Ewangelia według Mateusza 19:1-30

19  Kiedy Jezus skończył to mówić, odszedł z Galilei i wędrując po drugiej stronie Jordanu, dotarł do granic* Judei+.  Podążało za nim mnóstwo ludzi, a on uleczył tych, którzy byli chorzy.  I podeszli do niego faryzeusze, i chcąc go wystawić na próbę, zapytali: „Czy mężczyzna ma prawo rozwieść się z żoną z dowolnego powodu?”+.  Odparł im: „Czy nie czytaliście, że Stwórca już na początku stworzył ludzi jako mężczyznę i kobietę+  i że powiedział: ‚Z tego względu mężczyzna opuści ojca i matkę, a przylgnie do swojej żony i oboje będą jednym ciałem’?+  Tak więc nie są już dwojgiem — są jednym ciałem. Co zatem Bóg połączył*, tego niech człowiek nie rozdziela”+.  Wtedy go zapytali: „W takim razie dlaczego Mojżesz pozwolił wręczyć żonie dokument rozwodowy i się z nią rozwieść?”+.  Jezus im odpowiedział: „Mojżesz zrobił dla was ustępstwo w sprawie rozwodów z powodu zatwardziałości waszych serc+, ale od początku tak nie było+.  Mówię wam, że kto się rozwodzi z żoną — jeśli podstawą do tego nie są pozamałżeńskie kontakty seksualne — i poślubia inną kobietę, popełnia cudzołóstwo”+. 10  Wtedy do Jezusa odezwali się uczniowie: „Jeśli tak wygląda sytuacja żonatego mężczyzny, to nie warto się żenić”. 11  Rzekł do nich: „Nie wszyscy mogą uczynić temu miejsce w swoim życiu, ale tylko ci, którzy mają dar+. 12  Bo są eunuchowie, którzy się takimi urodzili, i są eunuchowie, których takimi uczynili ludzie, i są eunuchowie, którzy sami się takimi uczynili ze względu na Królestwo Niebios. Kto może uczynić temu miejsce, niech to zrobi”+. 13  Potem ludzie przyprowadzili do niego małe dzieci, żeby włożył na nie ręce i się za nie pomodlił, ale uczniowie ich strofowali+. 14  Jezus jednak powiedział: „Zostawcie te dzieci w spokoju i nie zabraniajcie im do mnie przychodzić, bo do takich jak one należy Królestwo Niebios”+. 15  I włożył na nie ręce, a potem stamtąd odszedł. 16  Nagle ktoś podszedł do niego i zapytał: „Nauczycielu, co dobrego mam robić, żeby uzyskać życie wieczne?”+. 17  Jezus odrzekł: „Czemu to mnie pytasz, co jest dobre? Jeden tylko jest dobry+. Jeśli jednak chcesz uzyskać życie, to stale przestrzegaj przykazań”+. 18  Wtedy on zapytał: „Których?”. Jezus odpowiedział: „Nie wolno ci mordować+; nie wolno ci cudzołożyć+; nie wolno ci kraść+; nie wolno ci składać fałszywego świadectwa+; 19  szanuj ojca i matkę+; masz kochać swojego bliźniego jak samego siebie”+. 20  Ten młody człowiek rzekł wtedy do niego: „Tego wszystkiego przestrzegam. Czego mi jeszcze brakuje?”. 21  Jezus odparł: „Jeśli chcesz być doskonały, idź, sprzedaj swoje mienie i rozdaj pieniądze biednym, a będziesz miał skarb w niebie+. Potem przyjdź i bądź moim naśladowcą”+. 22  Gdy ten to usłyszał, odszedł zasmucony, bo miał wiele dóbr+. 23  A Jezus powiedział uczniom: „Zapewniam was, że bogatemu trudno będzie wejść do Królestwa Niebios+. 24  Mówię wam, że łatwiej wielbłądowi przecisnąć się przez ucho igielne, niż bogatemu wejść do Królestwa Bożego”+. 25  Na te słowa uczniowie bardzo się zdumieli i zapytali: „Czy w takim razie w ogóle ktoś może zostać wybawiony?”+. 26  Jezus popatrzył na nich uważnie i powiedział: „U ludzi jest to niemożliwe, ale u Boga wszystko jest możliwe”+. 27  Wtedy Piotr się odezwał: „My zostawiliśmy wszystko i poszliśmy w twoje ślady. Co więc nam z tego przyjdzie?”+. 28  Jezus im rzekł: „Zapewniam was, że przy odtworzeniu, gdy Syn Człowieczy zasiądzie na swoim wspaniałym tronie, wy, którzy poszliście w moje ślady, będziecie zasiadać na 12 tronach i sądzić 12 plemion Izraela+. 29  I każdy, kto ze względu na moje imię zostawił dom, braci, siostry, ojca, matkę, dzieci czy pola, otrzyma sto razy więcej i odziedziczy życie wieczne+. 30  „Ale wielu pierwszych będzie ostatnimi, a ostatnich pierwszymi+.

Przypisy

Lub „w okolice”.
Lub „wprzągł we wspólne jarzmo”.

Komentarze

po drugiej stronie Jordanu, dotarł do granic Judei: Chodzi najprawdopodobniej o Pereę — region po wsch. stronie Jordanu — a przede wszystkim o część Perei graniczącą z Judeą. Jezus opuścił Galileę, do której wrócił dopiero po zmartwychwstaniu (zob. Dodatek A7-F: mapa 5).

przylgnie: Użyty tu grecki czasownik dosłownie znaczy „skleić; zespolić; przywrzeć”. W sensie przenośnym oznacza, że męża i żonę ma łączyć więź przypominająca klej.

jednym ciałem: To określenie jest dosłownym tłumaczeniem na grecki występującego w Rdz 2:24 hebrajskiego określenia, które można też oddać jako „jedną osobą”. Odnosi się ono do najbardziej zażyłej więzi, jaka jest możliwa w wypadku dwojga ludzi. Nie chodzi jedynie o kontakty seksualne, ale o całą relację, dzięki której dwie osoby stają się nierozłączne i wierne wobec siebie. Nie jest możliwe, żeby rozpad takiego związku nie wyrządził szkody osobom, które go tworzą.

dokument rozwodowy: Prawo Mojżeszowe nie zachęcało do rozwodów. Postanowienie o sporządzaniu dokumentów rozwodowych miało zapobiegać pochopnym rozwodom i zapewniać kobietom ochronę (Pwt 24:1). Mężczyzna, który zamierzał sporządzić taki dokument, najwidoczniej musiał się najpierw skonsultować z upoważnionymi osobami, a one zapewne zachęcały współmałżonków do pojednania.

dokument rozwodowy: Lub „świadectwo odprawienia”. Według Prawa Mojżeszowego mężczyzna, który chciał się rozwieść, musiał sporządzić dokument prawny i zapewne skonsultować się ze starszymi, co dawało mu czas na przemyślenie tak poważnej decyzji. Przepis ten najwyraźniej miał zapobiegać pochopnym rozwodom i zagwarantować kobietom pewną miarę ochrony prawnej (Pwt 24:1). Jednak w czasach Jezusa przywódcy religijni sprawili, że rozwód można było uzyskać bardzo łatwo. Józef Flawiusz, historyk z I w. n.e., sam będący rozwiedzionym faryzeuszem, powiedział, że rozwód był dopuszczalny „z jakiejkolwiek przyczyny (a mężczyźni wynajdywali mnóstwo takich przyczyn)” (zob. komentarz do Mt 5:31).

jeśli kobieta rozwodzi się z mężem: Mówiąc te słowa, Jezus uznaje, że kobieta ma prawo rozwieść się z niewiernym mężem — czyli zrobić coś, co dla Żydów w tamtych czasach najwyraźniej było nie do przyjęcia. Jednak wypowiedź Jezusa pokazuje, że w zborze chrześcijańskim ta sama zasada miała obowiązywać zarówno mężczyzn, jak i kobiety.

pozamałżeńskie kontakty seksualne: Grecki wyraz porneía to występujące w Biblii ogólne określenie wszystkich niedozwolonych kontaktów seksualnych. Chodzi np. o cudzołóstwo, prostytucję, stosunki seksualne między osobami niebędącymi małżeństwem, homoseksualizm i współżycie ze zwierzętami (zob. Słowniczek pojęć).

kto się rozwodzi z żoną: Zob. komentarz do Mk 10:12.

pozamałżeńskie kontakty seksualne: Dosł. „rozpusta”. Po grecku porneía (zob. komentarz do Mt 5:32Słowniczek pojęć).

cudzołóstwo: Zob. Słowniczek pojęć.

eunuchowie: W sensie dosłownym wykastrowani mężczyźni. W tym wersecie określenie to zostało użyte zarówno w sensie dosłownym, jak i przenośnym (zob. Słowniczek pojęć, „Eunuch”).

eunuchowie, którzy sami się takimi uczynili: Lub „postanowili żyć jak eunuchowie”. W tym miejscu słowo „eunuchowie” nie odnosi się do wykastrowanych mężczyzn, ale do osób, które dobrowolnie pozostają w stanie wolnym (zob. Słowniczek pojęć, „Eunuch”).

Jeden tylko jest dobry: Chodzi o Boga. Jezus wskazał tu na Jehowę jako na doskonały Wzorzec dobroci. Bóg dokładnie określił, co jest dobre, w swoim Słowie, Biblii (Mk 10:18; Łk 18:19).

bliźniego: Greckie słowo oddawane jako „bliźni” (dosł. „bliski; znajdujący się w pobliżu”) może się odnosić zarówno do kogoś, kto mieszka w okolicy, jak i do kogoś, z kim dana osoba ma jakiekolwiek kontakty (Łk 10:29-37; Rz 13:8-10; zob. komentarz do Mt 5:43).

bliźniego: Zob. komentarz do Mt 22:39.

doskonali: Użyte tu greckie słowo może znaczyć „zupełny”, „dojrzały”, a także „nienaganny” w świetle norm ustanowionych przez jakiś autorytet. Ponieważ w sensie absolutnym doskonały jest tylko Jehowa, więc w odniesieniu do ludzi termin ten oznacza doskonałość względną. W tym wersecie „doskonałość” to pełnia miłości chrześcijanina do Jehowy Boga i bliźnich — coś, co jest osiągalne nawet dla grzesznych ludzi.

Jezus odparł: Jezus widział szczerość tego młodego człowieka i, jak czytamy w Mk 10:21, ‛umiłował go’. Być może zdając sobie sprawę, że człowiek ten powinien w większym stopniu przejawiać ofiarność, powiedział mu: sprzedaj swoje mienie i rozdaj pieniądze biednym. W przeciwieństwie do Piotra i innych, którzy przyznali, że zostawili wszystko i poszli za Jezusem, ten młody człowiek nie chciał się rozstać ze swoimi dobrami, żeby zostać jego uczniem (Mt 4:20, 22; Łk 18:23, 28).

doskonały: Użyte tu greckie słowo może znaczyć „zupełny” lub „nienaganny” w świetle norm ustanowionych przez jakiś autorytet (zob. komentarz do Mt 5:48). Mężczyzna, do którego zwraca się Jezus, nie był „doskonały” lub „zupełny” w pełnieniu służby dla Boga, bo pozwolił, by uniemożliwiały mu to dobra materialne (Łk 8:14).

Zapewniam: Występujące tu greckie słowo amén jest transkrypcją hebrajskiego określenia ʼamén i znaczy „niech się tak stanie” lub „zaprawdę; istotnie”. Jezus często poprzedzał tym słowem jakąś wypowiedź, obietnicę lub proroctwo, podkreślając w ten sposób całkowitą wiarygodność i niezawodność tego, co mówił. Takie użycie tego słowa należy w literaturze religijnej do wyjątków. Jezus używał też podwojonego amén (jak to wynika z całej Ewangelii według Jana); wyrażenie to można przetłumaczyć na „zaprawdę, zaprawdę” (Jn 1:51, , 1997).

Zapewniam: Zob. komentarz do Mt 5:18.

łatwiej wielbłądowi przecisnąć się przez ucho igielne: Jezus użył tu hiperboli dla unaocznienia, że tak jak literalny wielbłąd nie może się przecisnąć przez ucho igły do szycia, podobnie bogaty człowiek nie wejdzie do Królestwa, jeśli bogactwo w dalszym ciągu będzie dla niego ważniejsze niż więź z Jehową. Jezus nie sugerował, że żaden bogaty człowiek nie wejdzie do Królestwa, bo sam dodał: „U Boga wszystko jest możliwe” (Mt 19:26).

Syn Człowieczy: Lub „Syn Ludzki”. W Ewangeliach to określenie występuje jakieś 80 razy. Jezus odnosił je do siebie — najwyraźniej chciał podkreślić, że naprawdę jest człowiekiem, urodzonym przez kobietę, i jako odpowiednik Adama może odkupić ludzkość z grzechu i śmierci (Rz 5:12, 14, 15). To wyrażenie wskazywało też, że Jezus jest Mesjaszem, czyli Chrystusem (Dn 7:13, 14; zob. Słowniczek pojęć).

odtworzeniu: Lub „odrodzeniu; odnowieniu”. Greckie słowo palingenesía składa się z członów, które z osobna oznaczają „znowu; jeszcze raz” i „narodziny; pochodzenie”. Określenia tego użył starożytny żydowski pisarz Filon, gdy pisał o odnowieniu świata po potopie. Żydowski historyk Józef Flawiusz odniósł je do odrodzenia Izraela po powrocie z niewoli. W tym miejscu Ewangelii według Mateusza odnosi się ono do czasu, kiedy rządy Chrystusa i jego współkrólów doprowadzą do odtworzenia doskonałych warunków, w jakich żyli pierwsi ludzie, zanim zgrzeszyli.

Syn Człowieczy: Zob. komentarz do Mt 8:20.

sądzić: Wypowiedź ta harmonizuje z innymi wersetami wskazującymi, że współkrólowie Chrystusa będą razem z nim uczestniczyć w sądzeniu (1Ko 6:2; Obj 20:4). Łączenie funkcji króla i sędziego jest zgodne z tym, jak terminy te są używane w Biblii. Czasem słowo „sądzić” występuje w Biblii w bardziej ogólnym znaczeniu — „sprawować władzę” lub „rządzić” (Sdz 2:18; 10:2; Abd 21).

odziedziczcie: Występujący tu grecki czasownik w swoim podstawowym znaczeniu odnosi się do spadkobiercy, który ma prawo coś otrzymać, często z racji pokrewieństwa — np. do syna otrzymującego dziedzictwo od ojca (Gal 4:30). Jednak tutaj, tak jak w większości miejsc w Chrześcijańskich Pismach Greckich, termin ten został użyty w szerszym sensie i oznacza otrzymanie nagrody od Boga (Mt 19:29; 1Ko 6:9).

sto razy: Chociaż niektóre manuskrypty zawierają w tym miejscu określenie „wiele razy”, większość wczesnych manuskryptów zawiera wersję „sto razy” (por. Mk 10:30; Łk 18:30).

odziedziczy: Zob. komentarz do Mt 25:34.

Multimedia

Na wschód od Jordanu — Perea
Na wschód od Jordanu — Perea

Na zdjęciu widać część regionu znanego jako Perea. Ten region był położony po wsch. stronie rzeki Jordan. Na pn. ciągnął się aż do Pelli, a na pd. do wsch. brzegów Morza Martwego. Nazwa „Perea” nie występuje w Biblii. Jednak grecki wyraz, od którego pochodzi (oznaczający „druga strona; za [czymś]”), pojawia się w Biblii kilka razy, czasami właśnie w odniesieniu do tego regionu (Mt 4:25; Mk 3:8). Mieszkańcy Galilei nieraz podróżowali do Jerozolimy przez Pereę. Jezus nauczał tam pod koniec swojej służby (Łk 13:22). A później również przez ten teren szedł do Jerozolimy (Mt 19:1; 20:17-19; Mk 10:1, 32, 46).

(1) rzeka Jordan

(2) równiny na wsch. od Jordanu

(3) góry Gileadu

Dokument rozwodowy
Dokument rozwodowy

Ten dokument rozwodowy, napisany w języku aramejskim, jest datowany na 71 lub 72 r. n.e. Został odnaleziony w pn. części Wadi Murabbaat — wyschniętego koryta potoku na Pustyni Judzkiej. Można w nim przeczytać, że w szóstym roku żydowskiego powstania mieszkaniec Masady Józef, syn Naksana, rozwiódł się z Miriam, córką Jonatana.

Wielbłąd
Wielbłąd

W czasach Jezusa wielbłądy były największymi udomowionymi zwierzętami w tamtej części świata. Kiedy w Biblii jest mowa o wielbłądzie, najprawdopodobniej chodzi o wielbłąda jednogarbnego, czyli dromadera (Camelus dromedarius). Pierwsza biblijna wzmianka o tym zwierzęciu dotyczy tymczasowego pobytu Abrahama w Egipcie, gdzie stał się on właścicielem pewnej liczby tych zwierząt (Rdz 12:16).