Llapan kanqanman ëwari

Qateqnin kaqman ëwë

Qallananchö tïtulukunaman ëwë

Jehoväpa testïgunkuna

Quechua (Ancash)

Täpakoq (yachakunapaq)  |  Abril de 2017

¿Jehovänöku alli kaq rurëkunata rikantsik?

¿Jehovänöku alli kaq rurëkunata rikantsik?

“Noqaqa Jehoväpa jutintam willakushaq. [...] Mana jaqikoq Dios, pëchöqa manam ni ima mana alli rurëkuna kantsu, pëqa alli kaqta y limpiu kaqta ruraqmi” (DEUTERONOMIU 32:3, 4).

CANCION: 110 Y 2

1, 2. (1) ¿Ima mana allitataq rurayarqan Nabot-tawan tsurinkunata? (2) ¿Imanö kanantsik precisanqantataq kë yachatsikïchö yachakushun?

ISHKË mana alli nunakunam, juk nunata tumpayan jatun jutsatam rurashqa nirnin. Tsë tumpayanqan rasumpa mana kaptimpis, culpayoq kayanqanta nirmi wanunampaq condenariyan. Alli kaq rurëta kuyaq nunakunaqa alläpachi llakikuyarqan tsë culpannaq nunakunata y tsurinkunata rumiwan tsampir wanuratsiyaptin. Tsëqa pasarqan Jehoväpa sirweqnin Nabot jutiyoq nunatam. Pëqa, Israel nacionta rey Acab gobernanqan witsanmi kawarqan (1 Rëyes 21:11-13; 2 Rëyes 9:26).

2 Kë yachatsikïchöqa yachakushun, Nabot nunata ima pasanqantam. Jina yachakushunmi apostolkuna kawayanqan witsan juk congregacionchö juk anciänu ima mana allita ruranqampita. Tsë pasakunqampitaqa, alli kaq rurëta  Jehovä rikanqannö rikänapaqqa, humildi y perdonakoq kanantsik precisanqantam yachakushun (rikäri “Maslla entiendinapaq” neq recuadruta).

JUK ALLÄPA MANA ALLI RURË

3, 4. (1) ¿Imanö nunataq Nabotqa karqan? (2) ¿Imanirtaq üvas chakranta Acabta rantikïta munarqantsu?

3 Nabotqa mana jaqipam Jehoväta sirwirqan, peru mëtsikaq israelïtakunaqa rey Acabnö y alläpa mana alli warmin Jezabelnömi mana allikunata rurayaq. Pëkunaqa mana alli dios Baaltam adorayaq, y Jehoväta y leyninkunataqa manam respetayaqtsu. Peru Nabotqa, Jehoväwan amïgu kënintam kawënimpitapis mas väleqpaq churarqan.

4 (Leyi 1 Rëyes 21:1-3 *). Acabqa Nabotpa üvas chakrantam munarqan. Tsëmi rantikïkunampaq o juk üvas chakrawan trokëkuyänampaq Nabot-ta nirqan. Peru Nabotqa respëtuwanmi Acabta kënö nirqan: “Noqapaqqa, Jehoväpa rikëninchöqa alläpa mana allim kanman unë kastäkunapa herencianta qamta qoykunqaqqa”. ¿Imanirtaq Nabotqa munarqantsu chakranta Acabta qoykïta? Porqui israelïtakunata Jehovä qonqan leychöqa, kastankunapita herenciatanö chaskiyanqan chakrakunata mana rantikuyänampaqmi mandakoq (Levïticu 25:23; Nümerus 36:7). Rikanqantsiknöpis Nabotqa Jehoväta cäsukoq nunam karqan.

5. ¿Imatataq Jezabelqa rurarqan Nabotpa üvas chakranwan quedakunanrëkur?

5 Üvas chakranta Nabot rantikïta mana munaptinmi, rey Acabwan warminqa imëka mana allikunata rurayarqan tsë chakrawan quedakuyänanrëkur. Reyna Jezabelqa, ishkaq nunakunatam nirqan Nabot-ta mana kaqpita tumpayänampaq. Tsërëkurmi Nabot-tawan tsurinkunata wanuratsiyarqan. ¿Imatataq Jehovä rurarqan tsë mana alli rurëta rikarnin?

JUSTICIATA DIOS RURAN

6, 7. (1) ¿Imanötaq Jehovä rikätsikurqan alli kaq rurëta kuyanqanta? (2) ¿Imanirtaq Nabotpa familiankuna y amïgunkuna kushikuyarqan?

6 Jehoväqa jinan höram profëta Elïasta mandarqan Acabwan parlanampaq. Y pëqa Acabta nirqan asesïnu y ladron kanqanta, y Jehovä imata ruranampaq kaqtam willarqan. Awmi, willarqanmi Nabotwan wamrankuna wanuyanqannölla pë, warmin y wamrankunapis wanutsishqa kayänampaq kaqta (1 Rëyes 21:17-25).

7 Nabotpa familiankuna y amïgunkunaqa alläpam sufriyarqan Acab ruranqampita. Peru Jehovä rikanqanta y Acabta imata ruranampaq kaqta decidinqanta musyarirqa alläpachi kushikuyarqan. Peru tsëpita Jehovä jukta decidinqanqa,  humildi kayanqanta y Jehoväman markäkïninkunatachi (yärakuyninkunatachi) pruëbaman churarirqan.

Jehovämi Elïasta nirqan, humillakunqanrëkur Acabta mana castiganampaq kaqta

8. ¿Imatataq Acabqa rurarqan Jehovä castiganampaq kaqta musyarir, y imataq pasakurqan?

8 Jehovä castiganampaq kaqta Acab musyarirqa, “röpanta rachir[mi] qallëkurqan y qachqa tëlatam churakurqan; y ayunarmi qallëkurqan, jina qachqa tëlan churakushqam jitaräkurqan y alläpa llakishqam purirqan”. Awmi, Acabqa mana allita ruranqampitam arrepentikurqan. Y ¿imataq pasarqan arrepentikunqanrëkur? Jehovämi Elïasta nirqan, Acab, humillakunqanrëkur kawanqan witsanqa familianta mana castiganampaq kaqta, sinöqa tsurin kawanqan witsanraq (1 Rëyes 21:27-29; 2 Rëyes 10:10, 11, 17). Jehoväqa shonquntsiktam rikan y imanö kanqantsiktam musyan, tsëmi Acabtapis perdonëkurqan (Proverbius 17:3).

HUMILDI KËQA YANAPAMANTSIKMI

9. ¿Imanirtaq Nabotpa familiankunata y amïgunkunata humildi këqa yanapanman karqan?

9 Nabotpa familiankuna y amïgunkunaqa, ¿imanötaq sientikuyarqan tsë witsankuna Acabpa familian castigashqa mana kayänampaq kaqta musyarir? Tsëqa Diosman markäkïninkunatachi pruëbaman churarirqan. Tsënö kaptinqa, humildi kayanqanchi markäkïninkuna mana  ushakänampaq yanaparqan. Porqui humildi kayanqanqa, Jehovä imëpis alli kaqllata ruranqanman confiakurnin pëta sirwir sïguiyänampaqmi yanapanman karqan (leyi Deuteronomiu 32:3, 4 *). Shamoq tiempuchöqa, kastankunaqa Nabot-ta y tsurinkunata kawariyämoqtam rikäyanqa. Y tsënömi Nabotpaq y tsurinkunapaq justiciata Jehovä ruranqa (Job 14:14, 15; Juan 5:28, 29). Humildi nunaqa musyanmi ‘rasumpa kaq Diosqa nunakunapa rurëninkunata juzganqanta, hasta pakarëkaq rurëninkunatapis rikanqanta’ (Eclesiastes 12:14). Jehoväqa noqantsik mana musyanqantsikkunatam musyan. Tsëmi, humildi këqa tsapämantsik y markäkïnintsik mana ushakänampaqmi yanapamantsik.

10, 11. (1) ¿Imakuna pasakunqanraq alli kaqta imanö rikanqantsikta pruëbaman churarinman? (2) ¿Imanötaq humildi këqa yanapamäshun?

10 Tsëqa, ¿imanöraq sientikushun mana entiendinqantsikta o mana gustamanqantsikta anciänukuna decidiriyaptinqa? Tantiyarinapaq, kuyashqa amïguntsik congregacionchö cargunta oqrariptin o carguntsikta oqrarirninqa, ¿imataraq rurashun? Majantsikta, wamrantsikta o kuyanqantsik amïguntsikta Jehoväpa markampita qarquriyaptinqa, ¿imataraq rurashun? O pipis jutsallakuriptin, anciänukuna ankupäyanqanrëkur Jehoväpa markampita mana qarquyanqanta pensarqa, ¿imataraq rurashun? Tsëkuna pasakuptinqa, Jehoväman markäkïnintsikta y kanan witsan markanta imanö patsätsinqantam pruëbaman churarinman. Tsënö cäsukuna pasamashqaqa, ¿imanötaq humildi kënintsik tsapämäshun? Ishkëllata rikärishun.

¿Imataraq rurashun anciänukuna decidiyanqan mana gustamashqaqa? (Rikäri 10 y 11 kaq pärrafukunata).

11 Puntataqa, humildi karninqa imapis imanir ni imanö pasakunqanta alleq mana musyanqantsiktam cuentaman churashun. Jina pasakunqanta alleq musyanqantsikta pensarnimpis, nunakunapa shonquntaqa Jehovälla rikëta puëdinqantam yarpänantsik (1 Samuel 16:7). Tsëta yarparninqa, humildäwanmi llapanta rurëta mana puëdinqantsikta cuentaman churashun y imanö pensanqantsiktapis cambiashunmi. Ishkë kaq, pitapis mana allita rurayanqanta rikashqa kar o kikintsik sufrishqa kashqapis, humildi këmi yanapamäshun cäsukoq kanapaq y Jehovä llapanta altsamunampaq kaqta pacienciawan shuyaränapaq. Rasumpa kaq Diosta mantsaqkunaqa alli kayänampaq kaqtam Bibliaqa nin. Jina kënöpis ninmi: “Mana alli nunataqa, manam imapis alliqa yarqapunqatsu” (Eclesiastes 8:12, 13). Clärum këkan, mana allita pasashqa kaqkunaqa humildilla karnin sïguiyanqanmi mas alliqa kanqa (leyi 1 Pëdru 5:5).

CONGREGACIONCHÖ ISHKË QAQLLA KË PASAKUNQAN

12. ¿Ima pasakunqantataq yachakushun y imanir?

12 Apostolkuna kawayanqan witsanmi, Siriachö këkaq Antioquïa markapita cristiänukunapa humildi kënin y perdonakoq këninkunam pruëbaman churakärirqan. Tsë pasakunqampita yachakunqantsikmi, perdonakoq këta imanö rikanqantsikta musyanapaq yanapamäshun. Jinamampis, Jehoväqa alli kaqta imanö rikanqanta  mana kaqpaq mana churashllapa, jutsasapa nunakunata imanir utilizanqanta entiendinapaqmi yanapamäshun.

13, 14. (1) ¿Ima precisaq cargukunatataq apostol Pëdru chaskirqan? (2) ¿Imanötaq mana mantsakoq kanqanta rikätsikurqan?

13 Punta cristiänukunapa tiempunchöqa, apostol Pëdruqa alläpa reqishqa anciänum karqan. Y Jesuspa alli amïgunmi karqan, jina precisaq cargukunatam chaskirqan (Mateu 16:19). Tantiyarinapaq, 36 watachömi Corneliu jutiyoq nunata y wayinchö llapan këkaqkunata Diospita yachatsinampaq encarguta chaskirqan. ¿Imanirtaq tsë encarguqa alläpa precisarqan? Porqui Corneliuqa manam judïutsu karqan, sinöqa penqëninchö mana señalakushqa juk nacion nunam karqan. Corneliuwan wayinchö llapan këkaqkuna santu espïrituta chaskiriyaptinqa, bautizakur cristiänu këta puëdiyanqantam Pëdruqa cuentata qokurirqan. Tsëmi kënö nirqan: “¿Pillapis michäkïta puëdinmanku kë nunakuna noqantsiknö santu espïrituta chaskishqa këkar yakuchö bautizashqa kayänanta?” (Hëchus 10:47).

14 Mana judïu kaq cristiänukuna penqëninkunachö señalakuyänampaq o mana señalakuyänampaq kaqta decidiyänampaqmi, 49 watachö apostolkuna y Jerusalenchö anciänukuna ëllukäyarqan. Pëdrupis tsë reunionchömi këkarqan. Y mana señalakushqa këkar juk nacionpita nunakuna santu espïrituta imanö chaskiyanqanta rikanqantam, tsëchö këkaq cristiänukunata mana mantsakushpa yarpätsirqan. Pëdru tsënö yarpätsikunqanqa, punta cristiänukunata pushaqkunatam yanaparqan alli decidiyänampaq (Hëchus 15:6-11, 13, 14, 28, 29). Judïu o mana judïu kaq cristiänukunapis alläpachi agradecikuyarqan, mana mantsakushpa Pëdru parlakurinqampita. Punta cristiänukunapaqqa, kë poqu y mana jaqikoq wawqiman confiakïqa fäcilchi karqan (Hebrëus 13:7).

15. ¿Ima mana allitataq apostol Pëdru rurëkurqan Siriachö këkaq Antioquïa markachö? (Rikäri kë yachatsikïpa qallananchö këkaq dibüjuta).

15 Jerusalenchö reunionta rurayanqampita ichik tiempu pasarinqanchömi, Siriachö këkaq Antioquïa markata watukakoq ëwarqan. Tsëchöqa, mana judïu kaq cristiänukunawanmi këkarqan. Pëkunaqa, Pëdru musyanqampita y kawëninchö yachakunqampitaqa alläpachi yachakuyarqan. Peru illaqpitam pëkunawan mikïta jaqirirqan. Tsërëkurmi judïu kaq cristiänukuna y hasta Bernabëpis tsënölla rurayarqan. ¡Imaraq espantakuyarqan y llakikuyarqan Pëdru tsëta ruranqampita! Pëdru tsëta ruranqanwanqa congregaciontapis rakikäratsinmanmi karqan. Peru ¿imataq pasakurqan kë poqu anciänu tsëläya mana allita rurëkunampaq? Y noqantsikta, ¿imanötaq kë pasakunqan yanapamashwan juk anciänu ninqanwan o ruranqanwan llakitsimashqaqa?

16. (1) ¿Imanirtaq apostol Pabluqa Pëdruta piñapärirqan? (2) Tsëqa, ¿ima tapukïkunamantaq apamantsik?

16 (Leyi Gälatas 2:11-14). Pëdruqa musyarqanmi juk nacion nunakunapaq Jehovä imata pensanqanta. Peru, Jerusalenpita watukëkaq judïu kaq cristiänukuna, juk nacionpita kaq cristiänukunawan juntakunqanrëkur pëpita mana allita pensayänantam mantsarqan (Proverbius 29:25). Tsënam apostol Pabluqa Pëdruta nirqan ishkë qaqlla nunanö portakïkanqanta. ¿Imanirtaq tsëta nirqan? Porqui 49 wata Jerusalenchö reunionta  rurayanqanchö, mana judïu kaq cristiänukunata Pëdru imanö defendinqantam wiyashqa karqan (Hëchus 15:12; Gälatas 2:13). Tsëqa, ¿imataraq rurayanman karqan Pëdru llakitsinqan mana judïu kaq cristiänukunaqa? ¿Tsërëkurtsuraq Jehoväta sirwita jaqiriyanman karqan? ¿Tsë mana allita ruranqanrëkurtsuraq Pëdruqa cargunta oqrarinman karqan?

PERDONAKOQ KASHUN

17. ¿Imanötaq Pëdruta yanaparqan Jehoväpa perdonakoq kënin?

17 Pëdruqa humildi karmi, Pablu piñapanqanta chaskikurqan. Bibliaqa manam nintsu cargunkunata oqranqanta. Jina tiempuwannam, Bibliachö këkaq ishkë cartakunata qellqanampaq Jehovä permitirqan. Pëdruqa ishkë kaq cartanta qellqanqanchömi, Pablupaq “kuyashqa wawqintsik” nirqan (2 Pëdru 3:15). Rurëninwanqa, Pëdruqa juk nacionpita kaq cristiänukunata alläpachi llakitsirqan. Peru creikoqkunapa dirigeqnin Jesusqa, yanapakunampaq Pëdruta utilicëkarqanllam (Efesius 1:22). Cristiänukuna Pëdruta perdonarninqa, Jehoväwan Jesus rurayanqannöllam rurëkäyarqan. Ojalä, Pëdru mana allita ruranqanrëkur Jehoväta sirwita mëqanllapis mana jaqirishqa kayanman.

18. ¿Ima cäsukunachötaq rikätsikushwan alli kaqta Jehovä rikanqannölla rikanqantsikta?

18 Punta cristiänukunapa tiempun congregacionkunachöqa, jutsannaq anciänukunaqa manam kayarqantsu, y kanan witsampis tsënöllam. Bibliaqa nin llapantsikpis mëtsika kuti pantanqantsiktam (Santiägu 3:2). Y tsënö kanqantaqa llapantsikmi cläru musyantsik. Peru ¿imataraq rurashun wakinkuna mana allita ruramashqaqa? ¿Jehovä rikanqannöku alli kaqta rikäshun? Këkunaman pensarishun: ¿imataraq rurashun parlakïninwan juk anciänu pitapis mana allipa rikanqanta rikätsikuptinqa? ¿Jehoväta sirwitatsuraq jaqirishun juk anciänu mana pensashpa imatapis ninqanwan llakitsimashqaqa? ¿Rastsuraq “pëqa manam anciänutsu kanman” nishpa pensar qallëkushun, o creikoqkunapa dirigeqnin Jesus kanqanman confiakurtsuraq pacienciawan shuyaräshun? ¿Tsë wawqi pantanqanmantsuraq yarparäkushun, o mëtsika watapa mana jaqipa Jehoväta sirwinqanmantsuraq pensashun? Ofendimaqnintsik wawqi anciänunö yanapakur sïguiptin o mas cargukunata chaskiptinqa, ¿kushikushuntsuraq? Perdonakoq karqa, alli kaqta Jehovä rikanqannölla rikanqantsiktam rikätsikushun (leyi Mateu 6:14, 15).

19. ¿Imata ruranapaqtaq listu këkänantsik?

19 Alli kaq rurëta kuyarninmi, Satanaspa y makinchö këkaq nunakunapa culpanrëkur sufritsimaqnintsik mana alli kaq rurëkunata Jehovä ushakätsinanta shuyarantsik (Isaïas 65:17). Peru tsëyaqqa, pipis mana allita ruramashqaqa, humildi karqa imanö ni imanir pasakunqanta alleqlla mana musyanqantsiktam cuentaman churashun y ofendimaqnintsikkunatam perdonëkushun. Tsënö rurarninqa, alli kaq rurëta Jehovä rikanqannölla rikanqantsiktam rikätsikushun.

^ par. 4 1 Rëyes 21:1-3: “Y tsëpitanam juk cäsu karirqan, Jezreel markapita Nabot jutiyoq nunapam Jezreel markachö uvas chakran kapurqan, Samaria markachö rey Acabpa palaciumpa lädunchö. Tsënam Acabqa Nabot-ta kënö nir parlaparqan: ‘Üvas chakrëkita qoykamë, huertä kanampaq y qoräkuna murukunäpaq, porqui wayïpa amänunchömi këkan; y tsë chakrëkipa rantinmi mas alli üvas chakrata qoshqëki. O qam munaptikiqa qellëchöpis paguëkushqëki’. Peru Nabotqa Acabta kënömi nirqan: ‘Noqapaqqa, Jehoväpa rikëninchöqa alläpa mana allim kanman unë kastäkunapa herencianta qamta qoykunqaqqa’”.

^ par. 9 Deuteronomiu 32:3, 4: “Porqui noqaqa Jehoväpa jutintam willakushaq. ¡Diosnintsikta alläpa precisaqpaq churayë! Pëqa qaqa cuentam, rurëninkunaqa chipyëpa allillam, näninkunaqa alli kaqllam. Mana jaqikoq Dios, pëchöqa manam ni ima mana alli rurëkuna kantsu, pëqa alli kaqta y limpiu kaqta ruraqmi”.