Ewangelia według Jana 18:1-40

18  Po tych słowach Jezus udał się z uczniami do ogrodu+, który był po drugiej stronie Doliny Kidronu+.  A ponieważ wiele razy spotykał się tam z uczniami, jego zdrajca, Judasz+, też znał to miejsce.  Przyprowadził więc tam oddział żołnierzy, jak również strażników od naczelnych kapłanów i faryzeuszy. Przyszli z pochodniami, lampami i bronią+.  Wtedy Jezus, wiedząc o wszystkim, co go czeka, wysunął się naprzód i zapytał: „Kogo szukacie?”.  Odpowiedzieli: „Jezusa Nazarejczyka”+. Rzekł do nich: „To ja”. A z nimi stał też Judasz, jego zdrajca+.  Kiedy jednak Jezus powiedział: „To ja”, cofnęli się i upadli na ziemię+.  Znowu więc ich zapytał: „Kogo szukacie?”. Odrzekli: „Jezusa Nazarejczyka”.  Na to Jezus powiedział: „Już wam mówiłem, że to ja. Jeśli więc szukacie mnie, to im pozwólcie odejść”.  W ten sposób miały się spełnić jego słowa: „Z tych, których mi powierzyłeś, nie utraciłem ani jednego”+. 10  A Szymon Piotr, który miał ze sobą miecz, wyciągnął go i ugodził niewolnika arcykapłana, odcinając mu prawe ucho+. Niewolnik ten miał na imię Malchus. 11  Ale Jezus odezwał się do Piotra: „Schowaj miecz do pochwy+. Czy miałbym nie wypić kielicha, który dał mi Ojciec?”+. 12  Wtedy żołnierze i dowódca wojskowy oraz żydowscy strażnicy pochwycili* Jezusa i go związali. 13  Najpierw zaprowadzili go do Annasza, bo był on teściem Kajfasza+, który tego roku sprawował urząd arcykapłana+. 14  To właśnie Kajfasz doradził Żydom, że byłoby dla nich korzystne, by jeden człowiek umarł za lud+. 15  A Szymon Piotr oraz inny uczeń szli za Jezusem+. Uczeń ten był znany arcykapłanowi i wszedł z Jezusem na dziedziniec domu arcykapłana, 16  tymczasem Piotr stał na zewnątrz, przy drzwiach*. Wtedy uczeń znany arcykapłanowi poszedł porozmawiać ze służącą, która pilnowała drzwi, i wprowadził Piotra do środka. 17  A służąca zapytała Piotra: „Czy i ty nie jesteś uczniem tego człowieka?”. On odpowiedział: „Nie jestem”+. 18  A ponieważ było zimno, niewolnicy i strażnicy stali dookoła ogniska, które rozpalili z węgla drzewnego, i się grzali. Także Piotr stał z nimi i się grzał. 19  Kiedy naczelny kapłan zapytał Jezusa o jego uczniów i o jego nauki, 20  ten mu odpowiedział: „Mówiłem do świata jawnie. Zawsze nauczałem w synagogach i w świątyni+, gdzie schodzą się wszyscy Żydzi. Nic nie mówiłem potajemnie. 21  Czemu więc pytasz mnie? Pytaj tych, którzy słyszeli moje słowa. Oni wiedzą, co mówiłem”. 22  Na to jeden ze strażników, stojący w pobliżu, spoliczkował Jezusa+ i rzekł: „Tak odpowiadasz naczelnemu kapłanowi?”. 23  Jezus mu odparł: „Jeśli powiedziałem coś złego, to wyjaśnij*, co było złe. Ale jeśli powiedziałem prawdę, to dlaczego mnie bijesz?”. 24  Wtedy Annasz odesłał go związanego do arcykapłana Kajfasza+. 25  Gdy Szymon Piotr dalej stał przy ogniu i się grzał, ktoś go spytał: „Czy i ty nie jesteś jego uczniem?”. On zaprzeczył: „Nie jestem”+. 26  Również jeden z niewolników arcykapłana, krewny tego, któremu Piotr odciął ucho+, zapytał: „Czy nie widziałem cię z nim w ogrodzie?”. 27  Jednak Piotr znowu zaprzeczył. I natychmiast zapiał kogut+. 28  Wcześnie rano Żydzi poprowadzili Jezusa z domu Kajfasza do rezydencji namiestnika+. Sami jednak do niej nie weszli, żeby się nie skalać+ i móc zjeść posiłek paschalny. 29  Piłat więc do nich wyszedł i zapytał: „O co oskarżacie tego człowieka?”. 30  Odpowiedzieli mu: „Jest przestępcą!* Gdyby było inaczej, nie wydalibyśmy go tobie”. 31  Na to Piłat powiedział do nich: „Weźcie go sobie i osądźcie według swojego prawa”+. Żydzi odrzekli: „Nam nie wolno nikogo zabić”+. 32  Tak miały się spełnić słowa Jezusa, w których wskazał, jaką śmiercią umrze+. 33  Piłat znowu wszedł do swojej rezydencji, przywołał Jezusa i zapytał: „Czy jesteś Królem Żydów?”+. 34  Jezus rzekł: „Pytasz sam z siebie czy dlatego, że inni ci o mnie powiedzieli?”. 35  Piłat odparł: „Czy ja jestem Żydem? To twój własny naród i naczelni kapłani mi cię wydali. Co takiego zrobiłeś?”. 36  Jezus odpowiedział+: „Moje Królestwo nie jest częścią tego świata+. Gdyby było jego częścią, moi słudzy walczyliby, żebym nie został wydany Żydom+. Ale moje Królestwo nie jest stąd”. 37  Wtedy Piłat zapytał: „No więc czy jesteś królem?”. Jezus odpowiedział: „Sam mówisz, że jestem królem+. Ja się po to urodziłem, po to przyszedłem na świat, żeby dać świadectwo prawdzie+. Każdy, kto opowiada się za prawdą, słucha tego, co mówię”+. 38  Piłat rzekł: „A co to jest prawda?”. Kiedy to powiedział, znowu wyszedł do Żydów i odezwał się do nich: „Nie znajduję w nim żadnej winy+. 39  A że zgodnie z waszym zwyczajem zwalniam wam z okazji Paschy jakiegoś więźnia+, powiedzcie, czy mam wam zwolnić Króla Żydów”. 40  Wtedy znów zawołali: „Nie jego, tylko Barabasza!”. A Barabasz był przestępcą+.

Przypisy

Lub „aresztowali”.
Lub „wejściu”.
Lub „złóż świadectwo; złóż zeznanie”.
Lub „czyni zło!”.

Komentarze

Doliny Kidronu: Lub „potoku zimowego Kidron”. Dolina Kidronu, wspomniana w Chrześcijańskich Pismach Greckich tylko tutaj, oddziela Jerozolimę od Góry Oliwnej. Biegnie z pn. na pd. po wsch. stronie miasta. Dolina Kidronu zazwyczaj jest sucha, nawet zimą, ponieważ woda płynie nią jedynie po wyjątkowo ulewnych deszczach. Grecki wyraz cheímarros, tutaj oddany jako „dolina”, dosłownie znaczy „potok zimowy”, czyli strumień, który wezbrał z powodu ulewnych zimowych deszczów. To greckie słowo występuje ponad 80 razy w Septuagincie jako odpowiednik hebrajskiego słowa náchal, które oznacza „dolinę”, kiedy w Pismach Hebrajskich jest mowa o Dolinie Kidronu (2Sm 15:23; 1Kl 2:37). Zarówno hebrajski, jak i grecki wyraz oddawany jako „dolina” może się odnosić do potoku (Pwt 10:7; Hi 6:15; Iz 66:12; Eze 47:5, , 1997). Częściej jednak słowa te odnoszą się do potoku zimowego płynącego w dolinie, który pojawia się w okresie deszczów zimowych (Lb 34:5; Joz 13:9; 17:9; 1Sm 17:40; 1Kl 15:13; 2Kn 33:14; Neh 2:15; PnP 6:11). Oba te słowa można też oddać jako „wadi” (zob. Słowniczek pojęć, „Wadi”).

oddział żołnierzy: Użyty tu grecki termin speíra wskazuje, że chodzi o rzymskich żołnierzy. Jan jako jedyny z czterech ewangelistów wspomina, że przy aresztowaniu Jezusa byli rzymscy żołnierze (Jn 18:12).

ugodził niewolnika arcykapłana: Ten incydent został opisany przez wszystkich czterech ewangelistów, a ich relacje się uzupełniają (Mt 26:51; Mk 14:47; Łk 22:50). Tylko Łukasz, „kochany lekarz” (Kol 4:14), pisze, że Jezus „dotknął ucha tego człowieka i go uzdrowił” (Łk 22:51). Jan jako jedyny ewangelista wspomina, że to Szymon Piotr sięgnął po miecz i że niewolnik, któremu odciął ucho, miał na imię Malchus. Jan najwyraźniej był uczniem „znanym arcykapłanowi” i jego domownikom (Jn 18:15, 16), jest więc rzeczą naturalną, że w swojej Ewangelii wymienił imię zranionego mężczyzny. Znajomość Jana z domownikami arcykapłana potwierdza też Jn 18:26, gdzie Jan wyjaśnia, że niewolnik, który zarzucił Piotrowi, że jest uczniem Jezusa, był „krewnym tego, któremu Piotr odciął ucho”.

pić kielich: W Biblii słowo „kielich” w sensie symbolicznym często odnosi się do woli Boga względem jakiejś osoby (Ps 11:6, przyp.; 16:5; 23:5). W tym wersecie „picie kielicha” oznacza podporządkowanie się tej woli, a sam „kielich” to nie tylko cierpienia i śmierć Jezusa fałszywie oskarżonego o bluźnierstwo, ale również jego zmartwychwstanie do nieśmiertelnego życia w niebie.

niech ten kielich mnie ominie: W Biblii słowo „kielich” w sensie symbolicznym często odnosi się do woli Boga względem jakiejś osoby (zob. komentarz do Mt 20:22). Jezus z pewnością martwił się tym, że gdy umrze oskarżony o bluźnierstwo i działalność wywrotową, jego śmierć może ściągnąć na Boga hańbę. Dlatego modlił się, żeby ten „kielich” go ominął.

wypić kielicha: W Biblii słowo „kielich” w sensie symbolicznym często odnosi się do woli Boga względem jakiejś osoby (Ps 11:6, przyp.; 16:5; 23:5). W tym wersecie „picie kielicha” oznacza podporządkowanie się woli Boga. W wypadku Jezusa „kielich” oznaczał cierpienia i śmierć spowodowane fałszywym oskarżeniem o bluźnierstwo, a także zmartwychwstanie do nieśmiertelnego życia w niebie (zob. komentarze do Mt 20:22; 26:39).

Żydzi: W Ewangelii według Jana znaczenie tego określenia różni się w zależności od kontekstu. Może się odnosić do Żydów jako narodu, do Judejczyków lub do tych, którzy mieszkali w Jerozolimie albo w jej pobliżu. Ale w węższym znaczeniu może chodzić o Żydów, którzy gorliwie przestrzegali ludzkich tradycji związanych z Prawem Mojżeszowym, często sprzecznych z duchem tego Prawa (Mt 15:3-6). W tej grupie szczególnie wyróżniali się żydowscy przywódcy religijni, którzy byli wrogo nastawieni do Jezusa. Jak wskazuje kontekst, w tym wersecie i kilku innych wystąpieniach w 7 rozdziale Ewangelii według Jana określenie „Żydzi” odnosi się do żydowskich przywódców religijnych (Jn 7:13, 15, 35a; zob. Słowniczek pojęć, „Żyd”).

dowódca wojskowy: Występujące tu greckie słowo chilíarchos dosłownie znaczy „tysiącznik”, czyli „dowódca 1000 [żołnierzy]”. Odnosi się ono do rzymskiego trybuna wojskowego. W każdym rzymskim legionie było sześciu trybunów. Legion nie był jednak podzielony między sześciu dowódców; trybuni po dwóch dowodzili legionem przez dwa miesiące. Dowódca wojskowy tej rangi dysponował wielką władzą, m.in. mianował centurionów i przydzielał im zadania. Słowo chilíarchos mogło też oznaczać innych wysokich rangą wojskowych. Jeden z takich rzymskich dowódców towarzyszył żołnierzom, którzy aresztowali Jezusa.

żydowscy strażnicy: Najwyraźniej chodzi o strażników wykonujących polecenia żydowskich przywódców religijnych (zob. komentarz do Jn 7:1).

naczelnego kapłana Annasza i (...) Kajfasza: Określając początek służby Jana Chrzciciela, Łukasz pisze, że było to za dni, kiedy wśród kapłanów żydowskich kluczową rolę odgrywało dwóch wpływowych mężczyzn. Annasz został zamianowany arcykapłanem ok. 6—7 r. n.e. przez Kwiryniusza, rzymskiego namiestnika Syrii, i usługiwał do ok. 15 r. n.e. Nawet kiedy został zdjęty z urzędu przez Rzymian i przestał nosić oficjalny tytuł, najwyraźniej jako były arcykapłan w dalszym ciągu miał wielką władzę i wpływy, a żydowscy przywódcy religijni liczyli się z jego zdaniem. Funkcję arcykapłana pełniło pięciu jego synów oraz od ok. 18 do ok. 36 r. również jego zięć Kajfasz. Chociaż więc w 29 r. n.e. arcykapłanem był Kajfasz, Annasza ze względu na jego pozycję słusznie można było nazwać „naczelnym kapłanem” (Jn 18:13, 24; Dz 4:6).

Najpierw zaprowadzili go do Annasza: Tylko Jan precyzuje, że Jezusa zaprowadzono do Annasza. Annasz został zamianowany arcykapłanem ok. 6—7 r. n.e. przez Kwiryniusza, rzymskiego namiestnika Syrii, i usługiwał do ok. 15 r. n.e. Nawet kiedy został zdjęty z urzędu przez Rzymian i przestał nosić oficjalny tytuł, najwyraźniej jako były arcykapłan w dalszym ciągu miał wielką władzę i wpływy, a żydowscy przywódcy religijni liczyli się z jego zdaniem. Funkcję arcykapłana pełniło pięciu jego synów oraz od ok. 18 do ok. 36 r. również jego zięć Kajfasz. Kajfasz był więc arcykapłanem tego roku, 33 r. n.e. — pamiętnego roku, w którym Jezus został zabity (zob. komentarz do Łk 3:2).

uczeń, którego on szczególnie kochał: Jest to pierwsza z pięciu wzmianek o „uczniu, którego Jezus szczególnie kochał” (Jn 19:26; 20:2; 21:7, 20). Powszechnie się uważa, że tym uczniem był apostoł Jan, syn Zebedeusza i brat Jakuba (Mt 4:21; Mk 1:19; Łk 5:10). Taki wniosek opiera się między innymi na tym, że w całej tej Ewangelii apostoł Jan nie jest wymieniony z imienia; pojawia się jedynie we wzmiance o „synach Zebedeusza” w Jn 21:2. Ponadto w Jn 21:20-24 sformułowanie „uczeń, którego Jezus szczególnie kochał” zostało użyte w odniesieniu do pisarza tej Ewangelii. Poza tym Jezus powiedział o tym uczniu: „Jeśli zechcę, żeby pozostał, aż przyjdę, to co ci do tego?”. Ta wypowiedź wskazuje, że osoba, o której mówił Jezus, miała żyć znacznie dłużej niż Piotr i inni apostołowie, a właśnie tak było w wypadku Jana (zob. komentarze do słowa „Jana”Jn 1:6; 21:20).

uczeń, którego szczególnie kochał: Jest to druga z pięciu wzmianek o uczniu, „którego Jezus szczególnie kochał” (Jn 13:23; 20:2; 21:7, 20). Powszechnie uważa się, że tym uczniem był apostoł Jan (zob. komentarz do Jn 13:23).

innego ucznia, którego Jezus szczególnie kochał: Jest to trzecia z pięciu wzmianek o uczniu, „którego Jezus szczególnie kochał” (Jn 13:23; 19:26; 21:7, 20). Powszechnie się uważa, że tym uczniem był apostoł Jan (zob. komentarze do Jn 13:23; 18:15). W pozostałych czterech miejscach występuje greckie słowo agapáo. W tym wersecie pojawia się jego synonim — greckie słowo filéo, w tym przekładzie zazwyczaj oddawane jako „kochać” (Mt 10:37; Jn 11:36; 16:27; 21:15-17; 1Ko 16:22; Tyt 3:15; Obj 3:19; zob. komentarze do Jn 5:20; 16:27; 21:15).

uczeń, którego Jezus szczególnie kochał: Jest to czwarta z pięciu wzmianek o uczniu, „którego Jezus szczególnie kochał” (Jn 13:23; 19:26; 20:2; 21:20). Powszechnie się uważa, że tym uczniem był apostoł Jan, syn Zebedeusza i brat Jakuba (Mt 4:21; Mk 1:19; Łk 5:10; Jn 21:2; argumenty, które przemawiają za takim wnioskiem: zob. komentarze do Jn 13:23; 21:20).

uczeń, którego Jezus szczególnie kochał: Jest to ostatnia z pięciu wzmianek o uczniu, „którego Jezus szczególnie kochał” (Jn 13:23; 19:26; 20:2; 21:7). Powszechnie się uważa, że tym uczniem był apostoł Jan, syn Zebedeusza i brat Jakuba (Mt 4:21; Mk 1:19; Łk 5:10; Jn 21:2). Jak wynika z Jn 21:20-24, „uczeń, którego Jezus szczególnie kochał”, to ten sam uczeń, który „zaświadcza o tych rzeczach i je spisał”, czyli pisarz Ewangelii według Jana (zob. komentarze do słowa „Jana”; Jn 1:6; 13:23).

inny uczeń: Najwyraźniej chodzi o apostoła Jana. To pasowałoby do charakterystycznego stylu Jana, który pisząc o sobie w Ewangelii, nie podaje swojego imienia (zob. komentarze do Jn 13:23; 19:26; 20:2; 21:7; 21:20). Ponadto Jan jest wymieniony razem z Piotrem w Jn 20:2-8, gdzie opisano wydarzenia po zmartwychwstaniu Jezusa. Biblia nie wyjaśnia, jak Jan, będący Galilejczykiem, stał się znany arcykapłanowi. Ale dzięki temu, że był znany jego domownikom, służąca, która pilnowała drzwi, pozwoliła mu wejść na dziedziniec i wprowadzić tam również Piotra (Jn 18:16).

węgla drzewnego: Czarna, krucha, porowata substancja otrzymywana przez suchą destylację drewna. W starożytności węgiel drzewny uzyskiwano w następujący sposób: stertę drzewa przykrywano ziemią i podpalano, ale tak ograniczano dostęp powietrza, by spalały się jedynie wydzielające się gazy. Po kilku dniach otrzymywano substancję o dużej zawartości węgla pierwiastkowego. Był to czasochłonny proces wymagający starannego nadzoru, ale węgiel drzewny stanowił cenny materiał opałowy, bo pozwalał przez długi czas utrzymać wysoką temperaturę i nie dymił. Węglem drzewnym palono w ognisku lub specjalnym koszu, żeby się ogrzać (Iz 47:14; Jer 36:22). Ponieważ zapewniał stałą ilość ciepła bez płomieni i dymu, dobrze się nadawał do gotowania (Jn 21:9).

Najpierw zaprowadzili go do Annasza: Tylko Jan precyzuje, że Jezusa zaprowadzono do Annasza. Annasz został zamianowany arcykapłanem ok. 6—7 r. n.e. przez Kwiryniusza, rzymskiego namiestnika Syrii, i usługiwał do ok. 15 r. n.e. Nawet kiedy został zdjęty z urzędu przez Rzymian i przestał nosić oficjalny tytuł, najwyraźniej jako były arcykapłan w dalszym ciągu miał wielką władzę i wpływy, a żydowscy przywódcy religijni liczyli się z jego zdaniem. Funkcję arcykapłana pełniło pięciu jego synów oraz od ok. 18 do ok. 36 r. również jego zięć Kajfasz. Kajfasz był więc arcykapłanem tego roku, 33 r. n.e. — pamiętnego roku, w którym Jezus został zabity (zob. komentarz do Łk 3:2).

naczelny kapłan: Chodzi o Annasza (zob. komentarz do Jn 18:13).

do arcykapłana Kajfasza: Zob. Dodatek B12, gdzie przedstawiono prawdopodobną lokalizację domu Kajfasza.

kogut zapiał: Wspomniano o tym we wszystkich czterech Ewangeliach, ale tylko sprawozdanie Marka dodaje, że kogut zapiał po raz drugi (Mt 26:34, 74, 75; Mk 14:30; Łk 22:34, 60, 61; Jn 13:38; 18:27). Z Miszny wynika, że w czasach Jezusa w Jerozolimie rzeczywiście hodowano koguty, co potwierdza wiarygodność relacji biblijnej. Wspomniany kogut zapiał prawdopodobnie przed świtem (zob. komentarz do Mk 13:35).

zapiał kogut: Zob. komentarz do Mk 14:72.

rezydencji namiestnikowskiej: Występujące tu greckie określenie praitòrion (od łac. praetorium) odnosi się do oficjalnej rezydencji rzymskiego namiestnika. W Jerozolimie funkcję tej rezydencji pełnił prawdopodobnie pałac zbudowany przez Heroda Wielkiego. Znajdował się on w pn.-zach. rogu Górnego Miasta, będącego pd. częścią Jerozolimy (zob. Dodatek B12, gdzie przedstawiono lokalizację rezydencji namiestnika). Piłat przebywał w Jerozolimie tylko przy pewnych okazjach, takich jak święta, ponieważ mogło wtedy dochodzić do rozruchów. Na stałe rezydował w Cezarei.

Wcześnie rano: Czyli rano 14 nisan, w dniu procesu i śmierci Jezusa. Pascha zaczęła się poprzedniego wieczora i jak na to wskazują pozostałe sprawozdania ewangeliczne, Jezus i jego uczniowie zjedli wtedy posiłek paschalny (Mt 26:18-20; Mk 14:14-17; Łk 22:15). Dlatego w tym wersecie posiłek paschalny musi się odnosić do posiłku zjedzonego 15 nisan — pierwszego dnia Święta Przaśników. W czasach Jezusa cały okres obejmujący Paschę (14 nisan) i następujące po niej Święto Przaśników (15-21 nisan) czasami nazywano „Paschą” (Łk 22:1).

rezydencji namiestnika: Zob. komentarz do Mt 27:27.

Czy jesteś Królem Żydów?: Na terenie imperium rzymskiego żaden król nie mógł panować bez zgody cesarza. Dlatego gdy Piłat przesłuchiwał Jezusa, najwyraźniej skupił się na kwestii jego władzy królewskiej.

Czy jesteś Królem Żydów?: Zob. komentarz do Mt 27:11.

Moje Królestwo nie jest częścią tego świata: Jezus nie udzielił Piłatowi bezpośredniej odpowiedzi na pytanie: „Co takiego zrobiłeś?” (Jn 18:35). Skupił się natomiast na pierwszym pytaniu Piłata: „Czy jesteś Królem Żydów?” (Jn 18:33). W swojej krótkiej odpowiedzi trzy razy wspomniał o Królestwie, w którym miał zostać Królem. Mówiąc, że jego Królestwo „nie jest częścią tego świata”, jasno wskazał, że nie zostanie ono ustanowione przez ludzi. Harmonizuje to z wcześniejszymi wypowiedziami na temat „Królestwa Niebios” i „Królestwa Bożego” (Mt 3:2; Mk 1:15). Jezus powiedział też, że jego naśladowcy „nie są częścią świata”, czyli nieprawego społeczeństwa ludzkiego oddalonego od Boga i Jego sług (Jn 17:14, 16). Kiedy wcześniej tego wieczora Jezus zwrócił się do Piotra, wskazał, że jego naśladowcy nie mają walczyć w jego obronie, jak to jest w wypadku zwolenników jakiegoś człowieczego króla (Mt 26:51, 52; Jn 18:11).

Sam to powiedziałeś: Ten hebrajski zwrot w tym miejscu oznacza, że odpowiedź na postawione pytanie jest twierdząca. Pytanie Judasza można też oddać: „Czy to ja, Rabbi?”. Odpowiedź Jezusa wskazuje, że Judasz w ten sposób sam przyznał się do zdradzenia go. Jak wynika z równoległego sprawozdania z Jn 13:21-30, jakiś czas później Judasz wyszedł, a Jezus ustanowił Wieczerzę Pańską. O Judaszu w relacji Mateusza ponownie jest mowa w Mt 26:47, gdy razem z tłumem przychodzi on do ogrodu Getsemani.

Sam to powiedziałeś: Jezus nie unikał odpowiedzi na pytanie Kajfasza, bo rozumiał, że arcykapłan ma prawo żądać, aby pod przysięgą zeznał prawdę (Mt 26:63). Słowa te najwyraźniej były hebrajskim zwrotem oznaczającym odpowiedź twierdzącą. Wynika to też z równoległej relacji Marka, gdzie odpowiedź Jezusa brzmi: „Tak, jestem” (Mk 14:62; zob. komentarze do Mt 26:25; 27:11).

Sam mówisz, że jestem królem: W swojej odpowiedzi Jezus posłużył się zwrotem, który oznacza odpowiedź twierdzącą, czyli przyznał, że jest królem (Mt 27:11; por. komentarze do Mt 26:25, 64). Jednak chodziło mu o inny rodzaj panowania niż Piłatowi. Królestwo Jezusa „nie jest częścią tego świata”, dlatego nie stanowiło zagrożenia dla Rzymu (Jn 18:33-36).

dać świadectwo: Występujące w Chrześcijańskich Pismach Greckich słowa tłumaczone na „dać świadectwo” (martyréo) oraz „świadectwo; świadek” (martyrίa; mártys) mają szerokie znaczenie. W podstawowym sensie zawierają w sobie myśl o poświadczaniu faktów przez naocznych świadków lub opierając się na posiadanej wiedzy, jednak mogą też odnosić się do „głoszenia; potwierdzania; wychwalania”. Jezus nie tylko głosił o prawdach, w które wierzył, ale też żył w sposób potwierdzający prawdziwość proroczych słów i obietnic jego Ojca (2Ko 1:20). Zamierzenie Boże dotyczące Królestwa i jego mesjańskiego Władcy zostało zapowiedziane w szczegółowy sposób. Jezus całym swoim ziemskim życiem zakończonym ofiarną śmiercią wypełnił wszystkie związane z nim proroctwa — łącznie z ‛cieniami’, czyli zapowiedziami zawartymi w przymierzu Prawa (Kol 2:16, 17; Heb 10:1). Dlatego można powiedzieć, że słowem i czynem ‛dał świadectwo prawdzie’.

prawdzie: Jezus nie mówił o prawdzie w sensie ogólnym, ale o prawdzie dotyczącej zamierzenia Bożego. Jego kluczowym elementem jest usługiwanie Jezusa, „syna Dawida”, jako Arcykapłana i Władcy w Królestwie Bożym (Mt 1:1). Jezus wyjaśnił, że głównym celem jego przyjścia na ziemię, życia i służby jest ogłaszanie prawdy o tym Królestwie. Aniołowie oznajmili podobne orędzie jeszcze przed narodzinami Jezusa i kiedy już się urodził w Betlejem Judejskim — w mieście, w którym przyszedł na świat Dawid (Łk 1:32, 33; 2:10-14).

A co to jest prawda?: Pytanie zadane przez Piłata najwyraźniej dotyczyło prawdy w sensie ogólnym, a nie prawdy, do której nawiązał Jezus (Jn 18:37). Gdyby było szczere, Jezus na pewno by na nie odpowiedział. Ale pytanie Piłata najprawdopodobniej było retoryczne — wynikało ze sceptycyzmu i cynicznego powątpiewania, jak gdyby chciał on powiedzieć: „Prawda? A co to jest? Nie ma czegoś takiego!”. Zresztą Piłat nawet nie czekał na odpowiedź, tylko wyszedł na zewnątrz do Żydów.

zgodnie z waszym zwyczajem zwalniam wam (...) jakiegoś więźnia: O zwyczaju zwalniania więźnia wspomniano też w Mt 27:15 i Mk 15:6. Najwyraźniej zwyczaj ten miał żydowskie korzenie, ponieważ Piłat powiedział do Żydów: „zgodnie z waszym zwyczajem”. Chociaż nie miał on uzasadnienia ani precedensu w Pismach Hebrajskich, wygląda na to, że w czasach Jezusa był już wśród Żydów powszechny. Najprawdopodobniej nie był też czymś dziwnym dla Rzymian — istnieją dowody, że zwalniali oni więźniów, by zadowolić tłum.

Multimedia

Dolina Kidronu
Dolina Kidronu

Dolina Kidronu (Nachal Kidron) oddziela Jerozolimę od Góry Oliwnej i biegnie z pn. na pd. wzdłuż wsch. części miasta. Ta dolina zaczyna się nieco na pn. od murów Jerozolimy. Początkowo jest szeroka i płytka, a później staje się coraz węższa i głębsza. W pobliżu pd. krańca dawnej świątyni ma głębokość ok. 30 m i szerokość 120 m, chociaż w czasach Jezusa najwyraźniej była głębsza. Dalej biegnie przez Pustynię Judzką (Pustkowie Judejskie) i dochodzi do Morza Martwego. Właśnie tą doliną przechodził Jezus w drodze do ogrodu Getsemani po tym, jak 14 nisan 33 r. n.e. ustanowił Wieczerzę Pańską (Jn 18:1).

1. Dolina Kidronu

2. Wzgórze Świątynne

3. Góra Oliwna (pokazana część jest pokryta nagrobkami)

Najstarszy odnaleziony papirus z fragmentem Chrześcijańskich Pism Greckich
Najstarszy odnaleziony papirus z fragmentem Chrześcijańskich Pism Greckich

Na zdjęciu widać obie strony papirusu Rylands 457 (P52) — bardzo wczesnej kopii zawierającej fragmenty Ewangelii według Jana. Papirus ten został nabyty w Egipcie w 1920 r. i jest przechowywany w Bibliotece Johna Rylandsa należącej do Uniwersytetu w Manchesterze (Wielka Brytania). Na jednej stronie tego papirusu widnieje tekst Jn 18:31-33, a na drugiej Jn 18:37, 38. To, że jest zapisany z obu stron, dowodzi, że stanowił część kodeksu. Papirus ten ma wymiary 9 na 6 cm. Wielu biblistów datuje go na pierwszą połowę II w. n.e. i dlatego jest on uznawany za najstarszy dostępny grecki manuskrypt Chrześcijańskich Pism Greckich. Ewangelia według Jana została spisana ok. 98 r. n.e., więc kopia ta powstała najprawdopodobniej zaledwie kilka dziesięcioleci później. Tekst widoczny na tym papirusie jest zgodny z treścią późniejszych, bardziej obszernych manuskryptów greckich, które są podstawą współczesnych przekładów Chrześcijańskich Pism Greckich.