Ir al contenido

Ir al índice

Testigos rech Jehová

Uchaʼik jun chʼabʼal quiché

 KʼUTUNEM 17

Ko chojtakʼal pa ri qakojonik

Ko chojtakʼal pa ri qakojonik

«Ko chixtakʼal pa ri tastalikalaj ikojonik. [...] Chichajij iwibʼ pa ri loqʼoqʼebʼal ukʼuʼx ri Dios.» (JUDAS 20, 21.)

1, 2. ¿Jas chak rajawaxik kqabʼano, xuqujeʼ jasche rajawaxik utz kqabʼan che?

CHACHOMAJAMPEʼ che tajin kayak jun ja. Ukʼamom chi bʼi kʼi tiempo chawe xuqujeʼ kraj na nikʼaj chik. Ri chak are kʼäx ubʼanik, tekʼuriʼ kuya kikotemal chawe. Kawaj täj kaya kan ubʼanik xuqujeʼ kubʼan ta kebʼ akʼuʼx che ubʼanik. Rumal che kawaj kabʼan jun utzalaj chak, rumal che rukʼ wariʼ kariq ri akʼaslemal kimik xuqujeʼ pa ri petinaq. Tekʼuriʼ weneʼ kachomaj: «¿Jas riʼ ri chak che tajin kqabʼij?». Are ri akʼaslemal.

2 Ri ajtijoxel Judas kchʼaw chirij ri chak che jun kubʼano rech kubʼan ko ri ukojonik. Chojchoman chirij ri tzij che xubʼij chike ri cristianos chiʼ xuya wajun pixabʼ riʼ «chichajij iwibʼ pa ri loqʼoqʼebʼal ukʼuʼx ri Dios». Chiriʼ kubʼij wi, rech kekunik kkibʼano, are rajawaxik kʼo kkibʼano rumal laʼ, xubʼij: «Ko chixtakʼal pa ri tastalikalaj ikojonik» (Judas 20, 21). Tekʼuriʼ, ¿jas kqabʼano rech kubʼan ko ri qakojonik rech kresaj ta ri uloqʼoqʼenik ri Ajawaxel chaqe? Chqilaʼ oxibʼ jastaq che kojutoʼ che ubʼanik ko che ri qakojonik.

CHQAKUBʼSAJ QAKʼUʼX CHIRIJ RI UTAQONIK RI AJAWAXEL

3-5. a) ¿Jas molom tzij chirij ri utaqonik ri Jehová kraj ri Satanás che kqakojo? b) Chabʼij rukʼ jun kʼutbʼal ri kqabʼan öj che rilik ri utaqonik ri Ajawaxel xuqujeʼ ri kqanaʼo chiʼ je wariʼ kqabʼan che rilik.

3 Ri nabʼe kqabʼano rech kkowir ri qakojonik are ukubʼsaxik qakʼuʼx chirij ri utaqonik ri Jehová. Pa wajun wuj riʼ qilom chi kʼi chike ri e sukʼalaj utaqonik ri Jehová chirij ri rajawaxik kqabʼano xuqujeʼ ri utz täj kqabʼano. Tekʼuriʼ: ¿jas  kqachomaj chikij ri e taqonik riʼ? Ri Satanás kraj che öj kqachomaj che ri utaqonik xuqujeʼ ri upixabʼ ri Jehová kkibʼan chaqe che kqariq ta jastaq che utz. Rumal che chiʼ xrilo che pa Edén xkunik xeʼusach ri winaq rumal che xkikojo che ri utaqonik ri Ajawaxel kuya ta chike che kkibʼan utz jastaq, kimik xuqujeʼ je tajin kubʼano (Génesis 3:1-6). ¿La kkunik kojusach rukʼ wariʼ? Kkunik we ri qachomanik chirij ri utaqonik ri Ajawaxel utz täj.

4 Chojchoman chirij jun kʼutbʼal. Che tajin kojwakat pa jun jeʼlalaj kʼolbʼal, tekʼuriʼ kqariq jun qʼatebʼal che sibʼalaj nim xuqujeʼ sibʼalaj ko tekʼuriʼ rumal wariʼ kojkun täj kojqʼax che ri jun chik jeʼlalaj kʼolbʼal. Chiʼ kqil wajun qʼatebʼal riʼ, utz täj kqilo rumal che kojuqʼatej. Tekʼuriʼ, kojkaʼy panoq, kqilo che kʼo jun nimalaj köj che xaq reyem jachin kuriqo. Rukʼ wariʼ, kqachʼobʼo jasche kojom jun qʼatebʼal: rech kqariq ta kʼäx. Tekʼuriʼ chojchoman chirij ri qastzij. ¿La kʼo jachin kraj kubʼan kʼäx chaqe? Kʼolik, ri Utzij ri Ajawaxel kubʼij: «Chichomaj jas ri kibʼano, chixkʼaskʼatoq. Ri ikʼulel, ri itzel, kusutij iwij je jas jun köj kuraq uchiʼ kutzukuj jachin kubʼiqʼo» (1 Pedro 5:8).

5 Qastzij wi, ri Satanás are sibʼalaj itzel. Rech kqabʼan täj ri kʼi itzelalaj «unoʼj», Jehová uyaʼom ri utaqonik chaqe rech kojqaj ta pa kʼäx (Efesios 6:11). Rumal laʼ, chiʼ kojchoman chirij, chqakojoʼ qachoqʼabʼ che rilik jasche e yaʼom chaqe: are rumal ri uloqʼoqʼenik ri Qatat che kʼo pa ri kaj. Rukʼ wariʼ, kqachʼobʼo che e yaʼom chaqe rech kojkichajij chuwach ri kʼäx xuqujeʼ kkiya kikotemal chaqe. Rumal waʼ ri Santiago xutzʼibʼaj «apachin ri karetamaj jas kubʼij ri tzʼaqatalaj pixabʼ ri kebʼutzoqopij ri winaq, ri man kuyaʼ ta kan ri pixabʼ, [...] utz kʼu re waʼ» we je kubʼano (Santiago 1:25).

6. ¿Jas utz kqabʼano rech kqakubʼsaj qakʼuʼx chirij ri e sukʼalaj utaqonik xuqujeʼ upixabʼ ri Ajawaxel? Chabʼij rukʼ jun kʼutbʼal.

6 Ri utz kqabʼano rech kqakubʼsaj qakʼuʼx chirij ri utaqonik ri Jehová xuqujeʼ chirij areʼ, ri Nimalaj Ajyaʼol taqonik, are ubʼanik ri utaqonik pa ri qakʼaslemal ronojel qʼij. Wariʼ  xuqujeʼ kraj kubʼij che kqanimaj «ri upixabʼ ri Cristo», che xubʼij che kqakʼut «ronojel jas ri [xojutaq] wi» (Gálatas 6:2; Mateo 28:19, 20). Xuqujeʼ ri öj cristianos qas kqabʼan ri taqonik che kubʼij che kqamulij qibʼ che uyaʼik uqʼij ri Ajawaxel xuqujeʼ rech kqariq utz achilanik che kkiya qachoqʼabʼ (Hebreos 10:24, 25). Jun chik taqonik rech ri Ajawaxel are che rajawaxik kqabʼan qachʼawem rukʼ ronojel qanimaʼ (Mateo 6:5-8; 1 Tesalonicenses 5:17). Chiʼ kqabʼan ri taqonik pa ri qakʼaslemal, kqilo che yaʼom chaqe rumal ri uloqʼoqʼenik ri Ajawaxel. Xuqujeʼ, qas kqachʼobʼo che kkiya kikotemal chaqe xuqujeʼ utzilal che kqariq ta pa ri uwach Ulew che nojinaq che kʼaxkʼolil. Qastzij wi, kuya uchoqʼabʼ ri qakubʼsal kʼuʼx chirij ri utaqonik ri Ajawaxel chiʼ kojchoman chirij ri utzilal uyaʼom chaqe rumal che qabʼanom pa ri qakʼaslemal.

7, 8. ¿Jas kubʼsal kʼuʼx kuya ri Utzij ri Ajawaxel chike ri kkichomaj che kekun täj kkibʼan sukʼ pa ronojel junabʼ?

7 Kʼo jujun mul e kʼo jujun kkichomaj che kekun ta che ubʼanik ri utaqonik ri Jehová pa kikʼaslemal ronojel junabʼ, xuqujeʼ kkixibʼij kibʼ che kekun täj kkibʼano. We je kqachomaj waʼ, chnaʼtaj chaqe wa täq tzij riʼ: «In ri [Jehová] ri aDios ri kinkʼut chawach jachike ri utz chawe, in kinkʼam abʼe pa ri bʼe ri rajawaxik kataqej. ¡We ta bʼaʼ xanimaj ri nutaqanik  ri xinyaʼ chawe! Ri ajamaril katajin ta kakʼiy riʼ jachaʼ jun nimaʼ, ri kolomal ri e ariqom, e je ta riʼ e jachaʼ ri e ureqbʼlaʼ ri plo» (Isaías 48:17, 18). ¿La qachomam ri utzilal kkiya wa täq tzij riʼ chaqe?

8 Jehová kubʼij chaqe, we kqanimaj, kqariq kebʼ nimaʼq täq tewchibʼal. Nabʼe, ri qajororibʼal kubʼan junam rukʼ jun nimaʼ: sibʼalaj kjororik, kʼi xuqujeʼ kkʼis täj. Ukabʼ, ri qasukʼilal je kubʼan na je jas ri ureqbʼlaʼ ri plo (olas del mar). ¿Jas kraj kubʼij? We kqil pan chuchiʼ ri plo ri ureqbʼlaʼ, kqilo che kpe jun chirij jun chik, chiʼ kqil wariʼ kpe pa qajolom che kuxlan täj: kqachʼobʼo che ktaneʼ täj je kubʼan waʼ pa kʼi junabʼ. Rumal laʼ, wajun texto riʼ kubʼij che ri qasukʼilal —o ri utz che kqabʼan pa ri qakʼaslemal— kkʼis täj junam rukʼ ri ureqbʼlaʼ ri plo. We kqakoj qachoqʼabʼ rech kqabʼan ri sukʼilal chuwach ri Ajawaxel, areʼ kojutoʼo (chasikʼij uwach Salmo 55:22). Qastzij wi, chiʼ kqil ri nimaʼq täq tewchibʼal che kuya ri Jehová chaqe kojkunik kqakubʼsaj qakʼuʼx chirij areʼ xuqujeʼ chikij ri e utaqonik.

MAQAYA KAN QAKʼIYIK

9, 10. a) ¿Jasche qonojel rajawaxik kqakoj qachoqʼabʼ rech kojjunamataj rukʼ jun winaq che tzʼaqat chi ri ujunabʼ? b) ¿Jasche kuya kikotemal chaqe chiʼ kqabʼan ri jastaq junam rukʼ ri kraj ri Jehová?

9 Ri ukabʼ rajawaxik rech kqabʼan ko che ri qakojonik kbʼix rukʼ wa täq tzij riʼ: «Rech kaqataqej kʼiyem, katzʼaqat kʼu ri qachomabʼal» (Hebreos 6:1, El Nuevo Testamento en Quiché Centro-Occidental, ortografía actualizada). Rumal che öj ajmakibʼ kojkun täj che mat kojsach che ubʼanik ri jastaq, tekʼuriʼ kojkunik kqakoj qachoqʼabʼ rech kojkʼiyik rech kqabʼano ri kubʼan jun winaq chiʼ tzʼaqat chi ri ujunabʼ. Chiʼ kqabʼan wariʼ, kuya kikotemal ri upatanexik ri Jehová chaqe. ¿Jasche?

10 Ri cristiano che junam rukʼ jun winaq che tzʼaqat chi ri ujunabʼ are kubʼan ri utz kril ri Jehová (Juan 4:23). Pablo kubʼij «ri kakibʼan ri rayibʼal ajwinaq re mak, are kakichomaj ri  jastaq re ri kibʼanik ajwinaq re mak. Are kʼu ri winaq ri kakibʼan ri urayibʼal ri Uxlabʼaxel, are kakichomaj ri jastaq re ri Uxlabʼaxel» (Romanos 8:5). Ri xaq xiw kkichomaj ri jastaq kech ri winaq, kekun täj kekikotik, rumal che pa ri kikʼaslemal kʼo xuʼyal, kkil ta ronojel ri jastaq xuqujeʼ kkitzukuj ri qʼinomal. Tekʼuriʼ, ri winaq che kkitzukuj ri jastaq che rajawaxik che ri kachilanik rukʼ ri Jehová qas kkiriq kikotemal, rumal che ronojel ri kkibʼano are kkibʼan che upatanexik ri Jehová, «ri Ajawaxel che kkikotik» (1 Timoteo 1:11NM). Pa neʼ kkiriq kʼäx rumal ri kikojonik kkaj kkiya kikotemal che xuqujeʼ kkiriq kikotemal e areʼ. ¿Jasche kekikotik? Rumal che ketaʼm che chiʼ kkibʼan sukʼ kkikʼutu che Satanás are jun ajmolom tzij xuqujeʼ kkiya kikotemal che ri Jehová (Proverbios 27:11; chasikʼij uwach Santiago 1:2, 3).

11, 12. a) Chabʼij jas xubʼij ri Pablo che rajawaxik kkibʼan ri cristianos rech kkitijoj kibʼ rech «kʼo chik kinoʼj», xuqujeʼ jas kraj kubʼij ri tzij che xkoj che ubʼixik «kitijom kibʼ». b) ¿Jas kqabʼan che utijoxik ri qabʼaqil rech kkowirik xuqujeʼ kojkunik kqabʼan kʼi jastaq rukʼ?

11 Rech kojjunamataj rukʼ jun winaq che tzʼaqat chi ri ujunabʼ rajawaxik che qas kqatijoj qibʼ. Je waʼ kukʼut wa täq tzij riʼ: «Wariʼ are kech ri tzʼaqatinaq chik kijunabʼ. Rumal rech chi amaqʼel kitijom kibʼ, kʼo chik kinoʼj, kekuʼin che uchʼobʼik jas ri utz xuqujeʼ jas ri man utz täj» (Hebreos 5:14). Ri Pablo xubʼij rech kqil na ri kqabʼano rajawaxik «amaqʼel» kqatijoj qibʼ. Ri tzij griego che xkoj che ubʼixik kqatijoj qibʼ kkoj pa täq gimnasio rech Grecia ojer, wariʼ kchʼaw chirij jun gimnasta. Chqilaʼ jas ubʼanik wariʼ.

Rukʼ choqʼabʼ, kutijoj ri ubʼaqil jun gimnasta

12 Chiʼ kojkʼejeʼik kʼot nijun chaqe kkunik kukoj ronojel ri ubʼaqil. Ri alaj täq neʼ kʼäx kkiriq che unaʼik jachiʼ kʼo wi ri kaqan kiqʼabʼ, kekun ta che ukojik ri kiqʼabʼ xuqujeʼ kʼo jujun mul rukʼ ri kiqʼabʼ kkibʼan kʼäx che ri kipalaj, tekʼuriʼ kkinaʼ kʼäx o utz täj kkinaʼo. Chnojimal, chiʼ qas kkikoj ri kibʼaqil, kekun che ukojik ronojel: nabʼe kechakanik, tekʼuriʼ kkimaj bʼinem chiʼ kqʼax ri qʼij kekun chik kkitij anim. Ri kekun ri winaq che ubʼanik qʼalaj chike ri e gimnastas. Chiʼ keqilo  che kesutin chikaj xuqujeʼ sibʼalaj kekun che ubʼanik, kqilo che je taneʼ che xa kech wi. Tekʼuriʼ je täj: rumal che kikojom kʼi horas che utijoxik kibʼ. Ri Loqʼalaj Pixabʼ kubʼij che we kqatijoj ri qabʼaqil «xaq jubʼiqʼ kujutoʼ wi», xuqujeʼ kubʼij che are más utz na che kqatijoj ri qachomanik rech kqil na ri kqabʼan chuwach ri Ajawaxel (1 Timoteo 4:8).

13. ¿Jas kqabʼan che utijoxik qibʼ rech kojkunik kqil na ri kqabʼano?

13 Pa wajun wuj riʼ xqil kʼi pixabʼ che kojkitoʼ rech kqatijoj qibʼ rech kojkunik kqil na ri kqabʼano xuqujeʼ kqabʼan sukʼ chuwach ri Jehová. Ronojel qʼij, chiʼ kqachomaj ubʼanik jun jastaq, utz che kojchoman chirij ri upixabʼ xuqujeʼ utaqonik ri Ajawaxel xuqujeʼ utz che kqabʼan qachʼawem rech utz ri kqachaʼ ubʼanik. Chqachomaj: «¿Jas taqonik o pixabʼ rech ri Ajawaxel kchʼaw chirij ri kwaj kinbʼano? ¿Jas kinbʼano rech kinbʼan ri kubʼij ri pixabʼ o ri taqonik? ¿La utz kril ri Jehová ri kinchomaj kinbʼano?» (chasikʼij uwach Proverbios 3:5, 6; Santiago 1:5). We kqanaqʼtisaj qibʼ che rilik ri kqabʼano, kojutoʼ rech kqabʼan ri jastaq junam rukʼ ri kraj ri Jehová.

14. Rech kubʼan ko ri qakojonik, ¿jas rajawaxik kqetaʼmaj xuqujeʼ jas noʼj utz täj kqabʼano?

14 Pa neʼ junam chi kojchoman rukʼ jun winaq che tzʼaqat chi ri ujunabʼ, rajawaxik kqaya ta kan qakʼiyik. Rech ktakʼiʼ ta ri qakʼiyik rajawaxik kqil ri kqetaʼmaj. Rumal, ri xubʼij ri Pablo, «ri wa riʼ [o etaʼmabʼal] are kech ri tzʼaqatinaq chik kijunabʼ». Rech kubʼan ko ri qakojonik, rajawaxik che qas kqetaʼmaj jastaq che e utz. Xuqujeʼ, rajawaxik che kʼo  qanoʼj, wariʼ kraj kubʼij, che kqabʼan pa ri qakʼaslemal ri kqetaʼmaj. Wariʼ sibʼalaj rajawaxik, junam rukʼ ri kubʼij ri Loqʼalaj Pixabʼ, «chuwach apachike jun jasach chik chariqaʼ ri noʼj». Rumal laʼ, qas chqetaʼmaj ri utzalaj qastzij che kukʼut ri Qatat che kʼo pa ri kaj chqawach (Proverbios 4:5-7; 1 Pedro 2:2). Tekʼuriʼ, pa ne kʼo kʼi jastaq qetaʼm, utz täj che rumal kqabʼan nim che qibʼ chkiwach nikʼaj chik. Rajawaxik che ronojel qʼij kqachomaj we tajin ta kqabʼan nim che qibʼ o kqabʼan nikʼaj chik jastaq che utz täj. Xuqujeʼ, Pablo xubʼij wajun pixabʼ riʼ chike ri cristianos «chinikʼoj ri iwanimaʼ ix, che rilik we ix ko pa ri kojonik» (2 Corintios 13:5).

15. ¿Jasche rajawaxik ri loqʼoqʼenik rech kubʼan ko ri qakojonik?

15 Chiʼ kkʼis uyakik jun ja, rajawaxik kchajixik o knimarisaxik we rajawaxik. Xuqujeʼ rajawaxik je kqabʼan che ri qakojonik. ¿Jas kojutoʼ rech kojkun che uchajixik xuqujeʼ che ukowirisaxik? Ri loqʼoqʼenik, are más utz chkiwach ri nikʼaj chik jastaq. Qastzij wi, ri qaloqʼoqʼenik che ri Jehová xuqujeʼ chike ri e qachalal rajawaxik ronojel qʼij kkʼiyik. We kojloqʼoqʼen täj, ronojel ri qetaʼm xuqujeʼ ri kqabʼano kejunamataj riʼ rukʼ jun wululem, o bulla, xuqujeʼ kʼot uwachinik (1 Corintios 13:1-3). Qastzij wi: ri loqʼoqʼenik are kojutoʼ rech kubʼan ko ri qakojonik xuqujeʼ kqabʼan qe ri kkibʼan ri winaq che tzʼaqat chi ri kijunabʼ.

CHQAKUBʼSAJ QAKʼUʼX CHIRIJ RI KUBʼIJ RI JEHOVÁ CHAQE

16. ¿Jas nojibʼal kujabʼuj ri Satanás, xuqujeʼ jas tobʼanik kuya ri Jehová chaqe?

16 Chqilaʼ ri urox che rajawaxik kqabʼano rech kubʼan ko ri qakojonik. Rech kqabʼan ri qas utz kubʼan jun cristiano, nabʼe rajawaxik kqachajij ri qachomanik. Rumal che Satanás, ri ajqʼatal tzij rech wajun uwach Ulew riʼ, tajin kubʼan chike ri winaq che kkichomaj che kekun ta che ubʼanik ri jastaq, kkikubʼsaj ta kikʼuʼx chikij nikʼaj winaq chik xuqujeʼ kʼot kipaciencia (Efesios 2:2). Ri e bʼantajik riʼ sibʼalaj kkibʼan  kʼäx junam rukʼ ri kʼäx kkibʼan ri chikop che jun tzʼalam ja. Tekʼuriʼ, Jehová kuya jun tobʼanik chaqe: are ri kubʼsal kʼuʼx chirij ri ubʼim che kuya chaqe.

17. ¿Jas kukoj ri Loqʼalaj Pixabʼ che ukʼutik che sibʼalaj rajawaxik ri kubʼsal kʼuʼx?

17 Ri Loqʼalaj Pixabʼ kubʼij «chqakuʼbʼisaj qakʼuʼx chi kujkolotaj na» ubʼanik wariʼ kojutoʼ chuwach ri chʼoj rukʼ Satanás xuqujeʼ ri winaq che kkibʼan ri kraj areʼ. Qastzij wi, xujunamaj rukʼ jun tobʼal jolomaj che kukoj jun ajchʼoj (1 Tesalonicenses 5:8). Ri ajchʼoj ojer kkikoj jun tobʼal kijolom che bʼanom che chʼichʼ, kkikoj puwiʼ jun chik che bʼanom che tzʼum, rech keʼutoʼ chuwach ri kʼäx; rumal che ketaʼm we kkikoj ta bʼik chiʼ kebʼe pa chʼoj, xa kebʼe kamoq. Rumal laʼ, junam rukʼ wajun tobʼal jolomaj riʼ, ri kubʼsal qakʼuʼx chirij ri ubʼim che kuya chaqe kuchajij ri qachomanik.

18, 19. ¿Jas xubʼan ri Jesús che ukʼutik che kʼo kubʼsal ukʼuʼx, xuqujeʼ jas kqabʼan öj rech kqabʼan qe?

18 Ri Jesús xuya jun utz kʼutunik chirij ri kubʼsal kʼuʼx. Chnaʼtaj chaqe ronojel ri kʼäx xuriq pa ri kʼisbʼal aqʼabʼ chiʼ xkʼejeʼ waral pa ri uwach Ulew. Jun chike ri rachiʼl xukʼayij rumal pwaq. Jun chik xubʼij chkiwach kʼi winaq che kuchʼobʼ ta uwach. Ri nikʼaj chik xkiya kanoq xuqujeʼ xeʼanimaj bʼik. Ri winaq sibʼalaj itzel xkilo xuqujeʼ xkibʼij chike ri ajchʼojabʼ rech Roma che kkikamisaj. Rumal laʼ ri kʼäx xuchʼijo are sibʼalaj e nimaʼq chuwach ri kqachʼij öj kimik. ¿Jas xtowik rech xchʼakanik? Hebreos 12:2 kubʼij: «Are xuchʼij» jun cheʼ rech kʼaxkʼolil «rumal rech chi retaʼm chi kuriq na kikotemal. Xtʼuyiʼ kʼu pa ri uwikiʼaqʼabʼ ri utem ri Dios re ajawibʼal». Wariʼ kukʼut chqawach, che xuya ta kan uchomaxik ri «kikotemal» che kuriq na.

19 Tekʼuriʼ ¿jas kikotemal xuriqo? Are ri kuriqo we kubʼan sukʼ: ktobʼanik rech ri Ajawaxel kubʼan nim che ri ubʼiʼ xuqujeʼ kukʼut chuwach ri Satanás che are ajbʼanol tzij. ¡Kʼot nijun kubʼsal kʼuʼx kkunik kuya kikotemal che ri Jesús! Xuqujeʼ, retaʼm che ri Utat che kʼo pa ri kaj kuya kʼi tewchibʼal che  xuqujeʼ kkʼejeʼ chi na jumul rukʼ. Chiʼ xuriq ri kʼaxkʼolil, Jesús xuchomaj ri utzalaj tewchibʼal riʼ. Xuqujeʼ öj rajawaxik kqabʼan qe junam rukʼ areʼ. Masach ri kikotemal chaqe, junam rukʼ ri Jesús, Jehová kuya na chaqe. Areʼ kuya chaqe kqatoʼ che ubʼanik nim che ri ubʼiʼ xuqujeʼ kqakʼutu che Satanás are jun ajmolom tzij. ¿Jas kqabʼan che ubʼanik? Pa neʼ kʼo kʼäx kqariqo chqakubʼsaj qakʼuʼx chirij ri Jehová rumal che are Ajqʼatal Tzij pa qawiʼ xuqujeʼ chirij ri utobʼanik ri uloqʼoqʼenik.

20. ¿Jas kojutoʼ rech utz ri qachomanik xuqujeʼ rech kʼo kubʼsal qakʼuʼx?

20 Ri Jehová xaq xiw ta kraj kuya tewchibʼal chaqe rumal ri qasukʼilal, areʼ sibʼalaj kraj kuya (Isaías 30:18; chasikʼij uwach Malaquías 3:10). Rumal laʼ kraj kuya chike ri rajpatanel ri sukʼ jastaq che kkirayij (Salmo 37:4). Rumal laʼ, chojchoman chirij ri ubʼim che kuya chaqe. Xaq maqachomaj che kojkun täj kqabʼan ri jastaq che utz xuqujeʼ maqabʼan ri itzelal rech ri uwach Ulew che kʼo pa uqʼabʼ ri Satanás. We kqilo che tajin kqabʼano, chqataʼ rukʼ qachoqʼabʼ che ri Jehová che kuya «ri ujamaril [...], ri nim na chuwach ronojel noʼj», wariʼ kuchajij ri qanimaʼ xuqujeʼ ri qachomanik (Filipenses 4:6, 7).

21, 22. a) ¿Jas utzilal keyem ri «kʼiʼalaj winaq»? b) ¿Jas nim kawil at che ri bʼim che kyaʼ na chike ri cristianos, xuqujeʼ jas rajawaxik kabʼano?

21 ¿Jas ubʼim che kuya chaqe che sibʼalaj nim ubʼanik?  We öj kʼo chkixoʼl ri «kʼiʼalaj winaq», che kekʼaseʼ kan chiʼ kqʼax ri «nimalaj kʼaxkʼolil», chojchoman chirij ronojel ri petinaq (Apocalipsis 7:9, 14). Kojkun ta che uchomaxik ri kikotemal kuya chaqe chiʼ kojel pa uqʼabʼ ri Satanás xuqujeʼ ri itzel täq uxlabʼal. Rumal che, kʼot nijun che mat kʼo pa ri uwach Ulew che are ri Satanás are ajqʼatal tzij puwiʼ. Chiʼ kʼot chi ri itzelal rech ri Satanás, sibʼalaj utz riʼ che kbʼan jun kotzʼiʼjalaj kʼolbʼal che ri uwach Ulew che are ri Cristo xuqujeʼ ri 144.000 kkiqʼat tzij pa ri kaj xuqujeʼ ketaqan puwiʼ ri uwach Ulew. ¡Sibʼalaj kqaj kqilo chiʼ kʼot chi yabʼil, chiʼ kqilo kewalij lo ri winaq che sibʼalaj keqaj xuqujeʼ chiʼ kqariq ri utzalaj kʼaslemal che ri Ajawaxel xraj chaqe ojer! Chiʼ naqaj chi öj kʼo wi che ri tzʼaqat kʼaslemal, naj ta chi riʼ kraj che kqariq jun nimalaj tewchibʼal: «Ri tzoqopitajem rech ri kiqʼijil ri eralkʼuwaʼl ri Dyos» (Romanos 8:21, TW).

22 Jehová kraj che öj kqariq ri nimaʼq täq tewchibʼal che kojkun che uchomaxik. Pa ri bʼe che kojukʼam bʼi pa ri qastzij kʼaslemal kʼo ri nimanik chupam. Rumal laʼ, ¡qastzij che rajawaxik ronojel qʼij kakoj achoqʼabʼ che unimaxik ri Jehová! Rumal laʼ, ¡mayaʼ kan ukowirisaxik ri akojonik rech kresaj ta ri uloqʼoqʼenik ri Ajawaxel chawe pa ri akʼaslemal kimik xuqujeʼ pa ri petinaq!