Ir al contenido

Ir al índice

 19 Yachaqana

‘Diospa pakasqa yachaynin’

‘Diospa pakasqa yachaynin’

1, 2. ¿Ima “pakasqa” yachaytataq yachayta munanchik, imaraykutaq?

PAKASQA imasmantaqa mayta yachayta munanchik, mayta tʼukuchiwanchik, yachaspataq kusikunchik. Chayrayku yachasqanchikta mana willana kaptinpis, tukuyman willayta munanchik. Biblia nin: “Diosqa wakin yachaykunata pakan, chaytaj payta jatunchan”, nispa (Proverbios 25:2). Tukuyta Kamachiq Ruwawaqninchikqa, wakin imasta mana usqhayllatachu sutʼinchan, manaqa tiempollanpi.

2 Chaywanpis Jehovaqa, pakasqa yachayninta Palabranpi sutʼinchan, chaytaq “munaynimpa pakasqa” yachaynin (Efesios 1:8, 9). Chaymanta yachakuspaqa, mana yachayta munasqallanchiktachu entiendenchik, manaqa salvakunanchikpaq yanapawanchik, Diospa jatun yachayninmantataq tumpata yachakunchik.

Pisimanta pisi sutʼinchakun

3, 4. ¿Imaynamantá kay Génesis 3:15 juk suyakuyta rikhurichirqa, ima ‘pakasqa yachaytaq’ chaypi karqa?

3 Adanwan Evawan juchallikusqankutawan Dios juk paraisopi chiqan runas kawsakunankuta nisqan, ichá mana juntʼakunanpaqjina karqa. Chaywanpis Jehovaqa, chay chʼampayta usqhayllata allincharqa. ¿Imaynamantá? Kayta nispa: “Qantawan [katari], warmitawan chejninachisqaykichej. Jinallataj mirayniykiwan, mirayninwampis chejninakonqanku. Miraynin umaykita saruspa, pʼaltarparenqa, qantaj chaki talonninmanta khaninki” (Génesis 3:15).

4 Chayqa mana entiendenapaqjina karqa. ¿Pitaq chay warmi, chay katari ima kankuman karqa? ¿Pitaq katarip umanta pʼaltarpariq ‘miray’ kanman karqa? Adanwan Evawanqa, mana yacharqankuchu. Chaywanpis Diospa nisqanqa,  chiqa sunqu wawasninkupaq juk suyakuyta rikhurichirqa. Arí, chiqan kaqmanjina ruwakuspa, Jehovap munaynin juntʼakunman karqa. ¿Imaynamantá? Chaymá chay pakasqa yachay karqa, mayqintachus Biblia ‘Diospa pakasqa yachaynin’ nispa sutichan (1 Corintios 2:7).

5. Imaynatachus Jehová pakasqa yachayta pisimanta pisi sutʼinchasqanta, juk kikinchaywan sutʼinchay.

5 Jehovaqa, “pakaypi kaj tukuy imasta” sutʼita rikuchiq kasqanrayku, tiemponman pisimanta pisi chay yachayta sutʼinchanan karqa (Daniel 2:28). Chayta kikincharina: juk yachayniyuq tataqa, wawitan “¿imaynatá rikhurirqani?”, nispa tapuptin, entiendenanpaqjinalla kutichin, wiñasqanmanjinataq astawan sutʼinchan. Jehovapis, imatachus ruwayta munasqanta, munayninmanta ima, maykʼaqllachus llaqtanman sutʼinchananta yachan (Proverbios 4:18; Daniel 12:4).

6. a) ¿Imapaqtaq juk trato ruwakun? b) ¿Imaraykutaq Jehová runaswan tratosta ruwasqan may sumaq?

6 ¿Imaynasmantataq Jehová sutʼincharqa? Tratosta ruwaspa. Wakin kutiqa wasita rantikunapaq, qullqita mañakunapaq chayri mañarinapaq juk tratota ruwaspa firmaykunchik. Imaptinchus chayqa, ley nisqanmanjina juntʼanapaq kachkan. Chaywanpis, ¿imaraykutaq Jehová runaswan tratosta ruwanan karqa? ¿Manachu nisqasninta juntʼanpuni? Arí, chaywanpis achkha kutispi tratosta ruwarqa. Chaytaq juchasapa runas, nisqasninpi astawan atienekunapaq yanapawanchik (Hebreos 6:16-18).

Abrahamwan tratota ruwasqan

7, 8. a) ¿Ima tratotataq Jehová Abrahamwan ruwarqa, imaynatataq pakasqa yachayta chay sutʼincharqa? b) ¿Imaynamantataq Jehová suyasqa Miray pikunaniqtachus jamunanta sutʼincharqa?

7 Jehovaqa, Edén huertamanta runata wikchʼusqanmanta  iskay waranqa watasninman, chiqa sunqu kamachin Abrahamman nirqa: “Noqa bendecisqayki, mirayniykitapis ashkhata mirachisaj mana yupay atinata cielopi chʼaskas chhikata [...]. Tukuy naciones kay pachapi kajkuna paykunanejta bendecisqa kanqanku, qan imatachá nisusqayta kasuwasqaykirayku”, nispa (Génesis 22:17, 18). Chaytaqa mana nichkallarqachu, manaqa juk tratota ruwachkarqa, juntʼananpaqtaq jurarqa (Génesis 17:1, 2; Hebreos 6:13-15). Tukuyta Kamachiq, runasta bendecinanpaq juk tratota ruwasqanqa, ¡may sumaqpuni karqa!

“Mirayniykitapis ashkhata mirachisaj mana yupay atinata cielopi chʼaskas chhikata”

8 Jehovaqa, Abrahamwan tratota ruwaspa mirayninniqta suyasqa Miray runajina paqarikunanta sutʼincharqa. ¿Pitaq kanman karqa? Qhipamanqa, Abrahampa churin Isaacpa mirayninmanta chay Miray jamunanta nirqa. Isaacpa iskay wawasninmantataq, Jacobta akllarqa (Génesis 21:12; 28:13, 14). Jacobqa, 12 wawasniyuq karqa, jukninmantataq nirqa: “Ni pi qhechonqachu Judajpa atiyninta, ni makimpi kashaj, chay kamachina tojnuntapis, chay tojnuyoj [chayri Siló ‘pichus dueñon’] chayamunankama, pitachus tukuy llajtas kasonqanku”, nispa (Génesis 49:10). Ajinamanta kamachiq Miray, Judap mirayninmanta jamunan yachakurqa.

Israelwan tratota ruwasqan

9, 10. a) ¿Ima tratotataq Jehová Israel llaqtawan ruwarqa, chantá imaynamantá chay trato jarkʼayjina karqa? b) ¿Imaynatataq Ley, runas juchamanta kacharichisqa kayta necesitasqankuta rikuchirqa?

9 Kay 1513 watapi J.n.j. Jehovaqa, pakasqa yachayta astawan sutʼinchananpaq, Abrahampa miraynin Israel llaqtawan Leyniqta juk tratota ruwarqa. Manaña chay Leyta juntʼana kaptinpis, suyasqa Miray Diospa munayninmanjina chayamunanpaq yanaparqa. ¿Imaynamanta? Chayta kimsaniqmanta qhawarina. Juk kaq: pirqajina jarkʼay karqa (Efesios 2:13, 14). Chay chiqan kamachiykunaqa, Judiosta mana judío kaqkunamanta tʼaqarqa. Ajinamanta suyasqa Miray piniqtachus chayamunan sumaqta jarkʼakurqa. Chayrayku Israel llaqtaqa,  Dios nisqanmanjina Cristo Judá ayllupi paqarikunankama, kallarqapuni.

10 Iskay kaq: Leyqa, runas juchamanta kacharichisqas kayta necesitasqankuta rikuchirqa. Chantapis juchasapa runas, chay Leyta mana tukuynintachu juntʼayta atisqankuta rikuchirqa. Arí, “runas mana kasukuspa leyta pʼakisqankuta rikuchinampaj Abrahampa mirayninmanta kaj jamunankama” kanan karqa (Gálatas 3:19). Chantapis Leyqa, uywasta qʼulachiy runaspa juchasninkuta pisi tiempollapaq pampachananta saqiptinpis, Jesuspa wañuynin aswan sumaqraq kananta rikuchirqa. Imaptinchus Pablo ninjina “torospa, chivospa yawarninkoqa manapuni atinchu runaspa juchanta pampachayta” (Hebreos 10:1-4). Chayrayku chay tratoqa, chiqa sunqu judiospaq ‘uywaqinku karqa, Cristoman pusananpaq’ (Gálatas 3:24).

11. Trato ruwakusqan, ¿ima sumaq suyakuytataq israelitaspaq rikhurichirqa, chaywanpis imaraykutaq llaqtantin chay suyakuyta chinkachirqanku?

11 Kimsa kaq: chay tratoqa Israelman juk sumaq suyakuyta qurqa. Dios, Israel llaqtaman nirqa: “Kamachinay sacerdotekuna kankichis, ñoqapaq tʼaqasqa llaqta”, nispa. Chayqa, Israelitas chiqa sunqu kaptillanku juntʼakunan karqa (Éxodo 19:5, 6, Diospa Simin Qelqa). Janaqpachapi kamachiq, sacerdotes ima kanankupaq, Israel llaqtamanta wakinkunata ñawpaqta akllakuptinpis, Israel llaqtantinqa, Diospa tratonta pʼakirqanku, Mesías Miray kasqantataq qhisacharqanku. Chayrayku manaña chay trato paykunapi juntʼakurqachu. Chantá ¿pikunatawantaq kamachiyninpi sacerdotes kanankupaq akllanman karqa? ¿Imaynatataq paykuna suyasqa Miraywan jukchakunkuman karqa? Chay pakasqa yachaykunataqa, Jehovalla tiemponpi sutʼincharqa.

Rey Davidwan trato ruwasqan

12. ¿Ima tratotataq Jehová Davidwan ruwarqa, imaynatataq chay pakasqa yachayta astawan sutʼincharqa?

12 Jehovaqa, 1070 watapijina J.n.j. wak tratota ruwaspa  pakasqa yachayta astawan sutʼincharqa. Chiqa sunqu kamachiq Davidman nirqa: “Mirayniykimanta kajllatataj rey kanampaj churasaj, reinontataj sinchʼita sayachisaj [...] wiñaypaj”, nispa (2 Samuel 7:12, 13; Salmo 89:3). Chay kutipiqa, Davidpa mirayninniqta suyasqa Miray jamunan sutʼinchakurqa. Chaywanpis, ¿juk runap kamachiynin “wiñaypaj” sayanmanchu, runastataq juchamanta, wañuymanta ima kacharichinmanchu? (Salmo 89:20, 29, 34-36.)

13, 14. a) Kay Salmo 110 nisqanmanjina, ¿imatataq Jehová akllasqan Kamachiqman nirqa? b) ¿Imastawantaq Jehová, Miray chayamunanmanta profetasninniqta sutʼincharqa?

13 Davidqa, Dios yuyaychasqanmanjina qillqarqa: “Tata Diosqa Señorniyman nerqa: Kay pañaypi tiyarikuy, enemigosniykita chakisniyki uraman churanaykama, nispa. Tata Diosqa kay juramentota ruwarqa, manataj nisqanta pʼakenqachu: Qan wiñaypaj sacerdote kanki, Melquisedecpa tʼaqanman jina”, nispa (Salmo 110:1, 4). Kaypiqa suyasqa Miraymanta chayri Mesiasmanta parlachkan (Hechos 2:34-36). Mesiasqa, Jehovap “paña[n]pi” tiyaykuspa janaqpachamanta kamachimunan karqa, mana Jerusalén llaqtamantachu. Chayrayku Jallpʼantinta kamachinan karqa, mana Israel llaqtallatachu (Salmo 2:6-8). Chantapis Jehová Mesiasmanta jinata jurasqanta rikuchin: “Sacerdote kanki, Melquisedecpa tʼaqanman jina”, nispa. Melquisedecqa, Abrahampa tiemponpi kamachiq, sacerdote ima karqa. Suyasqa Miraypis, Dios akllasqanrayku Kamachiq, chantá sacerdote kanan karqa (Génesis 14:17-20).

14 Jehovaqa, watasninman profetasninniqta pakasqa yachayta astawan sutʼincharqa. Profeta Isaiasqa, suyasqa Miray wañunan kasqanta sutʼincharqa (Isaías 53:3-12). Miqueastaq maypichus Mesías paqarikunanta ñawpaqmantaña willarqa (Miqueas 5:2). Danieltaq maykʼaqchus chayamunanta, wañunanta ima qillqarqa (Daniel 9:24-27).

 Pakasqa yachay sutʼinchakun

15, 16. a) ¿Imaynamantataq Jehovap Churin “uj warmimanta naceku[rqa]”? b) ¿Imatataq Jesús tatasninmanta herenciatajina japʼikurqa, maykʼaqtaq suyasqa Miray chayamurqa?

15 Kay profecías niraq juntʼakuchkaptinqa, imaynatachus suyasqa Miray rikhurinan pakasqallaraq karqa. Kay Gálatas 4:4 pʼiti nin: “Chay chayamunan pʼunchay juntʼakojtin, Dios kachamorqa Churinta uj warmimanta nacekunampaj”, nispa. Iskay kaq watapi J.n.j mana qharip chayasqan judía María sutiyuq warmiman juk ángel nirqa: “Wijsayoj rikhurispa, nacechikunki uj qhari wawata, Jesús sutiwantaj sutichanki. Payqa manchay sumaj runa kanqa, sutichasqataj kanqa Patapi Kaj Diospa Churin. Señor Diosqa ñawpa tatan Davidpa reinonta payman qonqa [...] Espíritu Santo qanman jamonqa, Diospa atiynintaj llanthusonqa; chay mana juchayoj nacej wawaqa sutichasqa kanqa Diospa Churin”, nispa (Lucas 1:31, 32, 35).

16 Chaymantataq Jehová janaqpachapi churinpa kawsayninta Mariap wiksanman churarqa, ajinamanta “uj warmimanta naceku[rqa]”. Jesusqa, María ñuqanchikjina juchasapallataq kaptinpis, “Diospa Churin” kasqanrayku mana juchayuq paqarikurqa. Chantapis tatasnin, Davidpa mirayninmanta kasqankurayku, Davidmanta imatachus herenciatajina japʼinanta japʼikapurqa (Hechos 13:22, 23). Jehovaqa, kay 29 watapi bautizakuchkaptin, espíritu santonwan akllaspa nirqa: “Kaymin ancha munasqa Chureyqa”, nispa (Mateo 3:16, 17). Ajinamanta suyasqa Miray chayamurqa (Gálatas 3:16). Pakasqa yachaymantataq sutʼinchakunanraq karqa (2 Timoteo 1:10).

17. ¿Imaynatataq Génesis 3:15 astawan sutʼinchakurqa?

17 Jesusqa Jallpʼapi willachkaspa, Génesis 3:15 pʼitipi katarimanta parlakusqan Satanás kasqanta, miraynintaq payjina ruwaqkuna kasqankuta nirqa (Mateo 23:33; Juan 8:44). Aswan qhipamantaq Jehovaqa, imaynamantachus wiñaypaq pʼaltarparisqa kanankuta willarqa (Apocalipsis 20:1-3, 10, 15). Chantá “Pata kaj Jerusalenrí” —janaqpachapi ángeles— chay  warmiwan ninakusqanta sutʼincharqa, paykunataq Jehovap warminjina kanku (Gálatas 4:26; Apocalipsis 12:1-6). *

Musuq trato

18. ¿Imapaqtaq ‘musuq trato’ ruwakurqa?

18 Jesusqa wañuchinanku pʼunchaymanta ñawpaq chʼisipi, discipulosninman “mosoj trato[manta]” parlaspa, chay pakasqa yachayta sutʼincharqa (Lucas 22:20). Moisespa Leyninniqta tratota ruwakusqanjina, kay musuq tratoqa “kamachi[q] sacerdotekuna[ta]” rikhurichinan karqa (Éxodo 19:6, Diospa Simin Qelqa; 1 Pedro 2:9). Chaywanpis kay musuq tratoqa, janaqpachapaq juk llaqtata rikhurichinan karqa, nisunman “Diospa nacionnin Israel[ta]”, paykunaqa Cristop chiqa sunqu akllasqa discipulosnin kanku (Gálatas 6:16). Paykuna musuq tratopi kananku karqa, Jesuswantaq runaspaq bendicionesta apamunanku karqa.

19. a) ¿Imaraykutaq musuq trato “kamachi[q] sacerdotekuna[ta]” rikhurichirqa? b) ¿Imaraykutaq akllasqa “mosoj runañamin” nispa sutichakun, machkha runastaq Cristowan kamachimunqanku?

19 Chaywanpis, ¿imaptintaq musuq trato, runaspaq bendicionesta apamunanpaq “kamachi[q] sacerdotekuna[ta]” rikhurichin? Imaraykuchus musuq tratoqa, Jesuspa discipulosninta mana juchachaykunchu, manaqa Jesús wañusqanrayku juchasninku pampachasqa kananpaq yanapan (Jeremías 31:31-34). Jehovaqa, paykunata chiqan runaspaq qhawan, familianpi kanankupaq riqsikapun, espíritu santonwantaq akllan (Romanos 8:15-17; 2 Corintios 1:21). Chaymanta Pedro nirqa: “Watejmanta nacechiwarqanchej [...] wiñay kusiy kawsayta suyananchejpaj. [...] Chayqa janaj pachapi [...] waqaychasqa kashan”, nispa (1 Pedro 1:3, 4). Ni pi  runa chayta japʼisqanrayku, espíritu santowan akllasqa cristianosta “mosoj runañamin” nispa sutichakun (2 Corintios 5:17). Bibliaqa tukuyninku 144.000 kanankuta, janaqpachamantataq juchamanta kacharichisqa runasta kamachimunankuta sutʼinchan (Apocalipsis 5:9, 10; 14:1-4).

20. a) ¿Imatataq kay pakasqa yachaymanta 36 watapi sutʼinchakurqa? b) ¿Pikunataq Dios, Abrahamman bendicionesta qunanta japʼinqanku?

20 Akllasqa cristianosqa, Jesuswan khuska ‘Abrahampa mirayninman’ tukupunku (Gálatas 3:29). * Ñawpaq kaq akllasqa cristianosqa, Judíos karqanku. Chaywanpis 36 watapiqa, mana judío kaqkunapis chay suyakuyta japʼiyta atisqanku yachakurqa, ajinamanta pakasqa yachay astawan sutʼinchakurqa (Romanos 9:6-8; 11:25, 26; Efesios 3:5, 6). Chantá, Abrahamman Dios bendicionesta qunanta, ¿akllasqa cristianosllachu japʼinkuman karqa? Mana. Imaptinchus Cristoqa, tukuy runasrayku wañurqa (1 Juan 2:2). Jehovaqa, tiempowan ‘may chhika runas’, Satanaspa pachan thuñisqa kachkaptin mana wañunankuta sutʼincharqa (Apocalipsis 7:9, 14). Chantapis may achkha runas kawsarimuspa, musuq pachapi wiñaypaq kawsakuyta atinankuta sutʼinchallarqataq (Lucas 23:43; Juan 5:28, 29; Apocalipsis 20:11-15; 21:3, 4).

Diospa yachaynin, pakasqa yachaywan

21, 22. ¿Imaynamantataq pakasqa yachaypi, Jehová may yachayniyuq kasqan rikukun?

21 Kay pakasqa yachayqa, Diospa “mana tukukuyniyoj imaymana yachayninta” may sumaqmanta rikuchin (Efesios 3:8-10). Jehovaqa, kay pakasqa yachayta rikhurichispa, pisimanta pisi chayta sutʼinchaspa ima, may yachayniyuq kasqanta rikuchirqa. Arí, may yachaywanpuni runas maykamallachus entiendesqankuta yachaspa, sunqunkupi kasqanta rikuchinankuta saqirqa (Salmo 103:14).

 22 Jehovaqa, Jesusta kamachiq kananpaq akllaspa may sumaq yachayninta rikuchillarqataq. Jesusqa, ni pijina atienekunapaqpuni. Runajina Jallpʼapi ñakʼarisqanrayku, tukuy laya chʼampaykunasninchikta sumaqta entienden (Hebreos 5:7-9). ¿Imatataq nisunman Jesuswan kamachiqkunamanta? Paykunaqa, tiempo pasasqanmanjina tukuy qallusmanta, tukuyniqmanta, tukuy rikchʼayniyuq qharis, warmis ima akllasqa karqanku. Chantapis tukuy laya chʼampaykunata atiparqanku (Efesios 4:22-24). Chay khuyakuyniyuq kamachiqkunap, sacerdotespa kamachiyninpi kananchikqa, ¡may sumaq kanqa!

23. Jehovap pakasqa yachayninmanta, ¿imataq may sumaq ñuqanchikpaq?

23 Apóstol Pabloqa qillqarqa: “Chay pakasqa yachayqa wiñaymantapacha, tukuy runaspa tiemponmantapacha kasharqa. Kunantajrí Diosqa sutʼinchanña ajllakusqasninman” (Colosenses 1:26). Arí, Jehovap akllasqas kamachisninqa pakasqa yachaymanta sumaqta entiendenku, wakkunamantaq riqsichinku. Chayqa ñuqanchikpaq may sumaqpuni, imaptinchus “munaynimpa pakasqa imasninta rejsichiwarqanchej munasqanman jina” (Efesios 1:9). Wak runasmanpis willanallataq paykunapis Diospa pakasqa yachayninmanta yacharikunankupaq.

^ párrafo 17 “Diospa munayninmanjina kawsaymanta, pakasqa yachayninqa”, Jesuspi sutʼinchakullarqataq (1 Timoteo 3:16, NM). Juk mana juchayuq runa Jehovaman juntʼa sunqu kananqa, may unayta pakasqajina karqa. Chaywanpis Cristoqa, tukuy imapi Satanás urmachiyta munaptinpis, Jehovaman juntʼa sunqu kaspa chay tapuyman sumaqta kutichirqa (Mateo 4:1-11; 27:26-50).

^ párrafo 20 Jesusqa, chay runasllamantaq “qoykichej uj reinota” nispa nirqa (Lucas 22:29, 30). Ajinamanta kay “juchʼuy tropa[wan]” juk tratota ruwarqa, Abrahampa qhipa kaq mirayninjina paywan janaqpachamanta kamachimunankupaq (Lucas 12:32).