Kichay leenaykipaq

Índice nisqaman riy

Casarasqakuna, Dioswan yanapachikuychis

Casarasqakuna, Dioswan yanapachikuychis

“Señor Dioschus llaqtata mana waqaychan chayqa, yanqapaqmi llaqta qhawaqkunaqa qhawan” (SAL. 127:1)

1, 2. a) ¿Imaraykun prometesqa hallp’aman mana haykurqankuchu 24.000 Israel qharikuna? b) ¿Imatan yachachiwanchis Israel llaqtata sucedesqan?

PROMETESQA HALLP’AMAN Israel llaqta haykunan kashaqtinmi “Israel qharikunaqa Moab suyu warmikunawan qhelli hucha ruwayta qallarirqanku”. Chaymi 24.000 qharikuna wañurqanku. Askha watakunan chay hallp’aman haykuyta suyakusharqanku, ichaqa Jehová Diosta mana kasukusqankuraykun manaña haykurqankuchu (Núm. 25:1-5, 9).

2 Chaymi Bibliapi qelqasqa qheparqan ñoqanchispa yachananchispaq (1 Cor. 10:6-11). Biblian willawanchis ñoqanchispas tukukuy p’unchaykunapi kawsashasqanchista pisi tiempollamantataq paraisopiña kawsananchista (2 Tim. 3:1; 2 Ped. 3:13). Ichaqa askha iñiqmasikunan Jehová Diosta mana kasukuspa qhelli huchapi urmarqanku chayraykutaq ñak’arishanku. Mana pesapakuspaqa manan paraisopi kawsanqakuchu.

3. ¿Imaraykun cristianokuna necesitanku Jehová Diospa yanapayninta? (21 paginapi dibujokunata qhaway.)

 3 Cristianokunaqa Jehová Diospa yanapaynintan necesitanku casado kawsayninkupi kusisqa kanankupaq. ¿Imarayku? Kay pacha runakuna warmi-qhari puñuyllapiña yuyaykusqankurayku (leey Salmo 127:1). Chaymi casarasqakunaqa astawan munanakunanku cuidakunankutaq qhelli huchakunapi ama urmanankupaq. Chaypaqmi allinta qhawarinanku imachus munapayasqankuta, Dioswan allin amigontin kananku, “Diosman rikch’akuq” kananku, sumaqta rimananku, warmi-qhari kasqankuwantaq hunt’ananku.

QHAWARIKUYCHIS IMACHUS MUNAPAYASQAYKICHISTA

4. ¿Imaynapin wakin cristianokuna qhelli huchapi urmarqanku?

4 ¿Imaynapin wakin cristianokuna qhelli huchapi urmarqanku? Mayninqa mana qhawanankuta qhawasqankuraykun. Jesusmi nirqan: “Pipas huk warmita munapakuspa qhawaqqa ñan sonqonpi chay warmiwan wasanchay huchata ruwanña”, nispa (Mat. 5:27, 28; 2 Ped. 2:14). Qhelli huchapi urmaq cristianokunaqa qhelli ruwaykunatan qhawarqanku, leerqanku otaq internetpi chaykunata maskharqanku. Wakintaq warmi-qhari puñuymanta peliculakunapi, actuacionkunapi otaq televisionpipas qhawarqanku otaq q’alalla tusuqkunata qhawaq rirqanku. Chaykuna hawan qhelli huchaman urmarqanku.

5. ¿Imaraykun sonqonchista cuidananchis?

5 Wakinqa piwanpas esposankuwan otaq qosankuwan hinaraq parlasqankuraykun qhelli huchapi urmarqanku. Diosta mana reqsiq runakunaqa qhelli huchata ruwaspan kusikunku manataqmi cuerponkuta kamachiyta munankuchu. Hinaspapas huchayoq runa kasqanchisraykun llapallanchis sonqonchiswan engañachikusunman. Mana cuidakuspaqa qosanchista otaq esposanchista hinan huk runata munakuyta qallarisunman (leey Jeremías 17:9, 10). Jesusmi nirqan: “Runaq sonqonmantan lloqsimun mana allin yuyaykuna, runa wañuchiykuna, wasanchaykuna, qhelli huchapi puriykuna”, nispa (Mat. 15:19).

6, 7. a) ¿Iman sucedenman sonqopi mana allin yuyaykuykuna kaqtin? b) ¿Imaynapin casarasqakuna qhelli huchapi mana urmankumanchu?

6 Casarasqa runaq sonqonpi mana allin yuyaykuykuna saphichakuqtinqa, qosanwan otaq esposanwan hinaraqmi huk runawan rimanqa. Chaymantataq ima hawallapas tupanqaku chay hinapi kuska kanankupaq, yaqapaschá yuyaykunkuman chay tupasqankuqa qonqayllamanta kasqanta. Chaykuna ruwasqanku mana allin kasqanta yachashaspapas, pisi-pisimantan sonqonkuta suwanakunqaku chay hinapitaq manaña karunchakuyta atinqakuchu (Prov. 7:21, 22).

7 Chay hinapi tarikuspaqa manañan yuyapunqakuchu Jehová Diospa kamachikuyninkunata. Nishuta parlasqankuman hinataq makinkumantaña hap’inakunqaku, much’anakunqaku, marq’anakunqaku otaq llaminakunqakupas. Hinamantaq ‘millay munayninkuwan aysachikuspa sonqonkutapas  suwachikuspa’ qhelli huchapi urmanqaku (Sant. 1:14, 15). ¡May llakikunapaqmi chayqa kanman! Ichaqa casarasqakunapaq Jehová Diospa kamachikuykuna qosqanta uyarikunqaku chayqa, manan wasanchay huchapi urmanqakuchu. ¿Imaynatan Diospa kamachikuyninkunata uyarikusunman?

DIOSWAN ALLIN AMIGONTIN KAYCHIS

8. ¿Imaynatan casarasqakunata yanapan Dioswan amigontin kasqanku?

8 (Leey Salmo 97:10.) Qosawan esposawan Diospa amigon kaspankuqa, manapunin qhelli huchapi urmanqakuchu. ¿Imanaqtin? Diosta astawan reqsispankuqa, astawanmi kallpachakunqaku pay hina kanankupaq munakuq kanankupaqpas. Chay hinapitaqmi millay yuyaykuykunamanta karunchakuspa qhelli huchapi mana urmanqakuchu (Efes. 5:1-4). Hinaspapas allintan yachanku ‘qhelli huchapi puriqkunata wasanchaqkunatawan Diospa huchachasqanta’ (Heb. 13:4). Chaymi iskayninku kallpachakunku hunt’aq sonqolla kanankupaq.

9. a) ¿Imaynapin José huchaman mana urmarqanchu? b) ¿Imatan yachasunman Josemanta?

9 Sichus imallapipas Jehová Diospa kamachikuyninta mana kasukusunchu chayqa, qhelli huchapin urmasunman. Wakinqa llank’aqmasinkuwanmi qhelli huchapi urmarqanku, llank’anapi nishu tiempo kuska kasqankurayku otaq llank’ana qhepata kuska kasqankurayku. Chaymi pasarqan José waynawan. Paytan wasiyoqninpa esposan munapayaspa sapa p’unchay rimapayaq. Huk kutinmi p’achanmanta hap’irqospa nirqan: “Ñoqawan puñuy”, nispa. Josetaq manapuni munarqanchu hinaspan ayqekurqan. ¿Iman yanaparqan huchaman ama urmananpaq? Jehová Dioswan amigontin kasqanta sumaqta qhawarisqanmi. Chayraykutaqmi carcelpi tarikurqan. Tiempowanmi ichaqa Jehová Dios tukuy ruwasqanmanta kutichipurqan (Gén. 39:1-12; 41:38-43). ¿Imatan chaykunamanta yachasunman? Maypiña tarikuspapas ayqekunanchismi huchaman apaq ruwaykunamanta.

“DIOSMAN RIKCH’AKUQ” KAYCHIS

10. ¿Imaynatan casarasqakunata yanapan “Diosman rikch’akuq” kasqanku?

10 Biblian niwanchis “Diosman rikch’akuq” mosoq runawan p’achallikuychis nispa. Chay hinata kawsaq cristianokunaqa Jehová Dios hinan chanin, hunt’aq sonqo kanku. Qosapas esposapas Jehová Diosta qatikunqaku chayqa, manan hayk’aqpas qhelli huchakunapi urmanqakuchu (Efes. 4:24). “Diosman rikch’akuq” kasqankun yanapanqa cuerponkuta kamachinankupaq, ama pitapas munapayanankupaq, millaykunata ama yuyaykunankupaq, ama paykunallapi yuyaykuq kanankupaqwan (leey Colosenses 3:5, 6). Cuerponkuta kamachispaqa manan millay yuyaykuykunapichu kanqaku, aswanpas kallpachakunqakun chaykuna contra kanankupaq (Job 31:1). Jehová Diospa kamachikuyninkunata kasukuspaqa, mana allin kaqtan cheqnikunqaku allin kaqta ruwanankupaqtaq kallpachakunqaku (Rom. 12:2, 9).

Qosapas esposapas sumaq sonqowan, llamp’u simiwan, munakuywan iman rimananku

11. ¿Imaynatan casarasqakunata yanapan “Diosman rikch’akuq” kasqanku casado kawsayninkupi kusisqa kanankupaq?

 11 Qosawan esposawan Diosman rikch’akuq kayta munanku chayqa, Jehová Diostan kasukunanku (Col. 3:10). Qosapas esposapas Jehová Dios hina khuyapayakuq, sumaq sonqo, huch’uyyaykukuq, llamp’u sonqo, pacienciakuq kanqaku chayqa, casado kawsayninkupin kusisqa kanqaku, Jehová Diospa bendicionnintataq chaskinqaku (Col. 3:12). Sichus ‘Cristoq qosqan thak-kay sonqonkupi kamachikunqa’ chayqa, thakmi kawsanqaku (Col. 3:15). Sumaqta munanakuspaqa sapankankun yuyaykunqaku hukninpa munasqanpi, respetanakuspataq kawsanqaku (Rom. 12:10).

12. ¿Imakunan yuyaykusqaykiman hina kanan casado kawsaypi kusisqa kanapaq?

12 Huk casarasqa iñiqmasikunan ninku imaynapi kusisqa kasqankuta. Qosan nirqan: “Astawanqa munakuymi kanan, ichaqa allinpunin llamp’u sonqo kaypas”, nispa. Esposanpas kaqllatataqmi yuyaykun, paymi nin: “Ancha allinpunin sumaq sonqo kay respetanakuypas, hinaspapas huch’uyyaykukuqmi kana chay ruway manaña facilchu kanman chaypas”, nispa.

SUMAQTA RIMAYCHIS

13. a) ¿Iman yanapanqa casado kawsaypi kusisqa kanapaq? b) ¿Imaraykun chay allinpuni?

13 Casado kawsaypi kusisqa kanapaqqa qosapas esposapas sumaqtan rimananku, sumaq sonqowan, llamp’u simiwan munakuywan ima (Efes. 4:32). Wakin warmi-qharikunan ichaqa mana chhaynatachu rimanku chaytaqmi casado kawsayninkupi sasachakuykunata paqarichin. Wakinqa huk runakunatan sumaq simiwan rimapayanku otaq animalninkuwan aswan sumaqta rimanku qosankuwan otaq esposankuwan sumaqta rimanankumantaqa. Phiñasqa rimaypas, qaparinakuypas otaq k’aminakuypas manan sumaqtachu casarasqakunata kawsachin (Efes. 4:31). Hinaspapas sinchitan k’irinakunku millaykunata ninakuspanku otaq millayta hukninkaqmanta rimaspanku.

14. ¿Imakunatan mana ruwanankuchu casarasqakuna?

14 Casado kawsaypi kusisqa kanapaqqa qosapas esposapas rimanankun. Biblian niwanchis: “Kanmi upallakuna tiempo”, nispa. Ichaqa manan chaywanqa niwasharqanchischu amaña rimanaykunapaqchu (Ecl. 3:7). Alemania nacionmanta cristianan nin: “Sasachakuypi kashaspa mana rimanaykuspaqa astawanmi k’irinakunchis. Ichaqa manallataqmi allinchu sinchita rimaypas, phiñasqa kashaspaqa yaqapaschá mana allinkunata rimarqosunman hinaspa astawan k’irinakusunman”, nispa. Casado kawsaypi sasachakuykunataqa manan qaparinaykuspachu allichakun  nitaq mana rimanaykuspachu. Ichaqa usqhayllan ima sasachaytapas allichananku chay hinapin kusisqa kawsanqaku.

15. ¿Imatan qosapas esposapas ruwananku casado kawsayninkupi astawan munanakunankupaq?

15 Qosawan esposawan imachus yuyaykusqankumanta imayna sientekusqankumantapas rimanqaku chayqa, astawanmi munanakunqaku. Ichaqa allintan qhawarinanku imachus rimasqankuta imaynatachus nisqankutapas. Sasachakuypiña kashaspapas sumaqtan rimananku chay hinapin qosapas otaq esposapas uyarinqa (leey Colosenses 4:6). Hinaspapas kallpachaq simikunatan rimananku (Efes. 4:29).

Casado kawsaypi kusisqa kanankupaqqa qosapas esposapas tiempotan hap’inanku parlarinankupaq (15 parrafota qhaway)

WARMI-QHARI KASQAYKICHISWAN HUNT’AYCHIS

16, 17. ¿Imaraykun qosapas esposapas hunt’ananku warmi-qhari kayninkuwan?

16 Casado kawsaypi kusisqa kanapaqqa sapankankun qhawarinanku esposanpa otaq qosanpa imachus necesitasqanta (leey 1 Corintios 7:3, 4). Chaypaqmi ichaqa mana munasqallankupichu yuyaykunanku aswanpas qhawarinankun qosankuq otaq esposankuq necesitasqanta (Filip. 2:3, 4).

17 Wakin casarasqakunapin hukninku mana munakuyninta rikuchinchu otaq mana munanchu warmi-qhari puñuyta. Wakin qharikunaqa manan esposankuman munakusqankuta rikuchinkuchu pisichasqa kanankupaq yuyaykuspa. Biblian ichaqa qosakunata kamachin: “Qosakuna, esposaykichiswan allin yuyaywan kawsaychis p’akikuq vasota hina rikuspa sumaqta respetaychis”, nispa (1 Ped. 3:7). Hinaspapas qosakunaqa entiendenankun esposanku tukuy tiempo munasqa sientekunankuta, manan warmi-qhari puñuyllankupichu munakuyninkuta rikuchinanku aswanpas huk ratokunapipas. Chay hinapin esposaqa  warmi-qhari puñuyninkupi kusisqa kanqa. Sichus iskayninku munakuywan sumaqta qhawarinakunqaku chayqa, manan sasachu kanqa warmi-qhari kasqankuwan hunt’anankuqa.

18. ¿Imakunata ruwaspan casarasqakuna kusisqa kawsankuman?

18 Casarasqakunaqa manan ima kaqtinpas pantay ñanpiqa purinankuchu. Ichaqa chaymi pasanman qosapas otaq esposapas mana munakuyniyoq kaqtinku (Prov. 5:18; Ecl. 9:9). Chaymi Bibliaqa casarasqakunata nin: “Warmi-qhari puñukuyniykichistaqa ama hark’anakuychischu, aswanpas iskayniykichis rimanaykukuspa huk pisi tiempolla puñukuyniykichista saqeriychis”, nispa. Sichus mayqenninkupas puñuyninkuta hark’anakunkuman chayqa, Saqran chay hawa pantay ñanpi urmachinman (1 Cor. 7:5). May llakipin tarikunkuman Saqraq tentasqan kaspa mayqellankupas wasanchay huchaman urmaqtinqa. Chaymi casarasqakunaqa qosanpa otaq esposanpa allinninta maskhananku manataqmi allinnillankutachu. Ichaqa munakusqankuraykun chaytaqa ruwananku manan kamachisqata hunt’anankuraykullachu. Sichus casarasqakuna munanakunqaku warmi-qhari puñuyninkutapas mana saqenqakuchu chayqa, casado kawsaypin kusisqa kanqaku (1 Cor. 10:24).

DIOSWAN YANAPACHIKUSHALLAYCHIS

19. a) ¿Imaynapin casarasqakuna casado kawsayninkupi kusisqa kankuman?

19 Chay hinaqa casado kawsaypi kusisqa kanapaqqa, qosapas esposapas hunt’aq sonqon kananku Jehová Dioswan paykunapurapas (Mat. 19:5, 6). Mosoq pachan asuykamushanña chayraykun astawanqa cuidakunanchis huchaman mana urmanapaq. May llakikunapaqchá kanman 24.000 Israel qharikuna hina huchaman urmaqtinchisqa. Biblian niwanchis: “Chay hinaqa, pipas qaqa sayashasqanta yuyaqqa allinta qhawakuchun, paqtataq urmanman”, nispa (1 Cor. 10:12). Kay tukukuy tiempopin astawanqa kallpachakunanchis ‘mana qhelliyoq, mana anyaykuna’ kananchispaq Dioswan thakpi kananchispaqpas (2 Ped. 3:13, 14).