Llapan kanqanman ëwari

Qateqnin kaqman ëwë

Qallananchö tïtulukunaman ëwë

Jehoväpa testïgunkuna

Quechua (Ancash)

Täpakoq (yachakunapaq)  |  Marzu de 2014

Munënintsikta jaqirir puëdinqantsikta rurashun

Munënintsikta jaqirir puëdinqantsikta rurashun

‘Pipis qatirämaqnï queta munarnenqa, quiquinpa muneninta jaqitsun.’ (MAT. 16:24)

1. ¿Ima alli ejemplutataq Jesus jaqipamarquntsik?

PATSACHÖ Jesus këkarmi, Diospa munëninta cumplinanrëkur kikimpa munëninta rurarqantsu. Wakinkunata imëkata rurar yanapëchöqa, pëmi juk alli ejempluntsik (Juan 5:30). Y wanunqanyaq Diosta mana jaqishpa sirwinqanmi, rikätsikurqan munëninta jaqirir wakinkunata yanapëta munanqanta (Filip. 2:8).

2. a) ¿Ima ninantaq munënintsikta jaqirir llapan puëdinqantsikta rurë ninanqa? b) ¿Imapaqtaq yanapamantsik wakinkunapaq allita munë?

2 Jesuspa qateqninkuna karninmi, pë ruranqannölla ruranantsik. Peru ¿ima ninantaq munënintsikta jaqirir llapan puëdinqantsikta rurë ninanqa? Tsëqa wakinkunata yanapanarëkur kikintsikpa munënintsikta jaqinapaq listu kë ninanmi. Këqa kikintsikllapaq imëkata munëpitaqa alläpa jukläyam (leyi Mateu 16:24). Wakinkunapaq allita munëqa, yanapamantsik sientinqantsikta y munanqantsikkunata mana precisaqpaq churanapaqmi (Filip. 2:3, 4). Jesusqa yachatsikurqan tsënö rurë Diosta sirwinapaq alläpa precisanqantam. ¿Imanirtaq precisan? Porqui kuyakïmi tsëta ruranapaq yanapakun, y rasumpa cristiänukunaqa kuyakoq kayanqampitam reqishqa kayan.  Tsëmi yanapamantsik wakinkunapaq allita ruranapaq (Juan 13:34, 35). Entëru patsachö Diospa sirweqninkunaqa kuyakoqmi kayan. Diospa markanchö karninqa, ¿manaku kënö shumaq bendicionkunata chaskintsik?

3. ¿Imaraq ushakäratsinman wakinkunata yanapëta munënintsikta?

3 Peru jutsayoq kashqam, kikintsikllapaq imëkata munanqantsik, wakinkunata yanapëta munënintsikta ushakäratsinman. Adanwan Ëva imanö kikinkunallapaq munayanqanta yarpärishun. Ëvaqa Diosnö këta munarmi, frütata mikurirqan, y Adannam, warminwan juntu këta munarnin Kamakoqninta wiyakurqantsu (Gen. 3:5, 6). Satanasqa rasumpa kaq adoracionpitam jorqarirqan, y tsëpita patsëmi, kikinkunapa munëninkunata rurayänampaq nunakunapa shonqunkunachö yuritsishqa, hasta Jesustapis tentarqanmi (Mat. 4:1-9). Kanan witsan cäsi llapan nunakunatam tsë trampanman Satanas ishkitsishqa. Tsëmi kikinkunallapaq imëkata munayan. Tsëman mana ishkinapaqmi alläpa cuidakunantsik, porqui nunakuna imanö kayanqanqa itsa muyaramashwan (Efes. 2:2).

4. a) ¿Kikintsikllapaq imëkata munënintsikta ushakätsita puëdishwantsuraq? b) ¿Ima tapukïkunapitaraq yachakushun?

4 Kikintsikllapaq imëkata munëtaqa igualaratsishwan, juk fiërru tamyachö y Intichö karnin oxidanqanwanmi. Tsë oxidu fiërruchö kanqanta cuentaman mana churashqaqa fiërruta malograrinmanmi. Tsënöllam noqantsiktapis pasamashwan, jutsantsikta o kikintsikllapaq imëkata munënintsikta ushakätsita mana puëdirpis, altantum këkänantsik tsëkuna mana dominamänapaq (1 Cor. 9:26, 27). ¿Imanötaq musyashwan kikintsikllapaq imëkata munë, noqantsikchö kanqanta? ¿Imanötaq munënintsikta jaqirïkur wakinkunata yanapëta mas kallpachakushwan?

BIBLIATA ESPËJUTANÖ UTILISÄSHUN

5. a) ¿Imanirtaq Biblia juk espëjunö? (Rikäri kë yachatsikïpa qallananchö këkaq dibüjuta.) b) Bibliata leyirninqa, ¿imatataq rurashwantsu?

5 Imanömi juk espëju imanö këkanqantsikta rikänapaq yanapamantsik, tsënöllam Bibliapis imanö nuna kanqantsikta rikänapaq y allikunata ruranapaq yanapamantsik (leyi Santiägu 1:22-25). Alli rikäkunapaqqa espëjutaqa allimampam utilisänantsik. Raslla rikäkurishqaqa, itsa mäkushwantsu manchäyoq këkanqantsikta. Jina juk kuchumpita espëjuta rikashqaqa, itsa juk nunata rikëkashwan. Tsënöllam, kikintsikllapaq imëkata munë noqantsikchö kanqanta Biblia musyatsimänapaqqa, manam janan jananllaqa leyishwantsu, ni wakinkunachö ima mana allillatapis tarinapaq utilisashwantsu.

6. ¿Imanötaq Diospa leyninkunata wiyakushwan?

6 Rasumpa kaqchöqa, Bibliata llapan junaqkuna leyirnimpis, itsa cuentata qokushwantsu, kikintsikllapaq imëkata munë shonquntsikchö mirëkanqanta. ¿Imanötaq tsëqa pasakunman? Santiägu espëju igualatsikïpaq parlanqanchöqa, nunaqa shumaqmi ‘ricapäcurin’. Kë palabraqa griëgu idiömachö “llapanta rikan” ninanmi. Tsëqa, ¿imatataq kë nuna mana allita ruran? Rikanqanta altsanampaq mana imatapis rurashpam “eucurnin, imanopis cashqanta paqwepa qonqarin” nirmi Santiägu willakun. Peru imatapis alli yarqapukoq nunaqa, Diospa leyninkunata ‘wiyar mana qonqashpa cäsukunqantam’ nin. Awmi, Pëqa Diospa Palabranta estudiarmi yachakunqannö kawan. Jesuspis kënömi nirqan: “Sitsun yachatsicushqäcunata cäsucur siempri cacuyanqui, rasonpa disipulücunam ticrariyanqui” nir (Juan 8:31).

7. ¿Imanötaq Bibliata utilisashwan kikintsikllapaq imëkata munënintsikta alli tsaränapaq?

7 Këmi musyatsimantsik, kikintsikllapaq imëkata munënintsikta alli tsaränapaqqa  Bibliata leyi precisanqanta. Tsëmi yanapamäshun imachö mas alliyänapaq kaqta. Peru alleqraqmi estudianantsik. Ima pasakunqanllatapis Bibliachö leyïkarqa, pensë tsëchö këkanqëkita, y tapukï: “¿Imataraq noqa ruräman karqan? ¿Allitatsuraq ruräman karqan?” nir. Y mas precisaqqa, yachakunqantsikman yarpachakurmi kawënintsikchö tsënö rurëta procuranantsik (Mat. 7:24, 25). Kananqa rey Saulwan apostul Pëdru pasayanqanta yachakurishun.

REY SAUL MANA ALLITA RURANQAN

8. ¿Imanötaq rey këman chanqan witsan Saul karqan, y imanötaq rikätsikurqan?

8 Rey Saulta pasanqanmi rikätsimantsik kikintsikllapaq imëkata munanqantsikqa, wakinkunata yanapë munënintsikta ushakätsita puëdinqanta. Rey këman chänan witsanqa humildi y alli nunam karqan (1 Sam. 9:21). Israelïtakuna contran parlëkäyaptimpis manam castigarqantsu, Diospa akrashqan karnin tsëta rurëta puëdikarnimpis (1 Sam. 10:27). Ammonïtakunawan pelyarninmi Rey Saulqa Diospa espïritun yanapananta jaqirqan, y humildi karmi tsë pelyata Jehovä ganatsinqanta nirqan (1 Sam. 11:6, 11-13).

9. ¿Imanötaq Saul kikinllapaq imëkata munaq tikrakurirqan?

9 Peru tiempuwanqa, orgullösu y kikinllapaq imëkata munë shonqunchö miranantam Saulqa jaqirqan, imëka fiërruta oxidu malograqnö. Diosta cäsukunampa rantinmi amalequïtakunata ushakätsir kikimpa munëninmannö rurarqan. Dios mandanqannö ruranampa rantinmi, mas allin kaqkunataqa ushakätsirqantsu. Y hasta kikin rikoq estatuatapis ruratsirqanmi (1 Sam. 15:3, 9, 12). Tsënö ruranqan Jehoväta mana gustanqanta profëta Samuel willariptinmi, Saulqa tukïnöpa tsapäkïta tïrarqan. Cumplinqan kaqwanmi tsapäkurqan y wakinkunatam rurënimpita culpatsarqan (1 Sam. 15:16-21). Jina Jehoväwan amïgu kënimpitapis mas precisaqpaqqa churarqan nunapa rikënimpaq alli këtam (1 Sam. 15:30) ¿Imanötaq kë pasanqan yanapamantsik munënintsikta jaqirir puëdinqantsikmannö ruranapaq?

10, 11. a) ¿Imatataq yachatsimantsik Saulpa mana alli rurënin? b) ¿Imataraq rurashwan Saul ruranqanman mana ishkinapaq?

10 Puntataqa, Saulta pasanqanqa yachatsimantsik kikintsikllaman mana confiakunapaqmi. Pasaqchö munënintsikta jaqirir Diospa kaqchö imëkata rurashqa karpis, manam tsërëkurllatsu imëpis tsënölla këkäshun (1 Tim. 4:10). Yarpäshun, qallananllachöqa Saulqa alli nunam karqan, tsëmi Jehovä bendicirqan. Peru kikinllapaq imëkata munë shonqunchö miranantam jaqirqan. Tsëmi mana wiyakoq kaptin Jehovä despreciarirqan.

11 Jina yachakuntsikmi, alli ruranqantsikllaman mana alläpa pensanapaq, porqui tsëta rurarqa manam cuentata qokushuntsu imakunachö alliyänantsikpaq kaqta. Tsëqa kanman espëjuchö rikäkur mushoq röpayoq këkanqantsikta rikënöllam, peru itsa mäkushwantsu qaqllantsikchö mancha këkanqantaqa. Saulnö alläpa orgullösu mana karnimpis, cuidakunantsikmi pë ruranqanman mana ishkinapaq. Pillapis consejamashqaqa ama tsapäkïta ashishuntsu, ni wakinkunata rurënintsikpita culpashuntsu. Tsëpa rantinqa, shumaq agradecikur chaskikushun (leyi Salmu 141:5 *).

12. Alläpa jatun jutsata rurashqa karqa, ¿imanötaq yanapamäshun munënintsikta jaqirir puëdinqantsikta ruranqantsik?

12 Tsëqa, ¿imataraq rurashwan alläpa jatun jutsata rurashqa karninqa? Saulqa alläpam yarpachakurqan nunakunapa  rikënimpaq alli këta, tsënö kanqanmi Jehoväpa kaqchö alliyänanta yanaparqantsu. Ama pënöqa kashuntsu. Munënintsikta jaqirir puëdinqantsikta rurëqa yanapamäshun mana penqakushpa yanapakïta ashinapaqmi (Prov. 28:13; Sant. 5:14-16). Juk wawqin 12 watayoq këkar pornografïata rikar qallëkurqan, y tsëtaqa pakëllapam 10 watapitapis mas rikarqan. Pëmi willakun: “Tsë asuntupita warmïwan y anciänukunawan parlëqa manam fäciltsu karqan. Peru tsëta rurarirqa imëka lasaq qepita jaqireq cuentam sientikurirqä. Siervu ministerial kanqäta jaqiriptïmi wakin amïgukuna alläpa llakishqa quedariyarqan. Tsënö kaptimpis, kananqa musyämi mana alli rurënïta jaqirir sirwinqäpita Jehovä alläpa kushikunqanta, y pë imata pensanqanmi noqapaq mas precisaqqa”.

PËDRU ALLI RURANQANKUNA

13, 14. ¿Imanirtaq nintsik kikinllapaq imëkata munëninta Pëdru alliraq tsaränan precisanqanta?

13 Apostul Pëdruqa munëninta jaqirirmi llapan puëdinqanta rurarqan (Lüc. 5:3-11). Tsënö kaptimpis, kikinllapaq imëkata munënintam alliraq tsaränan karqan. Maslla tantiyarinapaq, Diospa gobiernunchö Mandakoq kaptin, pëpa lädunchö kayänampaq Santiäguwan Juan Jesusta niyaptinmi, Pëdruqa alläpa piñakurqan. Juk precisaq rurëta cumplinampaq kaqta Jesus nishqa kaptinchi Pëdruqa tsë sitiu pëpaq kanqanta pensarqan (Mat. 16:18, 19). Imanö kaptimpis, Jesusqa Santiäguta, Juanta, Pëdruta y wakin apostulninkunatam consejarqan kikinkunallapaq imatapis mana ashiyänampaq, y wakinkunapita mas precisaq kayanqanta mana pensayänampaq (Mar. 10:35-45).

14 Tsënö piñapashqa karpis, munënin vencinantam jaqirqan. Apostulninkuna juk tiempupa jaqiyänampaq kaqta Jesus niptinmi, Pëdruqa wakinkunata mana kaqpaq churarnin, pë mana jaqinampaq kaqta nirqan (Mat. 26:31-33). Tsënö nishqa karpis, manam munëninta jaqirir puëdinqanta rurarqantsu. Kawënin peligruchö kaptinmi tsë paqas kima kuti negarirqan (Mat. 26:69-75).

15. ¿Imanötaq Pëdru ruranqan yanapamantsik?

 15 Tsëkunapa pasashqa karpis, Pëdruqa juk alli ejemplutam yachatsimantsik. Kallpachakurnin y santu espïritupa yanapakïninwanmi, kikinllapaq imëkata munëninta alli tsararqan y wakinkunarëkur kuyakïwan imëkata rurarqan (Gäl. 5:22, 23). Pëqa jatun pruëbakunapam pasarqan. Tantiyarinapaq, apostul Pablu nunakunapa jananchö piñapaptinmi, Pëdruqa humildäwan shumaq chaskikurqan (Gäl. 2:11-14). Y manam tsënö ruranqan mana allichö quedatsinqanta nirtsu piñakurqan. Tsëpa rantinqa kuyashqa wawqintanömi rikarqan (2 Pëd. 3:15). Pëdru ruranqankunam yachatsimantsik munënintsikta jaqirir imëkata ruranapaq.

¿Imanötaq Pëdru chaskikurqan Pablu piñapaptin? ¿Imanöraq noqantsik chaskikushwan karqan? (15 kaq pärrafuta rikäri)

16. ¿Imanötaq sasa tiempukunachö rikätsikushwan munënintsikta jaqirir imëkata ruranqantsikta?

16 ¿Imanötaq sasa (aja) tiempukunapa pasar kantsik? Diospita yachatsikuyanqanrëkurmi Pëdrutawan wakin apostulkunata carcelayarqan, peru “allapam cushicuyarqan, Dios permitiptin Teyta Jesusrecur maqar ushashqa sufriyanqanta” (Hëch. 5:41). Chikir qatikachämanqantsik witsankunam noqantsikpis Pëdru ruranqanta qatishwan, y munënintsikta jaqirir Jesus ruranqannö rurashwan (leyi 1 Pëdru 2:20, 21). Jina tsëmi yanapamäshun anciänukuna piñapämashqa alli chaskikunapaqpis. Yarpäshun Pëdru rurayanqanta y ama piñakushuntsu (Ecl. 7:9).

17, 18. a) ¿Ima tapukïkunatataq rurakushwan Diospa kaqchö rurënintsikkunapaq? b) ¿Imataraq rurashwan ichikllapis shonquntsikchö kikintsikllapaq imëkata munë kaptin?

17 Jina Pëdru ruranqanmi animamantsik Diospa kaqchö masta ruranapaq. Tsëta ruranapaqqa munënintsikta jaqirir puëdinqantsikta ruranqantsikmi yanapamäshun. Peru ama jaqishuntsu precisaq këta munarninlla tsëta rurëta. Kënö tapukushun: “¿Imanirtaq Jehoväta mas sirwita munä? ¿Santiäguwan Juan munayanqannö wakinkunapita mas reqishqa o autoridäyoq këta munarllaku?”.

18 Ichikllapis shonquntsikchö kikintsikllapaq imëkata munë kaptinqa, Jehoväta mañakushun pensënintsikta y munënintsikta cambianampaq, y kallpachakushun Jehoväta alabëta (Sal. 86:11). Alabashqa kanantsikrëkurlla, Diospa kaqchö rurënintsikkuna kanantaqa ama procurashuntsu. Tantiyarinapaq, itsa santu espïritupa mëqan wayïninllachöpis mas alliyëta procurashwan. Reunionkunachö asignacionnintsikkunapaq alli preparakushqa, peru Diospita yachatsikuyänan wayita limpiapakïchö mana yanapakurqa, ¿manatsuraq Romänus 12:16 (leyi) textu consejakunqanta rurashwan?

19. ¿Imatataq rurashwan espëju cuenta Diospa Palabranchö rikäkurir mana qelanäkurinapaq?

19 Espëju cuenta Diospa Palabranchö rikäkur, ima mana allillatapis noqantsikchö tarirninqa, itsa qelanärishwan. Tsë pasakuptinqa, igualatsikïchö Santiägu parlanqan nuna alli yarqapukunqanman yarpäshun. Santiäguqa manam willakurqantsu tsë nuna ëka tiemputaraq problëmankunata altsanqanta, ni llapan o wakinllata altsanqanta. Peru willakurqanmi Diospa leyninkunata mana qonqashpa tsë nuna wiyakunqanta (Sant. 1:25). Espëjuchö rikanqanta yarparmi alliyëta procurarqan. Tsëmi pensashwantsu mas alli kaq o mana imapaqpis sirweq kanqantsikta, yarpäshun llapantsikpis jutsasapam kantsik (leyi Eclesiastes 7:20 *). Kallpachakushun Diospa leyninkunata wiyakïta y kikintsikpa munënintsikta jaqirir llapan puëdinqantsikta rurashun. Jutsasapa këkäyaptimpis mëtsikaq cristiänu mayintsikkunatam Jehoväqa yanapashqa y bendicishqa, tsënöllam noqantsiktapis yanapamënintsikta munan.

^ par. 11 Salmu 141:5: “Alli kaqta ruraq nuna maqamanqanqa rasumpa kuyakïchi kanman; y qayapämanqanqa, peqäpaq aceitinöchi kanman, y manachi michäkömantsu peqäman jichamunanta”.

^ par. 19 Eclesiastes 7:20: “Kë Patsachöqa manam kantsu allikunata rurëkarpis mana jutsallakoq nunaqa”.