2011 watapi Lorca llaqtapi terremoto pasarqan, chaypin isqon runakuna wañurqanku askha runakunataq k’irisqa qheparqanku. Hallp’ata estudiaq runakunapaqqa chay terremotoqa pasanman karqan runakuna nishuta hallp’a ukhumanta unuta horqosqankuraykus, chaytaqa chakrakunata qarpanankupaqmi ruwarqanku.

China nacionmanta runakunan gastarqanku 2012 watapi 102.000 millones dolarkunata huk nacionkunaman viajaspa. Organización Mundial del Turismo nisqanman hinaqa China nacionmanta runakunan astawan gastarqanku pachantinta viajaspa, Alemania nacionqa 84.000 millones dolarkunatan gastarqan, Estados Unidos naciontaq 83.000 millones dolarkunata.

Japón nacionpin huk estudiota ruwarqanku 68.000  runakunaq kawsayninkumanta, chaytaqa yaqa 23 watapin ruwarqanku. Chay estudiopi yachasqankumantan BMJ revista willarqan: 1920 watamanta 1945 watakama naceq warmikunamanta wakinmi manaraq 20 watankuman chayashaspanku fumayta qallarirqanku, mana fumaq warmikunamantaqa paykunan 10 wata ñawpaqta wañukapurqanku, fumaq qharikunataq 8 wata ñawpaqta.

Plasticomanta bolsakunatan manaña ruwankuñachu nitaqmi huk nacionkunamantapas rantinkuñachu. Animalkunan chay bolsakunata mikhuspa wañunkuman, chayraykun gobiernoqa runakunata yanapashan usqhaylla chinkapuq bolsakunata utilizanankupaq.

Wasikunata hukkunatapas aseguraq empresakunan watapi yaqa 50.000 millones dolarkunata gastanku lloqllakuna otaq hukkuna pasasqanrayku. Imapas askha qolqewan rantinapaq kasqanraykun 1980 watakunamantapacha gastasqankuqa sapa 10 wata iskay kuti mastaraq yapakun.