Llapan kanqanman ëwari

Qateqnin kaqman ëwë

Qallananchö tïtulukunaman ëwë

Jehoväpa testïgunkuna

Quechua (Ancash)

Täpakoq (yachakunapaq)  |  Mäyu de 2014

Jehoväqa ordenädu Diosmi

Jehoväqa ordenädu Diosmi

“Llapan cosaskuna shumaqllapa y arreglowan rurakätsun.” (1 COR. 14:40)

1, 2. a) ¿Pitataq Dios puntata kamarqan? b) Dios punta kamanqan, ¿imakuna rurëyoqtaq kashqa? c) ¿Imanötaq musyantsik angelkuna alli ordenädu këkäyanqanta?

CIËLUTA y Patsata kamaq Jehoväqa llapantapis ordenädum rurashqa. Puntataqa japallan punta Tsurintam kamarqan, juk espïritum karqan y pëtaqa Diospa jutinchö parlaq kaptinmi “Willakoq” nir reqiyan. Willakoqqa atska millon watakunam sirwishqa. Bibliam kënö nin: “Manaraq imapis kaptinmi Willakoqqa këkarqanna y tsë Willakoqqa Dioswanmi këkarqan [. . .]. Willakoqwanmi Dios imëkatapis kamarqan, y mana pëwanqa manam ni imapis kanmantsu karqan”. Ishkë waranqa watapitapis masnam pasarishqa Dios Patsaman willakoqta mandamunqampita, Jesucristuqa jutsannaq nunam karqan, y Teytampa munënintam llapanta cumplirqan (Juan 1:1-3, 14NM).

2 Manaraq Patsaman shamurmi Diospa Tsurinqa karqan “obra ruraq maestrunö” (Prov. 8:30). Pëwanmi Diosqa kamashqa millonyëpayan ciëluchö angelkunata (Col. 1:16NTCN). Tsë angelkunapaqmi Biblia kënö nin: ‘Waranqa kuti waranqam sirwikäyarqan, y chunka waranqa kuti chunka waranqam nöpanchö shëkäyarqan’ (Dan. 7:10). Kë mëtsika angelkunam alli ordenädu këkäyan, tsëmi Jehoväpa “tröpankuna” nir reqintsik (Sal. 103:21).

3. a) ¿Ëka planëtakuna y qoyllurkuna kanqantataq pensayan? b) ¿Imanö patsakashqataq qoyllurkuna këkäyan?

3 ¿Y ima nintsiktaq ciëluta y Patsata kamanqampita? Jehoväqa  mëtsika qoyllurkunata y planëtakunatam kamashqa. Juk periödicum kënö nin: “Juk mushoq estudiuta rurayanqanmi musyatsikun cientïficukuna qoyllurkuna kanqanta niyanqampitapis, kima kuti mas qoyllurkuna kanqanta. Tsë mushoq estudiuqa musyatsikun [. . .] mana yupëtapis puëdipaq kanqantam”. Qoyllurkunaqa grüpu grüpum patsakashqa këkäyan, y cada grüpuchömi millonyëpayan millon qoyllurkuna y mëtsika planëtakuna këkäyan. Y tsë grüpukuna juntakëkurmi jatun grüpuman tikrariyan, jina tsë jatun grüpukunanam juntakar mas jatun grüpuman tikrariyan.

4. ¿Imanirtaq nintsik Jehoväpa Patsachö sirweqninkunapis alli churanakushqa kayanqanta?

4 Angelkuna, qoyllurkuna y planëtakuna imanö patsakashqa këkäyanqanmi rikätsikun alli ordenädu këkäyanqanta (Is. 40:26). Tsëmi rikätsikun Kamakoqqa Patsachö sirweqninkunatapis alli ordenädu kayänampaq churanqanta. Porqui juk precisaq rurëtam cumpliyänan. Y tsëtam waranqëpayan watakuna markanwan rurëkashqa, y pëkunaqa unë tiempupis y kanan witsampis mana jaqitam sirwikäyan. Rikärishun wakin pasakunqanllata, Jehovä pëkunawan këkanqanta y ordenädu y yamë kawakïta qokoq Dios kanqanta (leyi 1 Corintius 14:40).

UNË WITSAN MARKANTAM CHURANAKUSHQA KAYÄNAMPAQ PATSÄTSIRQAN

5. ¿Imanirtaq Diospa munënin cumplikarqantsu?

5 Punta teytantsikkunata kamarmi kënö nirqan: “Wamrëkikuna katsun y atskaqyäyë y Patsa juntanqanyaq mirayë y dominayë, jina lamarchö pescädukunata, volaq animalkunata y patsachö llapan pureq animalkunatapis dominayë” (Gen. 1:28). Nunaqa miranan karqan llapan Patsata juntanqanyaq y shumaq huertaman tikratsiyanqanyaqmi. Peru llakikïpaqqa Adanwan Ëva mana wiyakuyanqanrëkur Diospa munënin juk tiempupa mana cumplikanqanmi (Gen. 3:1-6). Watakuna pasanqanmannömi, “Jehovä rikarqan nunapa mana alli rurëninkuna patsachö mirakïkanqanta, y shonqunkunachö llapan yarparäyanqankuna mana allillapaq imëpis këkanqanta”. Tsëmi, ‘rasumpa Diospa rikënimpaqqa patsa pasëpa mana alliman tikrarirqan, y patsachöqa pasëpa mana alli rurëkunam juntarirqan’. Tsëmi, llapan mana alli nunakunata ushakätsinampaq Jehovä apäkï tamyata apamunampaq decidirqan (Gen. 6:5, 11-13, 17).

6, 7. a) ¿Imanirtaq “Noëqa Jehoväpa rikënimpaq alli nuna karqan”? (Rikäri kë yachatsikïpa qallananchö këkaq dibüjuta.) b) ¿Imataq pasarqan Noëpa tiempunchö llapan mana alli nunakunata?

6 Peru “Noëqa Jehoväpa rikënimpaq alli nunam karqan”, porqui “tsë witsan nunakunapitaqa, alli ruraq nunam karqan”. Y ‘Rasumpa kaq Dioswan puriptinmi’ Jehoväqa jatun arcata ruranampa mandarqan (Gen. 6:8, 9, 14-16). Tsë arcam yanapakunan karqan nunakuna y animalkuna apäkï tamyapita salvakuyänampaq. Diosta wiyakurmi Noëqa “Jehovä llapan mandanqanta rurarqan”. Alli churanakushqa kar y familiampa yanapakïninwanmi arcata rurarqan. Y llapan animalkuna arcaman yëkuriyaptinmi, “Jehovä punkuta wichqarirqan” (Gen. 7:5, 16).

7 Manaraq Jesus shamunqan 2370 watam apäkï tamyawan Dios “ushakätsirqan patsachö llapan kaqkunata”, peru Noëtawan familiantaqa salvarqanmi (Gen. 7:23). Tsë tiempu llapan mana alli nunakunaqa ushakäyarqanmi, peru kanan witsan llapan nunakunam Noëpa mirënin kayan. ¿Imanir? Porqui Noë yachatsikuptinmi wiyakïta munayarqantsu (2 Pëd. 2:5).

Alli churanakushqa kayanqanmi puwaq nunakunata apäkï tamyapita salvakuyänampaq yanaparqan (Rikäri 6 y 7 kaq pärrafukunata)

8. ¿Imanötaq musyantsik Dios Awnikunqan Patsaman yëkuyänampaq israelïtakuna alli ordenädu këkäyanqanta?

8 Apäkï tamya kanqampita 800 watapitapis  mas pasanqanchönam, israelïtakunata juk nacion kayänampaq patsätsirqan. Kawëninkunachö y Diosta imanö adorayänanchömi alli churanakushqa këkäyarqan. Tantiyarinapaq, mëtsikaq sacerdötikuna y levïtakunam kayarqan, jina “reunionta rurayänan carpa wayipa puntanchö sirweq warmikunapis” kayarqanmi (Ex. 38:8). Peru Jehovä markanta Canaan nacionman yëkuyänampaq mandaptinmi, mantsakurnin mëtsikaq wiyakuyarqantsu. Josuëwan Calebllam Dios Awnikunqan Patsaman musyapakoq ëwarnin, alli musyatsikïta willakuyarqan. Tsëmi, tsë llapan mana markäkoqkunata Dios kënö nirqan: “Awniyanqaq patsamanqa manam yëkuyankitsu, peru Jefunëpa wamran Caleb y Nunpa wamran Josuëllam yëkuyanqa” (Nüm. 14:30, 37, 38). Tiempuwannam Israel nacionpa pushaqnin kanampaq Josuëta Jehovä churarqan (Nüm. 27:18-23). Israelïtakunata Canaan nacionman manaraq yëkatsirninmi, kënö nirqan: “Ama karkaryëtsu ni mantsakëtsu, porqui Jehovä Diosnikiqa qamwanmi këkan mëpa ëwaptikipis” (Jos. 1:9).

9. ¿Imatataq rikätsikurqan Rahab?

9 Jehoväqa imëpis Josuëwanmi këkarqan. Tantiyarinapaq, pensarishun 1473 wata pasakunqanman. Jericö markapa amänunchömi israelïtakuna quedakuyarqan. Y Josuënam Canaan markaman ishkë musyapakoqkunata mandarqan rikapakuyänampaq. Tsë markachöqa cuerpunta rantikoq Rahab jutiyoq warmitam reqiyarqan, y pëmi wayinchö pëkunata pakarqan chikeqninkuna tsarita munayaptin. ¿Imanirtaq tsëta rurarqan? Musyapakoqkunata kënö nirqan: “Noqaqa rasumpam musyä tsë nacionta Jehovä qoyäshunëkipaq kaqta [. . .]. Porqui wiyayarqömi puka lamar yakuta pasayänëkipaq Jehovä imanö tsakitsinqanta [. . .], y amorrëokunapa ishkë reyninta ushakätsiyanqëkita”. Jina nirqanmi: “Jehovä Diosnikikunaqa rara ciëluchö y patsachöpis Diosmi” (Jos. 2:9-11). Pëman y markanman markäkuptinmi, Rahabtawan familianta Jehoväqa salvarqan Jericö markata israelïtakuna ushakätsiyaptin (Jos. 6:25). Rahabqa Jehoväman markäkunqanta y markanta respetanqantam rikätsikurqan.

 PUNTA KAQ CRISTIÄNUKUNATAM CHURANAKUSHQA KAYÄNAMPAQ PATSÄTSIRQAN

10. ¿Imataq nirqan Jesus judïukunapa pushakoqninkunata y imanir?

10 Josuë pushaqninkuna kanqan witsanmi, israelïtakunaqa Canaan nacionchö markakunata ushakäratsiryan yëkuyarqan. Peru tsëpitaqa, ¿imataq pasakurqan? Qateqnin 1500 watakunaqa kutin kutinmi israelïtakuna Jehoväta cäsukuyarqantsu. Y Diospa Tsurin kë Patsaman shamunqan witsampaqqa, Jehoväta y diriginampaq churanqankunata chipyëpam wiyakuyarqannatsu, tsëmi Jesus kënö nirqan: “¡Ä, Jerusalen, Jerusalen nunacuna! ¡Qamcunam profetacunata wanutsiyanqui!” (leyi Mateu 23:37, 38). Mana wiyakuyanqanrëkurmi Jehoväqa despreciarqan judïukunapa pushakoqninkunata. Tsëmi Jesus kënö nirqan: “Mana cäsucuyanqequirecurmi, Diospa mandaquininman yecuyanquitsu; peru caru marca nunacunam siqa, cäsucuyänqanrecur tse mandadunman yecuyanqa” (Mat. 21:43).

11, 12. a) ¿Imataq rikätsikun apostulkuna kawayanqan witsan Jehovä juk mushoq markata chaskinqanta? b) ¿Pikunataq tsë mushoq markaman yëkïta puëdiyarqan?

11 Apostulkuna kawayanqan witsanqa, mana wiyakoq Israeltam Jehovä despreciarqan. Tsëqa, ¿Patsachö sirweqninkuna churanakushqa mana kayanqantanaku rikätsikun? Manam, juk mushoq markatam akrarirqan, tsëpaqqa Jesusman y yachatsikunqanmanmi markäkuyänan karqan. Tsë mushoq markaqa qallarqan, 33 wata Pentecostes fiestachö Jesuspa 120 qateqninkuna Jerusalenchö ellurëkäyaptinmi (qoriraykäyaptinmi), tsëchömi “derepentita sielupita wiyacorqan imeca shucuqui bientunoraq waqaq; y quecayanqan wayi juntam waquecorqan. Tsellanam ricariyarqan imeca nina rupaqno qalluno qalluno cada nunaman urämoqta. Tse öram Santu Espiritupa poderninchona ticrariyarqan, y tuquilaya idiomata parlarmi qallecuyarqan segun Santu Espiritu parlatsenqanmanno” (Hëch. 2:1-4). Kë pasakunqanmi cläru rikätsikurqan tsë mushoq markata Jehovä akranqanta.

12 Tsë junaqllam, “creyicoqcunaman yapaquecuyarqan quima waranqano (3,000) nunacuna”. Jina Bibliaqa nin: “Teytantsic [“Jehovä”, NM] permitiptinmi, Jesusman creyicurnin, salbacur waran waran yapacärëcayaq” (Hëch. 2:41, 47). Jesuspa qateqninkuna yachatsikuyanqanqa alläpa allim karqan, tsëmi “Diospa palabranta mas wiyacurnin, Teyta Jesusman creyicoqcuna allapa atscaq Jerusalencho miracäyarqan; asta saserdoticunapis atscaqmi Jesusman creyicur cäsucuyarqan” (Hëch. 6:7). Tsënöpam mëtsikaq alli shonquyoq nunakuna Diospa yachatsikïninta chaskikuyarqan y tsë mushoq markaman yëkuyarqan. Tsëpitanam tsë mushoq markaman “mana Israel” kaqkunata pushamur, Jehovä yapë rikätsikurqan yanapanqanta (leyi Hëchus 10:44, 45).

13. ¿Imata rurayänampaqtaq mushoq markanta Dios mandarqan?

13 ¿Imata rurayänampaqtaq Cristupa qateqninkunata Jehovä mandarqan? Jesusmi imata rurayänampaq kaqta yachatsikurqan. Bautisakurirninllam ‘Dios Yayapa Reynonpita’ yachatsikur qallarqan (Mat. 4:17NTCN). Y qateqninkuna tsënölla rurayänampaqmi mandarqan. Jina kënömi nirqan: “Noqa rurashqäcunata willacurnin, puriyanqui Jerusalencho, Judeacho, Samaria marcacunacho; y jinantin munduyaqmi chäratsiyanqui” (Hëch. 1:8). Punta kaq cristiänukunaqa alleqmi entiendiyarqan imata rurayänampaq kaqta. Juk kutim, Antioquia de Pisidia markachö këkarnin, chikeqnin judïukunata Pabluwan Bernabë kënö niyarqan: ‘Presisarqanmi qamcuna israel caqcunataraq Diospa palabranta puntata willayänaqpaq. Peru qamcuna mana cäsuquita  munayanqequirecurmi, y wiñe cawepaq mana imatapis musyeta munayaptiquim, cananqa mana israel caq nunacunaman ewar willacuyäshaq. Porqui tseno rurayänäpaqmi Dios palabrancho mandayäman: “Qamtam churaq mana israel caq nunacunapaqpis actsin cuenta canequipaq. Tsenam salbasionpaq alli willaquita willacurnin, jinantin mundu cuchunyaq chära[tsinki]” nir’ (Hëch. 13:14, 45-47). Apostulkuna kawayanqan witsampita patsëmi, Jehoväpa Patsachö këkaq markanqa nunakunata salvanampaq pë imata ruranqanta musyatsikïkashqa.

MËTSIKAQ WANUYAPTIMPIS, DIOSPA SIRWËQNINKUNAQA KAWËKÄYANLLAM

14. a) ¿Imataq pasarqan Jerusalenta apostulkuna kawayanqan witsanchö? b) ¿Pikunataq salvakuyarqan?

14 Cäsi llapan judïukunam alli willakïta chaskikuyarqantsu, jina manam cäsukuyarqantsu qateqninkunata Jesus kënö ninqantapis: “Imemi Jerusalen marcata soldaducuna rodearishqa täparaqta ricariyanqui, tsemi musyariyanqui Jerusalenpa ushaquenin junaq chämushqanta. Tseta riquecorqa, Judea marcacunacho täraqcuna qeshpir, ewacuyätsun jircacunapa. Quiquin Jerusalencho yachaqcunapis tsepeq safacuyätsun, y chacracunapa yarqushqa caqcunaqa ama cutiyätsuntsu” (Lüc. 21:20, 21). Tsënö parlanqanqa cumplikarqanmi. 66 watachömi, judïukuna mana revelakuyänampaq Cestio Galopa mandädunchö Röma soldädukuna Jerusalenta jiruroq cercäriyarqan. Peru illaqpitam witikuriyarqan. Tsëtam Jesuspa qateqninkuna provechayarqan Jerusalenpita y Judëapita yarquyänampaq. Unë pasakunqanta willakoq Eusebium nin Jordan mayuta tsimpayanqanta y Pela markaman qeshpiyanqanta. 70 watachönam, Titupa mandädunchö Röma soldädukuna kutiramurnin Jerusalenta ushakäratsiyarqan. ¡Jesus ninqanta wiyakurmi salvakuyarqan!

15. ¿Ima sasakuna pasëkaptintaq congregacionqa mirëkarqanlla?

15 Apostulkuna kawayanqan witsanchö cristiänukuna mëtsika problëmakunayoq këkäyaptin y markäkïninkuna pruëbaman churakëkaptimpis, congregacionqa mirëkarqanllam (Hëch. 11:19-21; 19:1, 19, 20). Tsëqa pasakurqan Jehovä bendiciptinmi (Prov. 10:22).

16. ¿Imatataq cada cristiänu ruranan karqan markäkïnin sinchi kanampaq?

16 Peru markäkïninkuna sinchi kanampaqqa cada cristiänum kallpachakunan karqan. Precisarqanmi Diospa Palabranta alleq estudiayänan, reunionkunaman ëwayänan y Diospita yachatsikuyänan. Kanan witsan pasakunqannöpis, kë rurëkunaqa juk congregacion sinchi y juknölla kanampaqmi yanapakun. Congregacionkunaqa alli churanakushqam këkäyarqan. Tsënöpam cristiänukunaqa anciänukunapa y siervu ministerialkunapa rurëninkunapita yanapakïta chaskiyarqan (Filip. 1:1; 1 Pëd. 5:1-4). Jinamampis, congregacionta watukakoqkunam watukayarqan, juk kaqqa Pablum karqan (Hëch. 15:36, 40, 41). Punta kaq cristiänukuna Diosta adorayanqannölla noqantsikpis ruranqantsikqa clärum këkan. ¡Alläpam agradecikuntsik unë ruranqannölla kanampis Jehovä markanta alli churanakushqata katsinqanta! *

17. ¿Imataraq yachakushun qateqnin kaq yachatsikïchö?

17 Kë ushanan witsankunaqa, Satanaspa mundun ushakëman chanqanmannömi, Diospa Patsachö këkaq markanqa ras ëwëkan. ¿Ëwëkanqanmannöku ëwëkantsik? ¿Diospa kaqchö masku poqïkantsik (poquykantsik)? Qateqnin kaq yachatsikïchömi rikäshun tsëkunata imanö ruranapaq kaqta.

^ par. 16 Rikäri 2002 wata 15 de juliu La Atalaya revistachö “Los cristianos adoran con espíritu y con verdad” y “Siguen andando en la verdad” neq yachatsikïkunata. Jina ¿Pikunataq Jehoväpa munëninta rurëkäyan? follëtuchömi willakun Jehoväpa Patsachö këkaq markampaq.