmi chay kinsantin runakunaqa Diosta tukuy sonqowan servisqanta iskayachiy munasqankuta. Chayraykun Jobqa upallachiran amaña rimashanallankupaq.

Jobqa yacharanmi tukuy sonqowan Diosta munakusqantaqa sapa p’unchay rikuchinan kasqanta. Chaytan vidanpipas rikuchiran. Ejemplopaq, manan idolotapas adoraranchu, jujkunatapas munakuranmi khuyapayaranmi, manan qhelli juchatapas ruwaranchu, esposanwanpas allintan kausaran. Astawanqa Jehová Diosllatan tukuy sonqo serviran. Chayraykun niran: “Diostaqa wañunaykamapas tukuy sonqoywanmi servisaq”, nispa (Job 27:5; 31:1, 2, 9-11, 16-18, 26-28).

Jobqa Diostaqa tukuy sonqomantan munakushallaran

Job jina noqanchispas kananchis

¿Job jinachu qanpas tukuy sonqomanta Diosta serviyta munanki? Rimayllapas kanman jinan, Jobpaqmi ichaqa mana rimayllachu karan. Payqa tukuy sonqomanta Diosta kasukuspan rikuchiran, noqanchispas imakunapiña tarikuspapas sapa p’unchaymi kasukunanchis. Chhaynapi Jehová Diosta kusichisun, Satanás llulla kasqantataq rikuchisun. Chaytan Jobpas ruwaran. Noqanchispas Job jinan kananchis.

Jobmanta yachayqa manan kaypichu tukupun. Jobqa chhaynapi tarikuspan qonqarapuran Jehová Diosta jujkunawan allinta qhawarichinanta, aswanpas payta allinta qhawarinallankupin piensaran. Payqa iñiyninpi yanapanatan necesitaran ama chhayna sientekunanpaq. Payqa sinchi sonqo nanasqan tarikuran, chaymi necesitaran consolanata. ¿Imaynatan Jehová Dios Jobta yanaparan? Chaytaqa qatimuq yachachikuypin yachasunchis.

^ párr. 23 Elifazqa amigonkunawanqa piensarankun socegollawan rimapayaspa Jobta consolanankupaq (Job 15:11). Ichaqa socegowanña rimapayaranku chaypas k’irikuq simikunawanmi niranku.

^ párr. 26 Yachasqanchisman jinaqa 3.000 watakuna qhepataraqmi cientificokunaqa yacharanku allpanchis ch’usaqllapi kashasqanta. Cientificokunaqa allpamanta ch’usaqman lloqsispan juj fotota orqomuranku, chaypin rikuranku allpaqa ch’usaqllapi kasqanta; chayraqmi Jobpa nisqanta creeranku.