Llapan kanqanman ëwari

Qateqnin kaqman ëwë

Qallananchö tïtulukunaman ëwë

Jehoväpa testïgunkuna

Quechua (Ancash)

Täpakoq (yachakunapaq)  |  Juliu de 2017

Rasumpa kaq riquëzakunata ashishun

Rasumpa kaq riquëzakunata ashishun

“Kë munduchö kayäpushunqëki riquëzakunata provecharnin amïgu këta ashiyë” (LÜC. 16:9).

CANCION: 32 Y 154

1, 2. ¿Imanirtaq waktsa këqa këkanqallaraq?

KANAN WITSANQA, qellëta tarinanqa manam fäciltsu. Jövinkunaqa manam trabäjuta tariyantsu. Mëtsika nunakunam, kawëninkunatapis peligruman churar kapoqyoq nacionkunaman ëwakuyan. Peru kapoqyoq nacionkunachöpis waktsa këqa kanllam. Kapoqyoq kaqkunaqa mas kapoqyoqmi tikrayan y waktsa kaqkunaqa mas waktsam kayan. Entëru Patsachö llapan nunakunapitapis, wallkaqlla mas kapoqyoq kayanqantam investigaqkunaqa niyan. Wakinkunaqa hasta willkankunapa willkankunata manteniyänampaqmi qellëninkuna kayäpun, peru millonllëpayan nunakunaqa alläpa waktsam kayan. ­Tsënö pasakunqampitam Jesusqa kënö nirqan: “Porqui waktsakunataqa qamkunawanmi imëpis katsiyanki” (Mar. 14:7). ¿Imanirtaq wakinkunaqa alläpa waktsa y wakinkunaqa alläpa kapoqyoq kayan?

2 Jesusqa musyarqanmi Diospa Gobiernunlla qellë asuntuchö problëmakunata altsanampaq kaqta. Revelacion 18:3 textuchö “negociantikunapaq” Biblia ninqanqa, entëru Patsachö qellëllapaq ërayäkoq tukï negociantikunam kayan. Tsënö negociukuna, polïtica asuntukuna y mana alli religionkunaqa Satanaspa makinchömi këkäyan. Jehoväta sirweqkunaqa, manam imanöpapis polïticaman ni mana alli religionkunamanqa mëtikuyantsu. Peru Satanaspa makinchö  këkaq negociu asuntukunapitaqa mëtsikaqmi paqwë rakikëtaqa puëdiyantsu.

3. ¿Ima tapukïkunatataq contestashun?

3 Cristiänukunaqa alleqmi pensanantsik negociu asuntukunata imanö rikëkanqantsikta. Tsëmi kënö tapukunantsik: “¿Imanöraq kapamanqankunata utilizäman Diosta mana jaqipa sirwinqäta rikätsikunäpaq? ¿Imataraq ruräman negociu asuntukunata Diosta mana sirweq nunakuna rikäyanqannö mana rikänäpaq? ¿Imakunataq rikätsikun Diospa sirweqninkunaqa pëman shonqupita patsë markäkunqantsikta?”.

MANA ALLITA RURAQ MAYURAL

4, 5. (1) ¿Imataq pasarqan Jesus willakunqan mayuralta? (2) ¿Imatataq Jesusqa consejarqan qateqninkunata?

4 (Leyi Lücas 16:1-9). Mana alli mayuralpaq Jesus willakunqanqa juk precisaqtam yachatsimantsik. Kë mayuralqa trabäjuntam oqranan karqan, porqui qellëninta mana allipa utilizashqa kanqantam patronninta willayänaq. * Tsëmi mayuralqa “yachëwan ruraq” karnin amïguta rurarqan trabäjunnaq quedariptin yanapayänampaq. Tsëqa, ¿alli kawayänanrëkur qateqninkuna mana allita rurayänampaqku Jesusqa nikarqan? Manam. Porqui Diosta mana sirweq nunakunalla tsëta rurayanqantam nirqan. Sinöqa Jesusqa tsëta willakurqan juk precisaqta yachatsikunanrëkurmi.

5 Mayuralpa kawëninqa manam fäciltsu karqan. Jina kë mana alli munduchö qateqninkuna wanayanqankunata tariyänampaq fäcil mana kanampaq kaqtam Jesusqa musyarqan. Tsëmi kënö nir consejarqan: “Kë munduchö kayäpushunqëki riquëzakunata provecharnin amïgu këta ashiyë”. Tsënöpa tsë riquëzakuna ushakäriyaptin, Jehoväwan Jesus qamkunata ‘mana ushakaq sitiukunachö chaskiyäshunëkipaq’. Jesus tsënö consejakunqampita, ¿imatataq yachakuntsik?

6. ¿Imanirtaq nintsik tukï negociukunata rurëqa Jehoväpa munëninchö mana kanqanta?

6 ¿Imanirtaq Jesusqa ‘kë munduchö kayäpushunqëki riquëzakuna’ nirqan? Bibliaqa manam tsëta willakuntsu, peru clärum rikätsikun tukï negociukunata rurëqa Jehoväpa munëninchö mana kanqanta. ¿Imanirtaq tsëta nintsik? Porqui Eden huertachöqa Adantawan Ëvataqa llapan wanayanqantam Jehoväqa qorqan (Gen. 2:15, 16). Jinamampis apostolkuna kawayanqan witsanchö ciëlupaq akrashqakunaman santu espïritunta Dios ramaramuptinqa “manam ni pipis nirqantsu kapunqankuna kikimpa kanqanta, tsëpa rantinqa, llapan kayäpunqankunatam llapankunapaq dispuniyarqan” (Hëch. 4:32). Jina profëta Isaïaspis willakurqannam kë Patsa wayunqankunata llapan nunakuna libri mikurnin kushishqa kayänampaq kaqta (Is. 25:6-9; 65:21, 22). Tsë tiempu chämunqanyaqqa, Jesuspa qateqninkunaqa wanayanqankunata kë munduchö tariyänampaqqa ‘yachëwan ruraqmi’ kayänan karqan. Y Diosta kushitsiyänampaqpis kallpachakuyänanmi karqan.

KË MUNDUCHÖ RIQUËZANTSIKKUNATA ALLEQ UTILIZÄSHUN

7. ¿Ima yachatsikïtataq tarintsik Lücas 16:10-13 textuchö?

7 (Leyi Lücas 16:10-13). Jesus willakunqan mayuralqa bienninllapaqmi amïgukunata rurarqan. Peru Jesusqa discïpulunkunata nirqan, kikinkunallapaq imatapis mana ashishpa Dioswan amïgu këta ashiyänampaqmi. Qateqnin kaq versïculukunachöqa, Jesusqa entienditsikïkarqan ‘kapamanqantsik riquëzakunata’ imanö utilizanqantsikqa Diosllapaq kanqantsikta o mana kanqantsikta rikätsikunqantam.

8, 9. ¿Imanötaq kë munduchö riquëzankunata wakin wawqikuna utilizäyan?

8 Mana jaqipa Diosta sirwinqantsiktaqa juknöpaqa  rikätsikuntsik, entëru Patsachö Diospita yachatsikïchö qellënintsikwan yanapakurninmi (Mat. 24:14). Wakin cristiänukuna imanö rurayanqanta rikärishun. India nacionchö juk warmi wamram qellëninta juk ichik cäjaman winaq, tsërëkurmi pukllanatapis rantirqannatsu. Y cäjan juntariptinnam, tsë qellëta Diospita yachatsikïchö utilizäyänampaq apatsirqan. Jina tsë nacionllachömi cöcu muroq juk cristiänupis “yachëwan ruraq” kanqanta rikätsikun. Tsëmi, malayälam idiömaman tikratsiyänan wayichö cöcuta rantiyänampaq qellëta apatsinampa rantin mëtsika cöcuta apatsirqan. Jina tsënöllam Grecia nacionchö cristiänukunapis, Betel wayiman olïva aceitita, quësuta y wakin mikïkunata imëpis apatsiyan.

9 Kananqa rikärishun Sri Lanka nacionpita juk nacionchö täraq wawqi imata ruranqanta. Reunionkunata y asamblëakunata rurayänampaq y llapan tiempunkunawan yanapakoq wawqikunata posadatsiyänampaqmi, nacionninchö wayinta y chakranta utilizäyänanta permitin. Tsënömi nacionninchö waktsa cristiänu mayinkunata yanapan. Diospita yachatsikunqantsikta michäkuyanqan sitiukunachöpis, cristiänukunaqa wayinkunatam utilizäyan reunionkunata rurayänampaq. Tsënöpam alquilerta paguëta mana puëdeq mëtsika precursorkuna y publicadorkuna reunionninkunata rurëta puëdiyan.

10. ¿Imanötaq yanapamantsik alli y qarakoq kanqantsik?

10 Kë cristiänukuna rurayanqanmi rikätsikun, “ichikllachöpis markäkïpaq” kayanqanta. Awmi, Diospa kaqchö riquëzakunawan mana igualaptimpis, kayäpunqankunatam utilizäyan yanapakuyänampaq (Lüc. 16:10). ¿Imanötaq tsënö qarakoq wawqikuna rikäyan Jehoväwan amïgu kayänampaq kallpachakuyanqanta? Pëkunaqa musyayanmi alli y qarakoq karninqa, rasumpa kaq riquëzakunata ëllïkäyanqanta (Lüc. 16:11). Diospita yachatsikïchö qellëninwan imëpis yanapakoq juk cristiänaqa, rikashqam tsënö qarakoq kanqanrëkur bendicionkunata chaskinqanta. Kënömi nin: “Qarakoq kanqäqa yanapamashqa, mas perdonakoq y pacienciayoq kanäpaq, imatapis rurayämaptin mana llakikunapaq y consëjukunata chaskikunäpaqmi”. Wakin cristiänukunapis cuentatam qokuyashqa qarakoq kayanqanqa Diospa kaqchö alläpa yanapanqanta (Sal. 112:5; Prov. 22:9).

11. (1) ¿Imanirtaq nintsik qarakoq karninqa ‘yachëwan rurëkanqantsikta’? (2) ¿Imanötaq Diospa markanchöqa llapantsikpis igualpa chaskintsik? (Rikäri kë yachatsikïpa qallananchö këkaq fötuta).

11 “Yachëwan ruraq” kanqantsiktaqa, juknöpaqa rikätsikuntsik puëdinqantsikmannö kapamanqantsikwan yanapakurninmi. Wakin cristiänukunaqa kapoqyoqmi kayan, peru manam llapan tiempunkunawan sirwita ni juk nacionkunata yanapakoq ëwëtaqa puëdiyantsu. Peru wakinkuna llapan tiempunkunawan sirwir sïguiyänampaq qellëninkunawan yanapakurninqa kushikuyanmi (Prov. 19:17). Qellënintsikwanqa yanapakïta puëdintsik mas publicacionkuna rurakänampaq y më tsëman apatsiyänampaq, y waktsa markakunachö Diospita yachatsikuyänampaqmi. Mëtsika watakunapam Congo, Madagascar y Ruanda nacionkunachöqa cristiänu mayintsikkunaqa decidiyänanmi karqan  familiankunapaq mikïta o Bibliata rantiyänampaq. Tsë nacionkunachöqa juk semäna o juk killachö ganayanqanwanraqmi juk Bibliata rantita puëdiyaq. Peru wakin cristiänukuna qellëta winakuyanqanwanmi “igual kayäpushunëkipaq” ninqan cumplikan. Tsërëkurmi Jehoväpa markanqa Bibliata juk idiömakunaman tikratsishqa y cada cristiänuta y Jehoväta reqita munaq nunakunata Bibliankuna qoshqa (leyi 2 Corintius 8:13-15). Awmi, kayäpunqanwan yanapakoqkuna y chaskeqkunapis Jehoväwan amïgu këtaqa puëdiyanmi.

NEGOCIUKUNAPITA CUIDAKUSHUN

12. ¿Imanötaq Abrahanqa rikätsikurqan Diosman markäkunqanta?

12 Jina Jehoväpa amïgun këtaqa puëdintsik, tukï negociukunapita rakikashqa karnin y rasumpa kaq riquëzakunata ashinapaq kallpachakurninmi. Tsënömi Abrahanpis Dioswan amïgu këta munar y cäsukoq karnin, kapoqyoq Ur markata jaqirir carpa wayikunallachö tärarqan (Heb. 11:8-10). Pëqa musyarqanmi rasumpa kaq riquëzakunaqa Jehoväpita shamunqanta, tsëmi tsë markakunachö kapoqyoq këta ashirqantsu (Gen. 14:22, 23). Tiempuwannam, juk kapoqyoq jövinta tsënö markäkïyoq kanampaq Jesus kënö nirqan: “Imëkachöpis chipyëpa alli këta munarqa, ëwë, y kapushunqëkikunata rantikïkï y tsë qellëta waktsakunata qoykï, tsëqa ciëluchömi fortünëki kapushunki; y shamï, qatimaqnï kë” (Mat. 19:21). Tsë jövinqa manam Abrahannötsu markäkïyoq karqan. Peru wakinkunaqa rikätsikuyashqam Jehoväman llapan shonqunkunawan markäkuyanqanta.

13. (1) ¿Imatataq consejarqan Pablu Timoteuta? (2) ¿Imanötaq tsë consëjuta noqantsikpis cäsukushwan?

13 Timoteupis markäkoq kanqantam rikätsikurqan. Tsëmi Pabluqa “Cristu Jesuspa alläpa alli soldädunnö” kanqanta nirqan. Jina nirqanmi: “Manam ni pï nunapis soldädunö sirwikarqa, kawë vïdachö ima negociumampis mëtikuntsu, tsënöpa soldädu kanampaq qayatseqnimpa rikëninchö alli rikashqa kanampaq” (2 Tim. 2:3, 4). Kanan cristiänukunapis tsë consëjuta cäsukuyänampaqmi kallpachakuyan. Awmi, juk millonpitapis masmi wakinkunaqa llapan tiempunkunawan Jehoväta sirwikäyan. Cristiänukunaqa imëkata munatsikoq propagandakunapita y maskunapitam tsarakuyänan. Jina, “qellë prestakoqqa, qellë prestaqpa sirweqninmi tikrarin” ninqantam yarpäyan (Prov. 22:7). Kanan witsan imëka negociukunaman mëtikur tiempuntsikta y kallpantsikta ushanatam Satanasqa munan. Wakinqa mëtsika qellëtam prestakuyan wayita o cärruta rantiyänampaq, universidäta pagayänampaq o wakimpita mas alli casakuyänampaq. Decidinqantsikkunachö mana cuidakurqa, alläpa jaqa këmanmi jeqarkushwan. Peru “yachëwan ruraq” karninqa, kapamanqantsikllawanmi kawakushun y manam jaqa këman chäshuntsu ni qellënintsikta lluta gastashuntsu. Tsënöpam tukï negociukunapa esclävun kanapa rantin Diosta sirwinapaq libri kashun (1 Tim. 6:10).

14. ¿Imata ruranapaqtaq decidïdu këkashwan? Wakinkuna imata rurayanqanta willakaramï.

14 Kapamanqantsikllawan kawakïta munarqa, mas precisaq kaqtam puntaman churanantsik. Juk parëjam negociunchö alläpa ganaq. Peru pëkunaqa yapëmi llapan tiempunkunawan Jehoväta sirwita munayarqan. Tsëmi negociunkunata, barcunkunata y wakin cösasninkunata rantikuriyarqan. Tsëpitanam, Nueva Yorkpa Warwick markanchö këkaq Jehoväpa testïgunkunapa principal kaq oficïnanchö yanapakuyänampaq änikuyarqan. Pëkunaqa alläpam kushikuyarqan wamranwan y mashanwan tsëchö yanapakurnin. Jinamampis atska semänakunapam ollqu kaqpa teytanwan yanapakuyarqan. Estädus Unïduschö këkaq Colorädu markachö precursöranö yanapakoq cristiänam, juk bancuchö pullan junaqlla trabajanampaq trabäjuta taririrqan. Patronninkunaqa alli trabajanqanta rikarmi mas hörakuna trabajanampaq y gananqampitapis  kima kuti masta pagayänampaq niyarqan. Peru Diospita yachatsikunampaq mas tiempuyoq këta munarmi, mas tiempu trabajëtaqa munarqantsu. Jehoväta sirwiyänanrëkur mëtsikaq tsënölla rurayanqampitaqa wakin wakinllatam rikärirquntsik. Diospa Gobiernunta puntaman churanapaq decidïdu karninqa, pëwan amïgu kanqantsikta valoranqantsiktam rikätsikïkäshun. Y imëka negociukunapa rantin, Diospa kaqchö mas väleq riquëzakunatam mas precisaqpaq churëkäshun.

KË MUNDUCHÖ RIQUËZAKUNA USHAKÄRIYAPTIN

15. ¿Imanö riquëzakunataq mas kushikïta qomantsik?

15 Imëkayoq këqa, manam Jehoväpa bendicionninta chaskïkanqantsiktatsu imëpis rikätsikun. Porqui Jehoväqa bendecin, ‘alli kaq rurëkunata rurëchö kapoqyoq kaqkunatam’ (leyi 1 Timoteu 6:17-19). Italia nacionpita Lucïa * jutiyoq panita ima pasanqanta rikärishun. Albania nacionchö yachatsikoqkunata wanayanqanta wiyarirqa, imanö mantenikunampaq kaqta mana musyëkarpis Jehoväman markäkurmi 1993 watachö yanapakoq ëwakurqan. Albanes nishqan idiöma parlëtam yachakurqan y 60 nunakunatam bautizakuyänampaq yanapashqa. Itsa wakintsikqa nunakunata pënö yanapëta puëdishuntsu. Peru Jehoväta reqiyänampaq nunakunata yanapanantsikrëkur imatapis ruranqantsikqa, pëkunapaq y noqantsikpaqpis mana ushakaq riquëzam kanqa (Mat. 6:20).

16. (1) ¿Imataq pasanqa kanan witsan tukï negociukunawan? (2) Kë munduchö riquëzakuna ushakänampaq kaqta musyëkarqa, ¿imanötaq rikänantsik?

16 Jesusqa nirqan kë munduchö riquëzakunaqa ushakänampaq kaqtam (Lücas 16:9). Kanan witsan bancukuna fracasayanqan y qellë asuntuchö problëmakuna kanqanqa, manam ni ichikllapis igualanqatsu ichikllachöna kë mundu ushakänampaq kaqwanqa. Satanaspa makinchö këkaq imëka negociukuna, polïticakuna y mana alli religionkunapis ushakäyanqam. Mëtsika watakunapa öru y pläta alläpa välishqa karpis, ni imapaqpis mana sirwiyänampaq kaqtam profëta Ezequielwan Sofonïasqa willakuyarqan (Ezeq. 7:19; Sof. 1:18). ¿Imanöraq sientikushwan wanunapaqna këkar, kë munduchö riquëzakunarëkur rasumpa kaq riquëzakunata oqranqantsikta cuentata qokurir? Mëtsika qellëta gananampaq llapan kawëninchö juk nuna trabajarir, tsë qellëkuna falsu kanqanta musyareqnöchi sientikushwan (Prov. 18:11). Kë munduchö riquëzakunaqa ushakanqam. Tsëmi, kapamanqantsikwan Dioswan amïgu kanapaq imëkanöpa kallpachakushun. Awmi, Diospa Gobiernunchö yanapakunapaq imëkatapis ruranqantsikqa Jehoväwan mas alli amïgu kanapaqmi yanapamäshun.

17, 18. ¿Ima bendicionkunatataq chaskiyanqa Dioswan amïgu kaqkunaqa?

17 Diospa Gobiernun mandakur qallaramuptinqa, mananam wayipita alquilerta pagakur, qellëta prestakur ni jampikunata rantir kashunnatsu. Y mikïpis llapantsikpaqmi grätislla kanqa. Jehoväpa familianqa kë Patsapa mas allin kaqkunatam utilizäyanqan. Örupis, plätapis y chipapaq rumikunapis adornullapaqmi kanqa, y manam ëllunapaqtsu ni rantikunapaqtsu. Mas allin kaq qerupita, rumipita y alläpa väleq metalkunapitam shumaq wayintsikkunapis rurëta puëdishun. Amïguntsikkunapis yanapamäshun kikinkuna munarninmi y manam qellërëkurtsu. Y kë Patsa llapan wayunqanta qaranakurmi kawakushun.

18 Kë rikanqantsikqa, Dioswan amïgu kaqkuna shumaq patsachö chaskiyänampaq kaqpitaqa wakin bendicionkunallam kayan. Jehoväta sirweqkunaqa llapanmi alläpa kushikuyanqa Jesus kënö ninqanta wiyarir: “Shayämï Teytä bendicinqan kaqkuna, y patsachö nunakuna yurikur qallayanqampita patsë qamkunapaq alistashqa Gobiernuta chaskiyë” (Mat. 25:34).

^ par. 4 Manam tsënö niyanqan rasumpa o mana rasumpa kanqantatsu Jesusqa nirqan. Lücas 16:1 textuchö griëgu idiömapita shamoq “pëpaqmi willayarqan” neq palabraqa, mana kaqtam parlayarqan nirpis entiendikanmanmi. Jesusqa manam trabäjumpita imanir qarquyanqantatsu rikätsikïkarqan, sinöqa qarquyänampaq kaqta musyarir imata ruranqantam.

^ par. 15 Lucïa Moussanettpa kawënimpita willakïqa, 2003 wata 22 de juniu kaq ¡Despertad! revistapa 18 a 22 kaq päginankunachömi yarqamurqan.