Llapan kanqanman ëwari

Qateqnin kaqman ëwë

Qallananchö tïtulukunaman ëwë

Jehoväpa testïgunkuna

Quechua (Ancash)

Täpakoq (yachakunapaq)  |  Enëru de 2017

Kikintsik akrakïta puëdinqantsikta valorashun

Kikintsik akrakïta puëdinqantsikta valorashun

“Jehoväpa santu espïritun këkanqanchöqa, libri këmi kan” (2 CORINTIUS 3:17).

CANTICU: 62 Y 65

1, 2. (1) ¿Imatataq niyan wakin nunakuna imatapis akrakunapaq derëchuyoq kanqantsikpita? (2) ¿Imatataq Biblia yachatsikun imatapis akrakunapaq derëchuyoq kanqantsikpita? (3) ¿Ima tapukïkunatataq kë yachatsikïchö contestashun?

JUK warmim, jukta decidinampaq këkar amïgunta kënö nirqan: “Manam pensëta munätsu, ruranäpaq kaqtaqa qam nimë. Tsëmi noqapaqqa mas fäcil kanqa”. Pëqa, imatapis akrakunampaq Dios qonqan derëchuyoq këninta utilizänampa rantinmi, imatapis ruranampaq kaqta niyänanllata munarqan (rikäri “Maslla entiendinapaq” neq recuadruta). ¿Y noqantsikqa? ¿Imatapis kikintsikku akrakuntsik, o jukkuna noqantsikpaq akrayänantaku jaqintsik? ¿Ima nintsiktaq akrakunapaq derëchuyoq kanqantsikpita?

2 Kikintsik imatapis akrakunapaq derëchuyoq kanqantsikpitaqa, nunakuna tukïtam niyan. Wakinkunaqa imatapis ruranapaq kaqta Dios dispunishqana kanqanta pensarmi, imatapis kikintsik akrakïtaqa mana puëdinqantsikta niyan. Wakinnam niyan, imatapis akrakunapaq paqwë derëchuyoq karninraq rasumpëpa libri këtaqa puëdinapaq kaqta (rikäri “Maslla entiendinapaq” neq recuadruta). Peru, imatapis kikintsik yachëwan akrakunapaq derëchuyoqta Jehovä kamamanqantsiktam Bibliaqa yachatsikun  (leyi Josuë 24:15 *). Jinamampis Bibliaqa contestan kë tapukïkunatam: ¿mëyaqllataq akrakunapaq derëchuyoq kantsik? ¿Imanötaq imatapis akrakunapaq derëchuyoq kanqantsikta utilizashwan? ¿Imakunata akranqantsiktaq Jehoväta rasumpëpa kuyanqantsikta rikätsikun? ¿Imanötaq rikätsikuntsik wakinkuna akrakuyanqanta respetanqantsikta? Kë yachatsikïchömi tsë tapukïkunata contestashun.

¿IMATATAQ YACHAKUNTSIK JEHOVÄPITA Y JESUSPITA?

3. ¿Imanötaq Jehovä utilizan paqwë akrakunampaq derëchuyoq këninta?

3 Imatapis paqwë akrakïtaqa Jehovällam puëdin. Peru tsë derëchunta imanö utilizanqampitaqa mëtsikatam yachakuntsik. Tantiyarinapaq, Jehoväqa tsënö derëchuyoq kanqanta utilizarmi, “kuyanqan markan” kanampaq Israel nacionta akrarqan (Deuteronomiu 7:6-8). Tsëtaqa rurarqan amïgun Abrahanta äninqanta cumplinanrëkurmi (Genesis 22:15-18). Jinamampis, Jehoväqa kuyakïwan y alli kaqta ruranampaqmi akrakïta puëdinqantaqa utilizan. Tsëtaqa rikätsikurqan, israelïtakuna mana cäsukuyaptin alli portakuyänampaq yachatsirninmi. Mana allita rurayanqampita shonqupita patsë arrepentikuyaptinqa, Jehoväqa kuyakïninta y llakipäkoq kënintam rikätsirqan. Pëqa kënömi nirqan: “Mana cäsukoq këninkunapitam kachakätsishaq. Kikïpa munënïpitam kuyashaq” (Osëas 14:4). Rikanqantsiknöpis, Jehoväqa akrakunampaq derëchuyoq këninta utilizarqan wakinkunata yanapanampaqmi. ¡Y tsënöllam noqantsikpis ruranantsik!

4, 5. (1) ¿Pitaq puntataqa imatapis akrakunampaq derëchuyoq kë qarëta chaskirqan, y imanötaq utilizarqan? (2) ¿Llapantsikpis imatataq tapukunantsik?

4 Jehoväqa angelkunata y nunakunataqa kamarqan kikinkuna akrakuyänampaq derëchuyoqtam. Y punta kamanqanqa Jesusmi karqan, y kikin rikoqtam kamarqan. Pëmi puntataqa imatapis akrakunampaq derëchuyoq kë qarëtaqa chaskirqan (Colosensis 1:15). ¿Imanötaq akrakunampaq derëchuyoq këninta Jesusqa utilizarqan? Manaraq kë Patsaman shamurqa, Diosllapaq këtam akrarqan, y manam Diospa contran churakaq Satanastaqa yanaparqantsu. Y Patsachö këkarnam Satanas tentananta permitirqantsu (Mateu 4:10). Jinamampis, wanunampaq këkarnam Teytanman mañakurqan, y Pëpa munëninta rurëta munanqanta rikätsikurmi kënö nirqan: “Teytallä, qam munarninqa, noqalläpita kë cöpata pasëkatsillë. Tsënö kaptimpis, ama noqa munanqäqa rurakätsuntsu, sinöqa, qam munanqëki rurakätsun” (Lücas 22:42). Y nunakunaqa, ¿puëdintsikku Jesus ruranqannö rurëta y imatapis akrakunapaq derëchuyoq kanqantsikta, Jehoväta alabanapaq y munëninta ruranapaq utilicëta?

5 Awmi, Jesusnömi rurëta puëdintsik, porqui noqantsikpis Dios rikoqmi kamashqa kantsik (Genesis 1:26). Peru Jehovänö paqwë akrakïtaqa manam puëdintsiktsu. Mëyaqlla akrakïta puëdinapaq kaqta Jehovä dispunishqanta, y tsëta respetanata shuyaranqantam Bibliaqa willamantsik. Tantiyarinapaq, casäda warmikunaqa qowankunatam respetarnin cäsukuyänan, y wamrakunanam teytankunata cäsukuyänan (Efesius 5:22; 6:1). Tsëmi llapantsikpis kënö tapukunantsik: “¿Mëyaqlla akrakunapaq kaqta Dios dispunishqanta respetäku?”. Akrakunapaq derëchuyoq kanqantsikta imanö utilizanqantsikpitam, imëyaqpis kawakïtaqa puëdishun.

 AKRAKÏTA PUËDIYANQANTA ALLIPAQ O MANA ALLIPAQ UTILIZÄYANQAN

6. Mëyaqlla akrakïta puëdinqantsik imanir precisanqanta, juk igualatsikïwan entienditsikaramï.

6 Mëyaqlla akrakïta puëdinapaq Jehovä dispunishqa këkaptinqa, ¿nishwantsuraq rasumpëpa libri kanqantsikta? Awmi, porqui Jehovä tsënö dispunishqanqa biennintsikpaqmi. Këman pensari, mana reqinqëki markaman viajëkankiman, peru carretërachöqa cärrukuna mëpa ëwayänampaq señalkuna kanmantsu. Nunakunaqa munayanqanmannö y munayanqan lädupa manejayanman. Tsëqa, ¿tranquïlutsuraq viajankiman? Manachi. Këqa clärum rikätsikun, rasumpa libri këta tarinapaqqa, mëyaqlla akrakïta puëdinapaq Jehovä dispunishqanta wananqantsikta. Tsë dispunishqan imanö yanapakunqanta, wakinllata rikärishun.

7. (1) ¿Imachötaq Adanwan animalkuna jukläya kayarqan? (2) ¿Akrakïta puëdinqanwan ima allitataq Adan rurarqan?

7 Jehovä punta kamanqan nunaqa Adanmi karqan. Adantapis angelkunatanöllam imatapis kikin akrakunampaq derëchuyoqta kamarqan. Peru animalkunataqa manam akrakïta puëdeqtatsu kamarqan. ¿Akrakïta puëdinqanwan ima allitataq Adan rurarqan? Pëqa animalkunapa jutinkunata churanampaqmi carguta chaskirqan. Bibliachöqa nimantsik Adanman animalkunata Dios apanqantam, tsënöpa alleq rikëkur jutinkuna churanampaq. Animalkunapa jutinta Adan churanqantaqa Jehoväqa manam cambiarqantsu, tsëpa rantinqa, Adan decidinqantam respetarqan (Genesis 2:19).

8. ¿Imanötaq Adanqa akrakunampaq derëchunta mana allipa utilizarqan, y tsëqa imamantaq chätsikushqa?

8 Jehoväqa Adanta cargun qorqan kë Patsata juk shumaq huertaman tikratsinampaqmi. Y kënömi nirqan: “Wamrëkikuna katsun y atskaqyäyë y patsa juntanqanyaq mirayë y dominayë, jina lamarchö pescädukunata, volaq animalkunata y patsachö llapan pureq animalkunatapis dominayë” (Genesis 1:28). Peru Adanqa manam respetarqantsu mëyaqlla akrakunampaq Jehovä dispunishqanta. Tsëmi mana mikunampaq kaq frütata mikurirqan. Adan akrakunampaq kaq derëchunta mana allipa utilizanqanrëkurmi, waranqëpayan watakuna nunakuna sufriyashqa (Romänus 5:12). Ama imëpis qonqashuntsu, Adan decidinqanqa imëka mana allikunaman chätsikunqanta. Tsëmi yanapamäshun imatapis akrakunapaq derëchuyoq kanqantsikta allipaq utilizänapaq y mëyaqlla akrakunapaq kaqta Jehovä dispunishqanta respetanapaq.

9. ¿Imata akrakuyänampaqtaq israelïtakunata Jehovä jaqirqan, y imatataq pëkunaqa änikuyarqan?

9 Adanwan Ëvam llapan nunakunata pasamarquntsik jutsasapa këta y wanïta. Peru tsënö kaptimpis, kikintsik imatapis akrakunapaq derëchuyoqmi kantsik. Tsëtaqa rikantsik Israel markata Jehovä imanö tratanqanchömi. Pëqa jaqirqan, israelïtakuna kuyanqan marka kayänampaq o mana kayänampaq kikinkuna akrakuyänantam (Exodu 19:3-6). Pëkunaqa markan kayänampaq y mëyaqlla akrakuyänampaq Jehovä dispunishqanta cäsukuyänampaqmi änikuyarqan. Y kënömi niyarqan: “Jehovä llapan parlamunqanta wiyakuyänäpaqmi listu këkäyä” (Exodu 19:8). Peru tsënö nir änikuyanqantaqa manam cumpliyarqantsu. Pëkunata pasanqanqa, akrakunapaq derëchuntsikpita agradecikoq kanapaq, Jehoväpita mana rakikäkurinapaq y leyninkunata cäsukunapaqmi yachatsimantsik (1 Corintius 10:11).

10. ¿Imataq rikätsikun, jutsasapa këkarpis akrakunapaq derëchuyoq kënintsikta Jehoväta alabanapaq utilicëta puëdinqantsikta? (Rikäri kë yachatsikïpa qallananchö këkaq dibüjuta).

10 Hebrëus librupa 11 kaq capïtulunchöqa,  Diosta mana jaqipa sirweq chunka joqta (16) ollqukunapaq y warmikunapaqmi parlan. Pëkunaqa, mëyaqlla akrakuyänampaq kaqta Jehovä dispunishqantam respetayarqan. Tsënö rurayanqanwanmi, mëtsika bendicionkunata chaskiyarqan, y shamoq tiempuchö shumaq Patsachö kawakïtam shuyarëkäyan. Noëqa Diosman alläpa markäkoq (yärakoq) nunam karqan, tsëmi Dios mandanqanta cäsukurnin, familianta y mirëninkunata salvanampaq juk arcata rurarqan (Hebrëus 11:7). Abrahanwan Säranam gänas gänaslla Jehoväta cäsukuyarqan, y pë äninqan sitiumanmi ëwayarqan. Ur markaman ‘kutita puëdikarpis’, shamoq tiempupaq Dios äninqanmanmi masqa yarparäyarqan. Bibliachöqa nimantsik pëkunaqa ‘juk mas alli sitiuta logrëta’ tïrayanqantam (Hebrëus 11:8, 9, 13, 15, 16). Moisesnam Egiptupa fortünankunata munarqantsu, mas bienqa “juk tiempullapa jutsachö gozakurita akranampa rantinmi, Diospa markanwan allqutsashqa këta akrarqan” (Hebrëus 11:24-26). Pëkunanölla noqantsikpis markäkoq kashun, y Diospa munëninta rurarnin imatapis akrakunapaq derëchuyoq kënintsikta valoranqantsikta rikätsikushun.

11. (1) ¿Imatataq rurëta puëdintsik akrakunapaq derëchuyoq kënintsikwan? (2) ¿Imataq yanapamantsik akrakunapaq derëchuyoq kënintsikta allipaq utilizänapaq?

11 Itsa noqantsikpaqqa mas fäcil kanman noqantsikrëkur jukkuna decidiyänanta jaqinqantsik. Peru tsënö kaptinqa juk precisaqtam rurëta puëdishuntsu. ¿Ima rurëta? Deuteronomiu 30:19, 20 * (leyi) textum ima kanqanta willakun. 19 kaq versïculum willakun israelïtakunata imata karpis akrakuyänampaq Dios jaqinqanta. 20 kaq versïculunam, Jehoväta kuyayanqanta o mana kuyayanqanta rikätsikïta puëdiyanqanta nin. Noqantsikpis akrakïta puëdintsikmi Jehoväta adorëta o mana adorëtapis. Jehoväta adorëta decidirninqa, akrakunapaq derëchuyoq kënintsiktam pëta alabanapaq y llapan shonquntsikwan kuyanqantsikta rikätsinapaq utilicëkäshun.

AKRAKÏTA PUËDINQANTSIKTA ALLIPAQ UTILIZÄSHUN

12. ¿Imatataq rurëta munantsiktsu akrakunapaq derëchuyoq këta Jehovä qomanqantsikwan?

12 Këman pensari, juk amïguïkita juk väleq qarëta qarëkunkiman. ¿Imanöraq sientikunkiman basüraman jitariptin o tsëwan mana allita ruraptinqa? ¿Manatsuraq llakikunkiman? Tsënöllam Jehoväpis akrakï derëchuyoq këta juk qarëtanö qomarquntsik. Y wakin nunakuna tsë qarëta mana allita decidiyänampaq o nuna mayinkunata mana allita rurayänampaq utilizäyaptinqa alläpam llakikun. Bibliachöqa nimantsik “ushanan junaqkunachöqa” nunakuna mana agradecikoq kayänampaq kaqtam (2 Timoteu 3:1, 2). Peru noqantsikqa, akrakïta puëdinqantsikwanqa manam mana allita rurëta munantsiktsu, tsëpa rantinqa agradecikoq këtam munantsik. Tsëqa, ¿imanötaq rikätsikushwan akrakunapaq derëchuyoq këta Jehovä qomanqantsikpita agradecikunqantsikta? ¿Y imanötaq allipaq utilizashwan tsë qomanqantsik qarëta?

13. ¿Imanötaq akrakïta puëdinqantsikta allipaq utilizashwan?

13 Llapantsikmi akrakïta puëdintsik pikuna amïguntsik kayänampaq, imanö vistikunapaq y tiempuntsikta imanö utilizänapaq. Peru cuidakunantsikmi akrakïta puëdinqantsikrëkur  Jehoväta mana gustanqan kaqta mana akranapaq o Diosta mana sirweq nunakunanö mana ruranapaq (leyi 1 Pëdru 2:16). Akrakïta puëdinqantsikta mana allita ruranapaq utilizänapa rantinqa, “Dios alabashqa kanampaq llapan imëkatapis” rurashun (1 Corintius 10:31; Gälatas 5:13).

14. ¿Imanirtaq imatapis akrarninqa Jehoväman confiakunantsik?

14 Jehoväqa kënömi nimantsik: “Noqam Jehovä Diosniki kä, kikikipa biennikipaq yachatsishoqniki, y alli nänipa ëwanëkipaq pushashoqniki” (Isaïas 48:17). Jehoväman confiakurqa, mëyaqlla akrakunapaq nimanqantsiktam respetashun y allikunatam decidishun. Jina cuentamanmi churashun Bibliachö kënö ninqanta: “Alleqmi musyä [...], nunapa nänin kikimpa mana kanqanta. Manam pureq nunapa makinchötsu këkan kikinllapita purinan” ninqanta (Jeremïas 10:23). Adanwan mana cäsukoq israelïtakunaqa, mëyaqlla akrakuyänampaq kaqta Jehovä dispunishqantam respetayarqantsu. Tsëpa rantinqa, ‘kikinkunapa yachëninkunallamanmi’ markäkuyarqan. Peru noqantsikqa ama pëkunanöqa kashuntsu, tsëpa rantinqa llapan shonquntsikwan Jehoväman confiakushun (Proverbius 3:5).

WAKINKUNA AKRAKÏTA PUËDIYANQANTA RESPETASHUN

15. ¿Imatataq yachatsimantsik Gälatas 6:5 textuchö ninqan?

15 Jinamampis, wakinkuna akrakïta puëdiyanqantam respetanantsik. Porqui llapantsikmi kikintsik imatapis akrakunapaq derëchuyoq kantsik. Tsërëkurmi cristiänu mayintsikkunaqa noqantsikpita jukläya jukläya imatapis decidiyanqa, hasta imanö portakuyanqanchö y Diosta adorayanqanchöpis,  y tsëtaqa manam espantakushwantsu. Yarpäshun Gälatas 6:5 (leyi) textuchö ninqanta. Kë textuqa yachatsimantsik imatapis decidinqantsikpita cada ünu Diosta cuentata qonapaq kaqtam. Tsëta entiendirqa, wakinkuna imatapis akrakuyänampaq derëchuyoq kayanqantam respetashun.

Kikintsik imata akrakïta puëdirpis, wakinkuna akrakïta puëdiyanqantam respetanantsik. (Rikäri 15 kaq pärrafuta).

16, 17. (1) ¿Imanirtaq Corintu markachö cristiänukunaqa akrakuyänampaq derëchuyoq kayanqanrëkur problëmaman chäyarqan? (2) ¿Imanötaq Pablu pëkunata yanaparqan? (3) ¿Imatataq tsënö pasakunqampita yachakuntsik?

16 Cristiänu mayintsikkuna imatapis akrakuyanqanta imanir respetanapaq kaqta juk pasakunqanwan Bibliachö rikärishun. Corintu markachö cristiänukunaqa, manam acuerdutsu kayarqan imäginkunata ofrendarir mercäduchö rantikuyanqan ëtsata mikuyänampaq o mana mikuyänampaq kaqtapis. Wakinkunaqa, imäginkuna mana imapis kayanqanta musyarmi tsë ëtsata mikuyaqlla. Peru wakinkunaqa manaraq cristiänu kar imäginkunata adorashqa karmi, tsë ëtsata mikïqa imäginkunata adorë cuenta kanqanta pensayaq (1 Corintius 8:4, 7). Tsë problëma mas mirarqa congregaciontapis rakirinmanmi karqan. ¿Imanötaq Pablu yanaparqan tsë problëmata altsayänampaq?

17 Puntataqa apostol Pabluqa yarpätsirqan, Dioswan amïgu këninkunaqa imatapis mikuyanqampita mana kanqantam (1 Corintius 8:8). Nïkurnam cläru willarqan, imata akrakuyänampaq derëchuyoq karpis, dëbil concienciayoq kaqkunata mana llakitsiyänampaq (1 Corintius 8:9). Tsëpitanam, dëbil concienciayoq kaqkunatana, imäginkunata ofrendashqa ëtsata mikïta decideqkunata mana juzgayänampaq nirqan (1 Corintius 10:25, 29, 30). Këchö rikanqantsiknöpis, kë asuntuqa Diosta adorëchö alläpam precisarqan, y cada cristiänum decidinan karqan imata ruranampaq kaqtapis. Y noqantsikqa, ¿manatsuraq respetashwan cristiänu mayintsikkuna concienciankunamannö imatapis akrakuyanqanta? (1 Corintius 10:32, 33).

18. ¿Imanötaq rikätsikuntsik akrakunapaq derëchuyoq kënintsikta valoranqantsikta?

18 Imatapis akrakunapaq derëchuyoq kanqantsikqa Jehoväpa juk shumaq qarëninmi, y rasumpëpa libri kanapaqmi yanapamantsik (2 Corintius 3:17). Tsë qarëqa, imatapis decidinqantsikchö Jehoväta kuyanqantsikta rikätsikunapaqmi yanapamantsik, tsëmi alläpa valorantsik. Tsëqa, Jehoväta alabanampaq kaqkunata akrashun y wakinkuna akrakuyänampaq derëchuyoq kayanqanta respetashun. Tsënömi rikätsikushun Jehovä qomanqantsik alläpa väleq qarëta valoranqantsikta.

^ par. 2 Josuë 24:15: “Peru, si qamkunapaq Jehoväta sirwi mana alli kaptinqa, pita sirwita munayanqëkitapis kanan akrakuyë, mayupa wak tsimpanchö awilïkikuna adorayanqan dioskunata kar, o kë yachëkäyanqëki markachö amorrëukunapa diosninkunata karpis. Peru noqawan wayïchö kaqkunaqa, llapäkunam Jehoväta sirwiyäshaq”.

^ par. 11 Deuteronomiu 30:19, 20: “Rasumpam, kananmi ciëlutawan patsata testïgutanö contrëkikuna churä, kawëtawan wanïta, y bendiciontawan maldicionta puntëkiman churanqäpita; y kawëtam akranëki qam y mirënikikuna kawar sïguiyänëkipaq, Jehovä Diosnikita kuyarnin, ninqanta wiyakurnin, y pëta mana jaqirnin; porqui pëmi kawëniki y imëyaqpis kawakïniki, tsënöpa unë kastëkikuna Abrahanta, Isaacta y Jacobta qonäpaq äninqä patsachö täräyänëkipaq”.