Kichay leenaykipaq

Índice nisqaman riy

 3 ESTUDIO

¿Imaynatan sonqonchista cuidasunman?

¿Imaynatan sonqonchista cuidasunman?

“Sonqoykitaqa allintapuni waqaychay, chaymantan imayna kausaypas paqarimun” (PROV. 4:23)

36 TAKI ‘Sonqonchista allinta waqaychasun’

KAYKUNAMANTA YACHASUN *

1-3. a) ¿Imaraykun Jehová Dios Salomonta munakuran? ¿Ima bendicionkunatan qoran? b) ¿Ima tapuykunamantan kay estudiopi yachasunchis?

SALOMONQA waynallaraq kashaspan Israelpi rey karan. Chayllaraq kamachiyta qallarishaqtinmi Jehová Diosqa Salomonta mosqoyninpi niran: “Ima munasqaykita mañakuway”, nispa. Jinan Salomonqa niran: “Waynallaraqmi kani, manan imatapas yachaniraqchu [...]. Allin yachayta qoykuway”, nispa (1 Rey. 3:5-10). Chaywanmi Salomonqa rikuchisharan humilde kasqanta, chaychá Jehová Diosqa munakuran (2 Sam. 12:24). Jinan Salomonman qoran “allin yachayta allin yuyaytawan” (1 Rey. 3:12).

2 Salomón tukuy sonqowan Diosta servishaspaqa askha bendicionkunatan chaskiran. Payqa Jehová Diospaqmi juj ‘wasita sayarichiran’ (1 Rey. 8:20). Allin reqsisqan karan Jehová Dios yachayta qosqanrayku. Diospa yuyaychasqantaq Bibliamanta kinsa librokunata qelqaran, jujninmi karan Proverbios libro.

3 Chay libropin yaqa 100 kutita jina sonqomanta rimashan. Ejemplopaq, Proverbios 4:23 texton nin: “Sonqoykitaqa allintapuni waqaychay, chaymantan imayna kausaypas paqarimun”, nispa. Sonqomanta rimaspa, ¿imamantan rimasharan? Chaytan kay estudiopi yachasunchis. Yachallasuntaqmi kay iskay tapuykunamanta: ¿Imaynatan Satanás sonqonchista waqllichiyta munan? ¿Imatan ruwasunman sonqonchista cuidananchispaq? Sichus chay tapuykunaq kutichiyninta entiendesun chayqa, atisunmi kasukuq kayta.

 ¿IMATAQ SONQORI?

4, 5. a) ¿Imaynatan Proverbios 20:27 texto yanapawanchis imachus sonqo kasqanta yachananchispaq? b) ¿Imaynapin sonqonchista cuiday comparakunman saludninchista cuidaywan?

4 Proverbios 4:23 textopi sonqomanta rimaspaqa ukhunchispi imayna kasqanchismantan rimashan, chaytaqa manan juj runakunaqa rikuyta atinkumanchu (leey Proverbios 20:27). Chay jinaqa sonqonchismanta rimaspaqa rimashanchis imachus piensasqanchismanta, imachus sientesqanchismanta, imata munasqanchismantapas.

5 ¿Imaynapin sonqonchista cuiday comparakunman saludninchista cuidaywan? 1) Allin saludniyoq kanapaqqa allintan alimentakunanchis ejerciciotataq ruwananchis. Chay jinallataqmi sonqonchispas allin kananpaqqa, sapa kutinmi Bibliata qelqanchiskunatapas leenanchis. Chayman jinataq kausananchis, jujkunamanpas willananchis, chhaynapin ejerciciota ruwashasunman jina kanqa (Rom. 10:8-10; Sant. 2:26). 2) Runakunaq qhawarisqanman jinaqa allin saludniyoqpaschá qhawarikusunman, ukhunchispin ichaqa ima onqoywanpas kashasunman. Chay jinallataqmi iñiyninchispi allinpaq qhawarikusunman Diospa llaqtanpi imaymana ruwanayoq kasqanchisrayku. Sonqonchispin ichaqa mana allin munapayaykuna saphichakushanman (1 Cor. 10:12; Sant. 1:14, 15). Satanasqa pay jina piensananchistan munan. ¿Imaynatan chayta ruwan? ¿Imaynatan chaymanta cuidakusunman?

¿IMAYNATAN SATANÁS SONQONCHISTA WAQLLICHINMAN?

6. ¿Imatan Satanás munan? ¿Imatan chaypaq ruwan?

6 Satanasqa egoistan manataqmi Jehová Diosta kasukunchu, munantaqmi pay jina kananchista. Ichaqa manan obligayta atiwanchischu, chaymi imaymanawan urmachiyta munawanchis. Ejemplopaq, paypa munayninman jina kausaq runakunawan juñukunanchistan munan (1 Juan 5:19). Chay runakunawan juñunakuspaqa paykuna jinan piensayta ruwaytapas qallarisunman (1 Cor. 15:33). Chaytan rey Salomonwanpas ruwaran, paymi Jehová Diosta mana serviq askha warmikunawan casarakuran. Jinan chay  warmikunaqa pisi-pisimanta Salomonpa sonqonta waqllichiranku (1 Rey. 11:3).

¿Imaynatan sonqonchista cuidasunman Satanás ama waqllichananpaq? (7 parrafota qhaway) *

7. a) ¿Imatan Satanás utilizan imachus piensasqanta willananpaq? b) ¿Imaraykun chaykunamanta allinta cuidakunanchis?

7 Satanasqa peliculakunata televisionpi programakunatapas utilizan imachus piensasqanta willananpaq. ¿Imarayku chay willakuykunata utilizan? Chaykunaqa manan kusichiwallanchischu aswanpas imayna piensasqanchista, sientesqanchista ruwasqanchistapas cambianmi, chaytan Satanasqa yachan. Jesuspas willakuykunata willaspan allinta yachachiq. Ejemplopaq, rimaranmi Samaria llaqtayoq allin runamanta, chinkapuq churimantawan (Mat. 13:34; Luc. 10:29-37; 15:11-32). Sichus Satanaspa piensasqanman jina kashan ima peliculapas otaq televisionpi ima programapas chayqa, yuyayninchistan qhellichanman. Ichaqa kanmi allin peliculakuna televisionpi allin programakunapas. Chaymi imata qhawananchispaqpas ñaupaqta tapukunanchis: “¿Kay película otaq kay programa mana allin ruwaykunapichu piensachiwan?”, nispa (Gál. 5:19-21; Efes. 2:1-3). Sichus Satanaspa piensasqanman jina kashan chayqa, contagiakuq onqoypas kanman jinatan qhawarinanchis, jinaspa mana qhawananchischu.

8. ¿Imaynatan tayta-mamakuna wawankuta yanapankuman sonqonku ama waqllinanpaq?

8 Satanasqa wawakunaq sonqontan waqllichiyta munan, chaymi tayta-mamakuna wawaykichista cuidanaykichis. Wawaykichis ama onqonanpaqqa wasiykichistan limpiankichis, ima qhellitapas wijch’unkichismi. Chay jinatan wawaykichista cuidanaykichis Satanaspa piensasqanman jina peliculakunamanta, televisionpi programakunamanta, videojuegos nisqakunamanta, internetpi kaq programakunamantapas. Diosmi qankunaman autoridadta qorasunkichis wawaykichis  Dioswan amigontin kasqankuta cuidanaykichispaq (Prov. 1:8; Efes. 6:1, 4). Chaymi Bibliaq yachachisqanman jina kamachikuykunata wawaykichispaq churanaykichis. Willanaykichismi imatas qhawanman imatas mana qhawanmanchu chayta, entiendechinaykichistaqmi imarayku chayta nisqaykichista (Mat. 5:37). Wiñasqankuman jinataq yanapanaykichis paykunallamanta Diospa kamachisqanman jina imachus allin mana allin kasqanta reparanankupaq (Heb. 5:14). Wawaykitaqa imachus yachachisqaykin yanapanqa astawanqa ejemploykin yanapanqa (Deut. 6:6, 7; Rom. 2:21).

9. ¿Imayna piensananchistan Satanás munan? ¿Imaraykun chay jinata piensay mana allinchu?

9 Chaymantapas Satanasqa manan munanchu Dios jina piensananchista, aswanpas runakunaq piensasqanman jina piensananchistan munan (Col. 2:8). Runakunan ninku: “Qhapaq kayta maskhaymi vidanchispiqa aswan importante kanan”, nispa. Chhaynata piensaspankun askha runakuna onqoypi tarikunku, familiankuta qonqanku, Diosmantapas karunchakunku (1 Tim. 6:10). Anchatan Jehová Diosninchista agradecekunchis qolqe maskhayta allin yuyaywan qhawarinanchispaq yanapawasqanchismanta (Ecl. 7:12; Luc. 12:15).

¿IMAYNATAN SONQONCHISTA CUIDASUNMAN?

Ñaupaq tiempopi llaqta cuidaqkuna jinan noqanchispas rijch’asqalla kashananchis manataq permitinanchischu mana allin kaqkuna sonqonchisman jaykunanta (10, 11 parrafokunata qhaway) *

10, 11. a) ¿Imatan ruwananchis sonqonchista cuidanapaq? b) ¿Imatan ñaupaq tiempopi llaqta cuidaqkuna ruwaranku? ¿Imaynapin llaqta cuidaq jina kanman conciencianchis?

10 Sonqonchista cuidanapaqqa reparananchismi peligrokunata, jinaspa usqhaylla ayqekunanchis. Ñaupaq tiempopin wakin soldadokuna llaqtata cuidaqku, chaypaqmi llaqtata muyuriq perqapi sayaqku, sichus enemigokuna atacanankupaq jamushasqankuta rikuqku chayqa, kaqpachan llaqtaman chayta willaqku. Chay ejemplon yachachiwanchis imachus ruwananchista Satanás piensasqanchista ama waqllichinanpaq.

11 Ñaupaq tiempopi llaqta cuidaqkunaqa llaqtaq punkunta qhawaqkunawan kuskan llank’aqku (2 Sam. 18:24-26). Chaymi enemigonku jamusqanta rikuspa llaqtaq punkunkunata allinta wisq’aqku (Neh. 7:1-3). Bibliaq nisqanman jina educasqa conciencianchisqa * llaqta cuidaq soldado jinan kanan. Satanaspas sonqonchistan waqllichiyta munan, ¿imaynata? Payqa munanmi pay jina piensananchista, sientenanchista, munasqanman jina ruwananchistapas. Conciencianchis chayta reparachiwaqtinchisqa kasukunanchismi, chayta ruwaspaqa sonqonchista cuidashanchis Satanás ama waqllichinanpaq.

12, 13. ¿Imata ruwananchispaqmi tentasqa kasunman? Ichaqa, ¿imatan ruwananchis?

12 ¿Imaynatan cuidakusunman Satanás jina ama piensanapaq? Jehová Diosmi niwanchis “qhelli jucha ruwaymanta, tukuy imaymana millakunapaq kaqkunamanta” cuidakunanchista (Efes. 5:3). Ichaqa, ¿imatan ruwasunman llank’anapi otaq escuelapi compañeronchiskuna qhelli ruwaykunamanta rimayta qallariqtinku? Yachanchismi ‘millay munapayaykunata cheqnikunanchis’ kasqanta (Tito 2:12). Chaymi conciencianchisqa willawasunman ama chayta uyarinanchispaq (Rom. 2:15). ¿Kasukusunchu  niwasqanchista? Icha, ¿paykunaq rimasqankutachu uyarisun otaq fotokuna qhawasqankutachu qhawaysikusun? Manan chaytaqa ruwananchischu aswanpas juj temakunamanta rimayta qallarisunman otaq ayqekusunman.

13 Compañeronchiskunaq mana allin ruwasqankuta otaq mana allin piensasqankuta rechazanapaqqa valortan necesitanchis. Jehová Diosqa kusikunmi Satanaspa piensasqanta rechazasqanchismanta, kallpata yachaytawantaq qowanchis chaykunata atipananchispaq (2 Crón. 16:9; Is. 40:29; Sant. 1:5). ¿Imatawanmi ruwananchis sonqonchista cuidananchispaq?

RIJCH’ASQALLAN KASHANANCHIS

14, 15. a) ¿Imapaqmi sonqonchista kicharinanchis? ¿Imaynatan chayta ruwanchis? b) ¿Imaynatan Proverbios 4:20-22 textopi nisqan yanapawanchis Biblia leesqanchis sonqonchisman chayananpaq? (Qhaway “ ¿Imaynatan yachasqanchispi piensasunman?” nisqa recuadrota).

14 Sonqonchista cuidanapaqqa mana allin kaqkunatan rechazananchis allin kaqkunatataq aceptananchis. Jujmanta rimarisun llaqta cuidaq soldadomanta. Llaqtaq punkunta qhawaqqa punkutan wisq’aran enemigonkuna ama jaykunanpaq, mijuykuna jaykunanpaqmi ichaqa kicharan. Mana chayta ruwaqtinqa yarqaymantachá chaypi tiyaqkuna wañunkuman. Chay jinallataqmi noqanchispas sonqonchista sapa kutilla kicharinanchis Diospa yachachikuyninkuna jaykunanpaq.

15 Bibliapin tarikun Jehová Diospa piensasqankuna. Chaymi sapa kutilla leenanchis, chayta ruwaspaqa Jehová Diospa munasqanman jinan piensasun sientesun, ruwasunpas. Sonqonchisman Bibliapi leesqanchis chayananpaqqa kaykunatan ruwananchis. 1) Diosmantan mañakunanchis. Juj hermanan nin: “Manaraq Bibliata leeshaspa Diosmanta mañakuni musphana yachachikuyninkunata entiendechiwananpaq”, nispa (Sal. 119:18). 2) Leesqanchispi allinta piensananchis. Chaykunata ruwaqtinchisqa Diospa palabranqa sonqonchismanmi chayanqa, jinaspa Jehová Dios jina piensasun (leey Proverbios 4:20-22; Sal. 119:97).

16. ¿Imaynatan yanapawanchis JW Broadcasting nisqa canalta qhawasqanchis? Juj ejemplota willay.

16 Chaymantapas Jehová Diospa munasqanman jina piensanapaqqa JW Broadcasting® nisqa canaltan qhawananchis. Juj matrimonion nin: “Sapa killa chayta qhawasqaykun kallpachawaranku llakisqa kaqtiyku otaq sapayku sientekuqtiyku, chaypin rikurayku mañakusqaykuman Dios kutichimusqanta. Wasipi wayk’ushaspa, limpiashaspa otaq mateta tomashaspan takikunata uyariyku”, nispa. Chay programakunan yanapawanchis sonqonchista cuidananchispaq. Yachachiwanchistaq Jehová Dios jina piensananchispaq Satanaspa piensasqanta rechazananchispaqpas.

17, 18. a) 1 Reyes 8:61 textopi nisqanman jina, ¿ima beneficiokunatan chaskinchis Diospa yachachisqanman jina kausaqtinchis? b) ¿Imatan Ezequiasmanta yachanchis? c) Salmos 139:23, 24 textopi Davidpa mañakusqanman jina, ¿imatan Diosmanta mañakunanchis?

17 Diosta kasukuspa imaymana beneficiokunata chaskisqanchista rikuspan iñiyninchisqa astawan yapakun (Sant. 1:2, 3). Chaymantapas kusisqan sientekunchis Jehová Dios wawanta jina qhawariwaqtinchis, chayta yachaytaq yanapawanchis Diospa sonqonpaq jina ruwananchispaq (Prov. 27:11). Sapa pruebata aguantaspan rikuchishanchis Jehová Diosta tukuy sonqonchiswan munakusqanchista,  kamachikuyninkunata kasukuy munasqanchista paypa munayninman jina kausay munasqanchistapas (Sal. 119:113; leey 1 Reyes 8:61).

18 Llapanchispas pantaq runakunan kanchis chaymi mayninpi juchallikusunman. Chay pasawaqtinchisqa rey Ezequiaspa ejemplonta qatikunanchis. Payqa juchallikuranmi chaywanpas juchanmanta pesapakuspan Jehová Diosta ‘tukuy sonqowan’ serviran (Is. 38:3-6; 2 Crón. 29:1, 2; 32:25, 26). Chaymi tukuy atisqanchista ruwananchis imachus piensasqanchista Satanás ama qhellichananpaq. Jehová Diosmantataq mañakunanchis allin yachayta qowananchispaq otaq kasukuq sonqo kananchispaq (1 Rey. 3:9; leey Salmos 139:23, 24). Sichus sonqonchista cuidasun chayqa, atisunmi Jehová Diosta tukuy sonqowan kasukuyta imapiña tarikuqtinchispas.

54 TAKI “Kayninmi ñanqa, kayninta puriy”

^ párr. 5 Satanasqa imaymana trampakunatan churawanchis Jehová Dios serviyta saqenanchispaq. Sichus sonqonchista allinta cuidasun chayqa, manan imapas Diosmanta karunchawasunchu, aguantasuntaqmi ima pruebatapas. Sonqomanta rimaspa, ¿imamantan rimashanchis? ¿Imaynatan Satanás sonqonchista waqllichiyta munan? ¿Imaynatan sonqonchista cuidasunman? Chay kinsa tapuykunatan kay estudiopi kutichisunchis.

^ párr. 11 ASTAWAN YACHANAPAQ: Jehová Diosmi kamawaranchis noqallanchismanta imachus piensasqanchista, sientesqanchista, ruwasqanchistapas juzgakunanchispaq. Chay ruway atisqanchista Biblia sutichan conciencia nispa (Rom. 2:15; 9:1). Bibliaq nisqanman jina educasqa concienciaqa Diospa kamachikuyninkunaman jinan yanapawanchis imachus allin mana allin kasqanta reparanapaq.

^ párr. 56 FOTOMANTA WILLAKUY: Juj hermano televisionta qhawashaqtin qonqaylla qhelli ruwaymanta imagen rijuriramun, jinan decidinan kanqa imachus ruwananta.

^ párr. 58 DIBUJOMANTA WILLAKUY: Llaqtata cuidaqmi enemigonkuna jamusqanta rikuspa punku qhawaqkunata willan punkukunata allinta wisq’anankupaq.