Przejdź do zawartości

Czym jest Tora?

Biblijna odpowiedź

Słowo „tora” pochodzi od hebrajskiego toráh i można je tłumaczyć na „pouczenie”, „nauka” albo „prawo” * (Przysłów 1:8; 3:1; 28:4). Poniżej podano przykłady użycia tego słowa w Biblii:

  • Toráh często odnosi się do pięciu pierwszych ksiąg Biblii — Rodzaju, Wyjścia, Kapłańskiej, Liczb i Powtórzonego Prawa. Inna nazwa to Pentateuch (Pięcioksiąg), od greckiego słowa oznaczającego „pięć zwojów”. Torę spisał Mojżesz, dlatego nazywa się ją też „księgą Prawa Mojżeszowego” ​(Jozuego 8:31; Nehemiasza 8:1). Najwyraźniej była to jedna księga, ale później została podzielona, żeby łatwiej było z niej korzystać.

  • Słowo toráh może też oznaczać prawa dane Izraelowi w jakiejś konkretnej dziedzinie, na przykład „prawo [toráh] dotyczące daru ofiarnego za grzech”, „prawo dotyczące trądu” czy „prawo dotyczące nazirejczyka” ​(Kapłańska 6:25; 14:57; Liczb 6:13).

  • Toráh czasami odnosi się do pouczanianauki, których źródłem są rodzice, mądrzy ludzie albo sam Bóg (Przysłów 1:8; 3:1; 13:14; Izajasza 2:3).

Co zawiera Tora (Pięcioksiąg)?

  • Opis relacji między Bogiem a człowiekiem od stwarzania do śmierci Mojżesza (Rodzaju 1:27, 28; Powtórzonego Prawa 34:5).

  • Prawo Mojżeszowe (Wyjścia 24:3). Składało się ono z ponad 600 przepisów. Najbardziej znana jest wśród nich Szema, czyli żydowskie wyznanie wiary. Pewna jej część brzmi: „Masz miłować Jehowę, twojego Boga, całym swym sercem i całą swą duszą, i całą swą siłą życiową” ​(Powtórzonego Prawa 6:4-9). Jezus uznał, że jest to „największe i pierwsze przykazanie” ​(Mateusza 22:36-38).

  • Powtarzające się jakieś 1800 razy imię Boga — Jehowa. Tora nie zabrania używania imienia Bożego, wręcz przeciwnie, wymaga, żeby słudzy Boży w pewnych sytuacjach go używali (Liczb 6:22-27; Powtórzonego Prawa 6:13; 10:8; 21:5).

Błędne poglądy na temat Tory

Błędny pogląd: Prawa Tory są wieczne — będą obowiązywać zawsze.

Fakt: Niektóre przekłady Biblii określają pewne ustawy Tory — na przykład te dotyczące sabatu, kapłaństwa czy Dnia Przebłagania — jako „wieczne” lub „wieczyste” ​(Wyjścia 31:16; 40:15; Kapłańska 16:33, 34, Biblia Tysiąclecia). Ale hebrajskie słowo użyte w tych wersetach może również znaczyć, że coś będzie trwać czas nieokreślony, niekoniecznie na zawsze *. Po około 900 latach obowiązywania przymierza Prawa Mojżeszowego Bóg zapowiedział, że zastąpi je „nowym przymierzem” ​(Jeremiasza 31:31-33). „Mówiąc: ‚nowe przymierze’, [Bóg] sprawił, iż poprzednie stało się przedawnione” ​(Hebrajczyków 8:7-13). Zastąpiono je jakieś 2000 lat temu na podstawie śmierci Jezusa Chrystusa (Efezjan 2:15).

Błędny pogląd: Ustne tradycje żydowskie oraz Talmud obowiązują na równi ze spisaną Torą.

Fakt: Nie ma żadnych dowodów biblijnych, że Bóg dał Mojżeszowi prawo ustne, które miało uzupełniać spisaną Torę. W Biblii powiedziano natomiast: „Jehowa przemówił do Mojżesza: ‚Zapisz sobie te słowa’” ​(Wyjścia 34:27). Na prawo ustne, które później spisano i nazwano Miszną, a po uzupełnieniu Talmudem, składają się tradycje żydowskie wywodzące się od faryzeuszy. Tradycje te często były sprzeczne z Torą. To dlatego Jezus powiedział do faryzeuszy: „Przez waszą tradycję unieważniliście słowo Boga” ​(Mateusza 15:1-9).

Błędny pogląd: Kobiety nie powinny być zaznajamiane z Torą.

Fakt: Prawo Mojżeszowe zawierało przepis, że należy je czytać wszystkim Izraelitom, również kobietom i dzieciom. Dlaczego? „Aby słuchali i aby się uczyli, jako że mają się bać Jehowy, [swojego] Boga, i dbać o wprowadzanie w czyn wszystkich słów tego prawa” ​(Powtórzonego Prawa 31:10-12) *.

Błędny pogląd: Tora zawiera ukryte wiadomości.

Fakt: Mojżesz, który spisał Torę, oświadczył, że jej przekaz jest jasny i zrozumiały dla wszystkich — a nie zaszyfrowany (Powtórzonego Prawa 30:11-14). Teoria, że Tora zawiera ukryte wiadomości, wywodzi się z kabały, czyli żydowskiej tradycji mistycznej, która posługuje się „zręcznie wymyślonymi” sposobami interpretowania Pisma Świętego (2 Piotra 1:16) *.

^ ak. 1 Zobacz Słownik wyrazów obcych PWN, 1979, strona 765.

^ ak. 9 Zobacz Theological Wordbook of the Old Testament (tom 2, ss. 672, 673).

^ ak. 13 W przeciwieństwie do tego, czego uczy sama Tora, żydowska tradycja często zabraniała kobietom studiować tę księgę. Na przykład w Misznie przytoczono wypowiedź rabina Eliezera ben Horkenosa, który powiedział: „Kto uczy swoją córkę Tory, to tak jakby uczył ją nieprzyzwoitości” ​(Sota 3:4). A Talmud Jerozolimski zawiera taką wypowiedź tego rabina: „Niech słowa Tory rzucone zostaną raczej na pastwę ognia, niżby miały być przekazane niewiastom” ​(Sota 3:19a, tłum. R. Gromacka).

^ ak. 15 Na przykład Encyclopaedia Judaica na temat kabalistycznego podejścia do Tory mówi: „Tora nie ma jednego określonego przesłania, ale tak naprawdę może oznaczać wiele różnych rzeczy na wielu różnych poziomach” ​(wyd. II, tom 11, s. 659).