Ewangelia według Mateusza 21:1-46

21  Kiedy Jezus z uczniami zbliżał się do Jerozolimy i dotarł do Betfage na Górze Oliwnej+, wysłał dwóch z nich+  z takim poleceniem: „Idźcie do wioski, którą widzicie. Gdy tylko tam dojdziecie, znajdziecie uwiązaną oślicę razem z osiołkiem. Odwiążcie je i przyprowadźcie do mnie.  A gdyby ktoś wam coś powiedział, macie wyjaśnić: ‚Pan ich potrzebuje’. Wtedy od razu pozwoli je zabrać”.  A stało się tak, żeby się spełniły słowa przekazane przez proroka:  „Powiedzcie córce syjońskiej: ‚Przybywa do ciebie twój król+. Jest łagodny+. Siedzi na ośle, na źrebięciu zwierzęcia noszącego ciężary’”+.  Uczniowie więc poszli i zrobili tak, jak im Jezus polecił+.  Przyprowadzili oślicę oraz osiołka i włożyli na nie swoje wierzchnie szaty, a on na nich usiadł+.  Większość ludzi z tłumu rozkładała na drodze swoje wierzchnie szaty+, a inni rozkładali gałęzie, które ścinali z drzew.  Ponadto tłumy, idące przed nim i za nim, wołały: „Zechciej wybawić Syna Dawidowego!+ Błogosławiony, który przychodzi w imieniu Jehowy!+ Zechciej go wybawić na wysokościach*!”+. 10  A gdy wjechał do Jerozolimy, w całym mieście zapanowało poruszenie. „Kto to jest?” — pytano. 11  Tłumy mówiły: „To jest Jezus, prorok+ z Nazaretu w Galilei!”. 12  Jezus wszedł do świątyni i powyrzucał stamtąd wszystkich sprzedających i kupujących, i poprzewracał stoły wymieniających pieniądze, a także ławy sprzedawców gołębi+. 13  I powiedział do nich: „Jest napisane: ‚Mój dom będzie nazwany domem modlitwy’+. A wy robicie z niego jaskinię przestępców”+. 14  Podeszli tam również do niego niewidomi i kulawi, a on ich uleczył. 15  Gdy naczelni kapłani i uczeni w piśmie* zobaczyli cuda, których dokonał, oraz chłopców, którzy wołali w świątyni: „Zechciej wybawić Syna Dawidowego!”+, oburzyli się+ 16  i powiedzieli do niego: „Czy słyszysz, co oni mówią?”. Jezus odparł: „Tak. Czy nigdy nie czytaliście: ‚Słowami z ust dzieci i niemowląt przysporzyłeś sobie chwały’?”+. 17  Potem ich tam pozostawił, opuścił miasto i udał się do Betanii, gdzie spędził noc+. 18  Wracając wcześnie rano do miasta, poczuł głód+. 19  Kiedy zobaczył przy drodze drzewo figowe, podszedł do niego, ale nie znalazł na nim nic oprócz liści+. Powiedział więc: „Niech już nigdy nie będzie na tobie owoców”+. I drzewo natychmiast uschło. 20  A gdy uczniowie to zobaczyli, zdumieni zapytali: „Jak to się stało, że drzewo figowe natychmiast uschło?”+. 21  Jezus odrzekł: „Zapewniam was, że jeśli będziecie mieć wiarę i nie będziecie wątpić, to nie tylko zrobicie to, co ja z drzewem figowym. Ale nawet gdy powiecie tej górze: ‚Podnieś się i rzuć w morze’, to tak się stanie+. 22  I otrzymacie wszystko, o co z wiarą byście się pomodlili”+. 23  Kiedy przybył do świątyni i nauczał, podeszli do niego naczelni kapłani i starsi ludu i zapytali: „Jakim prawem robisz te rzeczy? Kto ci dał taką władzę?”+. 24  Jezus odparł: „Ja też was o coś spytam. Jeśli mi odpowiecie, to i ja wam powiem, jakim prawem to robię: 25  Kto upoważnił Jana do udzielania chrztu? Niebo czy ludzie?”. Wtedy oni zaczęli się między sobą zastanawiać: „Jeśli powiemy: ‚Niebo’, to on nas zapyta: ‚Czemu więc nie uwierzyliście Janowi?’+. 26  A jeśli powiemy: ‚Ludzie’, to narazimy się tłumowi, bo wszyscy uważają Jana za proroka”+. 27  Rzekli więc Jezusowi: „Nie wiemy”. A wtedy on odrzekł: „Ja też wam nie powiem, jakim prawem robię te rzeczy. 28  „Jak myślicie? Pewien człowiek miał dwóch synów. Podszedł do pierwszego i powiedział: ‚Synu, idź dzisiaj pracować w winnicy’. 29  A on na to: ‚Nie pójdę’, ale potem pożałował tego i poszedł. 30  Gdy o to samo ojciec poprosił drugiego, on odrzekł: ‚Chętnie, ojcze’, ale nie poszedł. 31  Który z tych dwóch spełnił wolę ojca?” Odpowiedzieli: „Ten pierwszy”. Wtedy Jezus rzekł: „Zapewniam was, że poborcy podatkowi i prostytutki prędzej niż wy znajdą się w Królestwie Bożym+. 32  Bo przyszedł do was Jan i pokazał wam drogę prawości, ale mu nie uwierzyliście. A poborcy podatkowi i prostytutki mu uwierzyli+. I nawet gdy to widzieliście, nie odczuliście żalu i nie uwierzyliście mu. 33  „Posłuchajcie innej przypowieści: Był pewien właściciel ziemski, który zasadził winnicę+, ogrodził ją, wykuł w niej tłocznię, zbudował wieżę+, a potem wydzierżawił tę winnicę hodowcom i wyjechał za granicę+. 34  W porze zbiorów wysłał do hodowców swoich niewolników, żeby odebrać należną mu część owoców. 35  Jednak hodowcy chwycili ich i jednego pobili, drugiego zamordowali, a jeszcze innego ukamienowali+. 36  Wysłał więc kolejnych niewolników, więcej niż za pierwszym razem, ale tamci potraktowali ich tak samo+. 37  W końcu wysłał do nich syna, myśląc sobie: ‚Do mojego syna odniosą się z szacunkiem’. 38  Ale hodowcy na widok syna powiedzieli jeden do drugiego: ‚To dziedzic+. Zabijmy go, a wtedy przejmiemy jego dziedzictwo!’. 39  Chwycili go więc, wywlekli poza winnicę i zabili+. 40  Gdy przyjdzie właściciel winnicy, jak postąpi z tymi hodowcami?” 41  Odpowiedzieli mu: „Ponieważ są źli, sprowadzi na nich straszną śmierć, a winnicę wydzierżawi innym hodowcom, od których w porze zbiorów otrzyma owoce”. 42  Jezus im powiedział: „Czy nigdy nie czytaliście w Pismach tych słów: ‚Kamień odrzucony przez budowniczych stał się wieńczącym kamieniem narożnym+. Pojawił się za sprawą Jehowy i jest cudowny w naszych oczach’?+ 43  Właśnie dlatego wam mówię: Królestwo Boże będzie wam zabrane, a dane narodowi, który wydaje jego owoce. 44  I kto upadnie na ten kamień, roztrzaska się+. A każdy, na kogo on upadnie, zostanie zmiażdżony”+. 45  Kiedy naczelni kapłani i faryzeusze usłyszeli jego przykłady, zorientowali się, że mówił o nich+. 46  I chcieli go schwytać*, ale bali się tłumów, bo te uważały go za proroka+.

Przypisy

Lub „na najwyższych miejscach”.
Lub „aresztować”.

Komentarze

Betfage: Nazwa tej wioski położonej na Górze Oliwnej pochodzi z hebrajskiego i prawdopodobnie oznacza „dom wczesnych fig”. Według tradycji Betfage znajdowało się między Jerozolimą a Betanią, na pd.-wsch. zboczu Góry Oliwnej w pobliżu jej wierzchołka, ok. 1 km od Jerozolimy (Mk 11:1; Łk 19:29; zob. Dodatek A7: mapa 6).

uwiązaną oślicę razem z osiołkiem: Tylko Mateusz wspomina o obu zwierzętach (Mk 11:2-7; Łk 19:30-35; Jn 12:14, 15). Marek, Łukasz i Jan wymieniają tylko osiołka, zapewne dlatego, że Jezus jechał właśnie na nim (zob. komentarz do Mt 21:5).

żeby się spełniły słowa przekazane przez proroka: Pierwsza część Mt 21:5 to najwyraźniej cytat z Iz 62:11, a druga część to cytat z Za 9:9 (zob. komentarz do Mt 1:22).

córce syjońskiej: Lub „córce Syjon”, jak podają niektóre przekłady. Gdy w Biblii jest mowa o miastach, często w sensie przenośnym używa się wobec nich określeń rodzaju żeńskiego albo przedstawia je jako kobiety. W określeniu „córka syjońska” słowo „córka” może się odnosić do samego miasta lub do jego mieszkańców. Nazwa „Syjon” była ściśle związana z Jerozolimą.

łagodny: Lub „pokorny” (zob. komentarz do Mt 5:5).

na ośle, na źrebięciu: Chociaż w Mt 21:2, 7 wspomniano o dwóch zwierzętach, proroctwo z Za 9:9 mówi o królu jadącym na jednym zwierzęciu (zob. komentarz do Mt 21:2).

oślicę oraz osiołka: Zob. komentarze do Mt 21:2, 5.

na nich usiadł: Czyli na szatach wierzchnich.

Zechciej wybawić: Dosł. „Hosanna”. To greckie słowo pochodzi od hebrajskiego sformułowania oznaczającego „zechciej wybawić” albo „błagamy, wybaw”. W tym wersecie zostało użyte jako prośba do Boga o wybawienie lub zwycięstwo; można je też przetłumaczyć na „prosimy, zapewnij wybawienie”. Z czasem słowa tego zaczęto używać, żeby wyrazić zarówno błagania, jak i wysławianie. Hebrajskie sformułowanie tłumaczone na „zechciej wybawić” występuje w Ps 118:25, będącym częścią psalmów Hallelu, które śpiewano w okresie Paschy. Nic dziwnego, że od razu przyszło ono na myśl ludziom, którzy zobaczyli Jezusa. Bóg odpowiedział na prośbę o wybawienie Syna Dawidowego między innymi w ten sposób, że go wskrzesił. Sam Jezus w Mt 21:42 zacytował Ps 118:22, 23 i odniósł te słowa do Mesjasza.

Syna Dawidowego: Użycie tego określenia świadczyło o uznaniu, że Jezus pochodzi z linii rodowej Dawida i jest obiecanym Mesjaszem (zob. komentarze do Mt 1:1, 6; 15:25; 20:30).

Jehowy: Zacytowano tu słowa z Ps 118:25, 26, gdzie w tekście hebrajskim pojawia się imię Boże wyrażone czterema spółgłoskami (w transliteracji na jęz. pol. JHWH) (zob. Dodatek C).

zapanowało poruszenie: Lub „zapanował zamęt”. Poruszenie mieszkańców miasta wyrażono tu greckim czasownikiem, którym w znaczeniu dosłownym opisywano skutki trzęsienia ziemi albo silnej burzy (Mt 27:51; Obj 6:13). Pokrewny grecki rzeczownik seismòs jest tłumaczony na „burza” lub „trzęsienie ziemi” (Mt 8:24; 24:7; 27:54; 28:2).

świątyni: Prawdopodobnie chodzi o część terenu świątynnego znaną jako Dziedziniec Pogan (zob. Dodatek B11).

powyrzucał stamtąd wszystkich sprzedających: Zob. komentarz do Łk 19:45.

wymieniających pieniądze: W użyciu było wiele różnych monet, ale najwidoczniej tylko jednym ich rodzajem można było zapłacić za zwierzęta na ofiarę oraz opłacić coroczny podatek świątynny. Dlatego Żydzi i prozelici przybywający do Jerozolimy z innych krajów musieli wymieniać pieniądze na monety używane w świątyni. Jezus najwyraźniej uważał, że wygórowane opłaty pobierane przez wymieniających pieniądze były po prostu zdzierstwem.

jaskinię przestępców: Lub „kryjówkę złodziei”. Jezus nawiązuje tu do Jer 7:11. Nazywa handlarzy i wymieniających pieniądze „przestępcami”, bo czerpali nieuczciwe zyski ze sprzedaży zwierząt na ofiarę i pobierali wygórowane opłaty za wymianę pieniędzy. Jezus się oburzył, ponieważ dom modlitwy — miejsce wielbienia Jehowy — został zamieniony w ośrodek działalności handlowej.

tam: Dosł. „w świątyni”. Chodzi prawdopodobnie o Dziedziniec Pogan (por. komentarz do Mt 21:12). Tylko Mateusz w swoim sprawozdaniu wspomina, że do Jezusa w świątyni podeszli niewidomi i kulawi, a on ich uzdrowił, tak jak to robił już wcześniej (Mt 15:30). Niektórzy uważają, że zgodnie z żydowską tradycją niewidomi i kulawi nie mieli wstępu do pewnych części świątyni. Jednak w Pismach Hebrajskich nie było wyraźnego zakazu w tej sprawie. Bez względu na to, czy ten pogląd jest słuszny, z relacji Mateusza wynika, że Jezus w ostatnich dniach ziemskiej służby nie ograniczył swojej gorliwości do oczyszczenia świątyni, ale uleczył też niewidomych i kulawych, którzy do niego podeszli (zob. Dodatek A7).

Zechciej wybawić Syna Dawidowego: Zob. komentarz do Mt 21:9.

Betanii: Chodzi o miejscowość na pd.-wsch. zboczu Góry Oliwnej, oddaloną o jakieś 3 km od Jerozolimy (Jn 11:18). Wygląda na to, że znajdujący się tam dom Marty, Marii i Łazarza był bazą wypadową Jezusa w Judei (Jn 11:1). Dziś na tym terenie znajduje się miejscowość, której arabska nazwa znaczy „miejsce Łazarza”.

nie znalazł na nim nic oprócz liści: Co prawda o tej porze roku figowce z reguły nie owocowały, ale na wspomnianym drzewie były liście, a to zazwyczaj świadczyło o wczesnych owocach. Ponieważ drzewo miało tylko liście, Jezus wiedział, że nie wyrosną już na nim żadne owoce. Jego wygląd był mylący. Dlatego Jezus przeklął je jako bezużyteczne i spowodował, że uschło.

Zapewniam: Zob. komentarz do Mt 5:18.

naczelni kapłani: Zob. komentarz do Mt 2:4.

starsi ludu: Zob. komentarz do Mt 16:21.

on na to: ‚Nie pójdę’: Niektóre greckie manuskrypty podają odpowiedzi synów w tej przypowieści (Mt 21:28-31) w odwrotnej kolejności (zob. poprzednie wydanie Przekładu Nowego Świata). Obie wersje zawierają tę samą myśl, ale treść większości wczesnych manuskryptów przemawia za wersją użytą w obecnym przekładzie.

poborcy podatkowi: Zob. komentarz do Mt 5:46.

przypowieści: Lub „przykładu” (zob. komentarz do Mt 13:3).

wieżę: Wieże służyły jako punkty obserwacyjne, z których strzeżono winnic przed złodziejami i zwierzętami (Iz 5:2).

wydzierżawił: Dzierżawa była popularna w Izraelu w I w. n.e. Właściciel z tej przypowieści wykonał wiele pracy i dzięki temu mógł się spodziewać, że przyniesie mu to zyski.

straszną śmierć: Lub „okropną zagładę”. W tekście greckim występuje tu gra słów polegająca na powtórzeniu wyrazów zawierających ten sam rdzeń w celu wzmocnienia ogłaszanego wyroku: „Ponieważ są źli, sprowadzi na nich złą śmierć”.

w Pismach: Określenie często używane w odniesieniu do całości natchnionych Pism Hebrajskich.

wieńczącym kamieniem narożnym: Lub „najważniejszym kamieniem”. Greckie określenie użyte w tym wersecie oraz hebrajskie określenie występujące w Ps 118:22 dosłownie znaczą „głowica węgła”. Chociaż termin ten można różnie rozumieć, najwyraźniej odnosi się on do kamienia, który umieszczano u góry na styku dwóch ścian, żeby je ze sobą trwale połączyć. Jezus zacytował to proroctwo i odniósł do siebie jako do „wieńczącego kamienia narożnego”. Tak jak najwyższy kamień budowli jest dobrze widoczny, tak samo Jezus Chrystus jest wieńczącym kamieniem przyrównanego do duchowej świątyni zboru chrześcijańskich pomazańców.

Jehowy: Zacytowano tu słowa z Ps 118:22, 23, gdzie w tekście hebrajskim pojawia się imię Boże wyrażone czterema spółgłoskami (w transliteracji na jęz. pol. JHWH) (zob. Dodatek C).

Multimedia

Betfage, Góra Oliwna i Jerozolima
Betfage, Góra Oliwna i Jerozolima

Ten krótki film przedstawia drogę prowadzącą w stronę Jerozolimy od wsch., od dzisiejszego At-Tur — utożsamianego z biblijną wioską Betfage — do jednego z najwyższych punktów Góry Oliwnej. Na wsch. od Betfage, na wsch. zboczu Góry Oliwnej, leżała Betania. Podczas pobytu w Jerozolimie Jezus i jego uczniowie nocowali właśnie w tej wiosce. Obecnie znajduje się tam miejscowość Al-ʽAzarija, której arabska nazwa znaczy „miejsce Łazarza”. Jezus niewątpliwie zatrzymywał się w domu Łazarza i jego sióstr, Marty i Marii (Mt 21:17; Mk 11:11; Łk 21:37; Jn 11:1). Gdy wędrował stamtąd do Jerozolimy, mógł pokonywać trasę podobną do tej pokazanej w filmie. Prawdopodobnie właśnie w leżącym na Górze Oliwnej Betfage 9 nisan 33 r. n.e. Jezus dosiadł źrebięcia oślicy i wyruszył do Jerozolimy.

1. droga z Betanii do Betfage

2. Betfage

3. Góra Oliwna

4. Dolina Kidronu

5. Wzgórze Świątynne

Źrebię osła
Źrebię osła

Osioł to zwierzę kopytne z rodziny koniowatych; mniejsze od konia, z krótszą grzywą, dłuższymi uszami i krótszym włosiem na ogonie zakończonym kitą. Chociaż za przysłowiowe cechy osła uważa się głupotę i upór, jest on podobno inteligentniejszy od konia, a do tego cierpliwy. Na osłach podróżowali mężczyźni, kobiety, a nawet izraelscy dostojnicy (Joz 15:18; Sdz 5:10; 10:3, 4; 12:14; 1Sm 25:42). Gdy na urząd królewski wprowadzano syna Dawida, Salomona, przybył on na mulicy, zwierzęciu, które pochodzi od osła (1Kl 1:33-40). Słusznie więc Jezus, ktoś większy niż Salomon, spełniając proroctwo z Za 9:9, wjechał do miasta nie na koniu, ale na osiołku.

Winna tłocznia
Winna tłocznia

W zależności od odmiany winorośli i klimatu panującego w danym regionie Izraela winogrona zbierano w sierpniu lub we wrześniu. Owoce umieszczano w wapiennych kadziach lub zagłębieniach wykutych w skałach. Mężczyźni deptali je, na ogół boso, śpiewając przy tym pieśni (Iz 16:10; Jer 25:30; 48:33).

1. świeżo zebrane winogrona

2. tłocznia

3. kanał odprowadzający sok

4. położony niżej zbiornik

5. gliniane dzbany