Ewangelia według Mateusza 7:1-29

7  „Przestańcie osądzać+, żebyście sami nie byli osądzeni+.  Bo jak osądzacie innych, tak i wy będziecie osądzeni+, i jaką miarą odmierzacie innym, taką i wam odmierzą+.  Czemu patrzysz na źdźbło w oku brata, a nie dostrzegasz belki we własnym oku?+  Albo jak możesz powiedzieć bratu: ‚Pozwól, że wyjmę ci z oka źdźbło’, skoro w twoim własnym oku jest belka?  Obłudniku! Najpierw wyjmij belkę z własnego oka, a wtedy będziesz wyraźnie widział, jak wyjąć źdźbło z oka swojego brata.  „Nie dawajcie psom tego, co święte, ani nie rzucajcie swych pereł przed świnie+, żeby ich czasem nie podeptały, a potem się nie obróciły i was nie poszarpały+.  „Stale proście, a otrzymacie+; ciągle szukajcie, a znajdziecie; wciąż pukajcie, a będzie wam otworzone+.  Bo każdy, kto prosi, otrzymuje+; każdy, kto szuka, znajduje; a każdemu, kto puka, będzie otworzone.  Kto z was, gdy go syn poprosi o chleb, poda mu kamień? 10  Albo gdy go poprosi o rybę, czy poda mu węża? 11  Skoro więc wy, chociaż jesteście grzeszni, umiecie dawać swoim dzieciom dobre dary, o ileż bardziej wasz Ojciec, który jest w niebie, da dobre rzeczy+ tym, którzy Go proszą!+ 12  „Dlatego wszystko, co chcecie, żeby ludzie wam czynili, sami też im czyńcie+. Taki w rzeczywistości jest sens Prawa i pism proroków+. 13  „Wchodźcie przez ciasną bramę+, bo szeroka jest brama i przestronna droga prowadząca do zagłady i wielu wchodzi właśnie tą bramą. 14  Natomiast ciasna jest brama i wąska droga prowadząca do życia i niewielu ją znajduje+. 15  „Miejcie się na baczności przed fałszywymi prorokami+. Tacy przychodzą do was w owczej skórze+, ale wewnątrz są drapieżnymi wilkami+. 16  Rozpoznacie ich po owocach. Czy z cierni zbiera się winogrona albo z ostu figi?+ 17  Podobnie każde dobre drzewo wydaje dobre owoce, a każde złe drzewo wydaje złe owoce+. 18  Dobre drzewo nie może rodzić złych owoców, a złe — dobrych+. 19  Każde drzewo, które nie wydaje dobrych owoców, ścina się i wrzuca w ogień+. 20  Rzeczywiście więc rozpoznacie tych ludzi po ich owocach+. 21  „Nie każdy, kto do mnie mówi: ‚Panie, Panie’, wejdzie do Królestwa Niebios, lecz tylko ten, kto spełnia wolę mojego Ojca, który jest w niebie+. 22  Nadejdzie dzień, gdy wielu mi powie: ‚Panie, Panie+, czy w twoim imieniu nie prorokowaliśmy? Czy w twoim imieniu nie wypędzaliśmy demonów? I czy w twoim imieniu nie dokonywaliśmy wielu potężnych dzieł*?’+. 23  Ale ja im wtedy oświadczę: ‚Nigdy was nie znałem*! Odejdźcie ode mnie, wy, którzy postępujecie niegodziwie!’+. 24  „Dlatego każdy, kto słyszy te moje słowa i wprowadza je w czyn, przypomina człowieka roztropnego, który zbudował dom na skale+. 25  I lunął deszcz, i wylały rzeki, i zerwały się wiatry, i smagały ten dom, ale się nie zawalił, bo jego fundament był na skale. 26  Natomiast każdy, kto słyszy te moje słowa, ale nie wprowadza ich w czyn, przypomina człowieka głupiego, który zbudował dom na piasku+. 27  I lunął deszcz, i wylały rzeki, i zerwały się wiatry, i uderzyły w ten dom+, i się zawalił, rozpadł się całkowicie”. 28  Gdy Jezus skończył mówić te rzeczy, tłumy były ogromnie zdumione jego sposobem nauczania+, 29  bo nauczał ich jak ktoś, kto ma władzę+, a nie jak ich uczeni w piśmie*.

Przypisy

Lub „wielu cudów”.
Lub „nie rozpoznałem”.

Komentarze

Przebaczajcie, a będzie wam przebaczone: Lub „uwalniajcie, a będziecie uwolnieni”. Występujący tu grecki wyraz dosłownie oznacza „puścić wolno; odesłać; uwolnić (np. więźnia)”. W tym kontekście, użyty jako przeciwieństwo osądzania i potępiania, wyraża myśl o uniewinnieniu i przebaczeniu, nawet jeśli wymierzenie kary wydaje się uzasadnione.

Przestańcie osądzać: Lub „przestańcie potępiać”. Jezus zdawał sobie sprawę, że niedoskonali ludzie mają skłonność do osądzania innych i że wielu faryzeuszy daje pod tym względem zły przykład. Surowo osądzali oni osoby, które nie przestrzegały Prawa Mojżeszowego i nie trzymały się wprowadzonych przez nich niebiblijnych tradycji. Jezus mówi tu, że jeśli ktoś ma zwyczaj osądzania innych, powinien tego zaprzestać. Zamiast wciąż doszukiwać się u innych błędów, uczniowie Jezusa powinni im przebaczać. Takie postępowanie zachęci innych, żeby też przebaczali (zob. komentarz do Łk 6:37).

twój brat: W niektórych kontekstach greckie słowo adelfòs („brat”) może odnosić się do fizycznego pokrewieństwa. Jednak w tym miejscu kontekst wskazuje na wielbienie Jehowy w świątyni za czasów Jezusa, dlatego słowo to odnosi się do więzi duchowej i określa współwyznawcę. W jeszcze innych kontekstach słowo to może mieć bardziej ogólne znaczenie i odnosić się po prostu do innego człowieka.

źdźbło (...) belki: Żeby opisać osobę, która krytykuje swojego brata, Jezus posługuje się bardzo wymowną hiperbolą. Porównuje drobny błąd do czegoś tak małego jak źdźbło. Użyte tu greckie słowo kárfos może oznaczać nie tylko źdźbło, ale też drobniutki kawałek drewna, dlatego niektóre przekłady oddają je słowem „drzazga”. Taki krytyk uważa, że jego brat niewłaściwie patrzy na sprawy duchowe — dokonuje złej oceny moralnej i brak mu rozeznania. Kiedy proponuje wyjęcie źdźbła z jego oka, dumnie twierdzi, że jest w stanie pomóc bratu spojrzeć na sprawy we właściwy sposób. Ale Jezus mówi, że duchowe spojrzenie i rozeznanie takiego krytyka są zaburzone przez symboliczną belkę, czyli element konstrukcyjny, który mógł służyć do podtrzymywania dachu (Mt 7:4, 5). Niektórzy sugerują, że użycie tego wyrazistego, nieco humorystycznego porównania, wskazuje na to, że Jezus bardzo dobrze wiedział, na czym polega praca cieśli.

brata: W tym kontekście użyte tu greckie słowo adelfòs („brat”) odnosi się do więzi duchowych i oznacza współwyznawcę. W sensie ogólnym termin ten mógł się też odnosić po prostu do innego człowieka (zob. komentarz do Mt 5:23).

Obłudniku!: Mt 6:2, 5, 16 Jezus nazwał obłudnikami żydowskich przywódców religijnych. Jednak w tym miejscu zwraca się tak do tych uczniów, którzy skupiali się na błędach innych, a nie dostrzegali własnych.

Nie dawajcie psom tego, co święte, (...) nie rzucajcie swych pereł przed świnie: Prawo Mojżeszowe zaliczało psy i świnie do zwierząt nieczystych (Kpł 11:7, 27). Psom można było rzucić mięso zwierzęcia rozszarpanego przez jakiegoś drapieżnika (Wj 22:31). Jednak tradycja żydowska zakazywała dawania im „świętego” mięsa, to znaczy pochodzącego z ofiar zwierzęcych. W Mt 7:6 słów „psy” i „świnie” użyto w sensie przenośnym na określenie ludzi, którzy nie cenią skarbów duchowych. Tak jak świnia nie zna wartości pereł i może zranić osobę, która je rzuca, tak człowiek nieceniący skarbów duchowych może skrzywdzić osobę, która chce mu je przekazać.

Stale proście, (...) ciągle szukajcie, (...) wciąż pukajcie: Słowa „stale”, „ciągle” i „wciąż” wskazują na czynność ciągłą, co wynika z użytej tu formy greckich czasowników, i podkreślają potrzebę wytrwałego zanoszenia modlitw. Użycie trzech czasowników wskazuje, że należy to robić intensywnie. Podobną myśl zawiera przykład Jezusa z Łk 11:5-8.

rybę (...) węża: Ryby były podstawowym pożywieniem ludzi żyjących w okolicach Jeziora Galilejskiego i często jedzono je z chlebem. Pewne małe węże mogły być podobne do ryb. Pytanie retoryczne Jezusa wskazuje, że kochający rodzic nigdy by nie dał dziecku węża zamiast ryby.

chleb (...) kamień: Jezus zestawił chleb z kamieniem być może dlatego, że chleb był podstawowym pożywieniem Żydów i sąsiednich narodów i dlatego, że chleby kształtem i wielkością mogły przypominać kamienie. Odpowiedź na pytanie retoryczne Jezusa brzmi: „To nie do pomyślenia, żeby ojciec zrobił coś takiego” (zob. komentarz do Mt 7:10).

rybę (...) węża: Ryby były podstawowym pożywieniem ludzi żyjących w okolicach Jeziora Galilejskiego i często jedzono je z chlebem. Pewne małe węże mogły być podobne do ryb. Pytanie retoryczne Jezusa wskazuje, że kochający rodzic nigdy by nie dał dziecku węża zamiast ryby.

wy, chociaż jesteście grzeszni: Dosł. „niegodziwi”. Z powodu odziedziczonego grzechu wszyscy ludzie są niedoskonali, a przez to w pewnym stopniu niegodziwi.

o ileż bardziej: Jezus często posługiwał się taką argumentacją. Na początku przedstawiał oczywistą albo znaną prawdę, a później na jej podstawie wyciągał jeszcze bardziej przekonujący wniosek — wychodził od spraw małych, żeby wyjaśniać poważniejsze (Mt 10:25; 12:12; Łk 11:13; 12:28).

Prawo (...) pisma proroków: Określenie „Prawo” odnosi się do ksiąg biblijnych od Rodzaju do Powtórzonego Prawa. „Pisma proroków” to prorocze księgi z Pism Hebrajskich. Kiedy określenia te występują razem, może chodzić o całe Pisma Hebrajskie (Mt 7:12; 22:40; Łk 16:16).

Prawa i pism proroków: Zob. komentarz do Mt 5:17.

Wchodźcie przez ciasną bramę: W dawnych czasach żeby wejść do miasta, trzeba było skorzystać z drogi prowadzącej przez bramę. W Biblii słowa droga lub „ścieżka” często oznaczają czyjś styl życia albo postępowanie. Dwie zupełnie różne drogi z wypowiedzi Jezusa ilustrują dwa odmienne style życia — taki, który podoba się Bogu, i taki, który Mu się nie podoba; od tego, jaki styl życia ktoś wybierze, zależy, czy wejdzie do Królestwa Bożego (Ps 1:1, 6; Jer 21:8; Mt 7:21).

szeroka jest brama i przestronna droga: W niektórych manuskryptach ten tekst brzmi „szeroka i przestronna jest droga”, ale wiele starszych manuskryptów potwierdza wersję dłuższą, która tworzy paralelę z Mt 7:14 (zob. Dodatek A3).

w owczej skórze: Lub „w odzieniu owczym”, czyli w symbolicznym przebraniu. Chodzi o obłudne przejawianie cech charakterystycznych dla owiec, żeby wywołać wrażenie, że jest się nieszkodliwym członkiem „trzody” sług Bożych.

drapieżnymi wilkami: Metafora odnosząca się do niezwykle chciwych osób, które wyzyskują innych dla własnych korzyści.

owocach: Słowo użyte tu w sensie obrazowym w odniesieniu do uczynków ludzi, ich wypowiedzi lub rezultatów tego, co robią i mówią.

bezprawia: Użyte tu greckie słowo oddane jako „bezprawie” zawiera w sobie myśl o naruszaniu prawa i pogardzie dla niego, o postępowaniu, jakby prawo w ogóle nie istniało. W Biblii termin ten wskazuje na brak poszanowania dla praw Bożych (zob. komentarz do Mt 7:23; 2Ko 6:14; 2Ts 2:3-7; 1Jn 3:4).

wy, którzy postępujecie niegodziwie: Dosł. „dopuszczający się bezprawia” (zob. komentarz do Mt 24:12).

roztropnym: Występujące tu greckie słowo zawiera myśl o zdolności pojmowania powiązanej z wnikliwością, przezornością, rozeznaniem, rozwagą i praktyczną mądrością. To samo greckie słowo zostało użyte w Mt 7:24; 25:2, 4, 8, 9. W Septuagincie słowo to występuje w Rdz 41:33, 39 w odniesieniu do Józefa.

roztropnego: Zob. komentarz do Mt 24:45.

deszcz, (...) rzeki, (...) wiatry: Nagłe zimowe burze nie są w Izraelu rzadkością (zwłaszcza w miesiącu tebet, który obejmuje część grudnia i stycznia). Wieją wtedy silne wiatry, padają ulewne deszcze i nierzadkie są gwałtowne powodzie (zob. Dodatek B15).

były ogromnie zdumione: Użyty tu grecki czasownik można oddać jako „być pełnym podziwu, wręcz poruszonym do głębi”. Forma tego czasownika wyraża czynność ciągłą, co wskazuje, że słowa Jezusa wywarły na ludzi trwały wpływ.

jego sposobem nauczania: Wyrażenie to nawiązuje do metod nauczania Jezusa oraz treści jego nauk — całokształtu pouczeń zawartych w Kazaniu na Górze.

nie jak ich uczeni w piśmie: Jezus nie cytował poważanych rabinów, jak to mieli w zwyczaju uczeni w piśmie, ale opierał swoje nauki na Słowie Bożym — przemawiał jako przedstawiciel Jehowy, jak ktoś, kto ma władzę (Jn 7:16).

Multimedia

Wilk
Wilk

Wilki (Canis lupus) są niebezpieczne, żarłoczne, odważne i łapczywe — często zabijają więcej owiec, niż są w stanie zjeść albo zabrać. Na terenie Izraela te drapieżniki polują głównie w nocy (Hab 1:8). Wiele biblijnych wzmianek o zwierzętach, ich cechach i zwyczajach ma znaczenie przenośne i ilustruje zarówno dobre, jak i złe postawy. Na przykład zgodnie z proroctwem, które Jakub wypowiedział na łożu śmierci, plemię Beniamina miało być waleczne jak wilk (Rdz 49:27). Ale w większości wypadków wilk jest symbolem negatywnych cech, takich jak bezwzględność, chciwość, zajadłość i przebiegłość. Do wilków przyrównano fałszywych proroków (Mt 7:15), zajadłych przeciwników chrześcijańskiej służby kaznodziejskiej (Mt 10:16; Łk 10:3) oraz fałszywych nauczycieli, którzy mieli zagrażać zborowi chrześcijańskiemu od wewnątrz (Dz 20:29, 30). Pasterze dobrze wiedzieli, jak groźne są wilki. Jezus mówił o „człowieku najętym do pasienia owiec, który (...) na widok zbliżającego się wilka porzuca je i ucieka”. W przeciwieństwie do takiego człowieka, który „nie troszczy się o owce”, Jezus jako „wspaniały pasterz” oddał „za owce swoje życie” (Jn 10:11-13).

Drzewo figowe, winorośl i kolczasty krzew
Drzewo figowe, winorośl i kolczasty krzew

Jezus bez wątpienia starannie wybierał rośliny, do których nawiązywał w swoich przykładach. Drzewo figowe (1) i winorośl (2) są w wielu fragmentach Biblii wymienione razem, a ze słów Jezusa z Łk 13:6 wynika, że drzewa figowe często sadzono w winnicach (2Kl 18:31; Jl 2:22). Zwrot „siedzieć pod swoją winoroślą i pod swoim drzewem figowym” symbolizował pokój, dostatek i bezpieczeństwo (1Kl 4:25; Mi 4:4; Za 3:10). Natomiast ciernie i osty pojawiają się w negatywnym kontekście — np. kiedy Jehowa przeklął ziemię po grzechu Adama (Rdz 3:17, 18). Nie wiadomo dokładnie, jaką roślinę miał na myśli Jezus w Mt 7:16, ale ta pokazana na zdjęciu (Centaurea iberica) (3) to kolczasta roślina dziko rosnąca w Izraelu.